Bijlage bij technische vragen - Rapport Woonzorganalyse Hart van Brabant 09-03-2022

WonenBreburg kijkt samen me t bewoners wat er nodig is om langer zelfstandig thuis te blijven wonen. Omdat uit de praktijk 55

blijkt dat ouderen pas relatief laat gaan nadenken over een verhuizing van een eengezinswoning naar een seniorenwoning, zullen we veel meer moeten investeren in informatie en advies richting deze groep. Dementie is hierbij een extra aandachtspunt, het is goed om samen na te denken over het versterken van het sociale netwerk rondom deze ouderen. Ook in Tilburg worden beschikbare en betaalbare sociale huurwoningen g emist, bijvoorbeeld in wijken zoals de Blaak. Onderbezetting van personeel bij de organisaties is een groot knelpunt, omdat er moeilijk aan medewerkers te komen is. Er is een specifiek gemis voor Korsakov cliënten in Tilburg. Daarnaast is er geen doorstroo m vanuit de Maatschappelijke Opvang voor zwaar verslaafden. Stedelijk lopen het samenwerkingsprogramma G-Goud en de Preventie aanpak Tilburg, om aan te sluiten bij de wensen en behoeften van burgers. Een ander project genaamd K wil ‘t is er op gericht op basis van wederkerigheid de mentale weerbaarheid in de wijk te vergroten en het erbij horen en er toe toen te stimuleren. Woningcorporatie Leystromen (Alphen-Chaam, Baarle-Nassau, Gilze en Rijen, Goirle, Hilvarenbeek en Oisterwijk) benoemd dat er veel wachtlijsten zijn. Het lijkt erop dat zolang er wachtlijsten zijn, partijen er niet goed inslagen om alle inwoners goed te kunnen laten wonen en leven. Er is spanning tussen de vraag en het aanbod.

Er is een tekort aan appartementen met zorg in de nabijheid. Daarnaast is er een personeelstekort in de zorg. Laurentius, woningcorporatie voor de gemeente Alpen-Chaam, zegt dat de uitbreidingsbehoefte in Alphen-Chaam zich richt op jonge gezinnen die een eengezinswoning wensen en ouderen die een levensloopgeschikte woning wensen. Een levensloopgeschikte woning kan een nultredenappartement zijn en ook een grondgebonden woning. Casade, de woningcorporatie voor de gemeenten Loon op Zand, Waalwijk en Dongen, benoemt dat er een toenemende instroom is van bijzondere groepe n (BW, MO en statushouders), in de lage sociale huurklassen. Er is een tekort aan meer beschutte woonplekken voor bewoners die ambulant begeleid worden.

56

Bijlage 1 Definities voorzieningen

In het onderzoek maken we onderscheid tussen de volgende typen vo orzieningen die we meenemen in de woonzorganalyse: •

Voorzieningen met langdurig verblijf

•

Voorzieningen met kortdurend verblijf

•

Voorzieningen zonder verblijf

De genoemde voorzieningen hebben we (voornamelijk) in kaart gebracht door middel van een uitvraag onder maatschappelijke partners. Voorzieningen met langdurig verblijf Bij ‘langdurig verblijf’ gaat het om voorzieningen waar de persoon in kwestie voor een langere periode, soms voor de rest van zijn of haar leven woont, vanwege de ondersteuningsbehoefte die hij of zij heeft. De (woon)voorziening is in die gevallen ook de primaire verblijfplaats van de persoon in kwestie. In dit onderzoek richten we ons op intramurale en extramurale woonvoorzieningen. In onderstaande tabel hebben we deze woonvoorzieningen beschreven. Ook hebben we een derde categorie toegevoegd, namelijk ‘Regulier wonen’, om daarmee het onderscheid tussen een woonvoorziening (zoals wij deze definiëren in de woonzorganalyse) en regulier wonen.

Intramurale woonvoor-

Extramurale woonvoor-

ziening

ziening

Wonen bij accommodatie in

Wonen bij accommodatie

instelling

Regulier wonen

Zelfstandig wonen

Zelfstandig wonen

Onzelfstandig wonen

Geen scheiden van wonen

Scheiden van wonen en

Scheiden van wonen en

en zorg

zorg

zorg

Zorgaanbieder ontvangt

Cliënt betaalt zelf huur aan:

Cliënt betaalt zelf huur/hy-

vergoeding voor verblijfscomponent

potheek aan:

Corporatie Vastgoedeigenaar Zorgaanbieder

Corporatie Vastgoedeigenaar Hypotheekverstrekker

57

Intramurale woonvoor-

Extramurale woonvoor-

ziening

ziening

Geclusterd wonen

Geclusterd 9 wonen:

Regulier wonen

Niet geclusterd wonen

Geclusterd op/in één verdieping, afdeling, woonvorm met geclusterde woonruimten. Gespikkeld/gespreid in de wijk. Gespikkeld/gespreid in één complex.

Permanent toezicht of 24

24- uurs bereikbaarheid en

Geen specifieke eisen aan

uur per dag

op afroep beschikbaar 10.

toezicht.

zorg in de nabijheid.

Voorzieningen met tijdelijk verblijf Bij ‘tijdelijk verblijf gaat het om voorzieningen waar de persoon tijdelijk verblijft. De primaire verblijfplaats van de persoon in kwestie is elders. Bij ‘tijdelijk verblijf’ is het de bedoeling dat de persoon weer terug keert naar de primaire verblijfplaats. Bij ‘tijdelijk verblijf onderscheiden we drie categorieën, gebaseerd op de reden waarom de persoon tijdelijk woont. Per categorie onderscheiden we een aantal vormen die hierop van toepassing zijn. Tijdelijk wonen

Vormen

Vanuit crisissituatie

Noodopvang Crisisopname Time- out plek

Vanuit herstelsituatie

Eerstelijnsverblijf

9 Voorstel operationalisering clustering: minimaal drie cliënten binnen een straal van 400 meter vanaf een steunpunt (bij-

voorbeeld een kantoor, gezamenlijke ontmoetingsruimte of inloop). 10 Dit is mogelijk niet op iedereen die extramuraal woont van toepassing. Er zullen ook personen zijn die met een lichtere vorm van toezicht (bijvoorbeeld waakvlamcontact) extramuraal kunnen wonen. 58

Tijdelijk wonen

Vormen Revalidatiezorg Herstelcentra

Vanuit respijtzorg

Logeren Logeerhuis Zorghotel Gastgezin

59

Bijlage 2 Procesomschrijving, inclusief uitvraag

In deze bijlage beschrijven het proces dat is doorlopen om te komen tot deze woonzorganalyse.

Startgesprek We zijn het onderzoek gestart met een gesprek met de opdrachtgever. In het startgesprek zijn de volgende onderwerpen besproken. • Nadere concretisering (waar nodig) van onze aanpak en bijbehorende planning. • Vaststellen definities van de zorggroepen. • Vaststellen voorzieningen die binnen de scope vallen. • Vaststellen stakeholders en communicatie met deze stakeholders met betrekking tot dit onderzoek.

Kick-off Tijdens de kick-off, welke plaatsvond op 18 november 2021 hebben we de stakeholders geïnformeerd over de volgende onderwerpen: • Doel van het traject; • Het plan van aanpak; • Afstemming over de definities van de zorggroepen en het aanbod; • Informeren hoe stakeholders gedurende het proces worden betrokken en wat we van hen nodig hebben; • Toelichting op de uitvraag.

Data verzameling De data-verzameling bestond uit de volgende onderdelen: a. Het in beeld brengen van de demografische kenmerken b. Het bepalen van de omvang en spreiding van de zorggroepen c. Het bepalen van de behoeften van deze groepen d. Het in beeld van het huidige aanbod voor de verschillende groepen e. Het matchen van vraag/behoefte en aanbod en inzicht in eventuele fricties

60

De uitvraag Een belangrijk onderdeel van deze dataverzameling is een uitvraag die we hebben uitgezet onder de stakeholders. Deze uitvraag bestond uit twee delen: 1. Een Word-bestand met daarin een kwalitatieve uitvraag naar het gewenste voor zieningenaanbod op het vlak wonen, zorg en welzijn.. 2. Een Excel-bestand met daarin een kwantitatieve en kwalitatieve uitvraag naar het huidige voorzieningenaanbod op het vlak van wonen, zorg en welzijn.

Deze uitvraag is op woensdag 24 november uitgezet ond er een breed palet aan stakeholders, waaronder de gemeenten, woningcorporaties, zorgaanbieders en welzijnsorganisaties. Aan de aangeschreven stakeholders is gevraagd om de uitvraag onder zoveel mogelijk collega-organisaties uit te zetten. Op vrijdag 10 december is een reminder verstuurd naar alle stakeholders, aangezien de deadline voor aanlevering was gesteld op vrijdag 17 december 2021.

In overleg met de opdrachtgever is de aanlevertermijn verruimd tot en maandag 10 januari 2022. De eerste uitkomsten van de uitvraag zijn vervolgens op de reflectiesessie, welke plaatsvond op maandag 18 januari gepresenteerd aan de stakeholders (zie voor een samenvatting van uitkomsten van deze reflectiesessie bijlage 4). Tijdens deze reflectiesessie is de oproep gedaan om aanvullende, ontbrekende voorzieningen aan te leveren. Hiertoe hebben partijen tot en met vrijdag 11 februari de gelegenheid gehad. Alle deelnemende gemeenten hebben in dezelfde tijdsperiode, voor hun eigen gemeente, het reeds geïnventariseerde voorzieningenaanbod gecheckt en aangevuld. Voor een overzicht van alle stakeholders die informatie hebben aangeleverd, zie bijlage 3.

N.B. Om een zo volledig mogelijk beeld te geven van het aanbod/de voorzieningen in de regio zijn verschillende inspanningen verricht, zoals hiervoor beschreven. Met het geschetste beeld pretenderen we niet volledig te zijn, maar geven we wel een zo goed en betrouwbaar mogelijk beeld van de huidige situatie. De waarde van deze aanbodinventarisatie blijft behouden op het moment dat de gemeenten, samen met de stakeholder deze actueel houden en uitbreiden waar wenselijk.

61

Bijlage 3 Geïnventariseerde voorzieningen

Voorzieningen met verblijf: aantal voorzieningen per gemeente

Rijlabels

Extramuraal

Intramuraal

Tijdelijk verblijf

Eindtotaal

Alphen-Chaam

3

7

Baarle Nassau

1

4

Dongen

14

17

31

Gilze en Rijen

2

8

10

Goirle

9

22

Heusden

11

6

17

Hilvarenbeek

2

16

18

Loon op zand

10

9

19

Oisterwijk

3

20

1

24

Tilburg

95

156

8

259

Waalwijk

9

28

1

38

Eindtotaal

159

293

12

464

62

10 1

1

6

32

Voorzieningen met verblijf: aantal wooneenheden per gemeente

Rijlabels

Extramuraal

Intramuraal

Tijdelijk verblijf

Eindtotaal

Alphen-Chaam

0

74

74

Baarle Nassau

0

0

0

142

159

301

Gilze en Rijen

8

67

75

Goirle

62

92

154

Heusden

105

101

206

Hilvarenbeek

26

168

194

Loon op zand

129

135

264

Oisterwijk

87

224

311

Tilburg

4481

3223

285

7989

Waalwijk

172

375

14

561

Eindtotaal

5212

4618

299

10129

Dongen

63

Voorzieningen met verblijf: aantal voorzieningen naar doelgroep per gemeente

Rijlabels

Geestelijke gezondheidszorg

Gehandicaptenzorg

Alphen-Chaam

1

3

6

10

Baarle Nassau

2

1

3

6

Dongen

1

17

9

31

Gilze en Rijen

2

6

3

11

3

9

3

10

32

9

2

5

1

17

Hilvarenbeek

11

2

5

18

Loon op zand

6

5

6

19

10

5

1

8

24

37

80

6

4

64

261

15

8

4

1

10

38

80

148

30

11

125

467

Goirle

Brede doelgroep

1

Heusden

Oisterwijk Tilburg

70

Waalwijk Eindtotaal

71

64

Gehandicaptenzorg +Geestelijke gezondheidszorg

Jeugdzorg

Maatschappelijke opvang

4

6

2

2

Ouderenzorg

Eindtotaal

Voorzieningen met verblijf: aantal wooneenheden naar doelgroep per gemeente

Rijlabels

Brede doelgroep

Geestelijke gezondheidszorg

Alphen-Chaam

Gehandicaptenzorg

Gehandicaptenzorg +Geestelijke gezondheidszorg

Jeugdzorg

Maatschappelijke opvang

31

Baarle Nassau Dongen

140

Gilze en Rijen

75

Goirle

23

64

Ouderenzorg

Eindtotaal

43

74

0

0

97

301 75

34

89

8

0

154

92

18

79

17

206

Hilvarenbeek

124

26

44

194

Loon op zand

83

82

99

264

74

56

17

164

311

522

1112

62

88

2233

8041

165

141

63

5

187

561

887

1869

401

93

2884

10181

Heusden

Oisterwijk Tilburg

4024

Waalwijk Eindtotaal

4047

65

Voorzieningen zonder verblijf: aantal voorzieningen naar gemeente

Rijlabels

Dagactiviteitenbesteding

Alphen-Chaam

3

Baarle- Nassau

5

Breda

1

Dongen

11

Gilze en Rijen

7

Goirle

Loket

ontmoetingsruimte

Overig

Wijkcentrum 2

1

Zorgpost

Eindtotaal 3

8

1

7 1

3

5

19

1

2

2

12

15

2

4

1

22

Heusden

1

2

13

1

17

Hilvarenbeek

9

1

1

14

Loon op zand

9

1

1

5

16

Oisterwijk

1

4

3

10

Tilburg

21

Waalwijk

6

Eindtotaal

89

3

2 1

9

66

26

1

20

33

102

1

2

11

7

27

32

3

60

62

255

Voorzieningen zonder verblijf: aantal voorzieningen naar doelgroep per gemeente

Rijlabels

Geestelij ke gezondheidszor g

Gehan dicaptenzorg

Jeugdzorg

Kinder en

Maatscha ppelijke Opvang

Ouderenzorg

Welzijn

Wijken buurtb ewone rs

Eindt otaal

AlphenChaam

4

2

6

Baarle- Nassau

1

1

2

Dongen

3

1

4

Gilze en Rijen

3

3

6

1

22

Goirle

1

1

8

11

Heusden

1

6

7

Hilvarenbeek

1

1

2

Loon op zand

2

6

2

10

Oisterwijk

1

3

1

5

15

71

Tilburg

6

Waalwijk Eindtotaal

4

3

4 7

11

1 1

4

1

67

33

9

7 1

70

12 20

33

147

Overzicht stakeholders met voorzieningen in uitvraag Voorzieningen met verblijf 3. 2Live%

24. Het Laar

43. Sint Franciscus

4. ABG

25. Huize Groot Waar-

44. Siza

5. Actief Zorg 6. Amarant 7. Amarant 8. ASVZ 9. Benjamin 10. Casade 11. Convivio 12. Dagelijks leven 13. De Duynsberg 14. De Herbergier 15. De Lange Akker 16. De Leyhoeve 17. De Lichtert 18. De Locatie 19. De Wever 20. FRITS 21. Futura Zorg 22. Gemeente Goirle

dijn

45. SMO Breda

26. Koningsoord 27. KSW

46. SMO Traverse 47. Stamhuys

28. Laurentius 29. Leermakers Zorggroep 30. Leger des Heils 31. Leystromen 32. Lucashoeve

48. Stepping Stones 49. Stichting Ave 50. Stichting Maria-oord 51. t Heem 52. TBV Wonen 53. Thebe

33. MijZo 34. Molenwijck 35. Ons Thuis 36. OpenDoor 37. Park Vossenberg

54. Thomashuis 55. Thuys Zorg 56. Tiwos 57. Wonen Breburg 58. Woonzorg Neder-

38. Prisma

land

39. Prisma / Amarant 40. Reinier van Arkel 41. Rejoice

59. Zintri Zorggroep 60. Zorggroep Eelde Maasduinen

42. RIBW

23. GGZ Breburg

68

Voorzieningen zonder verblijf 1.

ABEL

2.

Actief Zorg

3.

Balans Boerderij

4.

Buurthuis Bloemenoord

5.

Buurthuis Cappelle

6.

Buurthuis de Driehoek

7.

Buurthuis De Korf

8.

Buurthuis De Mand

9.

Buurthuis De Schakel

10. Buurthuis De Steeg 11. Buurthuis De Stulp 12. Buurthuis Jeruzalem 13. Buurthuis Sprang Driessen 14. Buurthuis 'T

19. Buurtteam Don-

40. De Tuinen van

gen Biezen 's

Schaluinen

Gravenmoer 20. Buurtteam Dongen Plan West 21. Casade 22. Chaamdijk 23. Clossenborch: De Rooie Fik 24. Contour de Twern 25. Contourde Twern 26. Cultureel Centrum De Voorste Venne

41. De Wederloop 42. De Wever 43. Den Domp 44. Den Elshorst 45. Dorpshuis Herpt 46. Eagle Shelter 47. Fritz en Fruitig ggz werken en leren 48. Gemeenschapshuis 't Rad 49. Gemeente Goirle

27. DAC Tranquilo

50. GGD

28. Dagbesteding

51. GGZ Breburg

Amarant

52. Hearts & Letters

29. Dagbesteding

53. Huiskamer Sche-

Hofbomen

veningenplein

30. Dagbesteding

54. Huiskamer van

Maria-oord 31. Dagopvang het Welzijn

Dalem 55. Huismeesterkantoor Singelzicht

Schooltje

32. De Cammeleur

56. Inloophuis

15. Buurthuis Vrij-

33. De Donkhorst

TOON

34. De driehoek

57. Inlooppunt

35. de groeituin (van

58. Jo-Anna Hoeve

hoeve 16. Buurthuis Zanddonk 17. Buurtloket (cultureel centrum de schalm) 18. Buurtteam Ach-

ABG organsiatie) 36. De Hardel Hoeve 37. De Kansenfabriek

terberg Oud

38. De Laarhoeve

Dongen

39. De Mekkerbek

59. KBO Diessen, Haghorst, Baarschot 60. KBO Hilvarenbeek, Esbeek, Biest-Houtakker 61. Kinderboerderij 't Valleike

69

62. Mantelmatch 63. MFA 't Spoor 64. Molenwijck, dagbesteding 65. Novadic-Kentron

83. Stichting Mariaoord (dagbesteding en wijkverpleging) 84. Stichting MIJZO 85. Stichting open-

103.

Wijkcen-

trum Heyhoef 104.

Wijkcen-

trum Koningshaven 105.

Woon-

66. Ons Thuis

door, dagbeste-

landschap de

67. Ontmoetingska-

ding

Leyhoeve

mer vergeet me niet 68. Ontmoetingsruimte Hopliedenkade 69. Ontmoetingsruimte Ob-

86. Stichting Welzijn Ouderen Dongen 87. Stronk Jeugdwerkplaats 88. Studio 10

106.

Zide-

winde 107.

Zorgboer-

derij Giersbergen 108.

Zorg-

groep Wonen en

89. Swadt

Leven B.V.

damstraat

90. t Raakeind

70. Ontmoetings-

91. t Zonneke

hoeve Ora et La-

92. TBV Wonen

bora

ruimte Scheveningenplein 71. Op en top, dagbesteding 72. Ora et Labora 73. Parkpaviljoen 74. Prisma 75. Satijnhof (De Wever) 76. SCC Den Bolder 77. Siza 78. SK begeleiding op maat 79. SMO Traverse 80. Sportcentrum Die Heygrave 81. Stichting Appelbloesem 82. Stichting jongerencentra Waal-

110.

93. Thebe 94. Traverse 95. Vercura Dagbesteding 96. VoegT 97. Voetbalvereniging Gudok 98. Werkplaats De Makerij 99. Wijkcentrum de Baselaer 100.

Wijkcen-

trum de Coppele 101.

Wijkcen-

trum de Panneschuur 102.

Wijkcen-

trum de Waterhoef

wijk 70

109.

Zorg-

Zorgpost

De Wever

Bijlage 4 Samenvatting reflectiesessie (18 januari 2022)

Zelfstandig wonen (voor alle doelgroepen) •

Is zelfstandig wonen iets wat we willen aanmoedigen of ontmoedigen? Of meer inzetten op een tussenvorm?

•

Zelfstandig wonen kan gelinkt worden aan verpleeghuizen

•

Preventie is belangrijk

•

EHealth kan een belangrijke rol spelen in zelfstandig wonen

•

Gegeven de verschillende doelgroepen, die elk specialistische hulpvragen hebben, ontstaat er een spanningsveld. Logistiek gezien is het het beste/handigst als de doelgroepen bij elkaar (centraal wonen) en dan is het ook eenvoudiger te bemensen. Maar we willen juist dat men regulier in de wijk woont, indien nodig gespikkeld rond een zorgpost, onderdeel uitmakend van de gewone maatschappij.

•

De analyses maken vooral ook duidelijk dat het nu tijd is om na te denken over de toekomst. Gebieden waar nu nog geen vergrijzing is (en vaak ook geen voorzieningen) tellen over een aantal jaar wel veel ouderen. Daar moet nu al op worden ingespeeld.

•

Veel ouderen zijn niet (volledig) zelfredzaam, maar er wordt er te veel vanuit gegaan dat dit wel het geval is. Daarnaast is er een groeiende groep die niet mee kan in de maatschappij (waaronder de LVB-groep). Sommigen spelen hierop in met wijkteams, maar het verdient bredere aandacht. Regelingen voor deze groepen zijn vaak complex en moeilijk te begrijpen.

•

Er moet een goede sociale infrastructuur zijn, waarbinnen formele en informele zorg goed zijn geregeld. Ontlasten van de mantelzorg speelt hierbij een belangrijke rol.

Doorstroming •

Staat haaks op het meer zelfstandig wonen.

•

Ouderen moeten steeds langer thuis blijven wonen, maar dit zorgt voor minder doorstroom

•

Het is van belang dat mensen op het juiste moment doorstromen, en niet genoodzaakt zijn wanneer het te laat is en ze geen keuze meer hebben.

•

Financiering speelt een grote rol in de mogelijkheden en aantrekkelijkheid van verhuizen

•

Vanuit de provincie is men vooral ook benieuwd hoe de doorstroming kan worden bevorderd. Hoewel het gebrek aan doorstroming/ woningaanbod breed wordt herkent, wordt soms vergeten naar de mensen zelf te kijken. Veel ouderen wonen gewoon fijn en prettig, waarom zijn zij een probleem.

•

De redenen voor ouderen om niet te (willen) verhuizen zijn heel divers. Ga eens luisteren probeer het begrijpen. De groep die eventueel wel wil verhuizen is heel divers, qua woonwensen en financiële mogelijkheden. Hen bewegen tot een verhuizing vraagt maatwerk en een gevarieerd aanbod. Locatie is essentieel, want men is vaak gehecht aan de huidige omgeving en het sociale netwerk.

•

Wees ook realistisch. Verhuizen is ook een emotionele geberutenis/verandering en het is heel moeilijk om te sturen op emotie. Neem mensen mee en geef voorlichting waarom het verstandig is om hierover na te denken, maar ga mensen niet overtuigen.

71

Innovatie / vernieuwing (van wonen én zorg) •

Personeel in verpleeghuizen is een probleem. EHealth kan hier een rol in spelen.

•

Mogelijk minder terug vallen op mantelzorgers

•

Door corona veel nieuwe dingen geleerd in technologie, als het moet kan het

•

Domotica kan veel mogelijk maken. Kan ook van de bouwmarkt komen.

•

Technologie is van groot belang naar de toekomst, maar kan nooit het menselijk contact vervangen. Daar moet echt aandacht voor blijven.

•

Ruimte bieden voor mantelzorgwoningen in de ‘achtertuin’. Maak erfdelen en woningsplitsing eenvoudiger.

•

Stimuleer en biedt ruimte voor burgerinitiatieven. Slechts 1 op de 10 woonprojecten slaagt, vaak omdat burgers vastlopen in procedures en bureaucratie.

•

Stimuleer flexibele/, tijdelijke woonvormen.

Samenwerking (tussen partijen en sectoren) •

Meer samenwerking tussen wonen, welzijn en zorg.

•

Het is moeizaam om nieuwe voorzieningen te realiseren, omdat bouwgrond schaars en duur is. Dit vraagt om meer regie op de grondverdeling.

•

Regie ligt bij de gemeente hoe we nu verder gaan na de analyse. Waar kunnen we een samenwerkingsverband optuigen en wie moeten we daarvoor bij betrekken.

•

De zorg en ondersteuning is nu sterk versplinterd. Er is een noodzaak tot meer samenwerking, ook vanwege de krappe arbeidsmarkt en het gegeven dat de mensen zo veel mogelijk in de thuissituatie moeten worden geholpen.

•

De samenwerking tussen sectoren is soms lastig, mede vanwege de verkokering in het landelijke beleid. Desalniettemin kan er ook in het huidige stelsel meer in de samenwerking en deze samenwerking moet ook actief opgezocht worden.

•

Vermoedelijk is arbeidsmigratie essentieel om de toekomstige vacatures te vullen. Hoe komen we tot een goede afstemming van het migratiebeleid, het woonbeleid en de arbeidsmarkt? Alleen in samenspel kan een oplossing worden gevonden. De vraag is om men zich in de diverse beleidsvelden wel voldoende bewust is van de van de uitdagingen van de toekomst en de noodzaal tot afstemming van beleid? Moet er meer worden gedaan aan bewustwording op dit vlak?

Overig •

Hoe de thematiek precies landt in het woonbeleid is een thema van algemeen belang. Dit speelt bij alle doelgroepen. Bij een deel van de doelgroepen hebben deze vraagstukken een regionale dimensie, waar precies?

•

In deze fase komen niet alle doelgroepen zelf aan het woord (de professionals spreken namens hen). Wel zitten de doelgroepen voor zover georganiseerd zo veel mogelijk aan tafel. Daarnaast geldt de nadrukkelijke aanbeveling om bij de uitwerking van beleid voor specifieke doelgroepen hen er wel bij te betrekken. In deze fase breed en algemeen meepraten is ook niet voor elke doelgroep mogelijk/gewenst.

•

Haal de wijsheid op bij de mensen om wie het gaat. Maak gebruik van echte verhalen, echte casuïstiek om mensen na te laten denken over hoe zij willen wonen, ook als ze zorgbehoeftiger worden.

72