GLR Programmabegroting 2023 definitief

Openbaar groen Het openbaar groen levert een belangrijke bijdrage aan het woongenot. De klimaatverandering maakt duidelijk dat we groen moeten koesteren, uitbreiden en als het kan de kwaliteit verbeteren. We moeten ook groen durven vernieuwen als de noodzaak daarvoor aanwezig is. Een mooie groene omgeving is niet alleen waardevol voor inwoners, maar ook belangrijk voor recreatie en toerisme. We gebruiken de klimaatonderlegger om groen toe te voegen op plaatsen waar zich kansen voordoen om een verbetering aan te brengen in de leefomgeving. We maken een groenvisie waarin we de kansen voor meer en beter groen verkennen. We maken meer geld vrij voor (groen)onderhoud, -vernieuwing en -uitbreiding zodat inwoners weer trots kunnen zijn op hun buurt. Bij initiatieven van bewoners investeren we in het verbeteren van parken, vergroenen van pleinen en straten en het biodiverser maken van speelvelden, plantvakken nabij bomen en extra perkjes. Bij herinrichtingsprojecten streven we naar extra ruimte voor groen en water. We investeren in het verbeteren van het Wolfsweidepark. We plaatsen een klavertje 4 bij de

Programmabegroting 2023 Gilze en Rijen

43

inkom van de dorpen als hier de weg een reconstructie ondergaat. We voeren de duurzame herinrichting Rijen Noord-Oost uit. We vergroenen bestaande bedrijventerreinen door bermen in te zaaien met bloemrijk mengsel en groen toe te voegen. We zorgen voor goed beheer en onderhoud van bestaand openbaar groen door de juiste boom op de goede plek, goede groeiplaatsen, goede kwaliteit, goede diversiteit van typen bomen. We geven meer aandacht voor ecologisch beheer van sloten en bermen. We streven bij kappen van bomen naar compensatie in de omgeving.

DOELSTELLINGEN 2023 5.1 Faciliteren van sport en bewegen In 2021 hebben wij het sport(accommodatie)beleid voor onze gemeente afgerond. In de komende vier jaar voeren we dit beleid uit. In 2023 werken we concreet aan de volgende onderwerpen: Renovatie/nieuwbouw sporthal Achter de Tuintjes (Gilze) Vooralsnog is oplevering van de gerenoveerde sporthal en de inrichting van de buitenruimte voorzien voor eind 2024. We starten met de sloop en renovatie in Q2 van 2023. Voor het bewegingsonderwijs en de verenigingen bouwen we een tijdelijke sporthal. Herontwikkelen locatie Tropical/Magriethal (Rijen) In 2021 is het bestaande sportcomplex Tropical-Margriethal is gesloopt. Het definitief ontwerp voor de nieuwe Margriethal is in het 2e kwartaal van 2022 vastgesteld. De bouwactiviteiten starten naar verwachting in het najaar van 2022 en de verwachting is dat de nieuwbouw na de zomer van 2023 gereed is. Ook de buitenruimte fase 1 rondom de nieuwe sporthal is dan gereed. Realiseren skatebaan (Rijen) Met initiatiefnemers, zoals het jongerenwerk en de cultuurcoach van Cultuurplaats, worden verdere plannen ontwikkeld om het nieuwe skatepark in Rijen te realiseren. Op dit moment is er bij het jongerencentrum A16 een tijdelijke skate voorziening getroffen. In 2023 realiseren we een nieuw skatepark voor jongeren op de groenstrook gelegen aan de Moerstraat in Rijen.

5.2 Erfgoedbeleid We willen de raad beleid laten vaststellen, waarmee materieel erfgoed, en vooral gemeentelijke monumenten, via vergunningverlening, handhaving en stimulering van onderhoud in stand gehouden kunnen worden. Daarnaast willen we initiatieven vanuit inwoners om erfgoed te beschermen ondersteunen. 5.3 Kerkenvisie Ook in 2023 werken we aan de kerkenvisie. In samenwerking met een extern bureau worden gesprekken gevoerd met stakeholders (eigenaren, kerkbesturen, gebruikers, omwonenden, erfgoedorganisaties en andere betrokkenen). De kerkenvisie is een zorgvuldig proces, dat over meerdere jaren zal lopen. Het project wordt volledig gedekt door de decentralisatie-uitkering van het ministerie van OCW. 5.4 Aanplant 30 bomen per jaar extra in kernen Om hittestress te verminderen planten we eind 2022, 2023 en 2024, op diverse nog te bepalen locaties 30 bomen per jaar. De kosten dekken we uit de ruimte voor ruimte gelden die we ontvangen van de Provincie. 5.5 Kwaliteitsimpuls geprogrammeerd groen (groot onderhoud/vervanging) In 2023 tot en met 2026 is er € 200.000 jaarlijks extra beschikbaar om het groen een extra kwaliteitsimpuls te geven. We zetten in op meer groen en verbetering van de kwaliteit van de openbare ruimten. We maken een groenvisie met aandacht voor de kansen en mogelijkheden om 44

Programmabegroting 2023 Gilze en Rijen

nieuw groen toe te voegen zowel in bestaand gebied als bij nieuwe plannen. Ook willen we op diverse locaties (groen)verbeteringen doorvoeren. Zo willen we planten in plantvakken vervangen en tevens meer biodivers inrichten. Inventariseren we welke slecht groeiende bomen een betere groeiplaats dienen te krijgen dan wel vervangen moeten worden. Tenslotte willen we ook initiatieven van bewoners faciliteren en/of meldingen over straten van dit budget aanpakken. 5.6 Biodiversiteit In 2023 tot en met 2026 is er jaarlijks € 30.000 beschikbaar voor biodiversiteit. We zetten in op het meer biodivers maken van onze gemeente. We inventariseren welke grasvelden en plantvakken we meer biodiverser in kunnen richten. We willen ook initiatieven van bewoners faciliteren en/of meldingen over straten in het kader van biodiversiteit van dit budget aanpakken. Om de kosten te drukken willen we samen met de werkgroep Hart van Brabant een lidmaatschap van de Nationale Databank Flora en Fauna (NDFF: kosten ca. € 1.500 per jaar). NDFF verzamelt in deze databank alle Flora en Fauna waarnemingen en onderzoeken. Het biedt gemeente en onderzoekbureaus de mogelijkheid waarnemingen en onderzoeken hierin op te (laten) nemen. Op deze manier krijgen we meer en beter beeld van beschermde soorten in de gehele gemeente zodat het beheer en onderhoud hierop afgestemd kan worden.

5.7 Motie guerrillatuintjes Met de motie guerrillatuintjes vroeg uw raad om spelregels op te stellen voor de aanleg van mini tuintjes rond gemeentelijke bomen door inwoners. De spelregels adoptie boomspiegels stonden op de agenda van uw raad op 7 maart 2022. In 2023 is hiervoor € 10.000 beschikbaar en in 2024 tot en met 2026 € 2.000. We gaan van dit budget de mogelijkheid voor het adopteren van boomspiegels actief promoten en plantmateriaal aanbieden. Ook brengen we stempels aan op het trottoir om te markeren dat de betreffende boomspiegel wordt bijgehouden door bewoners. Om te voorkomen dat deze boomspiegels door de gemeente worden onderhouden, verwerken we deze gegevens ook in het beheersysteem. In het eerste jaar hebben we meer budget nodig voor de eerste bekendmaking/promotie van deze actie. 5.8 Wolfsweidepark In het investeringsplan is een bedrag opgenomen van € 40.000 in 2023. We willen hiervan de kwaliteit van het groen in Wolfsweidepark verbeteren door het toevoegen van groen, door bijv. inzaaien van bloemenmengsels, het toevoegen van bomen en een mogelijk burgerinitiatief te faciliteren. 5.9 EVZ de Grote Leij Ten behoeve van de realisatie van EVZ de Grote Leij dienen nog enkele delen van het tracé te worden aangekocht. Een alternatief tracé voor de noordzijde wordt onderzocht. De activiteiten richten zich in 2023 op grondaankoop en grondruil.

Programmabegroting 2023 Gilze en Rijen

45

Wat gaan we ervoor doen? Nr.

Doelstelling

Specifieke activiteit

5.1.1

Faciliteren van sport en bewegen: renovatie/nieuwbouw sporthal Achter de Tuintjes Gilze. Herontwikkelen locatie Tropical/Margriethal. Herontwikkelen locatie Tropical/Margriethal.

In 2023 wordt een start gemaakt met de bouw van de sporthal.

5.1.3

Realiseren skatevoorziening Rijen.

5.2

Erfgoedbeleid.

5.3 5.4

Kerkenvisie. Aanplant 30 bomen per jaar extra in kernen. Kwaliteitsimpuls geprogrammeerd onderhoud groen.

De nieuwe skatebaan in Rijen wordt in 2023 gerealiseerd. • We stellen een erfgoedbeleid op; • We ondersteunen burgerinitiatieven voor erfgoedbescherming. We stellen een kerkenvisie op. We planten 30 bomen in 2023.

5.1.2.1 5.1.2.2

5.5

5.6

Biodiversiteit.

5.7

Motie guerrillatuintjes.

5.8

Wolfsweidepark.

5.9

EVZ De Grote Leij

Opleveren nieuwe Margriethal in 2023. Opleveren buitenruimte fase 1 (rondom nieuwe Margriethal) in 2023.

•

We brengen diverse groenverbeteringen aan (vervangen plantvakken, verbeteren groeiplaatsen bomen en vervangen bomen); • We stellen in 2023 een groenvisie op; • We inventariseren welke slecht groeiende bomen een betere groeiplaats moeten krijgen of vervangen moeten worden; • We vervangen oude slechte beplanting in plantvakken door biodiverse aanplant. We verhogen de biodiversiteit in grasvelden en plantvakken. We nemen via de regio Hart van Brabant een abonnement op de Nationale Databank Flora en Fauna. We gaan het adopteren van boomspiegels actief promoten en bieden plantmateriaal aan. We realiseren een kwaliteitsverbetering. We zaaien bloemenmengsels in, we planten een aantal bomen en we faciliteren een burgerinitiatief. We richten ons op de benodigde grondaankoop en/ of grondruil

REGULIERE TAKEN (GOING CONCERN) 5.9 Bevorderen deelname aan sport en bewegen We voeren het in 2021 vastgestelde sport- en beweegbeleid uit. Ook voeren we ons aandeel in het lokale Sportakkoord en het lokale Fitakkoord uit.

46

Programmabegroting 2023 Gilze en Rijen

5.10 Versterken van de aanjaagfunctie van de maatschappelijke en sociaal-culturele sector Om de sociaal-maatschappelijke functie van onze culturele centra De Boodschap en de Schakel te versterken maken we nieuwe afspraken met CCGR/ SCMO. Om een zorgvuldig proces te kunnen doorlopen doen we dat gefaseerd. Voor 2023 brengen we binnen de huidige afspraken al wijzigingen aan. Daarnaast werken we samen met SCMO en andere maatschappelijke partners in 2023 aan structurele meerjarenafspraken vanaf 2024. 5.11 Cultuurcoach In de voorgaande twee jaren heeft de Cultuurcoach zijn meerwaarde aangetoond in het versterken van de leefbaarheid, de sociale vitaliteit en de sociale infrastructuur. We breiden het aantal uren uit en maken de inzet van de Cultuurcoach vanaf 2023 structureel, waardoor de cultuurcoach stevig ingebed kan worden in onze lokale netwerken. 5.12 Bestrijding eikenprocessierups De gemeenteraad heeft een motie aangenomen om minder te spuiten zonder hiervoor extra financiële middelen beschikbaar te stellen. We proberen met de bestaande middelen de motie zo goed mogelijk uit te voeren maar er dient rekening gehouden te worden met extra overlast. 5.13 Aanpak wortelopdruk In 2022/2023 pakken we de wortelopdruk aan in de straten C. Huygenstraat, Haaghstraat, Van Heinsbergstraat. De staat van de bomen is dermate slecht dat we zeer waarschijnlijk deze bomen moeten gaan vervangen.

Vanwege de kwaliteit van de bomen in de Kapittelstraat gaan we niet over tot groeiplaatsverbetering maar wachten we tot we de gehele straat volledig kunnen herinrichten. Dit vanwege de aanwezigheid van kabels en leidingen. We bereiden het groot onderhoud/vervanging verder voor in de straten Doornbos, Sterkenhoeve, Wouwerbroek, Zaaren, Breebroek, Riekevoort en Mosselaar en Burgemeester van Poppelstraat. 5.14 Onderhoud groen (basis op orde) conform beeldkwaliteitsplan We willen het reguliere onderhoud op orde hebben zodat het zoveel als mogelijk voldoet aan het beeldkwaliteitsplan. In 2023 tot en met 2026 is hiervoor jaarlijks € 200.000 extra beschikbaar om het regulier onderhoud op peil te brengen. Met een nieuwe aanbesteding per 2023 in het vooruitzicht verwachten we dat de aanbesteding hoger uitvalt. Enerzijds vanwege de huidige marktomstandigheden en anderzijds omdat we bij het aanbesteden niet alleen kijken naar de prijs maar ook naar de kwaliteit (de huidige aanbesteding is alleen op prijs). We verwachten om die redenen het extra bedrag hard nodig te hebben. Om aan het gewenste inrichtingsbeeld te voldoen is het ook belangrijk dat plantvakken gesloten zijn en volgens het kwaliteitsniveau zo min mogelijk kale plekken hebben waardoor onkruid minder kans krijgt.

5.15 Ecologisch maaibeheer/ beheerplan bermen en sloten Vanaf 2021 werken we in samenwerking met Waterschap Brabantse Delta, 14 West-Brabantse gemeenten en Staatsbosbeheer met een nieuw bestek en beheerplan "maaionderhoud van bermen en watergangen- kwaliteit en ecologie". Het huidig contract voor het ecologisch berm- en sloot beheer loopt regionaal tot en met 2022 met de mogelijkheid om dit met 2 jaar te verlengen. 5.16 Beekdalherstel Wouwervallei Een burgerinitiatief zet zich in om de natuurwaarden van de Wouwerbeek, met name op het gebied van biodiversiteit en waterconservering, te verhogen. De gemeente Gilze en Rijen heeft samen met waterschap Brabantse Delta en de gemeente Breda in een intentieovereenkomst medewerking aan dit project toegezegd. Momenteel onderzoekt de werkgroep de mogelijkheden om in overleg met Programmabegroting 2023 Gilze en Rijen

47

grondeigenaren te komen tot grondruil. Dergelijke grondruil moet bijdragen aan de realisatie van het totale traject voor beekherstel. 5.17 Opname budget in projecten voor herplant bomen Deze motie voorziet erin om bij alle gemeentelijke projecten waarbij bomen gekapt en herplant moeten worden budget in het betreffende project voor herplant wordt opgenomen evenals de locatie van de compensatie.

Wat gaat het kosten? Bedragen X € 1.000 Rekening Begroting Begroting

Meerjarenbegroting

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Totaal lasten programma 5

6.790

7.321

8.043

8.200

9.345

8.238

Totaal baten programma 5

1.699

1.000

1.073

957

942

947

Saldo lasten en baten programma 5

-5.091

-6.321

-6.970

-7.243

-8.403

-7.291

48

Programmabegroting 2023 Gilze en Rijen

Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de ramingen in begroting 2023 en begroting 2022 zijn: Bedragen x € 1.000 1. 2.

3.

4. 5.

6. 7. 8. 9.

10. 11. 12.

Omschrijving Bij de 2e turap 2022 hebben wij de middelen voor het lokaal sportakkoord overgeheveld naar 2023. Aan de hand van de vastgestelde begroting 2023 van de ABG, wordt in 2023 een hoger bedrag doorbelast aan dit programma. Daarnaast zijn de kapitaallasten in 2023 hoger dan in 2022. De onderhoudsbudgetten buitensport hebben wij in 2022 opgehoogd met de Rijksbijdrage SPUK-sport die (voorlopig) is toegekend. Voor 2023 is dit nog niet gedaan, omdat de aanvraag SPUK-sport voor dat jaar nog niet gedaan is. Zoals hierboven gezegd hebben we voor 2022 de aanvraag SPUK-sport al gedaan. Voor 2023 nog niet. In 2022 is er een krediet beschikbaar voor het groot onderhoud aan het veld van VV Molenschot. Deze investering wordt gedekt vanuit de bestemmingsreserve buitensportaccommodaties. In de perspectiefnota 2023 is vanaf 2023 jaarlijks € 55.000 opgenomen voor het verstevigen en structureel maken van de cultuurcoach. In de perspectiefnota 2023 is voor het jaar 2023 € 25.000 opgenomen voor het opstellen van erfgoedbeleid en € 10.000 voor het beschermen van erfgoed. In de perspectiefnota 2023 is voor het jaar 2023 € 30.000 opgenomen voor biodiversiteit. Jaarlijks hebben wij een budget voor geprogrammeerd onderhoud groen. In 2022 hebben we dit volledig aangesproken als bijdrage aan groenprojecten. De begroting hebben wij hierop aangepast.

Voor 2023 hebben we dit budget opnieuw, maar is het nog niet gealloceerd aan projecten. Per saldo is het uiteraard budgettair neutraal. In de perspectiefnota 2023 is voor het jaar 2023 € 200.000 opgenomen voor het onderhoud groen (basis op orde) conform het beeldkwaliteitsplan. In de perspectiefnota 2023 is voor het jaar 2023 € 200.000 opgenomen voor een kwaliteitsimpuls van het groen in de openbare ruimte. Overige afwijkingen. Totaal

Programmabegroting 2023 Gilze en Rijen

L/B L

Bedrag 155

V/N N

L

73

N

L

39

V

L B B

139 227 116

V N V

L

55

N

L

35

N

L

30

N

L B

186 186

N V

L

200

N

L

200

N

L B

34 2 649

V N N

49

Sociaal domein

Sociaal domein Wat willen we bereiken? Alle inwoners doen naar vermogen mee in onze gemeente, op een manier die bij hen past. Zo zelfstandig mogelijk, maar waar nodig met ondersteuning en hulp. De gemeente is daarbij een schakel in een veel grotere keten. We zoeken samenwerking met inwoners, maatschappelijke partners, andere overheden en andere financiers om verschil te kunnen maken. We werken aan de opgaven die we zijn bepaald in de 'Koers sociaal domein Gilze en Rijen: samen verschil maken!', namelijk: 1. Ruimte maken voor verschillen De norm van wat we normaal (gedrag) vinden, wordt steeds strakker. Als gevolg daarvan neemt het aantal medische diagnoses en het gebruik van zorg- en hulpaanbod toe. Wij kiezen voor een andere benadering. Vragen en tegenslagen horen bij het leven. We erkennen dat, in plaats van diagnoses en indicaties leidend te maken. We stellen de inwoner centraal en zoeken samen naar oplossingen in het gewone leven. Daarbij focussen we op wat wél kan. Maatwerk vormt de basis; de menselijke maat is het uitgangspunt in onze aanpak. Maatwerk betekent niet per definitie dat er individuele hulpverlening wordt ingezet (‘het behandelen van problemen’). We denken juist zoveel mogelijk in collectieve oplossingen (‘de samenleving en onze basisvoorzieningen toerusten om beter te kunnen omgaan met verschillen’). Dat er verschillen zijn is een gegeven en dat is prima.

We willen ruimte maken voor deze verschillen in onze lokale samenleving. 2. Veerkracht vergroten De coronacrisis heeft een grote impact gehad op onze samenleving. Niet iedereen heeft voldoende veerkracht (meer) om met de uitdagingen in het leven om te kunnen gaan. Op de groep die wel veerkrachtig is en kan bijdragen aan oplossingen, wordt een steeds groter beroep gedaan. Door vergrijzing zal de druk op de schouders van 20 – 65 jarigen de komende jaren verder toenemen. Problemen en tegenslagen horen ook bij het leven. We verschuiven onze focus van ‘het voorkomen van (grotere) problemen’ naar ‘het vergroten van het aanpassingsvermogen (de veerkracht) van inwoners’. Preventie begint niet bij hulpverlening, maar bij goed voor jezelf en voor elkaar (kunnen) zorgen. We kiezen voor een aanpak gericht op beter kunnen omgaan met tegenslagen. We kijken niet naar de factoren die mensen kwetsbaar maken, maar juist naar de factoren die maken dat ze niet kwetsbaar worden. Welke factoren dat zijn, is in iedere situatie anders.

Programmabegroting 2023 Gilze en Rijen

51

3. Bestaanszekerheid voorop stellen Bestaanszekerheid is een basisvoorwaarde voor meedoen. Mensen die kampen met schulden, geen woning hebben of die dreigen te verliezen, of in een onveilige situatie zitten, verliezen de basis onder hun bestaan. Tot die basis terug is blijkt het weinig zin te hebben om deze mensen hulp te bieden voor andere problemen. Zorg rendeert niet als de basis er niet is. Zijn de zorgen over de basis weg, dan krijgen mensen weer ruimte in hun hoofd om hun problemen stap voor stap op te lossen en de regie over hun leven terug te nemen. Daarom geven we bestaanszekerheid prioriteit. Wonen, inkomen (en werk) en veiligheid worden belangrijke thema’s in de uitwerking van ons sociaal beleid. De afnemende koopkracht, het tekort aan woningen en de personeelskrapte brengen voor veel inwoners onzekerheden met zich mee. De energie- en koopkrachtcrisis zet de bestaanszekerheid van een grote groep inwoners onder druk. Dit heeft nu al onze volle aandacht. We richten daarvoor onze ondersteuningsstructuur zodanig in dat we iedereen die dat nodig heeft kunnen ondersteunen. We houden de ontwikkelingen nauwlettend in de gaten, zodat we waar nodig en mogelijk aanvullende maatregelen kunnen treffen.

Nieuwe werkwijzen In 2023 gaan we op een aantal onderdelen van het sociaal domein aan de slag met andere werkwijzen als gevolg van de nieuwe inkoop sociaal domein en de nieuwe subsidieafspraken over de basisondersteuning (dorpsteam). Samen met onze partners monitoren we, leren we en sturen we zo nodig bij. Als gevolg van de regio-overgang van Alphen-Chaam en Baarle-Nassau naar Hart van Brabant zien we kansen om de ABG schaal daarbij beter te benutten. Zeker de eerste helft van het nieuwe jaar zal dit alles extra aandacht vragen van medewerkers.

DOELSTELLINGEN 2023 6.1 Bevorderen van bestaanszekerheid Om financiële bestaanszekerheid te bevorderen doen we in 2023 onderzoek naar het bereik en de effectiviteit van het armoede/ minima beleid en de kansen van verbetering van dit beleid. 6.2 Versterken zorg- en veiligheidsketen We versterken onze regiefunctie om voldoende toegerust te zijn op de toename van complexe casuïstiek. We geven daarmee invulling aan de opdracht van de rijksoverheid om wijkteams beter te faciliteren in coördinatie van deze complexe casuïstiek en zijn daarmee voorbereid op het veranderende inspectietoezicht hierop. De hiervoor ontvangen rijksmiddelen zijn niet toereikend voor deze opgave. Zowel in aantallen als in complexiteit zien we een toename. Er is de behoefte aan een betere samenwerkingsstructuur in Gilze en Rijen / Hart van Brabant is het noodzakelijk dat er formatie uitbreiding komt om deze regierol op een goede manier in te kunnen vullen en de zorg- en veiligheidsketen te versterken. De regio-overgang van Alphen-Chaam en Baarle-Nassau naar Hart van Brabant maakt het mogelijk dat we kunnen bouwen aan nieuwe, ABG brede, samenwerking- en overlegstructuren.

6.3 Samen met inwoners Uitvoering Koers sociaal domein Gilze en Rijen: samen verschil maken! We geven uitvoering aan onze aanpak voor het uitdragen, aanjagen en verbinden van inwoners en maatschappelijke partners aan de Koers sociaal domein Gilze en Rijen. Jongerenparticipatie We zorgen ervoor dat jongeren structureel mee blijven denken en praten over wat voor hen belangrijk is in de gemeente.

52

Programmabegroting 2023 Gilze en Rijen

In gesprek over de uitdagingen van de vergrijzing We gaan met het seniorenplatform in gesprek over de uitdagingen die de vergrijzing met zich mee brengt in onze gemeente en hoe we daarmee om kunnen gaan. Leren van ervaringen van inwoners Om beter te kunnen leren van de ervaringen van inwoners, ontwikkelen we onze cliëntervaringsonderzoeken door. Zo geven die ons meer inhoudelijke inzichten waarmee we ons beleid en onze uitvoering kunnen verbeteren.

Wat gaan we ervoor doen? Nr. 6.1

Doelstelling Bevorderen van bestaanszekerheid.

6.2

Versterken zorg- en veiligheidsketen. Samen met inwoners: uitvoering koers sociaal domein. Samen met inwoners: jongerenparticipatie. Samen met inwoners: uitdagingen van vergrijzing. Samen met inwoners: leren van ervaringen inwoners.

6.3.1

6.3.2 6.3.3

6.3.4

Specifieke activiteit We doen onderzoek naar het bereik en de effectiviteit van het armoede-/minimabeleid en kansen van verbetering van dit beleid. We versterken onze regiefunctie om voldoende toegerust te zijn op de toename van complexe casuïstiek. We geven uitvoering aan onze aanpak voor het uitdragen, aanjagen en verbinden van inwoners en maatschappelijke partners aan de Koers sociaal domein Gilze en Rijen. We zorgen ervoor dat jongeren structureel mee blijven denken en praten over wat voor hen belangrijk is in de gemeente. We gaan met het seniorenplatform in gesprek over de uitdagingen die de vergrijzing met zich mee brengt in onze gemeente en hoe we daarmee om kunnen gaan. We ontwikkelen onze cliëntervaringsonderzoeken door.

REGULIERE TAKEN (GOING CONCERN) 6.4 Decentralisatie beschermd wonen In 2023 worden de wettelijke en financiële kaders voor de decentralisatie van beschermd wonen duidelijk. We werken de gevolgen hiervan uit in onze regionale samenwerkingsafspraken binnen Hart van Brabant. 6.5 Transformatie basisondersteuning (dorpsteam Gilze en Rijen) In 2022 maakten we nieuwe afspraken over de transformatie van de basisondersteuning. In 2023 pakken we de uitvoering daarvan verder op met het dorpsteam. We trekken hierin gezamenlijk op met de gemeenten Alphen-Chaam en Baarle-Nassau. 6.6 Mantelzorgondersteuning Het aantal mantelzorgers in onze gemeente neemt toe. We bereiden de mogelijkheden voor mantelzorgondersteuning uit, om mantelzorgers goed te kunnen blijven ondersteunen en overbelasting zoveel mogelijk te voorkomen. Dit doen we in overleg met het Lokaal Steunpunt Mantelzorg en ContourdeTwern (dorpsteam). 6.7 Nieuwe inkoop sociaal domein In 2022 hebben we de aanbesteding van Jeugdhulp, WMO Begeleiding en Beschermd Wonen en Ontwikkelgerichte, Arbeidsmatige Dagbesteding (OAD) afgerond. In 2023 richten we de uitvoering

Programmabegroting 2023 Gilze en Rijen

53

van de contracten verder in en geven we vorm aan de samenwerking tussen het dorpsteam, de gemeentelijke toegangsteams en de contractpartners Jeugdhulp, WMO begeleiding en Beschermd Wonen en OAD. Bij de inrichting van de uitvoering van de contracten wordt in 2023 nog externe ondersteuning ingezet vanuit de regio Hart van Brabant. De kosten hiervan zijn opgenomen in deze begroting. 6.8 Vergroten van mogelijkheden voor laagdrempelige (arbeidsmatige) dag invulling Vanuit de gedachte 'werk is de beste zorg' bevorderen we dat inwoners met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt deel kunnen nemen aan activiteiten die bijdragen aan hun welzijn en aan hun ontwikkeling. Samen met de Diamantgroep zorgen we voor meer lokaal en een grotere diversiteit aan mogelijkheden voor ontwikkelgerichte, arbeidsmatige dagbesteding. 6.9 Wonen met Zorg In het Programma Wonen+Plus (zie programma 8) werken we integraal aan opgaven op gebied van wonen. Vanuit sociaal domein zijn hier de activiteiten rondom passende huisvesting voor bijzondere doelgroepen (aandachtsgroepen) en rondom wonen met zorg in opgenomen. De ontwikkeling van een woon(zorg) visie maakt hier deel vanuit. 6.10 Corona herstartplan De uitvoering van het Corona herstartplan loopt in 2023 nog door, waaronder het mogelijk maken van initiatieven met het Goede Ideeënfonds en het realiseren van beweegroutes. Daarna evalueren we.

De opbrengsten en geleerde lessen nemen we mee in toekomstige beleidsontwikkelingen. 6.11 Armoede bestrijding Via het jeugdfonds sport en cultuur willen we meedoen van kinderen die opgroeien in armoede bevorderen. Het aantal kinderen dat gebruik maakt van het jeugdfonds is in 2022 toegenomen en we verwachten dat deze toename in 2023 doorzet, mede als gevolg van de huidige inflatie en afname van koopkracht. Jeugdfonds sport en cultuur anticipeert hierop in hun subsidieaanvraag. We verhogen het beschikbare budget om de sport en cultuur bereikbaar te houden voor deze kinderen. We hebben nieuwe meerjarige subsidieafspraken gemaakt met de Voedselbank. Vanwege het groeiend aantal huishoudens dat gebruik maakt van de Voedselbank en de prijsstijgingen waarmee de Voedselbank te maken heeft verhogen we de subsidie. 6.12 Wijkgericht werken – Rijen-Zuid Om de veerkracht in wijken en buurten te vergroten gaan we meer wijkgericht werken. Samen met inwoners en maatschappelijke partners willen we ontwikkelingen en ambities integraal afstemmen. Juist in wijken waar meer kwetsbare inwoners wonen kunnen we zo meer voor hen betekenen. We willen bereiken dat wát we doen en hoe we dat doen (vanuit de verschillende beleidsvelden) beter aansluit bij ‘de leefwereld’ van onze inwoners. Zodat inwoners zich meer betrokken voelen bij hun wijk en bij elkaar, de zelf- en samenredzaamheid groter wordt.

Dat vergt een omslag in denken en doen van alle betrokkenen. In Rijen-Zuid hebben we hier de afgelopen jaren al wat ervaring in opgedaan. Dat willen we verder uitbouwen. Het veranderproces dat hiervoor nodig is voor laat zich niet vormen in een projectmatige aanpak met een concrete planning en resultaten zoals we dat gewend zijn. We ontwikkelen daarom een integrale aanpak die zich naast inhoudelijke doelen ook richt op procesmatige doelen.

54

Programmabegroting 2023 Gilze en Rijen

Wat gaat het kosten? Bedragen X € 1.000 Rekening Begroting Begroting

Meerjarenbegroting

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Totaal lasten programma 6

31.471

33.158

32.457

32.076

32.075

32.144

Totaal baten programma 6

7.986

7.076

6.812

6.812

6.911

6.914

-23.485

-26.082

-25.645

-25.264

-25.164

-25.230

Saldo lasten en baten programma 6

Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de ramingen in begroting 2023 en begroting 2022 zijn: Bedragen x € 1.000 1. 2. 4. 5. 6.

9. 10.

Omschrijving De uitgaven voor subsidie lichte ondersteuning zijn hoger als gevolg van indexering In 2022 nemen we deel aan het project Koplopersgemeenten, hiervoor hebben we eenmalige lasten van € 76.000 opgenomen. In 2023 verwachten we hogere uitgaven in het kader van de inkomensregelingen. We krijgen dit deels gecompenseerd via de gebundelde uitkering van het rijk. In 2022 hebben we baten en lasten geraamd in het kader van de regeling Tijdelijke Ondersteuning Zelfstandig Ondernemers (TOZO). In 2022 hebben extra lasten geraamd in het kader van de Energietoeslag. Voor deze kosten hebben we extra middelen in het gemeentefonds gehad. We zien dit terug in lagere baten op programma Algemene Dekkingsmiddelen. In 2022 hadden we incidentele baten als gevolg van de verkoop van groeituin Floralia. Voor aanpassingen op de nieuwe locatie hebben we incidentele lasten opgenomen. Als gevolg van demografische ontwikkeling en indexering verwachten we in 2023 hogere uitgaven in het kader van de WMO. Overige Totaal

Programmabegroting 2023 Gilze en Rijen

L/B L L

Bedrag 104 76

V/N N V

L B L B L

309 43 40 40 1.292

N V V N V

L B L

47 267 316

V N N

L

25 437

N V

55

Indicatoren Indicator: De kosten van alle individuele voorzieningen per huishouden. Deze indicator betreft een algemeen beeld van de hoogte van de kosten gerelateerd naar het aantal huishoudens. Hierdoor ontstaat een relativeerbare omvang van een grote post.

56

Programmabegroting 2023 Gilze en Rijen

Indicator: Het aantal inwoners met een individuele voorziening. Deze indicator geeft een gevoel bij de voorstaande indicator.

Programmabegroting 2023 Gilze en Rijen

57

Volksgezondheid en milieu

Volksgezondheid en milieu Wat willen we bereiken? Fit en veerkrachtig. Een goede lichamelijke en mentale gezondheid biedt meer kansen om volwaardig mee te kunnen doen aan onze samenleving. We willen daarom bereiken dat onze inwoners 'fit en veerkrachtig zijn'. Wij gaan hierbij uit van het concept 'positieve gezondheid' Met ons gezondheidsbeleid spelen we hierop in en we verbinden ons gezondheidsbeleid steeds meer aan opgaven in het sociale domein en het sportbeleid en cultuurbeleid. We willen daarom ook belangrijk om (preventieve) zorg vanuit het medisch domein beter te verbinden aan ondersteuning, voorzieningen en activiteiten vanuit het gemeentelijk domein. Afval In lijn met onze doelstellingen voor het bereiken van een circulaire economie willen we een forse reductie van de hoeveelheid restafval realiseren. Dit richt zich zowel op bewoners (zie ook het VANGprogramma) als op bedrijven. In 2025 streven we naar we maximaal 30 kg restafval per persoon per jaar. We onderzoeken wat de beste vorm is om in de toekomst het inzamelen van afval te organiseren. Zwerfafval Per 1 januari 2023 stopt de zwerfafval vergoeding van Nedvang. Als gevolg hiervan zal de gemeente zelf financiële middelen beschikbaar moeten stellen voor zowel capaciteit als het uitvoeren van activiteiten uit het uitvoeringsplan zwerfafval. Dit leidt op termijn tot een verhoging van de afvalstoffenheffing.

Riolering Klimaatverandering zorgt steeds meer voor zware regenval en droogte. Riolering is een belangrijk onderdeel in de waterketen. We maken zoveel als mogelijk werk- met- werk om gelijktijdig onze doelstellingen op klimaatadaptie te realiseren. Ook koppelen we zoveel mogelijk regenwater af als er werkzaamheden aan de riolering zijn. Bij de aanpak van het watervraagstuk werken we samen met Waterschap Brabantse Delta. Het beleid en het beheer van de riolering heeft de gemeente Gilze en Rijen vastgelegd in het verbreed gemeentelijk rioleringsplan (vGRP). In 2020 is er een nieuw vGRP voor de periode 20212025 vastgesteld. Hier benoemen we de activiteiten om de riolering te onderhouden en te verbeteren. We geven uitvoering aan het bestaand vGRP) en breiden dit uit naar een water- en rioleringsplan, waarbij we uitdrukkelijk water, bodem en klimaat meenemen. Bij voorbereiding en

Programmabegroting 2023 Gilze en Rijen

59

uitvoering van rioleringswerkzaamheden houden we nu al zo veel mogelijk rekening met klimaatdaptatie. Luchtkwaliteit Luchtkwaliteit is belangrijk omdat dit een rechtstreeks verband heeft met gezondheid en leefomgeving. We produceren in onze gemeente veel fijnstof vanwege een vliegveld, spoor- en autowegen. Het Schone Lucht Akkoord willen we realistisch ten uitvoering brengen. Om te weten hoe de luchtkwaliteit zich in onze gemeente ontwikkelt en wat het doet met onze gezondheid is het belangrijk om te gaan meten. Daartoe willen we onderzoeken waar en op welke wijze de luchtkwaliteit gemeten kan worden, zodat we aan de hand daarvan maatregelen kunnen treffen op het gebied van volksgezondheid, ruimtelijke ordening, verkeer en milieu. We sluiten zoveel als mogelijk aan bij het Schone Lucht Akkoord en zetten in op voorlichting over de nadelen van houtstook. Duurzaamheid We geven uitvoering aan het Nationale Klimaatakkoord. Het uiteindelijke doel is om in 2050 een energie-neutrale en klimaatbestendige gemeente zijn.

DOELSTELLINGEN 2023 7.1 Samenwerking met het medisch domein We intensiveren we de samenwerking met onze huisartsen. De druk op de huisartsenzorg in onze gemeente vergroot de urgentie hiervan. We doen dat door invulling en uitvoering te geven aan de samenwerkingsagenda die we in 2022 samen opstelden. 7.2 Doorontwikkelen VANG-doelstellingen We sluiten aan bij de VANG-doelstellingen. Op hoofdlijnen betekent dit dat we door middel van een goede afvalscheiding inzetten op meer hoogwaardige recycling. Hiermee ligt de nadruk meer op kwalitatief beter ingezamelde afvalstromen. Daar hoort ook bij het inzetten op mogelijkheden om de hoeveelheid afval te beperken, door inzet op preventie. 7.3 Toekomstbestendige afvalinzameling We onderzoeken wat de beste vorm is om in de toekomst het inzamelen van afval te organiseren. Hierbij zoeken we een goede balans tussen milieurendement, service voor de inwoners en kosten (afvalstoffenheffing). Voor het uitvoeren van dit onderzoek is een bedrag van € 25.000 opgenomen. De uitkomst van dit onderzoek verwachten we begin 2023. De implementatie is afhankelijk van de uitkomst van dit onderzoek. 7.4 Uitvoering geven aan het gemeentelijke rioleringsplan Zoals aangegeven in het vGRP 2021-2025 is het hoofdgemaal aan de Meierstraat technisch aan vervanging toe.

Omdat dit gemaal met de uitbreiding van Laarspad meer water moet verwerken vervangen we dit enkelpomps gemaal door een dubbelpomps gemaal om calamiteiten te voorkomen en daarmee de bedrijfszekerheid te vergroten. Met de renovatie passen wij ook het (verbeterd gescheiden) rioolstelsel aan zodat bij regenval eerder hemelwater naar het buitengebied afgevoerd wordt. Kosten van deze renovatie € 92.000 excl. BTW. 7.5 CO2-uitstoot en klimaatverandering Het Nationale Klimaatakkoord is gericht op een vermindering van de CO2-uitstoot van 49% in 2030 en 95% in 2050. In onze duurzaamheidsvisie leggen we de nadruk op de volgende doelen uit het klimaatakkoord: Energie, Circulaire economie, Klimaat en Biodiversiteit. In 2023 gaan we verder met de uitvoering om de doelstellingen te realiseren en ontwikkelen we de nieuwe duurzaamheidsvisie.

60

Programmabegroting 2023 Gilze en Rijen

Wat gaan we ervoor doen? Nr. 7.1 7.2

7.3 7.4 7.5.1.1

7.5.1.2

7.5.2

7.5.3

7.5.4

7.5.5

Doelstellingen Samenwerking met het medisch domein. Doorontwikkelen VANGdoelstellingen. Toekomstbestendige afvalinzameling. Uitvoering geven aan het gemeentelijke rioleringsplan. CO2-uitstoot en klimaatverandering: klimaatadaptatie borgen in nieuw duurzaamheidsbeleid. CO2-uitstoot en klimaatverandering: klimaatadaptatie borgen in nieuw duurzaamheidsbeleid. CO2-uitstoot en klimaatverandering: effecten van klimaatverandering verminderen of voorkomen.

CO2-uitstoot en klimaatverandering: uitvoering geven aan de energietransitie. CO2-uitstoot en klimaatverandering: uitvoering geven aan de Transitievisie Warmte (TVW). CO2-uitstoot en klimaatverandering: aanpak voor energiearmoede uitvoeren.

Specifieke activiteit Uitvoeren samenwerkingsagenda huisartsen. Opvolgen van eventuele maatregelen uit het plan van aanpak door ontwikkelen VANGdoelstellingen. Opleveren uitkomst onderzoek afvalinzameling. Vervangen gemaal Meierstraat. De duurzaamheidsvisie wordt opgesteld.

De handreiking duurzaam bouwen wordt opgesteld. Voortzetten van de subsidieregeling en informatiecampagne die het voor de bewoners en bedrijven aantrekkelijk maakt om regenwater niet af te voeren naar het riool, maar te infiltreren of op te vangen en te hergebruiken. In regionaal verband werken aan de herijking van de REKS. Bewoners stimuleren en faciliteren om de spijtvrije maatregelen te treffen (stap 1 TVW). Samen met onze partners voeren we de aanpak Energiearmoede uit.

REGULIERE TAKEN (GOING CONCERN) 7.6 Bevorderen mentale en fysieke gezondheid In 2023 gaan we samen met maatschappelijke partners waaronder de GGD door met de uitvoering van ons lokale fit-akkoord. Dat doen we in samenhang met ons sport- en cultuurbeleid (zie programma 5). Samen met regiogemeenten, GGD en verzekeraars werken we verder aan de regionale samenwerkingsagenda tussen het medisch en sociaal domein. 7.7 Omgevingsdienst Midden- en West Brabant (OMWB) De Gemeenschappelijke regeling OMWB voert de taken voor de gemeente uit op het gebied van milieu. Jaarlijks stellen we een uitvoeringsprogramma op, op basis van de begroting van de OMWB. De kaderbrief en de begroting van de OMWB leggen we ieder jaar voor aan de raad, met de mogelijkheid om een zienswijze in te dienen. 7.8 Bijdragen aan een gedragen luchthavenbesluit Wij zijn blij met de vliegbasis Gilze-Rijen binnen onze gemeentegrenzen, maar willen niet dat de overlast door geluid en trillingen (Rattle Noise) toeneemt. Ook willen we dat de contouren zo min

Programmabegroting 2023 Gilze en Rijen

61

mogelijk over onze dorpskernen vallen en op die manier onder andere bouwmogelijkheden beperken. We hebben daarom overleg met het ministerie van Defensie om te lobbyen voor en te ondersteunen op de weg naar een gedragen luchthavenbesluit. Hiervoor is een onafhankelijke procesbegeleider betrokken, en worden met inwoners, Defensie en de gemeente zogenaamde overlegtafels gehouden. Daaruit volgt dat we nu met dezelfde partijen aan het onderzoeken zijn of we tot een convenant als voorloper op het Luchthavenbesluit kunnen komen. Ook zijn de uitkomsten van het Rattle-Noise onderzoek inmiddels bekend. Hieruit volgt dat de theoretische onderzoeken correct zijn, en dat nu het vervolg gestart kan worden, het uitvoeren van de maatregelen bij woningen die getroffen worden door Rattle-Noise. 7.9 Schone Lucht Akkoord In het coalitieprogramma 2022-2026 is opgenomen dat we zoveel als mogelijk aansluiten bij het Schone Lucht akkoord. Op dit moment zijn we bezig met een regionale verkenning om dit met meerdere gemeenten in de regio Hart van Brabant (incl. AC en BN) te organiseren met de Provincie. 7.10 Riolering en Water In 2023 leggen we de focus op het verder op orde brengen van het planmatig beheer van de riolering. We brengen voor het reguliere onderhoud in beeld waar de komende jaren kleine onderhoudsmaatregelen nodig zijn voor de riolering, gemalen en drukriolering.

Uiteindelijk streven we ook naar het in beeld brengen van het groot onderhoud/vervanging. Ook leggen we de focus op klimaatadaptatie.

Wat gaat het kosten? Bedragen X € 1.000 Rekening Begroting Begroting

Meerjarenbegroting

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Totaal lasten programma 7

5.468

6.153

5.855

5.795

5.688

5.716

Totaal baten programma 7

4.357

4.521

4.315

4.273

4.285

4.296

Saldo lasten en baten programma 7

-1.111

-1.632

-1.540

-1.522

-1.403

-1.420

62

Programmabegroting 2023 Gilze en Rijen

Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de ramingen in begroting 2023 en begroting 2022 zijn: Bedragen x € 1.000 1. 2.

3.

4.

5. 6. 7. 8.

Omschrijving In 2022 is de bijdrage aan de GGD hoger dan in 2022 (€ 46.000). Dit komt met name door indexeringen. In 2022 lopen de kredieten voor de Herinrichting Bisschop de Vetplein en duurzame herinrichting van Poppelstraat. Voor het rioleringsdeel van deze projecten is een onttrekking gedaan uit de voorziening riolering. De baten en lasten worden per saldo verrekenend met de voorziening riolering, waardoor het effect budgettair neutraal is. In 2023 is € 25.000 beschikbaar gesteld om een onderzoek te doen naar de toekomstige manier van afvalinzameling. Dit effect resulteert in een hogere onttrekking aan de voorziening afvalstoffenheffing, waardoor het effect budgettair neutraal is. In 2022 hebben we eenmalig een bedrag geraamd voor uitvoeringskosten Klimaatakkoord. Voor deze kosten hebben we extra middelen in het gemeentefonds gehad. We zien dit terug in lagere baten op programma Algemene Dekkingsmiddelen. In 2023 hebben we eenmalig een bedrag van € 20.000 opgenomen om de warmtetransitie en circulaire economie verder uit te werken In 2022 hebben we eenmalig baten en lasten in het kader van de Regeling Reductie Energieverbruik (RRE). In 2022 hebben we eenmalig baten en lasten in het kader van de Aanpak energiearmoede. Overige afwijkingen. Totaal

L/B L

Bedrag 39

V/N N

L B

176 160

N V

L B

25 25

N V

L

166

V

L

20

N

L B L B L B

157 157 222 222 13 12 92

V N V N V N V

Indicatoren Indicator: Hoeveelheid KG restafval per inwoner per jaar. Deze indicator geeft de voortgang weer omtrent het reduceren van de hoeveelheid restafval per inwoner. Van 250 kilo naar 100 kilo restafval per inwoner per jaar en 75% scheiding van huishoudelijk afval in 2020. Dat is de ambitie van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu, de VNG, de NVRD en Rijkswaterstaat. Gezien de geformuleerde doelstelling om het restafval te reduceren vormt dit een interessante indicator.

Programmabegroting 2023 Gilze en Rijen

63

64

Programmabegroting 2023 Gilze en Rijen

Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing

Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Wat willen we bereiken? Onze gemeente is een aantrekkelijke, duurzame en gezonde omgeving om te wonen, te werken en te recreëren. Bij (nieuw)bouwplannen houden we rekening met bestaand groen en creëren we een nieuwe, kwalitatief goede woonomgeving. De basis is een goede fysieke leefomgeving. De ruimtelijke ontwikkelingen moeten passen bij de identiteit van ieder dorp. Daarbij geven wij bij nieuwbouw de voorkeur aan inbreiding boven uitbreiding. We willen meer aandacht voor vitale ontwikkeling van het buitengebied. Gilze en Rijen heeft de ambitie dat burgers en bedrijven meedoen en meebepalen. De Omgevingswet zien we als een kans om inwoners actief te betrekken bij de woon- en leefomgeving.

DOELSTELLINGEN 2023 8.1 Omgevingswet 8.1.1 Ontwikkelen Omgevingsvisie Het is wettelijk verplicht om voor 2024 door de gemeenteraad één Omgevingsvisie te hebben vastgesteld. In de Omgevingsvisie legt de gemeente haar ambities en beleidsdoelen voor de fysieke leefomgeving voor de lange termijn vast. Het ontwikkelen van de Omgevingsvisie doen we met en door inwoners. 2023 zal voornamelijk in het teken staan van participatie met inwoners, bedrijven in de gemeente. Volgens planning leggen we eind 2023 de Omgevingsvisie ter vaststelling voor aan de raad. 8.1.2 Parapluplan Naar verwachting treedt op 1 januari 2023 de Omgevingswet in werking. Om de overgang naar het omgevingsplan beter te laten verlopen willen we nog een aantal zaken regelen met een paraplubestemmingsplan. Het betreft gewijzigde wet- en regelgeving en gewijzigd beleid zoals regels voor het parkeren, archeologie, etc. Eind 2022 leggen we een ‘ontwerp parapluplan(nen)’ ter inzage nog voordat de Omgevingswet in werking treedt. Zo zorgen we ervoor dat wet- en regelgeving en nieuw beleid tijdig worden geïmplementeerd. Het parapluplan leggen we in 2023 ter vaststelling voor aan de raad.

Programmabegroting 2023 Gilze en Rijen

65

8.2 Programma Wonen+Plus Wonen vormt een van de belangrijkste thema’s in de huidige raadsperiode. Dat geldt in de afzonderlijke gemeenten maar ook ABG-breed. In de dagelijkse praktijk zien we dat het woonvraagstuk verder gaat dan het toevoegen van woningen. Onderwerpen als flexibele woonvormen, energiearmoede, huisvesting statushouders, woonzorgaanbod, veilige woonomgeving en “van het gas af” staan op de agenda in alle drie de gemeenten. Naast de veelheid aan woonvraagstukken bestaan er de nodige ambities, zo is bijv. in het coalitieakkoord van Gilze en Rijen te lezen: We streven o.a. naar toevoeging van goedkope en betaalbare huur- en koopwoningen. Onze inzet is dat er meer sociale woningen worden gebouwd om de lange wachtlijsten tegen te gaan maar ook de implementatie van decentralisatie van beschermd wonen staat op de agenda. Tel daarbij op de urgentie van het woonvraagstuk en duidelijk wordt dat we voor een enorme opgave staan die meerdere domeinen raakt, waaronder het Sociaal Domein. Tegelijkertijd hebben we te maken met andere ontwikkelingen op het terrein van het fysieke domein en een beperkte capaciteit. Ambtelijke inzet moeten we dus zo effectief mogelijk inzetten. Dat vraagt om structuur, prioritering en afstemming. Met het Programma Wonen+Plus willen we dit zo goed mogelijk op elkaar afstemmen.

Alle onderwerpen die te maken hebben met Wonen krijgen een plek in het programma op basis van gezamenlijke prioriteit. Binnen het programma ontwikkelen we in 2023 een integrale woonvisie waarin visies en beleidskeuzes voor de langere termijn op elkaar worden afgestemd. Met andere woorden: de woonvisie geeft de kaders voor keuzes die we maken over bijvoorbeeld flexwonen, de huisvesting van aandachtsgroepen etc. Vervolgens is de woonvisie een belangrijke bouwsteen voor de te ontwikkelen omgevingsvisie. Vooruitlopend op het actualiseren van de woonvisie en het actieprogramma wonen, willen wij alternatieve woonvormen, zoals bijvoorbeeld flexwoningen, mogelijk maken. Hiervoor nemen we een budget op van € 100.000 in 2023. 8.3 Voorbereiding invoering Wet kwaliteitsborging voor het bouwen Vooralsnog treedt per 1 januari 2023 de Wet kwaliteitsborging, tegelijk met de Omgevingswet, voor het bouwen in werking. Kern van de wet is de privatisering van het toezicht op de kwaliteit van de nieuwbouw. De rol van de gemeente verandert hierdoor. In 2022 hebben we, voor zover mogelijk, de consequenties van de wet voor de vergunningverlening en het (bouw-)toezicht in beeld gebracht en de systemen aangepast. In 2023 gaan we echt werken met de nieuwe wet en zorgen dat de inwoners en ondernemers de juiste dienstverlening krijgen.

8.4 Toepassen werkwijze VTH aan Omgevingswet De Omgevingswet stelt andere eisen aan de werkwijze bij de vergunningverlening. In 2023 gaan we dit verder toepassen en gebruikmaken van het nieuwe softwarepakket maar houden "de winkel open" en zorgen dat de inwoner zo goed mogelijk wordt geholpen bij het (aan)vragen. 8.5. Spoorzone en spoorse zaken De gemeente Gilze en Rijen wil een spoorzone ontwikkelen waar het goed en veilig wonen, werken en reizen is. Centraal staan de verbetering van de stationsomgeving, de verbinding met de rest van de gemeente en de bereikbaarheid en ontwikkeling van Rijen Zuid. De gemeente wil een veilige oversteek voor alle lokale verkeer, een aantrekkelijk gebied, veilige perrons, een verlaging van de geluidsbelasting en een frisse, groene en moderne uitstraling van de stationsomgeving die past binnen de kern Rijen. Daarbij werkt de gemeente samen met het ministerie van Infrastructuur en

66

Programmabegroting 2023 Gilze en Rijen

Waterstaat, de provincie Noord-Brabant, NS, ProRail, en overige betrokkenen zoals omwonenden, bedrijven en inwoners. Als gevolg van een geprognosticeerd budgettekort voor de realisatie van het project Spoorzone is het vaststellen van het bestemmingsplan op 7 maart 2022 door de gemeenteraad aangehouden. Ondertussen wordt met Rijk en Provincie gewerkt aan het oplossen van dit budgettekort. De gesprekken tussen Rijk, Provincie en gemeente zijn in een stadium dat er nog geen concrete verwachting is van een uitkomst. Met deze ongewisse situatie kan nog geen duidelijk vervolg worden geschetst. 8.6 Vliegende Vennen Noord-Oost fase III (Rijen) Dit is onderdeel van de gemeentelijke grondexploitatie Vliegende Vennen Noord-Oost fase III. We zijn in 2021 het gebied bouwrijp gemaakt. In 2022 zijn de gronden uitgegeven. Eerst een project van 14 woningen en later twee losse bouwkavels. We verwachten in 2023 het gebied woonrijp te kunnen maken. 8.7 Tussen de Leijen (Rijen) Dit is onderdeel van de gemeentelijke grondexploitatie. We hebben in 2022 het bouwrijp maken en de uitgifte van te realiseren bouwkavels voorbereid. Er zijn in 2022 beroepen ingesteld; er is daarom nog geen onherroepelijk bestemmingsplan. We verwachten dat het bestemmingsplan begin 2023 onherroepelijk zal worden. In 2023 starten we met het bouwrijp maken van de locatie.

8.8 Herontwikkelen Rijen Zuid Leystromen gaat haar woningen in de Militaire wijk Rijen Zuid vernieuwen. Een deel van de 160 woningen wordt gesloopt, een deel verkocht en het grootste deel van de woningen wordt gerenoveerd. Leystromen en gemeente werken samen. De gemeente zet zich in voor verbetering van de openbare ruimte. De vernieuwing van de wijk wordt als hefboom gebruikt voor het verbeteren van het samenwonen, het ontmoeten en elkaar kennen en helpen. Ook wordt ingezet op betere hulpverlening aan bewoners die dat nodig hebben, aansluitend bij hun vragen. Inzet is om dit binnen de bestaande budgetten in het sociaal domein te doen. In 2022 is Leystromen gestart met de renovatie en sloop van het eerste deel van de woningen. Voor de nieuwbouw is in 2022 een bestemmingsplanprocedure doorlopen. Begin 2023 wordt door Leystromen gestart met de bouwwerkzaamheden van de eerste nieuwbouwwoningen. Begin 2023 is ook de nieuwe inrichting van het openbaar gebied bekend en wordt afhankelijk van de fasering en gereedkomen van de nieuwbouw het openbaar gebied heringericht. 8.9 Herontwikkelen locatie Tropical/Magriethal (Rijen) In 2021 is het bestaande sportcomplex Tropical-Margriethal gesloopt. Het definitief ontwerp voor de nieuwe Margriethal is in het 2e kwartaal van 2022 vastgesteld. De bouwactiviteiten van de nieuwe sporthal starten naar verwachting in het najaar van 2022.

De hal is naar verwachting gereed na de zomer van 2023. Ook de buitenruimte fase 1 rondom de nieuwe sporthal is dan gereed. Verder wordt naar verwachting met de geselecteerde projectontwikkelaar voor het woongebouw, waarmee al een voorovereenkomst is gesloten, begin 2023 de koop- en realisatieovereenkomst gesloten. In 2022 wordt de bestemmingsplanprocedure (nodig voor het woongebouw) zoveel mogelijk afgerond zodat vervolgens de omgevingsvergunning voor het woongebouw kan worden aangevraagd. De prognose voor de start van de bouw van het woongebouw is medio 2e kwartaal 2023. Medio najaar 2024 zou dan het woongebouw gereed zijn en tevens de aanleg van de buitenruimte fase 2. 8.10 Wendel Zuid (Gilze) Dit is onderdeel van de gemeentelijke grondexploitatie. In 2015 is het bestemmingsplan Wendel Zuid onherroepelijk geworden. Er is toen voor gekozen om het plan nog niet te gaan ontwikkelen. In 2020 Programmabegroting 2023 Gilze en Rijen

67

is de wens uitgesproken op deze locatie te willen gaan bouwen. We hebben de verkaveling geactualiseerd en nader uitgewerkt. in het plan zijn nu ook bijzondere woonvormen zoals een knarrenhof en microwoningen opgenomen. In 2022 hebben we het gebied bouwrijp gemaakt en zijn we gestart met de uitgifte van de percelen in fase 2. Er is gestart met de bouw van 15 woningen in fase 1 van het project en de vergunning is aangevraagd voor fase 2. 8.11 Blokske 2/Veenstraat (Molenschot) Om de leefbaarheid van Molenschot te versterken zijn we met initiatiefnemers overeengekomen dat zij onder andere starterswoningen en een woonzorgconcept ontwikkelen. In 2022 hebben we de bestemmingsplanprocedure gestart. In 2023 volgt vaststelling van het bestemmingsplan. Afhankelijk van wel of geen beroepsprocedure wordt mogelijk ook gestart met bouwrijp maken van de locatie. 8.12 Versterken leefbaarheid Hulten Grondslag voor de inzet in Hulten vormen de ‘Structuurvisie Stedelijk Gebied Gilze en Rijen (2015)’ en het Integraal Dorpsplan (iDOP) uit 2011. In het iDOP is samen met bewoners een lijst van projecten opgesteld die bij kunnen dragen aan de versterking van de leefbaarheid in Hulten. Een aantal projecten is al uitgevoerd. Het bestemmingsplan voor de Verbreding van de N282 is onherroepelijk geworden. Er komt in het kader van de Omgevingswet een nieuwe toekomstvisie voor het dorp.

Ter hoogte van Hulten vervalt de N282 en komt er in de kom van Hulten ruimte vrij om dit deel opnieuw in te richten. Voorwaarde van de provincie om de N282 om te leggen ten gunste van het verblijfsklimaat in Hulten, is dat Hulten autoluw gemaakt wordt. Hiervoor is reconstructie van dit weggedeelte noodzakelijk. Met de reconstructie liggen er kansen om de leefbaarheid binnen Hulten te versterken. Ook wordt de Oude Baan opnieuw ingericht. In 2022 is er een ontwerp gemaakt. In 2023 willen we aanbesteden en willen we starten met de herinrichting van de Oude Baan. 8.13 Onderzoeken woningbouw Hulten In 2021 is de Wet Voorkeursrecht Gemeenten gevestigd op een locatie die de kans biedt om 10 tot 15 woningen te realiseren. In 2023 starten we de planologische procedure. Hierbij hebben we nadrukkelijk aandacht voor de situatie rondom vliegbasis Gilze-Rijen en Rattle Noise. 8.14 Plan strategische gronden Om in de toekomst meer zeggenschap te hebben over bouwlocaties gaan we nieuwe strategische aankopen van gronden en gebouwen doen waar op de korte of middellange termijn woningbouw of bedrijventerrein gerealiseerd kan worden. Om hiervoor een plan uit te werken nemen we in 2023 € 100.000 op ten laste van de algemene reserve grondexploitatie.

8.15 Gebiedsvisie Moerstraat Om te kunnen bepalen welke ruimtelijke ontwikkelingen voor het gebied Moerstraat mogelijk en gewenst zijn, wil het college een gebiedsvisie laten opstellen. Een gebiedsvisie is een verkenning van de ruimtelijke ontwikkelingsmogelijkheden van een locatie. Het vormt een globaal kader voor de ontwikkeling van een gebied en bevat uitgangspunten die uiteindelijk meegenomen worden in het omgevingsplan (voorheen bestemmingsplan). Het omgevingsplan bevat alle regels over de fysieke leefomgeving die de gemeente stelt.

68

Programmabegroting 2023 Gilze en Rijen

Wat gaan we ervoor doen? Nr.

Doelstelling

Specifieke activiteit

8.1.1 8.1.2 8.2

Omgevingswet. Omgevingswet. Programma Wonen+Plus.

8.3

8.5.1 8.5.2 8.5.3

Voorbereiding invoering Wet kwaliteitsborging voor het bouwen. Toepassen werkwijze VTH aan Omgevingswet. Spoorzone en spoorse zaken. Spoorzone en spoorse zaken. Spoorzone en spoorse zaken.

8.5.4

Spoorzone en spoorse zaken.

8.5.5 8.6

Spoorzone en spoorse zaken. Vliegende Vennen Noord-Oost fase III. Tussen de Leijen. Herontwikkelen Rijen Zuid.

We geven de Omgevingsvisie vorm. We laten een parapluplan vaststellen door de raad. • We stellen de woonvisie vast; • We stellen een actieprogramma en uitvoeringsagenda (parallel en volgend aan/uit woonvisie) op; • We stellen een plan van aanpak alternatieve woonvormen op; • We verkennen relevante planologische procedures. De consequenties van de Wet voor de vergunningverlening en het (bouw-) toezicht monitoren en dienstverlening garanderen. De processen bij vergunningverlening inrichten conform Omgevingswet. Vaststellen bestemmingsplan. Opstellen contracteringsstrategie. Kostennota opstellen en 'go no-go beslissing' op basis van financiële prognoses. Ontwerp Spoorzone gereed maken voor aanbesteding (op basis van contracteringsstrategie). Realisatiebeslissing. Woonrijp maken.

8.4

8.7 8.8 8.9.1

Herontwikkelen locatie Tropical/Margriethal. 8.9.2 Herontwikkelen locatie Tropical/Margriethal. 8.10 Wendel Zuid. 8.11 Blokske 2/Veenstraat (Molenschot). 8.12.1 Versterken leefbaarheid Hulten. 8.12.2 Versterken leefbaarheid Hulten. 8.13 8.14 8.15

Onderzoeken woningbouw Hulten. Plan strategische gronden. Gebiedsvisie Moerstraat.

Programmabegroting 2023 Gilze en Rijen

Bouwrijp maken fase 1. Vaststellen ontwerp nieuwe buitenruimte en voorbereiden van de uitvoering. Koop- en realisatieovereenkomst afsluiten met projectontwikkelaar woongebouw. Vaststellen bestemmingsplan. Uitgifte bouwkavels fase 2. Vaststellen bestemmingsplan. Opleveren bestek en tekeningen herinrichting Oude Baan en herinrichting kom. Starten realisatie herinrichting Oude Baan en herinrichting kom. Starten planologische procedure. Opstellen plan van aanpak strategische gronden. Opstellen gebiedsvisie Moerstraat.

69

REGULIERE TAKEN (GOING CONCERN) 8.16 Vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) Op grond van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht dient iedere gemeente te beschikken over de volgende documenten: 1. een actueel beleidsplan VTH; 2. een uitvoeringsprogramma VTH (jaarlijks vóór 1 februari); 3. een jaarverslag VTH (jaarlijks vóór 1 mei). De provincie houdt hier toezicht op. Eind 2019 is het beleidsplan 2020-2024 vastgesteld. Het beleidsplan en het jaarlijkse uitvoeringsplan vormen de basis voor de activiteiten op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving. Wij starten in 2023 met het opzetten van het beleidsplan voor de jaren 2024 en verder. 8.17 Omgevingswet Uitvoering implementatiestrategie Omgevingswet De inwerkingtreding van de Omgevingswet is uitgesteld en treedt naar verwachting in werking op 1 januari 2023. Uitgaande van deze datum, werken we in 2023 conform de minimale vereisten voor de invoering van de Omgevingswet. Dit houdt onder andere in een werkend digitaal stelsel, werken met het Omgevingsplan en met Omgevingsvergunningen. In 2023 werken we verder aan de Omgevingsvisie, die volgens de Wet voor het eind van 2024 moet worden vastgesteld. De implementatiestrategie is door u op 19 februari 2020 voor kennisgeving aangenomen.

Structurele effecten Omgevingswet De Omgevingswet beoogt een actueel, integraal, dynamisch, gebiedsgericht en samenhangend stelsel van kerninstrumenten, zoals de Omgevingsvisie, Programma’s en Omgevingsplan. Om dit te bereiken gaan we ons structureel anders organiseren en de structurele financiële gevolgen van de Omgevingswet in kaart brengen inclusief het effect op de leges.

Wat gaat het kosten? Bedragen X € 1.000 Rekening Begroting Begroting

Meerjarenbegroting

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Totaal lasten programma 8

6.323

9.400

11.886

4.176

4.131

4.465

Totaal baten programma 8

5.143

7.558

11.259

3.247

2.845

2.881

Saldo lasten en baten programma 8

-1.180

-1.843

-626

-929

-1.286

-1.584

70

Programmabegroting 2023 Gilze en Rijen

Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de ramingen in begroting 2023 en begroting 2022 zijn: Bedragen x € 1.000 1. 2. 3. 4.

5. 6.

7.

8.

Omschrijving De kosten voor de spoorzone zijn in 2022 hoger dan in 2023, onder andere door grondaankoop en voorbereidingskosten. In 2022 was een incidenteel budget opgenomen voor de aankoop van een extra stuk grond voor de spoorzone. In 2022 zijn incidentele middelen opgenomen voor de invoering van de Omgevingswet. Voor de grondexploitatie woningbouw zijn in 2023 zowel de verwachte lasten als de baten hoger dan in 2022. Per saldo gaat het om een bedrag van € 61.000 nadelig. Doordat het resultaat grondexploitatie wordt verrekend met de algemene reserve grondexploitatie is het effect budgettair neutraal. Dit leidt tot een nadeel op dit programma en een voordeel op het taakveld reserves. In 2022 hebben we Ruimte voor ruimte middelen ontvangen van de Provincie. Deze middelen zijn gestort in de bestemmingsreserve. Bij de 2e turap 2021 zijn de budgetten voor een aantal projecten van Ruimtelijke ontwikkeling overgeheveld naar 2022, denk aan Woonlocaties Hulten en Verstedelijkingsakkoord Breda-Tilburg. In 2022 hebben we de opbrengst Omgevingsvergunningen incidenteel verhoogd als gevolg van meer vergunningaanvragen. Door meer aanvragen hadden we ook hogere uitvoeringskosten. Overige afwijkingen. Totaal

L/B L

Bedrag 1.403

V/N V

L

132

V

L

436

V

L B

4.706 4.767

N V

B

600

N

L

63

V

L B

128 467

V N

L B

60 1 1.217

V V V

Indicatoren Voor indicatoren betreffende programma 8 wordt verwezen naar de woningbouw prognose. Hierin worden de cijfers verantwoord. Om dubbele documentatie te voorkomen nemen we in de begroting geen kopie op te nemen.

Programmabegroting 2023 Gilze en Rijen

71

Algemeen

Algemeen Algemene Dekkingsmiddelen Algemene dekkingsmiddelen zijn inkomsten waarvoor geen bestedingsdoel is bepaald. In tegenstelling tot specifieke dekkingsmiddelen kunnen we de algemene dekkingsmiddelen dus vrij besteden. De twee belangrijkste inkomstenbronnen zijn de lokale heffingen en het gemeentefonds. Het streven vanuit het coalitieprogramma is om - gegeven onze gemeentelijke kerntaken, dienstverleningspakket en ambities - de lasten voor inwoners zo laag als mogelijk te houden. Ons doel daarbij is om bij de 20% goedkoopste gemeenten van Nederland te blijven horen wat betreft gemeentelijke woonlasten. Algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds Alle gemeenten ontvangen geld van het Rijk om hun taken uit te voeren uit het Gemeentefonds. Het gemeentefonds met een omvang van ca. € 48 mln. is goed voor een dekking van ca. 54% van de totale gemeentelijke lasten en hiermee de belangrijkste inkomstenbron van de gemeente. Deze uitkering mogen we overal voor inzetten. De actuele begroting van het Gemeentefonds is gebaseerd op de septembercirculaire 2022. 2023 Algemene uitkering Aanname jeugdzorg Integratie- en Decentralisatie uitkeringen Totaal