GLR Programmabegroting 2024

De inzet bij ziekteverzuim is om dit preventief te beïnvloeden (vroegsignalering, tijdige aandacht, training verzuimbegeleiding management). In 2022 was het percentage ziekteverzuim binnen ABG gemiddeld 5,1%. Dit is lager dan het landelijk gemiddeld verzuimcijfer (6,7% in 2022). De ABG organisatie wil een aantrekkelijk werkgever zijn voor onze zittende medewerkers, die we graag willen behouden. We willen ook in staat zijn om goede medewerkers aan te trekken en aan ons te binden. Een speerpunt van het ABG-plan is dan ook het behouden en aantrekken van medewerkers. We worden echter geconfronteerd met een krapte op de arbeidsmarkt. We constateren dat, hoewel de invulling van vacatures langer duurt dan voorheen, we er nog steeds in slagen personeel op de arbeidsmarkt of inhuurmarkt te vinden. Het betekent echter wel dat vacatures langer open blijven staan dan we in het verleden gewend waren. Dit vraagt het maken van keuzes en hierover is de organisatie blijvend in gesprek met het bestuur. We constateren in deze markt wel dat we, om goede mensen binnen te halen, in toenemende mate een arbeidsmarkttoelage of een hogere schaal moeten toekennen en dat de prijzen op de inhuurmarkt stijgen. Dit maakt het belang om een interessant werkgever te zijn en te blijven voor onze zittende medewerkers van groot belang.

Er loopt op dit moment een onderzoek naar de arbeidsvoorwaarden met de vraag of we nog steeds marktconform en in verhouding tot de werkzaamheden, complexiteit en formaat van de gemeenten/organisatie waarderen. Komend jaar zetten we al extra in op het bieden van goede opleidingsmogelijkheden. Hiertoe is bij de kadernota 2024 besloten het opleidingsbudget op te tillen naar de landelijke norm van 2% van de loonsom. We bieden individuele opleidingen aan maar ook gezamenlijke opleidingen op het gebied van bestuurlijk- ambtelijk samenspel en opgave gericht werken. Verder zijn de opties om keuzes te maken binnen het IKB verruimd, wordt ingezet op de gezonde werkvloer en het on boarding proces “het warme ABG welkom” wordt vernieuwd. Middelen en processen De ontwikkeling op ICT-vlak heeft een grote invloed op de hele bedrijfsvoering. Op financieel terrein zijn wij in 2022 gestart met het vormgeven van drie ontwikkellijnen die de groei naar een toekomstbestendige financiële organisatie mogelijk maken. In 2023 verwachten we de eerste concrete resultaten. In 2024 gaan we verder met deze inzet. 94

Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen

Deze ontwikkellijnen zijn: • Operationele financiële processen & dashboards: hieronder valt o.a. de stroomlijning van processen van Purchase to Pay (p2p) en digitalisering van rapportageprocessen; • Rechtmatigheidsverklaring AO/IC: kwaliteitsborging en financial control; • De adviseur als businesspartner: het vergroten van de beleids- en besluitvorming ondersteunende rol als partner van de organisatie. In 2024 zullen wij opnieuw een afweging maken op welke onderdelen we slimme technieken kunnen gebruiken om onze financiële huishouding verder te kunnen verbeteren. Dit kan zijn door verdere ontwikkelingen in (control)dashboards of de inzet van Robots (RPA). Samen met de deelnemende Equalit gemeenten wordt invulling gegeven aan gezamenlijk opgestelde strategische agenda. In de strategische agenda staan drie thema’s centraal: goede gemeentelijke dienstverlening die aansluit bij de behoefte en verwachting van de inwoners en bedrijven. Data gedreven werken waarbij op een integrale, gefundeerde en duurzame manier met data wordt omgegaan. Werken op een moderne betrouwbare infrastructuur en waar verantwoord mogelijk doorontwikkeling naar Common Ground. Rechtmatigheidsverklaring Vanaf het controlejaar 2023 legt niet de accountant maar het college van burgemeester en wethouders verantwoording af over rechtmatigheid. Deze verantwoording steunt op de verbijzonderde interne controle (VIC).

De VIC toetst of de maatregelen van interne controle in de financiële processen goed werken en wordt gebruikt om de kwaliteit van deze processen te verbeteren. Het opstellen en uitvoeren van de VIC wordt door de ambtelijke organisatie uitgevoerd. De controlerend accountant maakt voor haar controle gebruik van de VIC-werkzaamheden en de bevindingen die daaruit volgen. De invoering van de rechtmatigheidsverantwoording is mede bedoeld om het gesprek te ondersteunen tussen de gemeenteraad en het college over de (financiële) rechtmatigheid. Met als doel om de kaderstellende- en controlerende rol van de gemeenteraad op dit vlak te versterken. Doelmatigheid en doeltreffendheid Op grond van artikel 213a van de Gemeentewet doet het college periodiek onderzoek naar de doelmatigheid (efficiëntie) en doeltreffendheid (effectiviteit) van het gevoerde bestuur op het gebied van beleid en bedrijfsvoering. Dit artikel verplicht de gemeente periodiek onderzoek te doen naar de doelmatigheid en doeltreffendheid van het gevoerde beleid. De kaders hiervoor zijn vastgelegd in de Verordening onderzoeken doelmatigheid en doeltreffendheid van de gemeente Gilze en Rijen.

Programma doelmatigheids- en doeltreffendheidsonderzoek 2024 Jaarlijks dienen wij een onderzoeksplan aan u voor te leggen, waarin wij aangeven welke onderzoeksobjecten voor het onderzoek naar doelmatigheid en doeltreffendheid in aanmerking komen. In 2024 doen wij een zoeklichtonderzoek op basis van de uitkomsten van een actualisatie van de Benchmark Berenschot die momenteel in uitvoering is. We verwachten begin 2024 de eerste resultaten te verkrijgen. De ervaring leert dat hieruit vervolgvragen komen die veelal nader onderzocht moeten worden.

Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen

95

Verbonden partijen

Verbonden partijen Inleiding Samenwerkingsverbanden kunnen belangrijke voordelen opleveren met betrekking tot kosten, doelmatigheid en kwaliteit van de te leveren producten. Individuele gemeenten zijn soms te klein om kwalitatief goede producten tegen een acceptabele kostprijs te leveren. Samenwerking kan zich uitstrekken over alle beleidsterreinen (programma’s) en op het gebied van de bedrijfsvoering. Een samenwerking kan diverse vormen aannemen (bijvoorbeeld: openbaar lichaam, gemeenschappelijke regeling, centrumgemeente). Soms zijn verbonden partijen wettelijk voorgeschreven zoals de Veiligheidsregio en de Omgevingsdienst.

Visie en beleidsvoornemens omtrent verbonden partijen Voor het aangaan van een verbonden partij moet aan de volgende criteria worden voldaan: 1. Er is sprake van een publiek belang. 2. Het publieke belang kan niet goed behartigd worden door middel van subsidies, regelgeving, toezicht of het inkopen van diensten of producten. 3. Een verbonden partij is de beste manier om de taken uit te voeren. 4. De (financiële) risico’s die gepaard gaan met het aangaan van een verbonden partij staan in een redelijke verhouding tot het te dienen publieke belang. Dit is verder uitgewerkt in onze eigen nota Verbonden Partijen. Daarnaast is in 2022 ook de Wet gemeenschappelijke regelingen aangepast om de democratische legitimiteit van deze regelingen te vergroten.

96

Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen

Overzicht verbonden partijen Organisatie

Financieel belang Bestuurlijk belang 2024

Eigen vermogen

Eigen vermogen Vreemd vermogen Vreemd vermogen

Balanstotaal

Balanstotaal

Resultaat

1-1-2024

31-12-2024

1-1-2024

31-12-2024

1-1-2024

31-12-2024

2024

414.000

315.000

6.992.000

8.156.000

7.406.000

8.471.000

72.000

5.276.000

4.912.000

55.277.000

59.803.000

60.553.000

64.715.000

-4.823.000

18.143.000

16.969.000

21.090.000

20.907.000

39.233.000

37.876.000

-31.000

103.265

n.b.

1.732.360

n.b.

1.835.625

n.b.

2.829.000

3.163.000

3.004.000

2.560.000

5.833.000

5.723.000

-75.000

14.369.000

14.369.000

28.702.000

33.917.000

43.071.000

48.286.000

-

5.316.000

4.816.000

15.407.000

15.407.000

20.723.000

20.223.000

238.000

1-1-2022

31-12-2022

1-1-2022

31-12-2022

1-1-2022

31-12-2022

2022

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

1-1-2022

31-12-2022

1-1-2022

31-12-2022

1-1-2022

31-12-2022

2022

684.676.000

690.022.000

534.399.000

575.801.000

1.219.075.000

1.265.823.000

5.347.000

5.062.000.000

4.615.000.000

143.995.000.000

107.459.000.000

149.057.000.000

112.074.000.000

300.000.000

-573.941

-708.351

3.156.885

3.195.343

2.582.944

2.486.992

-134.410

Gemeenschappelijke regelingen 1 ABG organisatie 2 Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant 3 Diamantgroep

25.104.410 Behartiging van de sturing en beheersing van ondersteunende processen en uitvoeringstaken van de deelnemende gemeenten. 1.678.034 Samenwerking op het terrein van openbare veiligheid n.v.t. Uitvoering van de Wet Sociale Werkvoorziening

4 Regio Hart van Brabant

120.710 Samenwerking deelnemende gemeenten

5 Omgevingsdienst Midden- en West Brabant

462.073 Samenwerking op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving n.v.t. Samenwerking op het gebied van ambulancevervoer

6 Regionale Ambulancevoorziening Brabant Midden-West-Noord 7 GGD Hart voor Brabant

1.142.573 Leveren van een bijdrage aan de openbare gezondheidszorg

Samenwerkingsverbanden met private organisaties 8 Midden-Brabant Poort BV/CV 9 Stichting deelnemingen gemeente Gilze en Rijen (Rijen)

Aandeel in Ontwikkeling van bedrijventerrein Midden-Brabant Poort (MBP) vermogen MBP in Gilze Samenwerkings- Zeggenschap in Beheer BV Midden-Brabant Poort overeenkomst

Deelnemingen 10 Brabant Water

n.v.t. Zorgdragen voor de openbare watervoorziening

11 BNG Bank

n.v.t. Bankier in de non-profit sector

12 Gate 2

n.v.t. Stimuleren luchtvaartgerelateerde bedrijvigheid

Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen

97

-

Grondbeleid

Grondbeleid Algemeen Het grondbeleid van de gemeente is een belangrijk sturingsinstrument voor de invulling van de aanwezige en toekomstige bouwmogelijkheden in onze gemeente. Op basis van dit beleid realiseert de gemeente doelstellingen op het gebied van ruimtelijke ordening, volkshuisvesting en economisch beleid. In mei 2019 heeft de gemeenteraad van Gilze en Rijen de nieuwe nota grondbeleid vastgesteld. De nota grondbeleid geeft het juridische- en beleidsmatige kader aan waarbinnen de gemeente opereert. Uitgangspunt is actief grondbeleid, maar met de huidige mogelijkheden van kostenverhaal en sturing via bestemmingsplan en overeenkomst of grondexploitatieplan, dienen bij elke mogelijkheid van grondaankoop de risico’s en kosten goed in beeld gebracht te worden. Ook bij private ontwikkelingen kunnen we sturen op ruimtelijke en volkshuisvestelijke doelen. Dit doen we dan via de invulling van het benodigde ruimtelijke plan en het afsluiten van (anterieure) overeenkomsten. Daarbij kunnen we op grond van de Grondexploitatiewet kostenverhaal (van te maken gemeentelijke kosten) plegen. Beleidsdocumenten Wet- en regelgeving, het Besluit Begroting en Verantwoording (hierna; BBV) en de bestemmingsplannen vormen de algemene kaders van het te voeren grondbeleid. Onder andere de nota grondbeleid en de notitie grondprijzen sluiten hier op aan.

Actief grondbeleid Van actief grondbeleid is sprake als de gemeente grond koopt, die bouw- en woonrijp maakt en weer verkoopt of in erfpacht uitgeeft aan ontwikkelaars, aannemers en particulieren. Bij actief grondbeleid exploiteert de gemeente gronden voor eigen rekening en risico. Bouwgronden in exploitatie hebben betrekking op grondexploitaties in de uitvoeringsfase, waarvan de gronden in eigendom zijn van de gemeente, waarvoor de raad een grondexploitatiecomplex en een grondexploitatiebegroting heeft vastgesteld. De gemeente Gilze en Rijen heeft per 30 juni 2023 twaalf lopende grondexploitaties waarvoor door de gemeenteraad in het verleden een exploitatieopzet is vastgesteld. Woningbouwexploitaties In tabel 1 hieronder zijn de lasten en baten per woningbouwexploitatie opgenomen die in de begroting 2024 zijn verantwoord. Tevens zijn per exploitatie de nog te verwachte lasten en baten in

98

Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen

de toekomst en het verwachte resterende (dus exclusief reeds genomen winsten) resultaat op eindwaarde opgenomen. Exploitatie (woningbouw) Al phens eweg (grenzend a a n OBS de Wi l ds chut)

Boekwaarde Lasten Baten t/m per 31-12- t/m 30-0630-06-2023 2022 2023 1.189.276

12.069

Centrumpl a n Gi l ze (centrum)

4.780.806

Centrumpl a n Gi l ze (pa rk)

-1.632.651

Centrumpl a n Ri jen Oos t

Winstneming 2023

Boekwaarde per 30-062023

Verwachte lasten 243.986

650.000

-795.331

2024

Verwachte Verwachte Verwacht baten eindwaarde eindjaar

-

-

1.201.345

68.995

-

138.709

2024

-1.650.604

1.318.605

583.928 -

-4.404.582

80.000

-

4.849.801

62.047

331.999

2024

1.814.354

9.901

-

-

1.824.255

137.753

-

-1.962.008

2024

Tus s en de Lei jen

7.453.593

110.308

-

7.563.900

20.083.366

32.267.293

4.620.026

2031

Vl . Vennen Noord Oos t

-835.176

137.693

-

-

-697.483

740.935

379.638

336.187

2025

Wendel Zui d

576.381

152.638

-

729.019

1.277.228

2.904.986

898.739

2026

13.346.582

553.652

80.000

-

13.820.234

23.940.581

36.785.845

-974.970

Totaal

Tabel 1 grondexploitaties per 30 juni 2023 (woningbouwexploitaties)

In tabel 2 worden de verwachte resterende resultaten (op eindwaarde), zoals deze zijn opgenomen in de begroting 2024, vergeleken met de verwachte resterende resultaten (op eindwaarde) zoals die zijn opgenomen in de jaarstukken 2022.

Exploitatie (woningbouw)

Verwachte EW Verwacht Verwachte EW Verwacht Verschil EW jaarstukken eindjaar per begroting eindjaar per jaarstukken 2022 2022 31-12-2022 2024 30-06-2023 vs begroting 2024

Al phens eweg (grenzend a a n OBS de Wi l ds chut)

-749.678

2024

-795.331

2024

-45.652

Centrumpl a n Gi l ze (centrum)

-4.598.411

2024

-4.404.582

2024

193.829

Centrumpl a n Gi l ze (pa rk)

376.079

2024

331.999

2024

-44.080

Centrumpl a n Ri jen Oos t

-1.967.938

2024

-1.962.008

2024

5.930

Tus s en de Lei jen

4.592.337

2031

4.620.026

2031

27.689

Vl . Vennen Noord Oos t

417.132

2024

336.187

2025

-80.946

Wendel Zui d

900.851

2026

898.739

2026

Totaal

-1.029.629

-974.970

-2.112 54.658

Tabel 2 verwachte eindwaarde begroting 2024 ten opzichte van jaarstukken 2022 (woningbouwexploitaties)

De opbouw van het totale resultaat per project (het verwachte resterende resultaat op eindwaarde plus de gerealiseerde tussentijdse winstnemingen tot en met 2022) wordt in de tabel hieronder weergegeven.

Exploitatie (woningbouw)

Verwachte EW Winstnemingen begroting t/m 2022 2024

Al phens eweg (grenzend a a n OBS de Wi l ds chut)

-795.331

Centrumplan Gilze (centrum)

Totaal resultaat project (EW)

-

-795.331 -4.404.582

-4.404.582

-

Centrumplan Gilze (park)

331.999

1.140.954

1.472.953

Centrumplan Rijen Oost

-1.962.008

-

-1.962.008

Tussen de Leijen

4.620.026

-

4.620.026

Vl. Vennen Noord Oost

336.187

3.709.890

4.046.077

Wendel Zuid

898.739

197.758

1.096.497

Totaal

-974.970

5.048.602

4.073.632

Tabel 3 totale resultaat per project (woningbouwexploitaties)

Onderstaand volgt een toelichting op de ontwikkeling van het resultaat op eindwaarde (afgerond op duizendtallen).

Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen

99

Alphenseweg (grenzend aan OBS de Wildschut) De nieuwbouw van OBS de Wildschut is in het voorjaar van 2021 opgeleverd. Nadat de school is gereedgekomen, is het plangebied van de grondexploitatie bouwrijp gemaakt. Het openbaar gebied rondom de school en het openbare schoolspeelterrein worden afgerond in samenhang met het woonrijp maken van het aangrenzende plangebied (de grondexploitatie). Inmiddels is de omgevingsvergunning verleend voor het woningbouwplan. Daarnaast is ook de verkoop opgestart door de projectontwikkelaar. De bouwtijd van de woningen is circa acht maanden. In de afbouwfase van de woningen wordt gestart met het woonrijp maken van het gebied waarmee het hele plangebied in 2024 gereed zou kunnen zijn. In vergelijking met de jaarstukken 2022 is het verwachte resultaat (eindwaarde) afgenomen met € 46.000. Dit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door lagere grondopbrengsten. Omdat voor dit project, naar verwachting, niet alle kosten gedekt worden door opbrengsten is een voorziening (op netto contante waarde) gevormd. Het verloop van deze verliesvoorziening laat het volgende beeld zien: • •

Jaarstukken 2021 (per 31-12-2021); € 694.000; Jaarstukken 2022 (per 31-12-2022); € 721.000.

Centrumplan Gilze (Centrumdeel) Centrumplan Gilze bestaat uit het projectgebied tussen de Nieuwstraat, Lange Wagenstraat en Aalstraat. Het plan wordt gevormd door een centrumdeel en een parkdeel. Voor het centrumdeel hebben we een koop- en realisatieovereenkomst gesloten met de ontwikkelaar. Het gebied wordt in twee fasen gerealiseerd. Met betrekking tot de eerste fase zijn alle winkels, appartementen en grondgebonden woningen in 2022 opgeleverd. De afronding van het openbaar gebied van fase 1 heeft begin 2023 plaatsgevonden. In 2022 zijn de laatste benodigde delen van de achtertuinen van particulieren in het plangebied door de gemeente verworven, waarmee de tweede fase van start is gegaan. In de grondexploitatie zijn alle uitgangspunten van de realisatieovereenkomst en het gewijzigde programma verwerkt. Met de gesloten overeenkomst zijn we binnen de vastgestelde financiële kaders gebleven die zijn gehanteerd. Op basis van de overeenkomst worden werkzaamheden bouwen woonrijp maken uitgevoerd door de projectontwikkelaar. Momenteel wordt als eindjaar voor dit project rekening gehouden met 2024. In vergelijking met de jaarstukken 2022 is het verwachte resultaat (eindwaarde) toegenomen met € 194.000, hoofdzakelijk veroorzaakt doordat de geprognosticeerde post ‘planschade’ is komen te vervallen (de indieningstermijn van vijf jaar is verstreken).

Omdat voor dit project, naar verwachting, niet alle kosten gedekt worden door opbrengsten is een voorziening (op netto contante waarde) gevormd. Het verloop van deze verliesvoorziening laat het volgende beeld zien: • •

Jaarstukken 2021 (per 31-12-2021); € 4.987.000; Jaarstukken 2022 (per 31-12-2022); € 4.420.000.

Centrumplan Gilze (Parkdeel) Centrumplan Gilze bestaat uit het projectgebied tussen de Nieuwstraat, Lange Wagenstraat en Aalstraat. Het plan bestaat uit een centrum- en een parkdeel. In het parkdeel zijn verschillende woningbouwinitiatieven gerealiseerd, variërend van collectief particulier opdrachtgeverschap en particuliere woningbouw tot ontwikkeling van appartementengebouwen. Begin 2022 is de uitgifte van de resterende gronden afgerond. De bouwwerkzaamheden van de laatste woningbouwprojecten

100

Programmabegroting 2024 Gilze en Rijen