Bijlage - Nota Kapbeleid 2025-001

Het over de normale kenmerken van bomen gaat, zoals bladval, afvallende zaden of vruchten of enige mate van beschaduwing.



Als de hinder al bestond vóór de bewoner er ging wonen, dan is er minder reden om hinder als onrechtmatig aan te merken.

Met vellen als gevolg van overlast wordt terughoudend omgegaan. Slechts in een beperkt aantal gevallen zal deze overlast zodanig zijn dat dit een reden is om een vergunning te verlenen. Enkelvoudige vorm van overlast is over het algemeen geen reden voor verlening van een kapvergunning. Normale bladval, bloei (pluizen, blaadjes), vruchten, dood hout, aanwezigheid van luis (honingdauw), wortels, wortelopdruk, stuifmeel (hooikoorts), overhangende takken en enige mate van schaduwwerking zal niet zomaar als onrechtmatige hinder worden beschouwd. Deze overlast zal in beginsel geaccepteerd moeten worden. Bij overlast kijken we naar de aard, de duur en de ernst van de overlast in verband met de plaatselijke omstandigheden. Het kan dus voorkomen dat een cumulatie van vormen van overlast wel zodanig zijn dat er sprake is van onrechtmatige hinder en dus de grenzen van hetgeen maatschappelijk nog betamelijk is worden overschreden. Dergelijke situaties kunnen niet in algemeen beleid worden weergegeven, maar dienen afzonderlijk te worden beoordeeld op basis van redelijkheid en billijkheid, waarbij de gemeente de vermeende hinder zal afwegen tegen het belang van het voortbestaan van de boom. In de afweging wordt tevens betrokken het particuliere belang tegenover het algemeen belang.

5.2.3

In stand houden niet langer verantwoord Indien het behoud van de boom volgens een boomdeskundige niet langer mogelijk en verantwoord is, kan een vergunning verleend worden. Om te beoordelen of instandhouding niet langer verantwoord is, dan wel dat verplaatsing van een boom mag plaatsvinden, dient de aanvrager van de ontheffing een advies te overleggen van een boomtechnisch deskundige. Een boom welke op grond van een Visual Tree Assessment (VTA-keuring of boomveiligheidscontrole) als “risicoboom” is aangemerkt en waar het risico niet kan worden weggenomen door bijvoorbeeld het snoeien van de boom, kan onder dit begrip vallen.

5.3

Schade Als een boom ernstige schade aanricht aan bijvoorbeeld gebouwen kan dit een reden zijn voor verlening van een omgevingsvergunning voor het kappen. Bij elke kapaanvraag die terug te herleiden is naar een schadegeval moeten we allereerst onderzoeken of de schade daadwerkelijk is veroorzaakt door de boom. Een voorbeeld van een schadegeval is:

blad 27 van 34

www.natuurlijkgilzerijen.nl

Rapport Initiatiefvoorstel nieuw kapbeleid 5 augustus 2025, revisie 00 doc: 2025-001 NLGR initiatiefvoorstel nieuw kapbeleid



Ingroei van wortels in funderingen, waardoor scheuren of verzakkingen ontstaan. Wanneer maatregelen als wortelsnoei en wortelscherm geen oplossing zijn of wanneer meer schade wordt aangericht aan boom en/of gebouw is het verwijderen van de boom een laatste optie.

Daarbij dient altijd in het oog worden gehouden dat het bouwen binnen de kroonprojectie van een boom risico’s op wortelingroei in funderingen tot gevolg kan hebben. De situering van de boom ten tijde van de bouw dient derhalve altijd worden meegewogen in de beslissing om een boom te vellen wanneer wortelingroei aan de orde is.

5.4

Veiligheid Als een boom een onveilige situatie veroorzaakt, moet allereerst de volgende vraag worden gesteld: Zorgt de boom voor een gevaarlijke situatie of is sprake van een calamiteit? Er is sprake van een gevaarlijke situatie als de veiligheid van omwonenden en passanten in het gedrang komt of kan gaan komen. In deze situaties houden we het recht om specialistische kennis in te huren of van de aanvrager te eisen dat specialistische kennis wordt ingehuurd bij het onderzoeken van de oorzaak van de onveilige situatie. Deze boomveiligheidscontrole moet worden uitgevoerd door controleurs, die aantoonbaar voldoen aan de eisen die ten grondslag liggen aan het certificaat voor boomveiligheidscontroleurs, zoals dat wordt afgegeven door de Stichting Groenkeur. Afhankelijk van de uitkomsten uit het onderzoek worden maatregelen getroffen. Allereerst wordt geprobeerd het gevaar op te heffen door uitvoering van extra (onderhouds-)maatregelen zoals snoei of verbetering van ondergrondse ruimte. Wanneer andere maatregelen geen oplossing bieden is kap de laatste optie. Er is sprake van een calamiteit als levens bedreigende situaties of situaties waarbij ongevallen kunnen ontstaan, waarbij directe kap noodzakelijk is om de veiligheid van omwonenden en /of passanten te waarborgen. Voorbeelden van calamiteiten zijn: 

Blikseminslag;



Stormschade.

Als er sprake is van een calamiteit krijgt de eigenaar direct toestemming om de calamiteit op te lossen. Voor de kap wordt dan achteraf de schriftelijke vergunning verleend.

blad 28 van 34

www.natuurlijkgilzerijen.nl

Rapport Initiatiefvoorstel nieuw kapbeleid 5 augustus 2025, revisie 00 doc: 2025-001 NLGR initiatiefvoorstel nieuw kapbeleid

5.5

Vitaliteit en ziekten Plantenziekten

kunnen

in

enkele

gevallen

leiden

tot

afgifte

van

een

omgevingsvergunning. Vooral bij besmettelijke ziekten is het vaak verplicht een aangetaste boom te verwijderen om verdere besmetting te voorkomen. Bij elke kap aan vraag die te herleiden is naar een plantenziekte houdt de gemeente zich het recht voor specialistische kennis in te huren of van de aanvrager te eisen dat specialistische kennis wordt ingehuurd om vast te stellen of er sprake is van een ziekte die het noodzakelijk maakt een omgevingsvergunning te verlenen. Voorbeelden van ziekten kunnen zijn:

5.6



Iepziekte (zie ook paragraaf 4.5.);



Aanwezigheid van Aziatische boktor;



Aantasting door schimmels.

Herplant Wanneer een compensatieplicht aan de orde is, heeft fysieke compensatie via herplant de voorkeur (groen voor groen). Gelijkwaardige compensatie is hierbij het uitgangspunt. Gelijkwaardigheid is gericht op het volume en kwaliteiten van het verloren gegane groen. Bij blijvend verschil van mening over de inhoud van gelijkwaardigheid beslist de programmaleider groen. Een uitzondering op de gelijkwaardige compensatie kan gemaakt worden voor bomen in particulier eigendom. De gedachte "Ruimte voor bomen" staat hierbij centraal. Compensatie dient in eerste instantie op de locatie plaats te vinden. De bomen moeten voldoende boven- en ondergrondse ruimte hebben om zich te kunnen ontwikkelen. Indien herplant op de locatie niet mogelijk is, kan een alternatieve locatie in het plangebied of een soortgelijke locatie (in gebieden stad, groenbeeldbepalend of stedelijk gebied etc.) worden gebruikt. Wanneer herplant niet mogelijk is of de compensatie kan niet binnen het gestelde tijdsbestek worden gerealiseerd, kan financieel gecompenseerd worden via een storting in het compensatiefonds bomen. Er moet dan wel schriftelijk worden gemotiveerd waarom herplant niet mogelijk is. Indien er binnen de projectgrenzen niet voldoende openbare groeiruimte voor herplant van een boom beschikbaar is, kan de compensatieplicht ook worden vervuld door de realisatie van dak en/of gevelgroen.

Indien met herplant niet de gehele monetaire waarde van de te kappen bomen wordt gerealiseerd, resteert in beginsel een financiële compensatie ter grootte van het verschil met de investering in dak/gevelgroen. De toepassing van dak en/of gevelgroen dient al voor de indiening van het compensatieplan te worden voorgelegd aan de boombeheerder. Een herplant nemen we op als voorwaarden bij een vergunning. Bij de kap van meer dan 2 bomen leggen we altijd een herplant op. Bij het vellen van 1 of 2 bomen kan de

blad 29 van 34

www.natuurlijkgilzerijen.nl

Rapport Initiatiefvoorstel nieuw kapbeleid 5 augustus 2025, revisie 00 doc: 2025-001 NLGR initiatiefvoorstel nieuw kapbeleid

aanvrager, mits gemotiveerd, van herplant worden vrijgesteld. Herplantvoorschriften zijn concreet en eenduidig en mogen zeer gedetailleerd soort, locatie, plantmaat en plantwijze voorschrijven. In de regel wordt herplant 1:1 opgelegd voor een boom van dezelfde grootte. Echter in niet alle situaties zal het mogelijk of wenselijk zijn om een boom terug te planten die in potentie weer net zo groot wordt. Om te voorkomen dat er alleen maar kleine bomen worden herplant is een matrix ontwikkeld. De matrix passen we toe op het bepalen van de herplant. De boomgrootte is een maat voor de uiteindelijke hoogte van de boom. Dit is de lengte van stamvoet (maaiveld) tot aan de top van de boom. Bij boombeheer worden bomen in drie klassen onderverdeeld: 1e, 2e en 3e grootte: 

Boomgrootte 1: hoger dan 12 meter;



Boomgrootte 2: tussen de 6 en 12 meter;



Boomgrootte 3: kleiner dan 6 meter.

Ook de boomsoort is belangrijk voor de biodiversiteit en klimaatadaptatie. Alle vergunningen worden getoetst en bij het opleggen van de herplant kiezen we altijd een variatie van bomen waar biodiversiteit en klimaatadaptatie belangrijke overwegingen zijn.

Te herplanten boom Te vellen

boomgrootte

1e grootte

2e grootte

3e grootte

boom

vorm-/knot/leiboom

1e grootte

1

2e grootte 3e grootte vorm-/knot-

2

3

4

1

2

3

1

2 1

/leiboom

Indien wordt gekozen voor de herplant van een boom van een groter formaat dan de boom die gekapt wordt, betreft de herplant 1 op 1.

5.7

Compensatieplan Voor herplant moet een compensatieplan worden opgesteld. Dit plan wordt ingediend bij de aanvraag van de omgevingsvergunning. Uit het compensatieplan moet o.a. blijken welke bomen worden herplant, welke maat deze bomen hebben, wat de waarde is van de te herplanten bomen, waar de bomen precies komen te staan (ontwerp) etc. De maatvoering van de nieuwe bomen is bij voorkeur 20-25 (20-25 centimeter omtrek,

blad 30 van 34

www.natuurlijkgilzerijen.nl

Rapport Initiatiefvoorstel nieuw kapbeleid 5 augustus 2025, revisie 00 doc: 2025-001 NLGR initiatiefvoorstel nieuw kapbeleid

gemeten op stamhoogte van 130 centimeter). De nieuwe bomen dienen te beschikken over voldoende boven- en ondergrondse ruimte. Hierdoor krijgt de boom de kans om te groeien en duurzaam bij te dragen aan de leefbaarheid van onze gemeente. Richtlijnen voor de benodigde ruimte voor bomen zijn o.a. te vinden in het Handboek Bomen (uitgave van het Norminstituut bomen). De kwaliteit van de bomen, het te bereiken bladvolume en het groenbeeld wat daarmee wordt gecreëerd staat voorop. De kosten van de herplant dienen in beginsel minimaal gelijk te zijn aan de (monetaire) waarde van de te kappen bomen. Uitzonderingen hierop kunnen zijn herplant van een particuliere boom en herplant van een compleet deel van de structuur (bestaande uit tenminste 20 bomen). In het laatste geval is de compensatieplicht minimaal 70% van de (monetaire) waarde van de te kappen boomstructuur. De aanlegkosten (incl. het realiseren van ondergrondse groeiruimte en onderbeplanting) en de eerste 3 jaar onderhoud mogen worden meegenomen in de berekening. De gespecificeerde begroting maakt onderdeel uit van het compensatieplan en moet bij de vergunningaanvraag worden ingeleverd. De compensatie moet binnen een bepaalde termijn plaatsvinden en volgens schriftelijke aanwijzingen van het bevoegd gezag.

Indien herplant wordt uitgevoerd op een andere locatie als waar de te verwijderen bomen stonden, dan dient de herplant direct plaats te vinden als er gebruik wordt gemaakt van de vergunning die door de gemeente is afgegeven. Er worden afspraken gemaakt hoe niet aangeslagen herplant dient te worden vervangen en binnen welke termijn.

5.8

Financiële compensatie Een financiële compensatie is een andere mogelijkheid om te voldoen aan de compensatieplicht. Deze is pas aan de orde indien herplant niet (binnen de gestelde tijd) mogelijk is. Bij financiële compensatie dient een bedrag te worden gestort in het Compensatiefonds bomen. Ook hierbij is de (monetaire) waarde van de te kappen bomen het uitgangspunt van het uiteindelijke compensatiebedrag. De waarde van de te kappen bomen kan met een factor worden vermenigvuldigd. Dit is afhankelijk van locatie waar de te kappen boom is gesitueerd. Deze factor varieert van 1 tot 5. Een matrix geeft aan welke compensatiefactor van toepassing is. De compensatiefactor wordt ontleend aan de locatie van een boom of houtopstand in een bepaald gebied, als onderdeel van een structuur en/of de status van de boom. Onderstaande tabel geeft de compensatiefactor aan. 

Compensatiefactor 5: Bomen in het centrumgebied *



blad 31 van 34

Compensatiefactor 4:

www.natuurlijkgilzerijen.nl

Rapport Initiatiefvoorstel nieuw kapbeleid 5 augustus 2025, revisie 00 doc: 2025-001 NLGR initiatiefvoorstel nieuw kapbeleid

Monumentale bomen, herdenkingsbomen en beschermwaardige (veteranen-) bomen 

Compensatiefactor 3: Bomen binnen de bebouwde kom, groen beeldbepalend Bomen die onderdeel uitmaken van de hoofdstructuur Bomen die onderdeel uitmaken van de nevenstructuur



Compensatiefactor 2: Waardevolle bomen (eigendom gemeente) Particulier waardevolle bomen (privaat eigendom)



Compensatiefactor 1: Basis bomen Bomen op percelen van 500 m2 of meer

* Er dient een definitie c.q. kaart te komen welk gebied er valt onder het “centrumgebied”.

5.9

Compensatiebedrag De uiteindelijke financiële compensatie bestaat in beginsel uit de (monetaire) waarde van de kappen bomen (conform NVTB methode of Belgische methode?) vermenigvuldigd met de bijbehorende compensatiefactor. Het totaal van deze berekening is het compensatiebedrag dat in het Compensatiefonds bomen gestort dient te worden. Bij particuliere eigenaren van een boom kan rekening gehouden worden met de (bijzondere) omstandigheden van de situatie.

5.10

Compensatiefonds bomen Het Compensatiefonds bomen moet ingesteld worden door de gemeenteraad. Het geld in het Compensatiefonds bomen wordt gebruikt om maatregelen te financieren die bijdragen aan het verhogen van de kwaliteit van het boomareaal en daarmee samenhangende doelen als leefbaarheid en ruimtelijke kwaliteit. Zo worden er bomen geplant of vindt groeiplaatsverbetering bij waardevolle bomen plaats. Ook de VTA onderzoeken (Visual Tree Assessment, tegenwoordig Visuele Boom Controle genoemd) bij particulier waardevolle bomen worden uit dit fonds betaald.

blad 32 van 34

www.natuurlijkgilzerijen.nl

Rapport Initiatiefvoorstel nieuw kapbeleid 5 augustus 2025, revisie 00 doc: 2025-001 NLGR initiatiefvoorstel nieuw kapbeleid

6

Handhaving

6.1

Handhaving We hebben een beleid waarmee we belangrijke bomen willen beschermen. Als dit beleid niet wordt nageleefd, willen we handhaven. In deze paragraaf beschrijven we hoe we dat doen. Allereerst constateert een toezichthouder van de gemeente dat er een boom is gekapt. Op verzoek moet de vergunning getoond kunnen worden. Is er geen vergunning verleend, dan moet onderzocht worden waarom dit niet het geval is en of sprake is van illegale kap. Ten eerste moeten we zoveel mogelijk informatie inwinnen over de kap. Er is sprake van illegale kap als een boom is gekapt: 

en een vergunning nodig was om de boom te mogen kappen;



én een vergunning niet alsnog verleend kan worden.

In sommige gevallen is nog na te gaan of een vergunning verleend had kunnen worden. Aan de vergunning kunnen de voorwaarden verbonden worden zoals herplant. Op dit moment is handhaving zeer beperkt mogelijk. In een collegevoorstel moet een voorstel komen voor handhaving op kap en herplant De beginselplicht tot handhaving houdt in dat het bevoegd gezag verplicht is om tot handhaving over te gaan zodra zij van een overtreding op de hoogte raakt (zie ook uitspraak van de Afdeling van 5 maart 2025 (ECLI:NL:RVS:2025:678). De Afdeling benadrukt daarbij dat de beginselplicht tot handhaving geldt voor bevoegdheden om een last onder bestuursdwang en een last onder dwangsom op te leggen, de herstelsancties uit de Algemene wet bestuursrecht. De reden voor deze beginselplicht is dat de rechtszekerheid vergt dat de feitelijke situatie in beginsel niet afwijkt van de juridisch toegestane situatie. Door middel van handhavend optreden wordt dit bereikt. Hieruit volgt het algemeen belang dat is gediend met handhaving. Een bestuursorgaan kan uit eigen beweging tot handhaving overgaan of op grond van een handhavingsverzoek.

6.2

Proces Verbaal Bij illegale kap doen we in de meeste gevallen aangifte bij de politie. Met de aangifte doen we een verzoek tot strafvervolging van de verantwoordelijken. De afhandeling van de aangifte gebeurt buiten de gemeente om.

blad 33 van 34

www.natuurlijkgilzerijen.nl

Rapport Initiatiefvoorstel nieuw kapbeleid 5 augustus 2025, revisie 00 doc: 2025-001 NLGR initiatiefvoorstel nieuw kapbeleid

6.3

Sancties Als er sprake is van illegale kap leggen we een sanctie op. Wanneer de boom gekapt of beschadigd is, berekenen we de geldelijke waarde van de boom. De geldelijke waarde, ook wel vervangingswaarde genoemd, wordt berekend volgens de professionele en onafhankelijke rekenmethode Nederlandse Vereniging van Taxateurs van Bomen (NVTB). We leggen een herplantplicht op ter waarde van 25% van de vervangingswaarde èn een verplichte storting in het bomenfonds ter waarde van 25% van de vervangingswaarde. Voor de herplantplicht geldt een instandhoudingsplicht van minimaal 10 jaar.

6.4

Opleggen last onder dwangsom Met een dwangsom verplicht je iemand een handeling te verrichten. Als hij dat niet doet is een dwangsom de financiële prikkel om dit voor elkaar te krijgen. Als de herplantplicht niet binnen de gestelde tijden onder de gestelde voorwaarden wordt voldaan, kan het college een dwangsom bepalen.

6.5

Schade verhalen Als iemand zonder toestemming van de gemeente een boom van de gemeente kapt of zodanig beschadigd dat een duurzame instandhouding niet meer mogelijk is, verhalen we de schade op de veroorzaker. Ook hierbij is aangifte gebruikelijk. De schade wordt bepaald op basis van de geldelijke waarde, ook wel vervangingswaarde genoemd. Deze wordt berekend volgens de professionele en onafhankelijke rekenmethode Nederlandse Vereniging van Taxateurs van Bomen (NVTB). De schade die wordt gevorderd bedraagt 100% van de vervangingswaarde.

blad 34 van 34

www.natuurlijkgilzerijen.nl