Bijlage 3 - HBHO aansluiting van Initia bij Tangent

Haalbaarheidsonderzoek aansluiting Stichting Initia bij de Stichting Tangent

Versie 22 september 2023

Haalbaarheidsonderzoek fusie Tangent Initia versie 20 september 2023

www.scolix.nl

1

Inhoudsopgave 1. 2. 2.1. 2.2. 2.3. 2.4. 2.5. 2.6 3. 3.1. 3.2. 3.2.1. 3.2.2 3.3. 3.4. 3.5. 3.6. 4. 4.1. 4.2. 4.3. 4.3. 4.4. 4.5 4.6 4.7 5. 5.1. 5.2. 5.3. 6. 6.1. 6.2. 6.3. 6.3.1. 6.3.2 6.4 6.5. 7. 7.1. 7.2 7.3 7.4

INLEIDING ..................................................................................................................................................... 4 NAAR EEN AANSLUITING/FUSIE .................................................................................................................... 5 Doelstellingen van de fusie en vraagstelling van het onderzoek.................................................................... 5 Samenvatting van de resultaten van het haalbaarheidsonderzoek en bestuurlijke conclusie ....................... 5 Werkwijze ..................................................................................................................................................... 6 Juridisch kader en planning ........................................................................................................................... 7 Levensbeschouwelijke identiteit van de gefuseerde instelling ...................................................................... 8 Voordelen van een fusie ...............................................................................................................................

9 BESTUURLIJKE GEGEVENS ............................................................................................................................10 Historisch overzicht ......................................................................................................................................10 Basisgegevens Scholen .................................................................................................................................10 Basisgegevens Stichting Initia.......................................................................................................................10 Basisgegevens Stichting Tangent ..................................................................................................................11 Scheiding van bestuur en toezicht ................................................................................................................12 Bestuur en toezicht in de gefuseerde situatie ..............................................................................................12 Centrale diensten .........................................................................................................................................13 Medezeggenschap........................................................................................................................................13 FINANCIËLE POSITIE VAN DE

SCHOLEN ........................................................................................................14 Inleiding .......................................................................................................................................................14 Hoofdconclusies van de financiële due diligence ..........................................................................................14 Leerlingenontwikkeling in de komende jaren ...............................................................................................14 Personele uitgaven.......................................................................................................................................15 Financiële kengetallen .................................................................................................................................17 De exploitatie van Initia in 2023 ...................................................................................................................19 Mogelijke resterende risico’s .......................................................................................................................20 Conclusies ....................................................................................................................................................20 BEDRIJFSVOERING EN STAFORGANISATIE

....................................................................................................21 Inleiding en risicobeschrijving ......................................................................................................................21 Verwachtingen van de personele unie en fusie ............................................................................................21 Risico afweging voor de bedrijfsvoering van Tangent ...................................................................................21 ONDERWIJS EN IDENTITEIT ..........................................................................................................................22 Het onderwijsaanbod van de combinatie van de beide scholen ...................................................................22 Vergelijking van basiscijfers van de scholen van Initia en Tangent ...............................................................23 Kwaliteit van het onderwijs: inspectie oordelen ..........................................................................................24 Probleemschets............................................................................................................................................24 Conclusie op basis van de documenten en gesprekken ................................................................................27 Omvang van de scholen

en de wervingsgebied van Initia .............................................................................27 Identiteit en onderwijs .................................................................................................................................30 PERSONELE GEGEVENS .................................................................................................................................31 Basisgegevens ..............................................................................................................................................31 Leeftijdsopbouw van de scholen van Initia ...................................................................................................31 Vergelijking HRM beleid van Initia en Tangent, mogelijke knelpunten. ........................................................32 Ziekteverzuim bij Initia .................................................................................................................................38

Haalbaarheidsonderzoek fusie Tangent Initia versie 20 september 2023

www.scolix.nl

2

7.5. Consequenties van de fusie voor het personeel ...........................................................................................38 8. HUISVESTING ...............................................................................................................................................40 8.1 Overzicht van de huisvesting ........................................................................................................................40 8.2 Conclusie ......................................................................................................................................................40 9. COMMUNICATIE EN EVALUATIE ...................................................................................................................41 9.1. Communicatie en informatievoorziening .....................................................................................................41 9.2. Evaluatie ......................................................................................................................................................41 10.

BETROKKENHEID GEMEENTEBESTUREN .......................................................................................................41 Bijlage I – Intentieverklaring tot fusie ........................................................................................................................42 Bijlage II – Reacties van de Colleges van Burgemeester en Wethouders ....................................................................44

Haalbaarheidsonderzoek fusie Tangent Initia versie 20 september 2023

www.scolix.nl

3

1.

INLEIDING

Voor u ligt het haalbaarheidsonderzoek1 van een aansluiting van de 5 scholen van Stichting Initia2 te Dongen bij Stichting Tangent3 (hierna Tangent). De Raad van Toezicht van Stichting Initia (hierna Initia) heeft om de aansluiting verzocht nadat ze in het schooljaar 2021 – 2022 een onderzoek heeft laten uitvoeren door onderzoeksbureau Leeuwendaal naar de kansen van de organisatie. Aanleiding hiervoor was de financiële situatie, de uitdagingen met betrekking tot onderwijskwaliteit, de ontwikkeling van medewerkers, het behoud van medewerkers, groot onderhoud van de huisvesting en het kwetsbare bestuurskantoor. Hoofdvraag was: kan Stichting Initia deze uitdagingen als zelfstandige onderwijsinstelling aan met dalende financiële middelen4? De conclusie van Leeuwendaal was "dat Initia voor een enorme uitdaging staat om de kwaliteit van de organisatie op orde te houden. Daartoe zijn middelen nodig om extra te investeren. Deze extra middelen zijn in onvoldoende mate beschikbaar." Dit is de achtergrond van het verzoek van Initia aan Tangent om de mogelijkheden voor aansluiting van hun scholen te onderzoek. De bestuurder en de Raad van Toezicht (hierna RvT) van Tangent hebben ingestemd met een onderzoek naar de mogelijkheid van deze beoogde aansluiting.

Daarbij is voor Tangent een belangrijk aandachtspunt de draagkracht van de Tangent-organisatie om deze aansluiting bij het toch al drukke bestuurlijk programma te kunnen voegen. Tangent is namelijk net gefuseerd met een kinderopvang organisatie en de implementatie daarvan is nog in volle gang. De RvT heeft naast de draagkracht ook het draagvlak binnen de organisatie als belangrijke voorwaarde gesteld voor het doorzetten van de aansluiting. Daarnaast moet uit dit onderzoek duidelijk worden of de financiële en onderwijskundige aansluiting zonder al te veel problemen mogelijk is. In dit onderzoek wordt vanuit dat perspectief primair gekeken naar de situatie van Initia en of de aansluiting bij Tangent organisatorisch, bestuurlijk, onderwijskundig, personeel en financieel mogelijk is.

1

Opgesteld door de Stuurgroep Aansluiting Initia bij Tangent, bestaande uit vertegenwoordigers van beide stichtingen onder begeleiding van Dr. Olaf McDaniel van ScoliX. 2 Voluit volgens de statuten van 24 maart 2014: "Stichting Initia, katholiek primair onderwijs voor Dongen en omgeving". 3 Voluit volgens de statuten van 3 juli 2019: "Stichting Tangent, palet van basisscholen en peuterspeelzalen". 4 Uit: notitie "Bestuurlijk beleidsvoornemen tot fusie" 12 juni 2023

Haalbaarheidsonderzoek fusie Tangent Initia versie 20 september 2023

www.scolix.nl

4

2.

NAAR EEN AANSLUITING/FUSIE

2.1.

Doelstellingen van de fusie en vraagstelling van het onderzoek

Op 15 juni 2023 tekenden de bestuurders van Tangent en Initia een overeenkomst om een haalbaarheidsonderzoek te laten doen naar de mogelijke aansluiting van Initia bij Tangent. Het woord "aansluiting" moet hier uiteindelijk worden gelezen als een formele "fusie", daar Initia zal worden geliquideerd en de scholen formeel zullen vallen onder Tangent. De reden van deze aansluiting is gelegen in de financiële situatie van Initia en de uitdagingen met betrekking tot de onderwijskwaliteit, de ontwikkeling van medewerkers, het behoud van medewerkers, groot onderhoud van de huisvesting en het kwetsbare bestuurskantoor. Initia heeft zich de vraag gesteld of zij deze uitdagingen als zelfstandige onderwijsinstelling met dalende leerlingenaantallen (en daarmee dalende financiële middelen) aan kan? Mede naar aanleiding van het al genoemde onderzoek van Leeuwendaal is de conclusie getrokken dat zelfstandig voortbestaan de continuïteit van het onderwijs in Dongen in gevaar kan brengen. De keuze voor een fusie met Tangent ligt voor de hand. Dongen grenst aan de regio waar Tangent een deel van zijn scholen heeft en de onderwijskundige uitgangspunten (zie bijvoorbeeld het Koersplan van Tangent: Samen sterk in de basis, 2020-2024, waarvan een nieuwe versie in het najaar wordt verwacht) hebben sterke overeenkomsten met de documenten van Initia. Hierop wordt verderop in de dit document ingegaan.

2.2.

Samenvatting van de resultaten van het haalbaarheidsonderzoek en bestuurlijke conclusie

In dit haalbaarheidsonderzoek is gekeken naar alle aspecten die van belang zijn bij een fusie, zodat een besluit tot eventuele fusie vanuit alle perspectieven kan worden beoordeeld. Daarbij is, in deze bijzondere situatie, gekeken naar de consequenties voor Tangent als de 5 scholen van Initia zouden worden overgenomen. Daarbij stonden de volgende 9 vragen centraal. De conclusies worden hieronder kort weergegeven, de verdere toelichtingen staan in de afzonderlijke hoofdstukken. De voorlopige conclusies van het onderzoek zijn de volgende. I. Vraag 1: welke financieel risico loopt Tangent bij de aansluiting van de 5 scholen van Initia? De financiële situatie van Initia vereist op een aantal punten nadere aandacht. De door Initia zelf getrokken conclusie dat zij met een trend van dalende leerlingenaantallen een aantal noodzakelijke stappen niet of nauwelijks kunnen zetten, wordt vanuit het onderzoek bevestigd. Toch lijken de noodzakelijke investeringen van Tangent overzichtelijk en zullen de scholen van Initia bij een aansluiting bij Tangent kunnen profiteren van de schaalgrootte en expertise van bedrijfsvoering en staf van Tangent, zodat zij geen externe partijen meer hoeven in te huren. II. Vraag 2: Initia heeft vanuit de onderwijsinspectie een aantal herstelopdrachten gekregen.

Hoe staat het daarmee en welk risico loopt Tangent bij de aansluiting? Vanuit de specifieke aandacht voor dit onderwerp voor het haalbaarheidsonderzoek kan worden geconcludeerd, dat Initia via een verbeterplan op de goede weg is en dat er nadrukkelijk aandacht is binnen de organisatie voor de ontstane situatie. Als de scholen van Initia zich kunnen aansluiten bij Tangent, zal de inzet van hun staf de verbeteracties versnellen. Er wordt hard gewerkt om bij het volgende inspectieonderzoek op 23 en 24 oktober voldoende vooruitgang geboekt te hebben. III. Vraag 3: Past de levensbeschouwelijke identiteit van de 5 scholen bij die van Tangent? De levensbeschouwelijke identiteit van de 5 scholen van Initia, katholiek onderwijs, past naadloos bij de diversiteit van levensbeschouwelijke identiteiten van Tangent.

Haalbaarheidsonderzoek fusie Tangent Initia versie 20 september 2023

www.scolix.nl

5

IV.

Vraag 4: zijn de onderwijsresultaten van de 5 scholen op hoofdpunten (en afgezien van de specifieke punten vanuit de inspectie genoemd onder vraag 2) vergelijkbaar met die van Tangent? Kijkend naar de resultaten van de scholen van Initia, dan wijken die niet significant af van de resultaten van de scholen van Tangent. Er zullen, behoudens de punten die door de inspectie zijn aangegeven (zie punt II) vooralsnog geen grote aanpassingen nodig zijn. Vraag 5: Wat zijn de consequenties voor de centrale staf bij het aansluiten van Initia? Door het ontbreken van een centrale staf bij Initia, zal de aansluiting bij de staf van Tangent zonder complicaties verlopen. De scholen van Initia zullen er wel bij varen om van de expertise van de staf van Tangent gebruik te mogen maken. Dit heeft zeker consequenties voor de staf van Tangent. In het kader van een organisatie-inrichtingsonderzoek zou Tangent sowieso al kijken naar betere integratie van KO en PO. Daar komen nu deze 5 scholen bij in het toekomstige verhaal. Vraag 6: Wat zijn de consequenties voor het personeelsbeleid van Tangent bij de aansluiting van de scholen van Initia? De verschillen tussen beide organisaties t.a.v. het personeelsbeleid zijn gering en eenvoudig oplosbaar.

In een groot aantal gevallen kunnen de scholen van Initia aansluiten bij de regels van Tangent, onder meer op punten waar bij Initia nog geen beleid is geformuleerd. Vraag 7: zorgt de aansluiting van de 5 scholen van Initia voor ongewenste concurrentie met de bestaande scholen van Tangent? De scholen van Initia hebben hun eigen wervingsgebied, dat maar zeer beperkt overlapt met dat van de scholen van Tangent. Van ongewenste concurrentie zal dan ook niet of nauwelijks sprake zijn. Vraag 8: hoe complex is het om de scholen van Initia te laten aansluiten bij Tangent? Het toevoegen van vijf scholen aan de Tangent organisatie is geen mechanische activiteit. Het zal betekenen dat de vijf scholen gaan werken met de Tangent-systemen en -procedures. De omvang van de daaruit voortkomende veranderingen wordt als beperkt beschouwd en in een nader op te stellen implementatieplan zal per school worden bezien welke aanpassingen noodzakelijk zijn. Het streven zou erop gericht moeten zijn met ingang van het cursusjaar 2024-2025 de aanpassingen te hebben geïmplementeerd. Vraag 9: Wat is het draagvlak binnen de Tangent-organisatie voor de aansluiting van de scholen van Initia? Het draagvlak bij het management en de staf van Tangent is op verschillende momenten bepaald en er zijn geen bezwaren tegen de aansluiting.

Nu het haalbaarheidsonderzoek is vastgesteld en tot een intentieverklaring tot fusie is besloten, zal één en ander voor instemming voorgelegd worden de (beide) GMR'en. Daarnaast is een vast onderdeel van een fusieprocedure de raadpleging van de ouders en van de betrokken gemeenten.

V.

VI.

VII.

VIII.

IX.

De bestuurlijke conclusie van het haalbaarheidsonderzoek is dat de problemen, zoals die door Initia zijn geformuleerd, reëel zijn en Initia ze niet of nauwelijks op eigen kracht kan oplossen. Aansluiting bij Tangent is dan ook een goede oplossing. Het betekent wel dat Tangent op een aantal punten (beperkt) financieel zal moeten investeren en dat het beleid en de procedures van de scholen van Initia bij een fusie grotendeels zullen moeten worden aangepast. Het zal dus enige inspanning van met name de staf van Tangent en de scholen van Initia vragen om de aansluiting tot een succes te maken. Maar met een positieve instelling, een beetje goede wil en een goed gekozen ontwikkelingstraject kan succes worden bereikt. 2.3.

Werkwijze

De fusie is/wordt voorbereid door een stuurgroep waarin vertegenwoordigers van beide schoolbesturen zijn vertegenwoordigd, onder leiding van een externe deskundige vanuit ScoliX. De Stuurgroep coördineert,

Haalbaarheidsonderzoek fusie Tangent Initia versie 20 september 2023

www.scolix.nl

6

plant en initieert de verschillende stappen en legt op de afgesproken momenten voorstellen voor aan de diverse gremia. Met de oplevering van dit haalbaarheidsonderzoek, tezamen met de financiële due diligence, is een belangrijke stap gezet in het proces, waarbij zowel binnen Tangent als binnen Initia kan worden afgewogen of de fusie kan worden doorgezet. Dit haalbaarheidsonderzoek (waarin ook de voornaamste conclusies van de financiële due diligence zullen zijn opgenomen) vormt de basis voor de interne besluitvorming bij beide organisaties. Het vormt ook de basis van een intentieverklaring waarin de beide RvT's bij positief besluit aankondigen het voornemen te hebben om te fuseren. Dat voornemen wordt vervolgens intern voorgelegd aan het management, de GMR'en en extern onder meer aan de omliggende gemeentebesturen en de NKSR. Verder wordt de gelegenheid geboden aan de ouders om te reageren op de voorstellen5. De bevoegdheden van de beide GMR'en zijn beschreven in de Wet Medezeggenschap op Scholen6. Het betreft hier “voorafgaande instemming (…) voor elk door het bevoegd gezag te nemen besluit”. De taak van de GMR’en gaat nog een stap verder omdat zij een voorstel kunnen doen hoe in de gefuseerde situatie de medezeggenschap geregeld gaat worden.

Uiteindelijk zal, als alle stappen zijn gezet, er in de vorm van een Fusie Effect Rapportage (FER) aan het Ministerie van OCW (in deze aan de uitvoeringsorganisatie DUO) goedkeuring worden gevraagd voor de fusie. In die FER moet antwoord worden gegeven op een aantal specifieke punten, die alle onderdeel uitmaken van dit haalbaarheidsonderzoek. En daarmee is de rol en functie van dit haalbaarheidsonderzoek tweeledig. Het dient ten eerste om beide organisaties het materiaal te bieden om de afweging te maken of een fusie een nastrevenswaardig idee is met duidelijke meerwaarde en overzichtelijke risico's. Ten tweede is het bedoeld om antwoord te geven op de in artikel 64b, tweede lid, genoemde vragen uit de FER7.

2.4.

Juridisch kader en planning

De aansluiting van Initia bij Tangent zal vanuit juridisch oogpunt een fusie worden waarin de 5 scholen van Initia onderdeel gaan uitmaken van Tangent. Na afronding van de fusie zal de stichting Initia worden geliquideerd en gaan alle roerende en onroerende zaken over naar Tangent. De statuten van Tangent behoeven daarvoor niet te worden aangepast, want in die statuten is geen beperking van vestigingen in de regio opgenomen. Er wordt in de statuten alleen melding gemaakt dat de stichting in Tilburg is gevestigd. En nu al zijn de scholen van Tangent over een breed veld in de regio Tilburg verspreid; de scholen uit Dongen passen daar prima bij. Ook wat de levensbeschouwing betreft, zal inpassing eenvoudig zijn. De scholen van Initia zijn allen katholiek en een groot gedeelte van de scholen van Tangent is dat ook. Beide organisaties kiezen er daarbij voor

5

Conform artikel 15 van de WMS Specifiek in artikel 10, eerste lid onder h. 7 De FER bevat tenminste een weergave van: 6

a. de motieven voor de fusie, b. de alternatieven voor de fusie, c. het tijdsbestek waarbinnen de fusie zal worden gerealiseerd, d. de te bereiken doelen, e. de effecten van de fusie op de keuzevrijheid, in het bijzonder de effecten van de fusie op de spreiding en omvang van de rechtspersonen en scholen in het voedingsgebied en de onderwijskundige en bestuurlijke diversiteit van het onderwijsaanbod in het voedingsgebied, f. de kosten en baten van de fusie, g. de gevolgen van de fusie voor het personeel en leerlingen, waaronder begrepen de gevolgen voor de voorzieningen, h. de wijze waarop over de fusie wordt gecommuniceerd, i. de wijze waarop de fusie wordt geëvalueerd, en j. een advies van burgemeester en wethouders van de betrokken gemeenten over de wenselijkheid van de fusie

Haalbaarheidsonderzoek fusie Tangent Initia versie 20 september 2023

www.scolix.nl

7

om als grondslag van de regels van de NKSR te kiezen. In de statuten van Tangent is dat zodanig geformuleerd, dat de scholen van Initia daar vanuit de levensbeschouwing naadloos bij kunnen aansluiten (zie ook paragraaf 2.5). "Voor wat betreft de katholieke scholen voor primair onderwijs beoogt de stichting onderwijs te geven op katholieke grondslag. Zij wil daarbij handelen volgens de algemene regelen voor katholiek onderwijs, die in gezamenlijk overleg in de Nederlands Katholieke Schoolraad zijn vastgesteld, alsmede volgens het Algemeen Reglement voor het Katholieke Onderwijs (ARKO)" Daarmee kan geconcludeerd worden dat er ten aanzien van de toevoeging van scholen uit Dongen van katholieke gezindte geen noodzaak bestaat de statuten van Tangent aan te passen. De scholen van Initia zullen als tot fusie wordt besloten deel gaan uitmaken van de Tangent samenwerkingsschool ex. artikel 17 van de Wet op het Primair Onderwijs. De beoogde fusie is gepland op 1 januari 2024. Maar tussen partijen is nadrukkelijk afgesproken dat zorgvuldigheid en kwaliteit voor snelheid gaat. Dat betekent dat als het nodig is om iets meer tijd te nemen om tot fusie te komen en er één of meer maanden in 2024 nodig zijn om tot een zorgvuldig proces te komen, die tijd zal worden genomen. De consequenties van enig uitstel zijn juridisch gezien beperkt.

Vanuit administratief perspectief is de datum van een fusie per 1 januari het meest handig. Dan kunnen de fuserende organisaties hun jaarrekeningen laten lopen over de voorgeschreven periode (1 januari tot en met 31 december). Als een andere datum wordt gekozen, dan moet voor het deel van het jaar waarin nog niet is gefuseerd alsnog een aparte verantwoording worden opgesteld. Dit is administratief meer werk, maar als een fusie niet rond te krijgen is per 1 januari, dan weegt dat beetje extra werk (en kosten) gemakkelijk op tegen de winst van een zorgvuldig en doordacht fusieproces. Wel moet bij langduriger uitstel worden gewaarschuwd voor een zekere mate van onzekerheid in het proces voor met name de medewerkers van Initia. Geadviseerd wordt om het streven tot fusie, bij een positief besluit, te richten op 1 januari 2024 dan wel zo snel als daarna mogelijk.

2.5.

Levensbeschouwelijke identiteit van de gefuseerde instelling

Initia heeft in artikel 3 van haar statuten het volgende opgenomen ten aanzien van de levensbeschouwelijke identiteit: Artikel 3: Doel en grondslag 1. (…). De stichting beoogt op haar scholen onderwijs te geven op katholieke grondslag. 2. Zij wil daarbij handelen volgens de regelingen betreffende het katholiek onderwijs, die op grond van het gezamenlijk overleg in de Nederlandse Katholieke Schoolraad zijn of waarden vastgesteld, alsmede handelen volgens het Algemeen Reglement voor het Katholiek Onderwijs. Zij wil daarbij waar mogelijk en wenselijk samenwerken met de lokale katholieke geloofsgemeenschap in de gemeente Dongen.

Zoals al in paragraaf 2.4 is gemeld, is Tangent is een organisatie waarin alle gezindten samenkomen, van openbaar tot PKN en katholiek. Dat betekent dat er binnen Tangent alle ruimte is om het katholieke karakter van het onderwijs te handhaven. De fusie zal dan ook voor de 5 scholen in Dongen voor wat betreft het levensbeschouwelijk karakter geen consequenties hebben. Met Tangent is afgesproken dat de katholieke identiteit van de 5 scholen in Dongen wordt gewaarborgd. In statuten van Initia is in artikel 21, tweede lid, is het volgende opgenomen: "een besluit tot ontbinding, juridische fusie en tot (af)splitsing en tot oprichting, overdracht, samenvoeging en opheffing van de

Haalbaarheidsonderzoek fusie Tangent Initia versie 20 september 2023

www.scolix.nl

8

scho(o)l(en) behoeft schriftelijke goedkeuring van De Nederlandse Katholieke Schoolraad of diens gedelegeerde". Teneinde geen vertraging in het proces op te lopen heeft de voorzitter van de RvT van Initia met de NKSR in juli contact opgenomen om hen te informeren over het gestarte onderzoek en mogelijke uitkomst daarvan. De NKSR reageerde in een mail van 19 juli aan de voorzitter van de RvT: Hierbij bevestig ik alvast de ontvangst van uw verzoek namens het schoolbestuur tot goedkeuring van de fusie/overdracht van de scholen onder Stichting Initia aan Stichting Tangent waarbij Stichting Initia zal worden opgeheven uiteindelijk. Ik zal deze in behandeling nemen. Om dit verzoek verder in behandeling te kunnen nemen zou ik nog wel zsm (wanneer gereed) de volgende stukken willen ontvangen: - de (definitieve) FER - de instemmingen van de GMR’en - wat de ouders vinden van de fusie - de bevestiging dat er inderdaad geen statutenwijziging zal plaatsvinden bij Stichting Tangent aangezien zij reeds katholieke scholen onder zich hebben en hierdoor niets verandert na deze overdracht. (…) De gemiddelde behandelduur van een dergelijk verzoek is circa 2 maanden; houd u hier rekening mee met het toesturen van de gevraagde informatie en stukken.

Deze termijn zet verdere druk op het tijdschema en het voornemen om de eventuele fusie per 1 januari 2024 in werking te laten treden. 2.6

Voordelen van een fusie

De achtergrond van het verzoek van Initia tot aansluiting bij Tangent is helder: de kansen voor Initia om over een aantal jaren het katholieke basisonderwijs in Dongen zelfstandig te kunnen blijven uitvoeren op vergelijkbare wijze zijn gering. Wat zijn verdere voordelen van een aansluiting van Initia bij Tangent? a. Door de schaalvergroting kan er kwalitatief en flexibel beter worden ingespeeld op ontwikkelingen als: wijzigingen in het bekostigingsstelsel, kwaliteitswetgeving, personeelswet- en regelgeving, demografische krimp, de veranderende rol van de lokale overheid (op bijvoorbeeld gebieden als leerlingenzorg en huisvesting), deregulering en daarmee samenhangende autonomievergroting voor schoolbesturen en de ontwikkelingen met betrekking tot Passend Onderwijs b. Door schaalvergroting kunnen op termijn betere en voordeliger contracten worden afgesloten c. Verhoogde mate van zekerheid van continuïteit van het onderwijs op de lange termijn in de regio d. Continuïteit van het katholieke onderwijs in Dongen e. Een mogelijk groter marktaandeel in de regio voor Tangent kinderopvang BV en in ieder geval voor Tangent onderwijs f. Uitbreiding van locaties om als medewerker van Tangent werkzaam te kunnen (specifiek voor docenten en managers) zijn g.

Grotere aantrekkingskracht en loopbaanmogelijkheden voor huidige en toekomstige medewerkers woonachtig in de regio Breda in relatie tot de afstand van scholen in Tilburg, o.a. beperken woonwerkverkeer h. Ondersteuning van (voormalig) Initia medewerkers vanuit de Tangent centrale staf i. Ondersteuning (voormalig) Initia bij de uitvoering van de verbeteropdrachten door de inspectie j. Het versterken van de positie binnen het samenwerkingsverband RSV Breda, Avans (Pabo Breda) en in de regio in algemene zin.

Haalbaarheidsonderzoek fusie Tangent Initia versie 20 september 2023

www.scolix.nl

9

3.

BESTUURLIJKE GEGEVENS

3.1.

Historisch overzicht

Initia is in 2011 ontstaan vanuit een fusie van Stichting Katholiek Onderwijs Dongen (SKOD) en Primondo (Stichting Primair Onderwijs Dongen-Oost). Bij de fusie bevatte de nieuwe stichting 6 scholen, daarvan is er in 2022 basisschool Noorderpoort gesloten. Tangent bestaat als primair onderwijsbestuur al 26 jaar onder deze naam. Medio jaren ’90 was sprake van een gemeentelijke herindeling in Midden-Brabant en kwamen er van het Ministerie van OCW-richtlijnen om over te gaan tot bestuurlijke schaalvergroting in het basisonderwijs. Schoolbesturen kregen meer autonomie, waardoor de verantwoordelijkheid werd vergroot. Voor de besturen van de Stichtingen R.K. Scholen Tilburg-Noord, Katholiek Onderwijs Berkel-Enschot en Katholiek Onderwijs Udenhout was dit aanleiding de krachten te bundelen. Hierdoor is op 27 november 1997 ‘Tangent, Stichting voor katholiek onderwijs’ ontstaan. Tot de nieuwe stichting behoorden de volgende 9 basisscholen: d’n Hazennest, Stelaertshoeve, De Vlashof, De Lochtenbergh, De Regenboog, Berkeloo, St. Caecilia, Achthoeven en De Wichelroede. Per 1 januari 2000 is de Stichting uitgebreid met de basisscholen Den Bijstere en De Cocon uit Tilburg Oud-Noord. Op 1 augustus 2003 is de Stichting verder uitgebreid met de Jenaplanbasisschool Rennevoirt te Berkel-Enschot.

Vervolgens hebben zich in de loop der jaren meerdere scholen waaronder een Protestants-Christelijke basisschool en openbare basisschool aangesloten bij Tangent. Tot 2019 maakte de organisatie gedurende enkele jaren een onrustige periode door, met snel wisselende bestuurders, financiële uitdagingen en een gebrek aan richting. Het tij werd gekeerd met de komst van een nieuw bestuursteam dat met de medewerkers een grote kwaliteitsslag maakte in een voor iedereen uitdagende Corona-periode. De directieve en gesloten leiderschapsstijl van voorheen maakte plaats voor verbinding, plezier en een no-nonsense mentaliteit. Een cultuur waarin medewerkers weer gezien, gehoord, gerespecteerd en gewaardeerd werden, en waarin samenwerking en kwaliteitsbewustzijn centraal staan. Sinds 1 januari 2023 bestaat Tangent uit een organisatie voor Kinderopvang & Onderwijs. Deze organisatie is ontstaan vanuit een fusie tussen de Kinderopvanggroep en vier onderwijsbesturen, waar Tangent er één van is. Samen vormen zij één organisatie voor kindontwikkeling. Door de krachten te bundelen, kunnen zij een mooi aanbod bieden van onderwijs, kinderopvang, cultuur, sport bewegen, muziek en extra ondersteuning zowel op school als na school. Dit draagt bij aan de ontwikkelingskansen van alle kinderen tussen 0 en 13 jaar.

De naam Tangent refereert aan het hamertje van een toets waardoor de snaar geraakt wordt; het pennetje waarmee snaarinstrumenten bespeeld worden. 3.2.

Basisgegevens Scholen

3.2.1.

Basisgegevens Stichting Initia

Initia kent een vijftal basisscholen. In 2022 is een zesde, Noorderpoort, gesloten. Het gaat om de volgende scholen: Naam RKBS Sint Agnesschool RKBS Sint Janschool IKC de Achterberg RBS de Vlinderboom KBS Heilig Hartschool

Locatie Vaartweg 104, 5106 NE Dongenvaart Kastanjestraat 26, 5104 CL Dongen St. Josephstraat 62, 5102 EG Dongen Hortensiastraat 2, 5102 XS Dongen Schoolstraat 2, 5104 JN Dongen

BRIN nummer 03PK 05GM 05GP 07UD 10JL

Haalbaarheidsonderzoek fusie Tangent Initia versie 20 september 2023

www.scolix.nl 10

De organisatiestructuur is als volgt:

Geografisch gezien passen de 5 scholen in Dongen in de lijn Tilburg-Noord, Dongen, Rijen, Gilze en weer terug in Tilburg. 3.2.2

Basisgegevens Stichting Tangent

De Stichting Tangent kent een 17-tal scholen: Naam Bs Berkeloo JPS Kleine Akkers BS De Cocon De Kring De Lochtenberg

Locatie Hazelaarlaan 32-34 5056XN BERKEL-ENSCHOT Burg Philipsenstraat 2 5051CR GOIRLE Hoefstraat 173 5014NK TILBURG Isabella van Spanjestraat 2 5122LE RIJEN Perosistraat 150 5049LP TILBURG

BRIN nummer 03MK 03WT 06IA 06WC 10EZ

Haalbaarheidsonderzoek fusie Tangent Initia versie 20 september 2023

www.scolix.nl 11

De Regenboog De Vlashof De Wichelroede De Wildschut Den Bijstere D’n Hazennest Harten4 KC de Mortel St Caecilia AZC Prinsenbos Rennevoirt Stelaertshoeve

3.3.

Dirigentenlaan 17 5049EA TILBURG Bartokstraat 131 5011JB TILBURG Van Heeswijkstraat 1-B 5071CT UDENHOUT Raadhuisstraat 3 5126CK GILZE Daltonerf 8 5014HZ TILBURG Vermeulenstraat 30 5012HB TILBURG Cederstraat 4 5037JD TILBURG Perweide 5 5071AC UDENHOUT Schoolmeesterstraat 2 5056KK BERKEL-ENSCHOT Prinsenbos 26 5126 ND Gilze Antonie van Dycklaan 1 5056CP BERKEL-ENSCHOT Eilenbergstraat 258 5011EC TILBURG

09JP 10WH 09KK 06CS 06WT 11VR 15JU 06HK 06HW 06CS01 07CJ 11KC

Scheiding van bestuur en toezicht

Zowel Tangent als Initia hebben het model van één bestuurder met een Raad van Toezicht. Bij Initia is er sprake van een interim-bestuurder die zijn werkzaamheden zal verrichten totdat de fusie is afgerond. Dat betekent dat de bestuurder van Tangent de bestuurder zijn takenpakket uitgebreid ziet met de 5 scholen van Initia. Separaat (en later) zal worden onderzocht of de gefuseerde organisatie kan volstaan met één bestuurder en met de huidige opzet en omvang van de centrale diensten. Het voornemen tot een onderzoek daarnaar was al los van de fusie geformuleerd, omdat Tangent met ingang van 1 januari 2023 is gefuseerd met een kinderopvangorganisatie. 3.4.

Bestuur en toezicht in de gefuseerde situatie

De Raad van Toezicht zal na de fusie met Initia bestaan uit de leden • Martin Staats (voorzitter) • Jessica van den Bosch • Paul Hellings • Berit Lindemann • Bea Rombouts Met de RvT van Initia wordt nader overlegd over tijdelijke deelname vanuit Initia in de RvT van Tangent.

Haalbaarheidsonderzoek fusie Tangent Initia versie 20 september 2023

www.scolix.nl 12

De huidige bestuurder, de heer Marcel van den Hoven, blijft de voorzitter van het CvB. Zoals in paragraaf 3.3 opgemerkt wordt los van de fusie onderzocht of in de toekomst met een éénhoofdig bestuur kan worden volstaan. 3.5.

Centrale diensten

Tangent heeft een uitgebreid en dienstverlenend bestuursbureau dat adviseert, beleid voorbereidt, kaders stelt en uitvoerende diensten verleent aan het bestuur en de scholen/schooldirecteuren. Er is expertise beschikbaar op het terrein van financiën, huisvesting, ICT, Informatie en beveiliging en privacy, communicatie, receptie, HRM (inclusief een vervangingspool) en onderwijs en kwaliteit. De directeur bedrijfsvoering houdt toezicht op alle diensten met uitzondering van onderwijs en kwaliteit die door de voorzitter van het College van Bestuur wordt aangestuurd. De ondersteuning van de scholen van Initia is zeer beperkt en bestaat voor een groot deel uit extern ingehuurde expertise. Dit betekent dat na de fusie de huidige scholen van Initia van de dienstverlening van de centrale diensten van Tangent gebruik kunnen maken. Omdat de huidige ondersteuning van Initia beperkt is, heeft de fusie geen andere consequenties voor de bij de ondersteuning betrokkenen dan het uitlopen van de contractuele verplichtingen. In het begin van het schooljaar 2023-2024 zullen daarvoor de gesprekken plaatsvinden. Met betrekking tot de onderwijskundige ondersteuning wordt verwezen naar hoofdstuk 6.

3.6.

Medezeggenschap

Bij zowel Tangent als Initia hebben alle scholen een eigen Medezeggenschapsraad. Vanuit de afzonderlijke Medezeggenschapsraden worden de beide Gemeenschappelijke Medezeggenschapsraden (GMR) samengesteld. Aan de beide GMR'en is/wordt in het kader van de fusie gevraagd om na te denken hoe de nieuwe medezeggenschapsstructuur op centraal niveau moet worden vorm gegeven en hoe het ontwikkelingspad daarnaar toe moet worden ontworpen.

Haalbaarheidsonderzoek fusie Tangent Initia versie 20 september 2023

www.scolix.nl 13

4.

FINANCIËLE POSITIE VAN DE SCHOLEN

4.1.

Inleiding

Belangrijk onderwerp is de financiële positie van Initia. Dat is immers één van de redenen geweest om te streven naar schaalvergroting door de mogelijke aansluiting bij Tangent. Om de financiële positie scherp in beeld te krijgen is er een apart onderzoek verricht door COG Consultants naar de financiële due diligence. In dit hoofdstuk worden daarvan de hoofdpunten belicht. Voor het uitgebreide onderzoek wordt verwezen naar het eindrapport. 4.2.

Hoofdconclusies van de financiële due diligence

De belangrijkste bevinding uit het rapport zijn (p.2): • Initia lijkt op dit moment onvoldoende 'in control' en loopt op langere termijn een aanzienlijk financieel risico. • De kleine organisatie en de vele mutaties van directeuren, bestuursbureau en bestuurder leggen grote druk op de realisatie van de doelen en daarmee de continuïteit van de organisatie. • In verschillende documenten staan verschillende uitgangspunten/cijfers genoemd wat het lastig maakt om te sturen. • De (dotatie aan de) voorziening groot onderhoud is onvoldoende. • De ruimte voor herinvesteringen staat onder druk. Dat er bij Initia financiële risico’s zijn is één van de belangrijke redenen om aansluiting te zoeken bij een grotere organisatie. Het was ook reden om in 2022 één van hun scholen, Noorderpoort, te sluiten. Dit heeft, ondanks het feit dat niet alle leerlingen bij Initia bleven, een positief effect gehad op de financiële situatie. 4.3.

Leerlingenontwikkeling in de komende jaren

De belangrijkste indicator voor de bekostiging is het aantal leerlingen. De leerlingenpopulatie is gedaald van 1327 in 2017 naar 1160 in 2022 en dat impliceert een forse daling van de inkomsten in relatief korte tijd. De prognoses voor de toekomst laten een wisselend beeld zien. In het rapport van de COG zijn de diverse verschillende toekomstvoorspellingen in beeld gebracht. Alhoewel ze licht van elkaar verschillen is er sprake van een (lichte) dalende tendens met een mogelijke stabilisatie (of zelfs lichte stijging) in 2026 (COG Rapport p. 4).

Haalbaarheidsonderzoek fusie Tangent Initia versie 20 september 2023

www.scolix.nl 14

Maar zeer recent (zomer 2023) heeft het bureau Pronexus op verzoek van de gemeente Dongen nieuwe prognoses gemaakt en die laten een iets positiever beeld zien. Concreet zo’n 50 leerlingen meer in 2026 dan de laagste prognose en rond de 30 meer dan de DUO prognose. Dat zijn op zich bemoedigende cijfers, maar het leidt er niet toe dat de schaalproblemen die de achtergrond vormen van het verzoek van Initia tot aansluiting bij Tangent, in een ander daglicht komen te staan.

4.3.

Personele uitgaven

Het grootste deel van de financiële middelen worden in het onderwijs besteed aan het personeel. De personele ontwikkelingen zijn als volgt:

Belangrijke kanttekening bij de cijfers is dat de OOP medewerkers bij Initia allemaal een onderwijsondersteunende functie hebben. Een belangrijke indicator is het percentage van de financiële middelen dat wordt uitgegeven aan personeel. In een gezonde schoolorganisatie ligt dat ergens rond de 80-82% maximaal. Bij Initia is de ontwikkeling daarvan in onderstaande grafiek geïllustreerd:

Haalbaarheidsonderzoek fusie Tangent Initia versie 20 september 2023

www.scolix.nl 15

De financiële situatie kwam door een aanzienlijk te hoog percentage uitgaven aan personele lasten in gevaar. Initia stond voor de uitdaging om enerzijds te bezuinigen op de formatie en er tegelijkertijd voor te zorgen dat de omvang en kwaliteit van het personeel op voldoende niveau blijft, ondanks de krapte op de arbeidsmarkt. Initia wilde deze taakstelling (vastgelegd in het BFP 2022-2025) realiseren door de omvang van de formatie terug te brengen van 90 fte in 2022 naar 73 Fte in 2025 door: • het niet verlengen/afbouwen van tijdelijke (NPO) contracten; • de natuurlijke uitstroom van pensioengerechtigden; • de uitstroom van medewerkers die kiezen voor een andere werkgever. Door het sluiten van Noorderpoort was de uitstroom van medewerkers groter dan verwacht en is het gelukt om in 2022 een reductie te realiseren van 7 Fte t.o.v. 2021 zonder gedwongen ontslagen. In de begroting van 2023 is besloten de taakstelling enigszins los te laten en is in het bestuursformatieplan de normering van 1 Fte per 24 leerlingen vastgesteld. Dit zorgde voor een toename van het aantal Fte's met 4. GOC Consultants stelt in zijn analyse de vraag wat de gevolgen zijn voor de langere termijn van deze extra kosten van rond de € 250.000. In het kader van het opstellen van de begroting 2024, wordt onderzocht wat de consequenties voor de toekomst hiervan zijn8.

Er wordt vanuit gegaan -danwel naar gestreefd- om de effecten daarvan te beperken tot het jaar 2023. Het beeld voor de komende jaren ziet er als volgt uit:

8

Alhoewel de uitkomst van de discussie over aansluiting uiteindelijk pas wordt afgerond bij de formele aanvraag bij het Ministerie van OCW, is door beide RvT’s besloten om de begroting 2024 op te stellen volgens de uitgangspunten van Tangent. Mocht de aansluiting onverhoopt niet doorgaan, dan heeft Initia wel een correct opgestelde begroting voor 2024; mocht de aansluiting wel doorgaan, dan kan vanaf het moment van de formele fusie gewerkt worden met een geconsolideerde begroting.

Haalbaarheidsonderzoek fusie Tangent Initia versie 20 september 2023

www.scolix.nl 16

En gecombineerd met de verwachte instroom van leerlingen ziet het beeld er als volgt uit:

4.4.

Financiële kengetallen

Op basis van de jaarcijfers 2022 is in de due diligence een berekening gemaakt van de drie belangrijkste financiële indicatoren: de liquiditeit, de solvabiliteit en de absolute omvang van de liquide middelen. Voor alle drie indicatoren wordt een positieve waarde bereikt. Voor scholen met de omvang van Initia moet de kernwaarde liquiditeit (zie onderstaande tabel punt 1) hoger zijn dan 1,0 en voor de solvabiliteit hoger dan 0,30.

Haalbaarheidsonderzoek fusie Tangent Initia versie 20 september 2023

www.scolix.nl 17

Het totaal overzicht van de inkomsten en uitgaven is in onderstaande tabel opgenomen.

Haalbaarheidsonderzoek fusie Tangent Initia versie 20 september 2023

www.scolix.nl 18

4.5

De exploitatie van Initia in 2023

Zoals hiervoor toegelicht, is een belangrijke reden voor Initia om aansluiting bij combinatie van hun toenemende kleinschaligheid en de daaruit voorkomende financiële consequenties. Om de actuele situatie te kunnen beoordelen, zijn de actuele cijfers van Q-1 en Q-2 van Initia onderstaand opgenomen.

Haalbaarheidsonderzoek fusie Tangent Initia versie 20 september 2023

www.scolix.nl 19

Uit deze cijfers blijkt dat de ontwikkeling iets positiever verloopt dan in de oorspronkelijke begroting van Initia is opgenomen. 4.6

Mogelijke resterende risico’s

In het COG financiële due diligence onderzoek wordt nog gewezen op twee mogelijke risico’s in het kader van de nieuwbouw van de locatie van St. Agnes. Daarbij gaat het om een onderzoek van de onderwijsinspectie naar de rechtmatigheid van door Initia betaalde onderhoudsuitgaven (€ 23.000). De factuur is van 2019 en is betaald in 2022. De onderwijsinspectie is van mening dat Initia deze rekening niet had moeten betalen, en dit bij de gemeente Dongen verhaald moet worden. Initia is doende de gemeente hiervoor aansprakelijk te stellen. Ook bij de nieuwbouw van St. Agnes is een dakconstructie onjuist bevestigd en loopt er een discussie wie hiervoor moet opdraaien. Maar omdat beide onderwerpen nog niet zijn afgerond en er mogelijk toch geheel of gedeeltelijk claims in de richting van Initia kunnen komen, moeten beide onderwerpen in het haalbaarheidsonderzoek worden gemeld. Voor de beide gevallen worden de risico’s niet als hoog ingeschat. Vanuit de Raad van Toezicht van Tangent is aangedrongen op snelle oplossing van beide vraagstukken, bij voorkeur voor de geplande datum van de fusie (1 januari 2024).

4.7

Conclusies

De financiële situatie van Initia verdient de aandacht. Uit het financiële due diligence-rapport wordt duidelijk dat er zorgen zijn op verschillende punten, die met de onzekere ontwikkeling van de leerlingaantallen ook moeilijk structureel zijn op te lossen. Dat gevoegd bij (zie hoofdstuk 8) de noodzaak om te investeren in de onderhoudsvoorzieningen voor de huisvesting en het wordt bevestigd dat Initia niet of nauwelijks op eigen kracht die financiële stappen kan zetten. Maar de situatie is niet zodanig ernstig of onoverzichtelijk

Haalbaarheidsonderzoek fusie Tangent Initia versie 20 september 2023

www.scolix.nl 20

dat voor de eventuele aansluiting met Tangent er vanuit Tangent grootschalige investeringen moeten worden gedaan.

5.

BEDRIJFSVOERING EN STAFORGANISATIE

5.1. Inleiding en risicobeschrijving Zoals in paragraaf 3.5 toegelicht, beschikt Tangent over een goed geoutilleerde centrale staf waarin expertise beschikbaar is op het terrein van financiën, huisvesting, ICT, Informatie en beveiliging en privacy, communicatie, receptie, HRM (inclusief een vervangingspool) en onderwijs en kwaliteit. Initia heeft nagenoeg geen eigen ondersteuning en heeft voor enkele noodzakelijke onderwerpen externe ondersteuning beschikbaar. Dat betekent dat er geen stafpersoneel behoeft te worden overgenomen. Over de afbouw van de externe expertise zullen afspraken gemaakt worden die enerzijds de continuïteit van de dienstverlening in de richting van Initia tot het moment van de fusie garanderen, doch anderzijds geen inefficiënties opleveren door dubbeling van dienstverlening. Binnen Tangent zijn alle hoofdbedrijfsvoeringsprocessen beschreven en geprofessionaliseerd. Dat is bij Initia in mindere mate het geval. Dat betekent dat in de loop van de tijd de processen van Tangent zullen worden ingevoerd voor de Initia-scholen. Invoering daarvan zal gefaseerd worden opgepakt: wat snel en eenvoudig kan, wordt direct gedaan. Mochten er processen zijn waarvan de omschakeling meer tijd kost, dan wordt daarvoor meer tijd genomen.

Uitgangspunt is dat, bij een positief besluit tot fusie, de processen en procedures van Tangent bij de scholen van Initia zijn in- en doorgevoerd met ingang van het cursusjaar 2024-2025. 5.2. Verwachtingen van de personele unie en fusie Bij menige fusie is er sprake van twee organisaties met beide een bepaalde mate van intern gespecialiseerde stafmedewerkers die moeten worden geïntegreerd. Dat is in deze situatie niet aan de orde. Initia zal bij het doorgaan van de fusie gebruik kunnen maken van een veel groter arsenaal van expertise dan ze op dit moment tot hun beschikking hebben. Of de aard en omvang van de huidige staf van Tangent voldoende is wordt, zoals eerder vermeld, nog onderzocht. Dat onderzoek was al een voornemen voor de discussie over de fusie en had te maken met de integratie van de kinderopvangorganisatie binnen Tangent. 5.3. Risico afweging voor de bedrijfsvoering van Tangent Zoals uit deze paragraaf kan worden geconcludeerd zijn de risico's voor de bedrijfsvoering en de staforganisatie nagenoeg afwezig. De scholen van Initia zullen kunnen profiteren van de geprofessionaliseerde dienstverlening van Tangent. Verder zullen de processen en procedures rondom de bedrijfsvoering van Tangent bij een fusie worden geïmplementeerd.

Haalbaarheidsonderzoek fusie Tangent Initia versie 20 september 2023

www.scolix.nl 21

6.

ONDERWIJS EN IDENTITEIT

6.1.

Het onderwijsaanbod van de combinatie van de beide scholen

Bij Tangent zijn 17 basisscholen aangesloten met een rijk onderwijskundig palet, waaronder 3 Jenaplanscholen en een asielzoekersschool in Gilze. De visie van Initia voor het onderwijskundig handelen is vanuit de term "gewoon goed onderwijs" als volgt in hun meerjarig strategisch beleidsplan 2023-2027 als volgt geformuleerd: Voor stichting Initia is het welbevinden van de leerlingen de basis voor hun ontwikkeling tot zelfbewuste, sociaalvaardige, weerbare en kritische leerlingen. De kernvakken en basisvaardigheden staan centraal en er is oog voor de brede ontwikkeling van onze leerlingen. Wij willen hen zodanig vormen dat zij zelfstandig en volwaardig kunnen deelnemen aan de samenleving en hen zo een kansrijke toekomst bieden. Wij hechten aan kwaliteit in de ruimste zin van het woord. De medewerkers van stichting Initia zijn de sleutel tot de duurzame ontwikkeling van de kwaliteit van het onderwijs, ze verstaan hun vak en ontwikkelen zich voortdurend. We besteden eveneens aandacht aan de kwaliteit van de relatie, de communicatie en de samenwerking met ouder (p.5).

Eén en ander is geformuleerd in een vijftal kernwaarden: betrokken, samenwerkend, bewust, betrouwbaar en kansrijk. Bij Tangent is een herzieningsproces van hun document Samen sterk in de basis, 2020-2024 gaande. Het proces is nog gaande, maar uit de 2e versie van het document blijkt dat er veel overeenkomsten zijn met de uitgangspunten van het meerjarig strategisch beleidsplan van Initia. De (concept) nieuw geformuleerde missie van Tangent is: Nieuwsgierig en met een open blik, begeleiden we kinderen in hun ontwikkeling tot zelfstandige en zelfbewuste individuen. Die met diezelfde open blik verantwoordelijkheid nemen in een snel veranderende samenleving. Met als visie: Samen, samen verschillend, samen verschil maken. Zo bieden we ieder kind van 0 tot 13 jaar met opvang en onderwijs gelijke kansen op ontwikkeling. Geformuleerd als ambities: • We zetten maximaal in op gelijke ontwikkelkansen voor kinderen. We hebben oog voor de potentie van ieder kind en gaan uit van gelijkheid door verschillend te benaderen. • We bieden een veilige, gezonde en kansrijke omgeving voor ieder kind van 0 tot 13 jaar, en een mix van voorzieningen waar kinderen samen spelen, zich ontwikkelen, ontmoeten en een rijk dagprogramma ervaren. • We creëren een doorgaande leer- en ontwikkellijn voor alle kinderen.

• Vanuit een gezamenlijke missie en visie op stichtingsniveau (richting) geven we de locaties autonomie (ruimte) om dat te kunnen doen wat nodig is om onze missie uit te voeren. Vanuit de verantwoordelijkheid die dat met zich meebrengt bevragen we de locaties regelmatig hierop (rekenschap). • We werken vanuit één pedagogisch-didactische visie voor kinderopvang en primair onderwijs, per locatie afgestemd op de betreffende doelgroep(en). • Ieder kind vindt de juiste plek in het vervolgonderwijs. • We werken als professionals vanuit kinderopvang en primair onderwijs samen als één team, in partnerschap met ouders en samenwerkingspartners. We vertrekken vanuit de gedeelde verantwoordelijkheid die we samen hebben voor het welzijn en de ontwikkeling van het kind.

Haalbaarheidsonderzoek fusie Tangent Initia versie 20 september 2023

www.scolix.nl 22

• •

We investeren in continue kwaliteitsverbetering en monitoren de ontwikkeling van de opbrengsten voor kind en opvoeder. Kindcentra zijn een belangrijke voorziening in de wijk of (bij de) kern. In de wijk gebeurt het.

De woorden zijn verschillend, maar de doelen om de leerlingen optimale kansen te geven tot ontwikkeling in de meest brede zin van het woord zijn gelijk. Relevante onderwijskundige tegenstellingen in de beide documenten zijn er dan ook niet. 6.2.

Vergelijking van basiscijfers van de scholen van Initia en Tangent

Verschillen de scholen van Initia wat betreft hun resultaat van die van Tangent? Wat betreft één aspect, de opvattingen van de inspectie, wordt in paragraaf 3 uitgebreid ingegaan. Om te bepalen of de resultaten van de scholen van Initia gemiddeld afwijken van die van Tangent is op basis van de gegevens van scholen op de kaart (scholenopdekaart.nl) een vergelijking gemaakt tussen de 5 scholen van Initia en de 16 van Tangent. Van AZC Prinsenbos zijn deze gegevens niet beschikbaar op die website. Gekozen is voor een tweetal belangrijke resultaatsindicatoren. Daarbij gaat het om het volgende: a. Behaald fundamenteel niveau. Dit is het niveau voor taal en rekenen dat zoveel mogelijk leerlingen aan het einde van de basisschool moeten beheersen. Dit wordt gemeten in groep 8 met de eindtoets. De inspectie stelt dat minimaal 85% van alle leerlingen het basisniveau moet behalen. De 85% is een signaleringswaarde, aan de hand van de kenmerken van de school en de leerling populatie stelt de inspectie ook nog een "landelijke verwachting" vast, die voor de scholen van Initia en Tangent varieert van ongeveer 90 tot 96%. b. Het streefniveau. Dit is een hoger niveau dan het fundamenteel niveau. Het doel is dat zoveel mogelijk leerlingen eind groep 8 het streefniveau bereiken.

Op basis van de leerlingenpopulatie op school wordt door de inspectie voor elke basisschool in ons land apart bepaald hoeveel procent van de leerlingen het streefniveau moet halen. Dat percentage is het streefniveau van de school. In onderstaande tabellen zijn de gegevens samengevat. Daarbij is het behaalde niveau weergegeven en is de landelijke verwachtingsnorm van de inspectie daarvan afgetrokken en het resultaat bepaald. Als het resultaat onder het landelijk verwachte niveau is, is dat in rood aangegeven, hoger dan het verwachte niveau in het groen.

Haalbaarheidsonderzoek fusie Tangent Initia versie 20 september 2023

www.scolix.nl 23

Als we naar de percentages van de beide scholengroepen kijken voor de scholen die in de plus of de min t.o.v. het hen bemeten landelijk gemiddelde scoren, dan ontstaan het volgende beeld: Onderwerp

Behaald fundamenteel niveau Behaald streefniveau

Initia boven landelijk gemiddelde (per school) 60%

Initia onder landelijk gemiddelde (per school) 40%

Tangent boven landelijk gemiddelde (per school) 56,25 %

Tangent onder landelijk gemiddelde (per school) 43,75%

40%

60%

43,75%

56,25 %

6.3.

Kwaliteit van het onderwijs: inspectie oordelen

6.3.1.

Probleemschets

Voor Initia heeft het eerste bestuurlijk toezichtbezoek van de onderwijsinspectie in mei 2022, in hun eigen woorden "geleid tot een straffe herstelopdracht voor de stichting". In deze paragraaf wordt ingegaan op de stand van zaken met betrekking tot de actuele stand van zaken met betrekking tot de herstelopdrachten die Stichting Initia ontving bij het laatste vierjaarlijks onderzoek naar bestuur en scholen (4JO), uitgevoerd door de onderwijsinspectie in de periode april-mei 2022. De herstelopdrachten hadden alle te maken met de standaarden Visie, Ambities en Doelen (BKA1) en Uitvoering en kwaliteitscultuur (BKA2) vallend binnen het hoofddomein Besturing, Kwaliteitszorg en Ambitie. Op deze twee standaarden werd de beoordeling 'Onvoldoende' gegeven en werden de volgende herstelopdrachten geformuleerd:

Haalbaarheidsonderzoek fusie Tangent Initia versie 20 september 2023

www.scolix.nl 24

Haalbaarheidsonderzoek fusie Tangent Initia versie 20 september 2023

www.scolix.nl 25

Met de Raad van Toezicht en de huidige interim-bestuurder, met de vorige bestuurder en met één van de directeuren die in de stuurgroep zit hebben wij gesprekken gevoerd om zicht te krijgen op de voortgang van de herstelopdrachten. Dit verslag geeft de bevindingen vanuit de gesprekken weer, waarbij gezegd moet worden dat er geen onderzoek op de scholen is uitgevoerd. Het verslag is daarom vooral een weergave van de antwoorden die bovengenoemde personen op onze vragen hebben gegeven en is niet getoetst aan hoe implementatie, creëren van draagvlak, etc. in de organisatie/in de scholen van Initia plaatsvindt. Na het inspectieonderzoek is een raamwerk gepresenteerd aan de Raad van Toezicht waarin de kwaliteitscyclus, de kwaliteitssystematiek, de planning en de beoogde doelen zijn opgenomen. Voor de totstandkoming van dit raamwerk zijn alle gremia geraadpleegd; dat wil zeggen men kon meedenken in het opstellen, implementeren, uitvoeren en evalueren van de nieuwe manier van werken. Initia heeft besloten volgens het Enigma-model te werken, wat inhoudt dat de leerkracht vooral bezig is met lesgeven en niet volledig opgeslokt wordt door administratieve taken. Dit heeft onder meer geleid tot het vaststellen van schoolspecifieke doelen in zogenoemde kwaliteitskaarten (beschrijving van wat al goed gaat) en ambitiekaarten (wat gaat nog niet goed en hoe gaan we dat aanpakken).

Daarna is er een stuurgroep opgericht onder leiding van de vorige bestuurder. In deze stuurgroep zitten naast de bestuurder ook twee directeuren van Initia-scholen en iemand namens de PO-Raad. Al snel is een verbeterplan opgesteld om systematisch alle herstelopdrachten in kaart te brengen, van acties te voorzien en te monitoren. Dit verbeterplan beschrijft de te ondernemen stappen om te komen tot een beoordeling 'Voldoende' van de onderwijsinspectie en wordt tot nu toe om de paar maanden geëvalueerd (laatste evaluatie juni 2023). Op papier is er nu dus zeker sprake van een systematische en cyclische aanpak van de zorg voor kwaliteit binnen het bestuur van Initia. Het verbetertraject heeft inmiddels ook geleid tot een planning van de kwaliteitscyclus en van de activiteitencyclus. In de kwaliteitscyclus wordt per maand bepaald welk type overleg er gevoerd wordt tussen bestuur en school (opbrengsten, begroting, managementgesprek, kwalitatieve en kwantitatieve gegevens, etc.). De activiteitencyclus beschrijft met name op schoolniveau (team en directeur) op welke momenten bepaalde activiteiten moeten worden uitgevoerd. Ook deze cycli bieden voldoende aangrijpingspunten om de kwaliteit per school in kaart te brengen.

Haalbaarheidsonderzoek fusie Tangent Initia versie 20 september 2023

www.scolix.nl 26

Belangrijk te melden is, dat Initia niet kiest voor bestuursbrede doelen voor de scholen. De achterliggende gedachte hierbij is 'dat de vijf scholen zodanig verschillen in leerlingenpopulatie, dat dit niet mogelijk is'. Het bestuur bepaalt daarom per school of de school onderwijs van voldoende/goede kwaliteit biedt, gelet op de leerlingenpopulatie. Het risico hierbij is wel dat sturing vooral een volgend karakter heeft in plaats van een plannend karakter (hoge verwachtingen stellen en scherpere schooldoelen formuleren, ook voor de scholen met een wat moeilijkere leerlingenpopulatie). Op het niveau van de gesprekkencyclus is er nu meer structuur gebracht in de ontwikkeling en professionalisering van de leerkrachten. Elke school heeft een professionaliseringsplan, waarin schoolspecifieke beleidsvoornemens worden gekoppeld aan team- of individuele scholingen. Dit plan wordt jaarlijks met de bestuurder besproken. Het is het voornemen van Tangent, om als de aansluiting van beide instellingen doorgaat, om de scholen van (dan voormalig) Initia actief te helpen bij het uitvoeren van de inspectie opdracht. 6.3.2

Conclusie op basis van de documenten en gesprekken

Naar aanleiding van de analyses en gesprekken concluderen wij het volgende: • Via het verbeterplan is gewerkt aan de herstelopdrachten die de onderwijsinspectie heeft geformuleerd. Door de regelmatige evaluatiemomenten is de voortgang goed te volgen. • Het bestuur heeft in deze nieuwe situatie vooral een faciliterende rol; de schooldirecteuren zijn integraal verantwoordelijk, zowel onderwijsinhoudelijk als financieel. • Er is sprake van een kwaliteitscyclus in grote lijnen, zoals beschreven in de kwaliteitscyclus en de activiteitencyclus. Minder duidelijk is hoe gestuurd wordt op alle deelaspecten van het onderwijs (zie volgende •) en hoe bepaald wordt of het wel of niet goed gaat: waar moet het aan voldoen, wat willen we zien/zijn, hoe (vaak) gaan we bepalen of we tevreden zijn, wat doen we als scholen de doelen/mijlpalen niet halen? • Wat opvalt aan beide cycli is dat vooral gestuurd wordt op opbrengsten en andere vanuit tevredenheidspeilingen afkomstige data. Het bepalen van de kwaliteit van overige belangrijke onderwijsinhoudelijke thema's vanuit het bestuur, waaronder het didactisch handelen en de zorgstructuur (zicht op ontwikkeling), heeft nog geen vaste plek gekregen binnen de systematiek. Er zijn echter wel gesprekken over deze onderdelen gepland tussen bestuur en school.