Bijlage 1- Ontwerp-Gebiedsvisie Rimpelaar 2025 Gilze en Rijen

Staatsbosbeheer is de eigenaar van het bos ten zuiden van het plangebied. Staatsbosbeheer heeft een recreatiezonering ingesteld om de meest kwetsbare natuur te beschermen (zie Figuur 28).

3.2.6 Recreatie

In het Programma Vrijetijdseconomie van de gemeente Gilze en Rijen worden de kansen voor agrotoerisme in het plangebied beschreven. Naast dat dit de boeren neveninkomsten biedt, beantwoordt deze trend ook de vraag naar authentieke lokale ervaringen en draagt het bij aan een herwaardering van de streek en het platteland.

Huidige situatie De Gilzeweg/Bavelseweg is een belangrijke recreatieve route. Hieraan liggen verschillende functies die zich toespitsen op het “Buitenleven”, zoals boerenterrassen, zorgboerderijen en kampeerboerderijen, verkoop van streekproducten, een tuincentrum, een horecagelegenheid met speeltuin, een golfbaan, wandelpaden, etc. Er is zowel aanloop vanuit Gilze en Bavel, als vanuit de bossen aan de zuidzijde van het plangebied (waar veel wordt gefietst en gewandeld) en vanuit campings en vakantieparken in de omgeving. In het gebied zelf bevinden zich (qua bestemmingsplan) twee boerencampings langs de Bavelseweg en een natuurcamping nabij de Korte Hoogstraat. Slechts één boerencamping is momenteel actief. Beleid

54 – Gemeente Gilze en Rijen

In de Ontwikkelagenda Toerisme en recreatie van de gemeente Alphen-Chaam wordt in brede zin ingezet op ’t Goeie leven. In het plangebied liggen kansen voor recreatieve routes en de verkoop van streekproducten.

Figuur 28: Recreatiezonering bossen (Bron: Staatsbosbeheer)

55 – Gemeente Gilze en Rijen

Doelen en keuzes Boerenwinkelstraat gebalanceerd door ontwikkelen We willen de Gilzeweg/Bavelseweg door ontwikkelen als Boerenwinkelstraat om zo het agrotoerisme een impuls te geven. Het accent komt te liggen op recreatie en ontmoeting (en indien gewenst gecombineerd met zorg). Deze Boerenwinkelstraat wordt de ruimtelijke drager van de Maatschappelijke as tussen Gilze en Bavel. We sturen niet aan op een letterlijke winkelstraat. Boerenwinkelstraat is een verzamelnaam voor de verschillende functies die zich toespitsen op het buitenleven. We streven naar een gebalanceerde doorontwikkeling van deze recreatieve route, waarbij de boeren en andere ondernemers in het gebied hun bedrijf kunnen etaleren aan deze weg, waar verkoop van streekproducten mogelijk is en waar mensen naar elkaar omkijken in de vorm van zorg en ontmoeten. De huidige situatie is het uitgangspunt, waar mogelijk willen we die kleinschalig versterken, passend in de omgeving. Extensieve recreatie in en rondom het bos Het gebied langs de bosrand zien we als bufferzone tussen de natuurgebieden en de Boerenwinkelstraat. In deze zone is ruimte voor extensieve (verblijfs)recreatie zoals wandelen, fietsen en natuurkamperen.

56 – Gemeente Gilze en Rijen

Stimuleren aanleg ommetjes Het aanleggen van onverharde wandelpaden over boerenland wordt gezien als tegenprestatie bij ontwikkelingen door bewoners en ondernemers.

3.2.7 Overige bedrijven Huidige situatie Naast agrarische bedrijven en zorg/recreatieboerderijen, bevinden zich ook andersoortige bedrijven in het plangebied, zoals een leverancier van tuinbestratingsmaterialen, een tuincentrum, een horecagelegenheid, hondentraining/pensions, loonwerkbedrijven, een grondverzetbedrijf en paardenpensions. Beleid Er is geen nieuwvestiging van bedrijven in het buitengebied mogelijk (ook niet onder bepaalde voorwaarden zoals bij woningen). Ook het opsplitsen van een bedrijf is niet toegestaan op basis van provinciaal beleid. Omschakeling naar een ander type onderneming is onder voorwaarden wel mogelijk. Beperkte uitbreiding van bestaande bedrijven is alleen mogelijk onder voorwaarden (onvoldoende ruimte binnen stedelijk gebied, transformatie leegstaand vastgoed niet mogelijk, verbetering omgevingskwaliteit e.d.).

57 – Gemeente Gilze en Rijen

Specifiek ten aanzien van tuincentra gelden extra beperkingen vanuit provinciaal beleid. Uitbreiding van een tuincentrum is alleen (onder voorwaarden) mogelijk als deze is gelegen in een Kernrandzone. Een Kernrandzone is een overgangszone van stedelijk gebied naar het buitengebied, met daarin relatief veel bebouwing op korte afstand van elkaar met een toenemende menging van functies. Doelen en keuzes Typering assen en zonering sturend Onder voorwaarden willen we bestaande bedrijven de mogelijkheid geven om uit te breiden, mits het een redelijke uitbreiding betreft (maximaal 15 % bij een regulier bedrijf, maximaal 25% bij een agrarisch verwant bedrijf), het een functie betreft die past in het buitengebied, mits het uitbreidingsplan passend is in het landschap, geen onevenredige (milieu)hinder naar de omgeving veroorzaakt en bijdraagt aan de omgevingskwaliteit. Hierbij wordt tevens gekeken naar de specifieke locatie van het bedrijf. In de Boerenwinkelstraat (Maatschappelijke as) en in de Innovatieve as zien we meer mogelijkheden dan daarbuiten (zie Figuur 29). Daarbij is het van belang dat het type bedrijf in de ontwikkellijn van de Boerenwinkelstraat, dan wel Innovatieve as past.

Mocht een bedrijf niet passen binnen bovenstaande criteria, dan is verplaatsing naar een bedrijventerrein wenselijk. Samen met de gemeente kan worden gekeken naar de verplaatsingsmogelijkheden naar een bedrijventerrein binnen de gemeente of in de regio. Mocht een (agrarische) ondernemer willen omschakelen naar een ander type bedrijf, dan wordt gekeken naar de passendheid van de nieuwe bedrijfsfunctie in zowel het (buiten)gebied als in de ontwikkellijn Innovatief dan wel Maatschappelijk (zorg, ontmoeten en het boerenbuitenleven). Om te bepalen of een bedrijf in het buitengebied past, kijken we naar criteria zoals het aantal werknemers, milieubelasting, verkeersbewegingen, intensiteit van het ruimtegebruik en de mogelijke relatie met andere typische buitengebied-functies zoals landbouw en natuur. In het plangebied zien we bijvoorbeeld mogelijkheden voor het omschakelen naar een lokale verwerkingsfaciliteit voor vezelgewassen. Eén van de VAB-locaties zou kunnen gaan fungeren als intermediair tussen boer en bouwer. Hier is (landelijk) veel vraag naar en daarmee kan het transport worden verminderd. Wanneer er vanuit het tuincentrum behoefte zou zijn om in de toekomst uit te breiden, dan is dit in principe

58 – Gemeente Gilze en Rijen

niet mogelijk. Mocht er echter een substantiële verbetering van de omgevingskwaliteit tot stand kunnen worden gebracht, dan wil de gemeente (onder voorwaarden) meedenken over uitbreiding en het gesprek hierover aangaan met de provincie en omringende gemeenten (in relatie tot het verzorgingsgebied van tuincentra in de regio). Voorwaarden hierbij zijn onder andere dat het een redelijke uitbreiding betreft, dat het uitbreidingsplan passend is in het landschap, geen onevenredige hinder naar de omgeving veroorzaakt en substantieel bijdraagt aan de omgevingskwaliteit.

Figuur 29: Assen (Bron: Bureau LOS)

59 – Gemeente Gilze en Rijen

3.2.8 Aan-huis-gebonden beroepen/bedrijven en nevenactiviteiten Huidige situatie In het plangebied oefenen enkele bewoners een aan-huis-gebonden beroep of aan-huis-gebonden-bedrijf uit. Dat is een beroep of bedrijf dat ondergeschikt is aan de functie woondoeleinden en dat vanuit huis (of aanbouw/bijgebouw) kan worden uitgeoefend. In het plangebied gaat het bijvoorbeeld om een communicatieadviseur, interieuradviseur, coach, hovenier, administratieconsulent en een hypotheekadviseur. Zij vallen niet in de categorie Overige bedrijven. Enkele agrarische ondernemers oefenen nevenactiviteiten uit, zoals een bed & breakfast, dagbesteding, boerderijcamping of boerenterras, in overeenstemming met de functie agrarische doeleinden. Beleid Aan-huis-gebonden beroepen zijn in Bestemmingsplan buitengebied Alphen-Chaam 2010 rechtstreeks toegestaan. In Bestemmingsplan buitengebied Gilze en Rijen 2013 zijn deze verboden, tenzij het college van Burgemeester en Wethouders ontheffing verleent. Bij een woonbestemming zijn in principe geen nevenactiviteiten toegestaan in de buitenruimte. In zeer

60 – Gemeente Gilze en Rijen

specifieke gevallen wordt een uitzondering hierop gemaakt met een aanduiding op de woonbestemming. Doelen en keuzes Bewoners Boerenwinkelstraat laten versterken Bij hoge uitzondering wordt bewoners in de Boerenwinkelstraat de mogelijkheid geboden om op kleinschalige wijze nevenfuncties in de buitenruimte uit te oefenen, die het agrotoerisme en de sociale samenhang kunnen versterken. Hierbij moet gedacht worden aan een bed & breakfast, een kleinschalige horecagelegenheid zoals een theetuin, verkoop van streekproducten of een agrarisch verwante kleinschalige functie zoals een imkerij. In de afweging zal worden meegenomen of de nevenfunctie concurreert met reeds bestaande hieraan verwante functies in het gebied (het is niet de bedoeling dat bestaande ondernemingen worden weggeconcurreerd).

3.2.9 Evenementen Huidige situatie Momenteel worden er met enige regelmaat muziekevenementen georganiseerd in het plangebied. Buiten het plangebied, aan de overzijde van de A58, aan de Lage Aard in Bavel (gemeente Breda), vindt jaarlijks een meerdaags muziekevenement (Dreamvillage) plaats. In de nabijheid van het gebied ligt evenemententerrein Breepark, ten noorden van Bavel. Beleid Het beleid ten aanzien van evenementen is opgenomen in de Algemene Plaatselijke Verordening (APV). Voor het organiseren van grote evenementen (bijvoorbeeld met meer dan 250 bezoekers, waarbij alcohol wordt geschonken, of waar verkeersaanpassingen nodig zijn), dient men een evenementenvergunning aan te vragen. In Alphen-Chaam is het daarnaast verplicht om een omgevingsvergunning aan te vragen als het geen incidenteel evenement betreft. In Bestemmingsplan buitengebied Gilze en Rijen 2013 zijn evenementen rechtstreeks toegestaan (niet omgevingsvergunning-plichtig), in Bestemmingsplan buitengebied Alphen-Chaam 2010 niet (wel omgevingsvergunning-plichtig).

61 – Gemeente Gilze en Rijen

Doelen en keuzes Omdat een deel van het bos aan de zuidkant van het plangebied is aangewezen als Stiltegebied, gaan we onderzoeken of het mogelijk is om een omgevingsvergunningplicht op te nemen in het omgevingsplan voor luidruchtige evenementen met versterkte muziek.

3.3 Netwerk De thema’s die in deze paragraaf nader worden uitgewerkt betreffen: • Auto- en vrachtwagenverkeer • Openbaar vervoer • Fietsverkeer • Energietransitie • Sociale samenhang

er 3 per uur. (op basis van verkeerstellingen 2e helft mei 2025). In het hoogseizoen is dit aantal 2 tot 3 keer zo hoog (op basis van aangeleverde aantallen door ondernemers).

3.3.1 Auto- en vrachtwagenverkeer Huidige situatie Het plangebied is zeer goed ontsloten via afrit 13 (Bavel) van de A58. Mede door de goede bereikbaarheid hebben de innovatieve teeltbedrijven aan de Rimpelaar, Gilzeweg en Raakeindse Kerkweg een Europese afzetmarkt. Dit zorgt voor relatief veel vrachtverkeer en met name de Rimpelaar, Hoge Aard en De Aard zijn hier niet op ingericht. De afgelopen jaren zijn er diverse ontwikkelingen toegestaan aan de Rimpelaar, maar de verkeerssituatie is hier niet op aangepast. Tijdens het laagseizoen van de verschillende teelten aan de Rimpelaar, rijden er gemiddeld 35 vrachtwagens per dag via de Hoge Aard, 23 via De Aard en 14 via De Rimpelaar. Op het drukste uur rijden

62 – Gemeente Gilze en Rijen

Foto 5 Vrachtwagen-passeerdemonstratie op de Hoge Aard

Vanuit bewoners is tijdens het participatieproces uitdrukkelijk aandacht voor de verkeersveiligheid gevraagd. Doordat vracht- en autoverkeer elkaar nauwelijks kan passeren, worden bermen kapot gereden waardoor diepe kuilen ontstaan en met name voor fietsers zeer gevaarlijke situatie ontstaan. Mogelijke maatregelen die werden voorgesteld en die konden worden bekostigd vanuit het reguliere budget, zoals het verleggen van een recreatieve route en het plaatsen van verkeersborden, zijn reeds uitgevoerd (zie paragraaf 5.4). Structurele maatregelen die zijn

voorgesteld, worden nader toegelicht onder het kopje Doelen en Keuzes.

ondernemers om weer terug te rijden via de Hoge Aard).

Beleid Er is vanuit Rijkswaterstaat lange tijd planvorming geweest om de A58 te verbreden, maar door de stikstofproblematiek en financiële en personeelstekorten is verbreding op de lange baan geschoven. De gemeente gaat het gesprek aan met Rijkswaterstaat over sluipverkeer als gevolg van files op de A58.

Langs de Hoge Aard en de Rimpelaar zijn aanvullende inrichtingsmaatregelen benodigd, zoals bijvoorbeeld: • Passeerhavens op overzichtelijke locaties, waar vrachtwagens en auto’s kunnen wachten tot tegemoetkomend verkeer gepasseerd is; • Grasbetontegels naast de weg zodat auto’s kunnen uitwijken voor fietsers; • Verkeersdrempels op lange rechte stukken op voldoende afstand van woningen; • Verlichting bij drempels/bochten en palen naast de drempels. Deze maatregelen worden nader toegelicht in paragraaf 5.4. Het benodigde budget voor de inrichtingsmaatregelen zal worden ingebracht bij de behandeling van de Perspectiefnota 2027 in Gilze en Rijen. Het betreffen concrete maatregelen die vooruitlopen op en bijdragen aan de beleidsdoelen vanuit het Programma Mobiliteit.

Doelen en Keuzes Verbeteren verkeersveiligheid Rimpelaar, Hoge Aard en De Aard Als inhaalslag en om toekomstige ontwikkelingen langs de Rimpelaar te kunnen faciliteren, zetten we in op het verbeteren van de verkeersveiligheid op de Rimpelaar, Hoge Aard (Gilze en Rijen) en De Aard (AlphenChaam). Hiervoor wordt een vrachtwagen-inrijverbod onderzocht. Het gaat enerzijds om een vrachtwageninrijverbod voor de Rimpelaar vanuit de Raakeindse Kerkweg, anderzijds om een vrachtwagen-inrijverbod voor De Aard vanuit de Gilzeweg. Het vrachtverkeer wordt dan afgewikkeld via de Hoge Aard (dit betekent dat vrachtwagens moeten keren op de erven van de

63 – Gemeente Gilze en Rijen

aan met de provincie Noord-Brabant als opdrachtgever van het streekvervoer.

3.3.2 Openbaar vervoer Huidige situatie Het plangebied kent slechts 1 bushalte. Deze ligt bij Asielzoekerscentrum Prinsenbosch in de zuidoostpunt van het plangebied en is de eindhalte van Streeklijn 170 vanuit Breda naar Gilze via Rijen. De dichtstbijzijnde bushalte aan de noordwestzijde van het plangebied, is bushalte Beemd in Bavel van Streeklijn 171 (zie Figuur 30). Beleid De gemeente Alphen-Chaam en Gilze en Rijen hebben een actieve lobby in de richting van de provincie voor behoud en versterking van het openbaar vervoer, met name bij de voorbereiding van een nieuwe concessie. Daarnaast ondersteunt de gemeente Gilze en Rijen de buurtbusvereniging. Doelen en keuzes We streven ernaar om het gebied beter bereikbaar te maken met het openbaar vervoer. Dit kan zijn in de vorm van een vaste buslijn, een buurtbus of vraagafhankelijk vervoer. Hierover gaan we het gesprek

64 – Gemeente Gilze en Rijen

Figuur 30: Busverbindingen naar Bavel (Lijn 171) en Gilze (Lijn 170) (Bron: Transit)

65 – Gemeente Gilze en Rijen

3.3.3 Fietsverkeer Huidige stituatie De Gilzeweg/Bavelseweg, de Raakeindse Kerkweg en de Chaamseweg maken deel uit van het Hoofdfietsnetwerk (zie Figuur 31). De Gilzeweg/Bavelseweg heeft een vrijliggend tweerichtingenfietspad aan de noordkant van de weg. Hierdoor is behoefte aan veilige oversteekplaatsen, met name ter hoogte van de horecagelegenheden. Op de Raakeindse Kerkweg zoeken we naar verbeteringen voor de fietsers. Beleid Vanuit het Programma Mobiliteit wordt een uitvoeringsplan Fiets opgesteld. Doelen en Keuzes De gewenste aanpak wordt opgenomen in het Uitvoeringsplan Fiets.

66 – Gemeente Gilze en Rijen

Figuur 31: Hoofdfietsnetwerk Gilze-Molenschot (Bron: Programma Mobiliteit Gilze en Rijen)

67 – Gemeente Gilze en Rijen

3.3.4 Energietransitie Het plangebied ligt op de grens van de gemeenten Gilze en Rijen en Alphen-Chaam en valt daarmee binnen twee regionale energiestrategieën: de Regionale Energiestrategie (RES) West-Brabant voor AlphenChaam en de Regionale Energie- en Klimaatstrategie (REKS) Hart van Brabant voor Gilze en Rijen. Beide regio’s geven uitvoering aan de nationale en provinciale klimaatdoelstellingen, zoals vastgelegd in het Klimaatakkoord (2019) en de Energieagenda van de provincie Noord-Brabant. Deze richtlijnen zijn gericht op het bevorderen van duurzame energieopwekking, het verduurzamen van de gebouwde omgeving en het versterken van de energie-infrastructuur. De RES West-Brabant is verder uitgewerkt in het Regionaal Plan Energiesysteem West-Brabant: Energie in Balans (RPE-WBEB). Dit plan richt zich op een integrale benadering van het energiesysteem, waarin naast duurzame opwek ook aspecten als opslag, verbruik, transport en netcapaciteit worden meegenomen. Het RPE-WBEB benadrukt het belang van samenhang tussen de verschillende onderdelen van het energiesysteem en de afstemming tussen ruimtelijke ontwikkelingen en de beschikbare energieinfrastructuur. Ook binnen de REKS Hart van Brabant staat samenwerking centraal. De regio werkt aan een

68 – Gemeente Gilze en Rijen

evenwichtige energietransitie, waarbij de nadruk ligt op regionale afstemming, maatschappelijke betrokkenheid en ruimtelijke kwaliteit. De REKS stimuleert de koppeling van energie-initiatieven aan andere gebiedsopgaven, zoals klimaatadaptatie, natuurontwikkeling en landbouwtransitie. Een belangrijk aandachtspunt in beide regio’s is de beperkte beschikbaarheid van netcapaciteit. In delen van West- en Midden-Brabant is het elektriciteitsnet momenteel overbelast, waardoor nieuwe grootschalige energieprojecten slechts beperkt kunnen worden aangesloten. Binnen het regionale beleid wordt daarom gestimuleerd om op een zorgvuldige en gebiedsgerichte manier met energie-initiatieven om te gaan, waarbij de nadruk ligt op afstemming met de omgeving, technische haalbaarheid en ruimtelijke kwaliteit. Eventuele initiatieven op het gebied van duurzame energie worden getoetst aan bestaande beleidskaders op rijks-, provinciaal en lokaal niveau. Daarbij wordt nadrukkelijk gekeken naar zorgvuldige ruimtelijke inpassing, maatschappelijke betrokkenheid en het behoud van landschappelijke kwaliteit, conform onder meer de uitgangspunten van de zonneladder, de Handreiking Zon van de gemeente Gilze en Rijen en het Kleinschalige Initiatievenkader van de gemeente Alphen-Chaam.

3.3.5 Sociale samenhang Huidige situatie De onderlinge sfeer tussen bewoners en ondernemers in het gebied is goed. Men vertrouwt elkaar en heeft veel respect voor elkaars ondernemerschap. Ook naar de toekomst toe willen ze een gemoedelijk buitengebied waar men elkaar kent en vertrouwt. Beleid We streven naar een veerkrachtige samenleving waar inwoners elkaar kennen, een stevig persoonlijk netwerk hebben en een positieve gemeenschap vormen. We waarderen het als mensen zich actief inzetten voor elkaar en de gemeenschap (Gezond-en-actiefleven-akkoord MeeDoen en MeeBewegen, Alphen-Chaam en Gilze en Rijen). Doelen en keuzes Inzetten op ontmoeting, zorg en samenwerking Om de sociale samenhang te behouden en waar mogelijk te versterken, zetten we in op kleinschalige ontwikkelmogelijkheden voor recreatie en ontmoeting in de Boerenwinkelstraat (Maatschappelijke as), op ontwikkelingsmogelijkheden voor zorgboerderijen en stimuleren we de onderlinge samenwerking, o.a. door een bijeenkomst te organiseren om verdere mogelijkheden

69 – Gemeente Gilze en Rijen

voor de uitwisseling van reststromen te verkennen (circulaire economie). Er leven veel goede ideeën in het gebied, maar vaak loopt men aan tegen wet- en regelgeving. Als gemeente willen we ons inzetten om de ondernemers te koppelen aan externe partners en samen de relevante onderwerpen op de agenda te krijgen bij Rijk en Provincie (zie Figuur 32). Samenwerken op het gebied van landschapsverbetering Tijdens het participatieproces is het idee ingebracht om een voorwat-hoort-wat-database te maken. Hierin kunnen vraag en aanbod worden geplaatst, zodat initiatiefnemers die de tegenprestatie elders in het gebied willen compenseren, weten met wie zij contact op kunnen nemen. Een bewoner met wat grond kan bijvoorbeeld aangeven dat hij/zij graag een stuk natuur wil ontwikkelen, maar hier zelf geen financiën voor heeft. Een ondernemer met uitbreidingsplannen kan vervolgens de aanleg en/of beplanting bekostigen, zodat dit wel gerealiseerd kan worden. Door het instellen van een Landschapsfonds en een contactpersoon kan de gemeente hierin faciliteren.

Figuur 32: Regionale samenwerkingsmogelijkheden voor het gebied (Bron: Bureau LOS)

70 – Gemeente Gilze en Rijen

4 Integrale gebiedsvisie Zonering In Rimpelaar willen we ruimte bieden aan ondernemers om op duurzame wijze verder te ontwikkelen. Dit doen we door een zonering aan te brengen in het gebied die stuurt op verschillende vormen van landbouw. Extensief langs de bosrand en naarmate een agrarisch bedrijf dichter bij de snelweg is gelegen, worden er meer mogelijkheden geboden (zie Figuur 33). Bodem en watersysteem als basis De bodem en het watersysteem vormen de basis voor de zonering. De voedselrijke bodems (enkeerd- en beekeerdgronden) worden zoveel mogelijk ingezet voor vollegrondslandbouw, de nietgrondgebonden landbouw wordt zoveel mogelijk op de droge voedselarme gronden (podzolgronden) gesitueerd. Daarnaast sturen we op vormen van landbouw die de bodem verbeteren, zodat de bodem als spons gaat fungeren en verdroging wordt tegengegaan. Ook trachten we stap voor stap het watersysteem in te richten op infiltratie van regen in de bodem, door de watergangen in het gebied te verontdiepen of te dempen.

71 – Gemeente Gilze en Rijen

Met de ontwikkeling van de Gilzewouwerbeek tot Wouwervallei door de aanleg van klimaatbuffers en boerennatuur, proberen we wateroverlast te voorkomen. Innovatief Agrarisch Transformatiegebied In het Agrarisch Transformatiegebied ligt het accent op innovatie. Hier kunnen hightech gesloten systemen zich doorontwikkelen op het gebied van minimale emissies, waterneutrale teelten en hergebruik van stromen (hoogproductief en een hoge efficiency). Binnen het Agrarisch Transformatiegebied zien we mogelijkheden om de provinciale Glas-voorglasregeling toe te passen en een groter oppervlak voor containervelden toe te staan (mits de ontwikkeling onder andere bijdraagt aan een waterrobuuste inrichting van het gebied). Daarnaast zien we ontwikkelingsmogelijkheden voor duurzame grondgebonden landbouw met behulp van bodemverbetering (goed weidebeheer, toevoegen organisch materiaal, etc.). Natuuradaptief in het Agrarisch Verbredingsgebied In het Agrarisch Verbredingsgebied willen we sturen op natuuradaptieve grondgebonden landbouw, eventueel in combinatie met verbreding door verschillende nevenactiviteiten mogelijk te maken, zoals zorg, extensieve recreatie en/of educatie. Bij natuuradaptieve landbouw wordt geteeld volgens natuurlijke principes die de bodem beschermen en

Figuur 33: Integrale gebiedsvisiekaart (Bron: Bureau LOS)

72 – Gemeente Gilze en Rijen

biodiversiteit stimuleren (bloemstroken, kruidenrijk grasland, jaarrond telen, gewasrotatie, niet-kerendegrondbewerking en recycling van natuurlijke grondstoffen). Het Agrarisch Verbredingsgebied zien we tevens als zoekgebied voor nieuw bos en nieuwe natuur, zodat het als overgangsgebied naar de bossen (Natuur Netwerk Brabant) kan fungeren. Natuurinclusief in het Agrarisch Extensief gebied In het Agrarisch Extensief gebied willen we sturen op natuurinclusieve landbouw. Dat is landbouw waarbij natuurlijke processen worden geïntegreerd in de bedrijfsvoering en zorgen voor een gezond bodem- en watersysteem en meer biodiversiteit. Het Agrarisch Extensief gebied maakt deel uit van de Gebiedsgerichte Aanpak voor Natura 2000-gebied Ulvenhoutse Bos. Duurzame grondgebonden landbouw in het Agrarisch Ontwikkelgebied In het Agrarisch Ontwikkelgebied is ruimte voor alle vormen van duurzame grondgebonden landbouw. Zowel voor hightech teelten waarbij precisietechnieken worden ingezet en plaats/tijd/gewas-specifieke bemesting en gewasbescherming wordt toegepast, als voor verbrede landbouw (met nevenactiviteiten), als voor natuuradaptieve en natuurinclusieve landbouw.

73 – Gemeente Gilze en Rijen

Rimpelaar als Innovatieve As Naast deze zonering werken we met verschillende ontwikkelingsassen. Langs de weg Rimpelaar ligt het accent op innovatie. Dit wordt de drager van een bredere Innovatieve as waarbij we ruimte zien voor vernieuwende bedrijfsconcepten zoals vertical farming, voor klimaat- en waterneutrale teelten en voor educatie omtrent de diverse innovaties. Het gebied kan als centraal gelegen kenniscentrum fungeren, aanvullend op de grote boomteeltgebieden in Brabant (zie Figuur 34).

Figuur 34: Centraal gelegen kenniscentrum, aanvullend op de grote boomteeltgebieden (Bron: Bureau LOS)

Collage 1: Sfeerbeeld Agrarisch Transformatiegebied (Bron: Bureau LOS)

Collage 2: Sfeerbeeld Agrarisch Ontwikkelgebied (Bron: Bureau LOS)

74 – Gemeente Gilze en Rijen

Boerenwinkelstraat Gilzeweg/Bavelseweg als Maatschappelijke As Langs de Gilzeweg/Bavelseweg bevinden zich diverse functies die zich richten op het ‘Buitenleven’. Deze Boerenwinkelstraat willen we gebalanceerd door ontwikkelen met verbrede landbouw (recreatie en/of zorg), met passende uitbreidingsmogelijkheden voor aan-hetbuitenleven-gerelateerde-bedrijven en met het kleinschalig uitoefenen van nevenfuncties door bewoners (bed & breakfast, theetuin, verkoop van streekproducten, imkerij en dergelijke) om zo het agrotoerisme en de sociale samenhang te versterken. De Boerenwinkelstraat kan tevens als Maatschappelijke As worden versterkt, door de ontwikkeling van een beperkt aantal starters- en seniorenwoningen (met eventueel een zorgcomponent) toe te staan, om de instroom van jonge mensen te bevorderen en senioren een doorstroommogelijkheid in het gebied te bieden. Dit komt ten goede aan de leefbaarheid en sociale samenhang rondom deze centraal gelegen bebouwingsconcentratie, die zowel een centrale ligging in het plangebied, als in de regio Breda-Tilburg kent (zie Figuur 35). De Wouwervallei als Groenblauwe As Op initiatief van boeren en burgers in het gebied, is op een traject langs de Gilzewouwerbeek in 2025 gestart met de aanleg van klimaatbuffers (nevengeul en overstromingsgebiedjes) en boerennatuur: Wouwervallei Fase 1.

75 – Gemeente Gilze en Rijen

Figuur 35: Maatschappelijke as in regionaal verband (Bron: Bureau LOS)

De gemeenteraad heeft vanuit de Ruimte voor Ruimte-gelden een bedrag gereserveerd voor de uitvoering van Fase 2 om zodoende de Groenblauwe as verder tot ontwikkeling te brengen. Fase 2 zal enerzijds tot stand komen door het verlenen van subsidie aan grondeigenaren met gronden langs de Gilzewouwerbeek. Anderzijds geldt het ontwikkelen van natte natuur langs de beek als tegenprestatie voor ontwikkelingen op en rondom het erf. De planvorming voor Fase 2 zal in 2026 worden opgestart. Een onderzoek naar een faunapassage onder de A58 door zal onderdeel uitmaken van het plan. Minimaal 10% Groenblauwe dooradering We streven naar een verdubbeling van de Groenblauwe dooradering van het gebied. De ruimte voor

Collage 3: Sfeerbeeld Agrarisch Verbredingsgebied (Bron: Bureau LOS)

Collage 4: Sfeerbeeld Agrarisch Extensief gebied (Bron: Bureau LOS)

76 – Gemeente Gilze en Rijen

ondernemers wordt gekoppeld aan een tegenprestatie op het gebied van biodiversiteit, landschap, klimaatadaptatie en/of het water- en bodemsysteem. Naast de ontwikkeling van de Wouwervallei als Groenblauwe as, zien we mogelijkheden voor een extra natuurverbinding voor de boomkikker. Dit is een aanvulling op de bestaande EVZ (Ecologiche Verbindingszone) Boomkikker. Deze EVZ en de nieuwe natuurverbinding kunnen tezamen een soort van Boomkikkerrotonde vormen die de uitwissing van tal van diersoorten versterkt. Het overige deel van de groenblauwe dooradering komt tot stand door de aanleg van houtsingels, struweelhagen, poelen, bloemrijke akkerranden, natuurvriendelijke oevers etc. Deze landschapselementen kunnen door initiatiefnemers van een ontwikkeling worden aangelegd als tegenprestatie, maar ook door grondeigenaren zonder ontwikkelingsplannen met behulp van subsidie. Bij aanleg van landschapselementen (als tegenprestatie) is de omgevingskwaliteit voor omwonenden en het voeren van een omgevingsdialoog een belangrijk uitgangspunt. Behoud landschappelijk open gebieden en bufferzone In het gebied tussen Raakeind en Biestraat wordt behoud van de landschappelijk open bufferzone nagestreefd, door geen nieuwe bebouwing en

77 – Gemeente Gilze en Rijen

boomteelt toe te staan. Ook andere open gebieden trachten we te behouden, door in te zetten op het behoud van de weilanden in het gebied. We willen melkveehouders in het Agrarisch Ontwikkel- en Transformatiegebied extra mogelijkheden bieden op het gebied van verbreding, omschakeling naar natuurinclusief, vernieuwende bedrijfsconcepten, biologische veehouderij, e.d. (maatwerk per bedrijf). We denken constructief mee bij aanvragen voor bouwvlakvergroting (op basis van de provinciale regels) in het kader van innovatie, verbreding (zorg en/of recreatie) en omschakeling naar een biologische of natuurinclusieve bedrijfsvoering. Verbeteren verkeersveiligheid De wegen Rimpelaar, Hoge Aard en De Aard zijn niet ingericht op het vrachtverkeer naar de verschillende teeltbedrijven. Als inhaalslag ten aanzien van de in het verleden toegestane ontwikkelingen en om toekomstige ontwikkelingen langs de Rimpelaar te kunnen faciliteren, zetten we in op het verbeteren van de verkeersveiligheid op deze wegen. Uitbreiding wandelpaden We stimuleren het aanleggen van onverharde wandelpaden over boerenland, met name in het Agrarisch Verbredingsgebied.

Samenwerking Reeds op dit moment wordt er al veel samengewerkt in het gebied. Het Burgerinitiatief Wouwervallei, de Bee Deal Gilze en de onderlinge uitwisseling van reststromen door ondernemers, zijn hier mooie voorbeelden van. We willen de sociale samenhang verder stimuleren met de doorontwikkeling van de Boerenwinkelstraat tot Maatschappelijke As, maar ook door de kansen voor een ‘gebiedsbreed gemengd bedrijf’ te benutten. Door de mogelijke uitwisselingen van reststromen (water, mest, groenafval, grond, warmte, kennis, etc.) nader te onderzoeken en te faciliteren, kunnen lokale kringlopen worden gesloten en komen we gezamenlijk een stap dichter bij een circulaire economie. Er leven veel goede ideeën in het gebied, maar vaak loopt men aan tegen wet- en regelgeving. Als gemeente willen we ons inzetten om de ondernemers te koppelen aan externe partners en samen de relevante onderwerpen op de agenda te krijgen bij Rijk en Provincie. Kortom, samen naar een duurzame toekomst.

78 – Gemeente Gilze en Rijen

79 – Gemeente Gilze en Rijen

5 Uitvoeringskader Voorgaande hoofdstukken bevatten het toetsingskader voor nieuwe initiatieven; het ‘wat’ en het ‘waarom’. In dit hoofdstuk komt het uitvoeringskader aan de orde; het ‘hoe’. In het onderstaande wordt uitgelegd hoe we bepaalde doelen willen verwezenlijken en welke aspecten worden opgepakt door de gemeente (in samenwerking met andere partijen). Hoe stimuleert de gemeente gewenste groenblauwe dooradering van het gebied, aan welke voorwaarden moet een initiatiefnemer voldoen bij de wens om een woning te realiseren, hoe worden de nieuwe doelen en keuzes ten aanzien van landbouw en andere sectoren vertaald in het omgevingsplan en hoe wil de gemeente de verkeersveiligheid verbeteren en de samenwerking versterken.

5.1 Groenblauwe dooradering Er zijn twee manieren om de aanleg van landschapselementen en (boeren)natuur te stimuleren in het gebied. Enerzijds als tegenprestatie bij ontwikkelingen die worden toegestaan (voor-wat hoort-wat). Anderzijds door het verlenen van subsidie.

80 – Gemeente Gilze en Rijen

In Figuur 36 is verbeeld welke planologische regelingen en welke subsidieregelingen van toepassing kunnen zijn en hoe deze onderling samenhangen. In het onderstaande wordt dit nader uitgelegd.

5.1.1 Tegenprestatie Kwaliteitsverbetering Landschap In de Omgevingsverordening heeft de provincie de verplichting voor gemeenten opgenomen om een kwaliteitsbeleid voor het landschap te voeren. Hierin is geregeld dat een omgevingsplan, dat de ontwikkeling van activiteiten mogelijk maakt in Landelijk Gebied, bepaalt dat die ontwikkeling gepaard gaat met een fysieke verbetering van de landschappelijke kwaliteit van het gebied of de omgeving. Een ontwikkeling omvat het mogelijk maken van een functie of activiteit die op grond van het vigerende bestemmingsplan/omgevingsplan niet is toegelaten. De provinciale regeling is nader uitgewerkt in regionale afspraken over de toepassing hiervan. Hierbij worden 3 categorieën gehanteerd qua type ontwikkeling: Categorie 1: De ontwikkeling heeft geen impact op de omgeving, of leidt op zichzelf al tot een versterking van het landschap (zoals bijvoorbeeld natuurontwikkeling).

Figuur 36 Planologische en subsidieregelingen voor groenblauwe dooradering

81 – Gemeente Gilze en Rijen

Categorie 2: Ontwikkelingen die een (zeer) beperkte invloed op de omgeving hebben (zoals bijvoorbeeld omschakeling van de ene agrarische bedrijfsvorm naar een andere). Deze ontwikkelingen dienen landschappelijk te worden ingepast. Categorie 3: Ontwikkelingen waarbij sprake is van een (substantiële) invloed op de omgeving (zoals bijvoorbeeld vergroting van een bouwvlak om een extra loods te kunnen bouwen). Deze ontwikkelingen dienen zowel landschappelijk te worden ingepast, als een landschappelijke kwaliteitsverbetering tot stand te brengen. De verplichte kwaliteitsverbetering bij een Categorie 3ontwikkeling wordt gekoppeld aan de waardevermeerdering van de grond of van het object (de planologische waardestijging), die ontstaat doordat er mag worden afgeweken van het bestemmingsplan/omgevingsplan. Tenminste 20% van de planologische waardestijging moet worden geïnvesteerd in de aanleg van landschapselementen. De provinciale subsidieregeling Stimulering Landschap (STILA) – updaten als Stila 2.0 wordt vastgesteld wordt als richtlijn gebruikt bij de toepassing hiervan. STILA bevat een overzicht van de verschillende soorten landschapselementen die kunnen worden toegepast en

82 – Gemeente Gilze en Rijen

de normbedragen voor aanleg en beheer. Dit wordt nader toegelicht in paragraaf 5.1.2. Maatwerkregeling Omgevingskwaliteit De regeling ‘Maatwerk gericht op omgevingskwaliteit’ beoogt stoppende agrarische bedrijven - die zijn gelegen in een bebouwingsconcentratie - een stimulans te geven om niet meer in gebruik zijnde bebouwing te slopen, door de bouw van een woning mogelijk te maken. Naast sloop van bebouwing kunnen ook andere maatregelen worden ingezet als fysieke tegenprestatie om de omgevingskwaliteit te versterken, zoals: • Het wegnemen van verharding • Het verminderen van stikstof- en ammoniakuitstoot • De aanleg van extensieve recreatieve mogelijkheden zoals een (onverhard) wandelpad • De aanleg van natuur • Het toevoegen van landschapselementen De laatste 3 maatregelen gelden tevens als fysieke tegenprestatie bij de bouw van een woning in een open ruimte, wanneer deze is gelegen in een bebouwingsconcentratie en wanneer de gemeente dit toestaat. In de regeling zijn vaste bedragen opgenomen die mogen worden ingebracht voor sloop en het wegnemen

van verharding (per m2), voor vermindering van Nemissie (per kg/N/jaar) en voor eventuele grondwaardedaling. Voor de aanleg van wandelpaden, natuur en landschapselementen worden als richtlijn de normbedragen vanuit STILA gehanteerd. Per te bouwen woning die planologisch wordt toegestaan, is een minimale investering in de omgevingskwaliteit vereist ter hoogte van €125.000,per vrijstaande woning of twee-onder-één-kapwoning. Bij meerdere woningen in één bouwmassa is de bijdrage in het versterken van de omgevingskwaliteit €125.000 per 1000 m3 bouwvolume. Bij een tiny house is de bijdrage in het versterken van omgevingskwaliteit €15.000. Wanneer er sprake is van karakteristieke bebouwing, geldt niet de eis dat deze in een bebouwingsconcentratie moet zijn gelegen. Dit wordt nader toegelicht in paragraaf 5.2.1. Als heel goed kan worden onderbouwd waarom de kwaliteitsverbetering landschap niet op de ontwikkellocatie zelf kan, dan mag deze in de omgeving plaats vinden. (Dit geldt niet voor de landschappelijke inpassing.) Een Omgevingsdialoog met omringende grondeigenaren is hierbij verplicht.

83 – Gemeente Gilze en Rijen

5.1.2 Subsidie Stimuleringsrgeling Landschap (STILA) De Stimuleringsregeling Landschap (STILA) stimuleert boeren en particulieren om landschapselementen aan te leggen. De provincie verdubbelt het bedrag dat de gemeente hiervoor inzet. Zowel de gemeente AlphenChaam als de gemeente Gilze en Rijen nemen deel. De landschapselementen die in aanmerking komen voor STILA - mits passend in het landschapstype – zijn o.a.: • Houtwal en houtsingel (waaronder elzensingel) • Bossingel en (hakhout)bosje (waaronder griendje) • Struweelhaag en patrijzenhaag • Knip- of scheerheg • Bomenrij en solitaire (knot)boom • Hoogstamfruitboomgaard • Struweelrand • Poel en klein historisch water • Natuurvriendelijke oever • Waterbergingsvoorziening • Kruidenrijke graslandrand • Wilde bijenrand op grasland of bouwland • Wintervoedselrand, patrijzenrand of bloemblok voor akkervogels op bouwland • Wandelpad op boerenland in combinatie met een ander landschapselement

De provincie zet een veldcoördinator in als contactpersoon voor boeren en particulieren die gebruik willen maken van de regeling. De veldcoördinator begeleidt en adviseert bij de aanvraag. Op de website van de provincie over de Stimuleringsregeling landschap is terug te vinden welke eisen aan de landschapselementen gesteld worden qua aanleg en beheer. Ook zijn hier per type landschapselement de normbedragen terug te vinden voor aanleg en beheer. De aanleg van landschapselementen draagt bij aan de biodiversiteit. In het plangebied en/of de directe omgeving zijn/worden maatregelen genomen om het leefgebied voor de Bij (BeeDeal) en voor de Steenuil en Boomkikker (Wouwervalei Fase 1) te verbeteren. In hoofdstuk 7 in Bijlage 1 zijn voor deze 3 soorten specifieke inrichtings- en beheermaatregelen opgenomen ter inspiratie. Fase 2 Wouwervallei In 2020 heeft de gemeente Gilze en Rijen een intentieovereenkomst getekend met het burgerinitiatief Wouwervallei en diverse andere partijen om van het stroomgebied van de Gilzewouwerbeek een natuurlijke inrichting tot Wouwervallei te maken. Deze ontwikkeling wordt in verschillende fases opgepakt. De eerste fase - het traject ter hoogte van Langereit/Klein Heike - wordt momenteel uitgevoerd.

84 – Gemeente Gilze en Rijen

Het voornemen is om in 2026 de planvorming voor Fase 2 op te pakken, het traject ter hoogte van de Bredasedijk/Bavelseweg. Mocht er in het gebied tussen de Bavelseweg en de snelweg belangstelling zijn om mee te doen, dan wordt dit traject toegevoegd aan Fase 2. De gemeenteraad heeft vanuit de Ruimte voor Ruimte-gelden een bedrag gereserveerd voor de uitvoering van Fase 2. Overige subsidiemogelijkheden In figuur 36 zijn naast STILA en Wouwervallei ook nog andere subsidiemogelijkheden benoemd. Het voert te ver om deze hier allemaal toe te lichten. Initiatiefnemers kunnen contact opnemen met het Groenloket Brabant (onder andere voor STILA) of met de gemeente (via Groen@abg.nl) voor nadere informatie.

5.2 Woning buiten een bebouwingsconcentratie 5.2.1 Splitsing karakteristiek pand Inpandige splitsing van cultuurhistorisch waardevolle of karakteristieke bebouwing is mogelijk onder bepaalde randvoorwaarden. Karakteristieke bebouwing betreft beeldbepalende bebouwing waarvan de gemeente behoud wenselijk vindt.

In het geval een ontwikkeling is gericht op het behoud van aantoonbare karakteristieke en/of cultuurhistorisch waardevolle bebouwing, kunnen de aantoonbaar gemaakte kosten daarvoor worden ingezet als tegenprestatie voor omgevingskwaliteit. In het omgevingsplan dat vervolgens moet worden opgesteld, dienen de karakteristieke kenmerken te worden beschreven en beschermd en dienen uit- en aanbouwen worden tegengegaan.

5.2.2 Mantelzorgwoningen Voor een (pré-)mantelzorgwoning in het buitengebied is een zorgindicatie en een omgevingsvergunning benodigd. Een (vergunning voor een) mantelzorgwoning is van tijdelijke aard. Mantelzorg is intensieve zorg of ondersteuning, die niet in het kader van een hulpverlenend beroep wordt geboden, aan een hulpbehoevende, ten behoeve van zelfredzaamheid of participatie, rechtstreeks voortvloeiend uit een tussen personen bestaande sociale relatie, die de gebruikelijke hulp van huisgenoten voor elkaar overstijgt, en waarvan de behoefte met een verklaring van een huisarts, wijkverpleegkundige of andere door de gemeente

85 – Gemeente Gilze en Rijen

aangewezen sociaal-medisch adviseur kan worden aangetoond. Een mantelzorgwoning mag maximaal één huishouden van maximaal twee personen bevatten. In pré-mantelzorg situaties is er nog geen zorgindicatie afgegeven. Wanneer er sprake is van een gevorderde leeftijd, een progressieve ziekte en/of een psychische beperking, is een zorgindicatie mogelijk wel op termijn te verwachten. Het aanvraagformulier voor een mantelzorgwoning kunt u vinden op de website van de gemeente.

5.3 Vertaling in omgevingsplan Sinds 1 januari 2024 geldt de Omgevingswet. Vanaf dat moment zijn alle bestemmingsplannen binnen een gemeente automatisch omgezet in één gemeentebreed tijdelijk omgevingsplan. Momenteel geldt er een overgangsperiode waarin de gemeenten tijdelijke omgevingsplannen omzetten naar definitieve omgevingsplannen. Ook de bestemmingsplannen Buitengebied AlphenChaam en Gilze en Rijen worden de komende jaren omgezet naar een omgevingsplan. In het onderstaande komen (vanuit de gebiedsvisie) de onderwerpen aan bod, waarvan we de mogelijkheid zouden willen onderzoeken om deze op te nemen in het omgevingsplan. Agrarische zonering In het bestemmingsplan ‘Buitengebied’ van de gemeente Gilze en Rijen, zoals vastgesteld op 1 juli 2013, wordt binnen de bestemming Agrarisch, onderscheid gemaakt in Agrarisch ontwikkelingsgebied, Agrarisch balansgebied en Agrarisch verbredingsgebied. In het Omgevingsplan voor Gilze en Rijen en voor Alphen-Chaam zouden we graag de nieuwe zonering ten aanzien van Agrarisch Transformatiegebied, Agrarisch Ontwikkelgebied, Agrarisch

86 – Gemeente Gilze en Rijen

Verbredingsgebied en Agrarisch Extensief gebied opnemen. Daarbij willen we onderzoeken of het mogelijk is om in het Omgevingsplan een aanvullende regeling op te nemen voor activiteiten die in het bestemmingsplan binnen de gebiedsaanduiding Agrarisch Ontwikkelingsgebied rechtstreeks zijn toegestaan, zoals de omschakeling naar intensieve kwekerij (met daarbij de bouw van teeltondersteunende kassen en de aanleg van containervelden). In de toekomst zouden we hier graag de verplichting tot landschappelijke inpassing en kwaliteitsverbetering landschap aan koppelen. Boomteelt In bestemmingsplan Buitengebied Gilze en Rijen 2013 is boomteelt toegestaan binnen de bestemming Agrarisch, uitgezonderd de gebieden waarop de dubbelbestemming Waarde Landschap ligt. Ter behoud van de landschappelijk open bufferzone in het gebied tussen Raakeind en Biestraat, willen we de mogelijkheid onderzoeken om hier (in de zone waar momenteel geen dubbelbestemming Waarde Landschap op ligt) niet langer boomteelt toe te staan. Beschermingszones De provincie werkt momenteel aan een Actieplan Gewasbeschermingsmiddelen, dat inzet op een gerichte

aanpak van knelpunten op het vlak van water, gezondheid en natuur. Het actieplan betreft onder andere onderzoek naar welke gemeentelijke instrumenten ingezet kunnen worden. Hierbij wordt gedacht aan het uitschrijven van voorbeeldteksten voor het omgevingsplan. We willen samen met de provincie onderzoeken of het mogelijk is een vergunningplicht op te nemen in het omgevingsplan voor het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen, in een zone rondom woningen, waterlopen en natuurgebieden. In de omgevingsvergunning kunnen we enerzijds een passende afstand tot woningen, natuur dan wel water meenemen en anderzijds toetsen of met de toepassing van een bepaald middel, materiaal en/of techniek het mogelijk is om binnen de zone toch gewasbestrijdingsmiddelen toe te passen. Ook willen we de optie onderzoeken om beschermingszones langs categorie A en B waterlopen, waar geen bemesting plaats mag vinden, op te nemen in het Omgevingsplan. De bufferstrook komt te vervallen wanneer een B-watergang (in overleg met het waterschap) wordt gedempt, om zodoende droogte tegen te gaan.

87 – Gemeente Gilze en Rijen

Vanuit de Stimuleringsregeling landschap zijn er subsidiemogelijkheden voor het inrichten van de beschermingszones. Aan-huis-gebonden beroep en/of bedrijf We willen onderzoeken of het mogelijk is om in het omgevingsplan voor Gilze en Rijen eenzelfde aanpak ten aanzien van aan-huis-gebonden beroepen en bedrijven op te nemen als in Alphen-Chaam. Aan-huis-gebonden beroepen zijn in Bestemmingsplan buitengebied Alphen-Chaam 2010 rechtstreeks toegestaan. In Bestemmingsplan buitengebied Gilze en Rijen 2013 zijn deze verboden, tenzij het college van Burgemeester en Wethouders ontheffing verleent. Omdat in beide bestemmingsplannen als randvoorwaarde is opgenomen dat het beroep of bedrijf ondergeschikt dient te zijn aan de woonfunctie en dat het vanuit de woning (of aanbouw/bijgebouw) moet worden uitgeoefend, verandert er in principe niets aan de fysieke leefomomgeving bij het rechtstreeks toestaan hiervan. Evenementen We willen onderzoeken of het mogelijk is om in het Omgevingsplan voor Gilze en Rijen eenzelfde aanpak ten aanzien van evenementen op te nemen als in Alphen-Chaam. Omdat een deel van het bos aan de zuidkant van het plangebied is aangewezen als Stiltegebied, is het wenselijk om restricties of een

omgevingsvergunningplicht voor luidruchtige evenementen (met versterkte muziek) te onderzoeken.

5.4 Verkeersveiligheid Het plangebied is zeer goed ontsloten via afrit 13 (Bavel) van de A58. Er is relatief veel vrachtverkeer in het gebied en met name de Rimpelaar, Hoge Aard en De Aard zijn hier niet op ingericht. Tijdens het laagseizoen van de verschillende teelten aan de Rimpelaar, rijden er gemiddeld 35 vrachtwagens per dag via de Hoge Aard, 23 via De Aard en 14 via De Rimpelaar. Op het drukste uur rijden er 3 per uur. (op basis van verkeerstellingen 2e helft mei 2025). In het hoogseizoen is dit aantal 2 tot 3 keer zo hoog (op basis van aangeleverde aantallen door ondernemers). De bewoners aan De Aard in Alphen-Chaam en aan de Rimpelaar en Hoge Aard en Gilze en Rijen, vragen uitdrukkelijk aandacht voor de verkeersveiligheid. Doordat vracht- en autoverkeer elkaar nauwelijks kan passeren, worden bermen kapot gereden waardoor diepe kuilen ontstaan en met name voor fietsers zeer gevaarlijke situatie ontstaan. Quick-wins Maatregelen die tijdens het participatieproces zijn uitgevoerd betreffen het verleggen van een recreatieve route van de Rimpelaar naar de Bavelseweg en het

88 – Gemeente Gilze en Rijen

(ver)plaatsen van borden. Aan de Rimpelaar en Hoge Aard zijn geen recreatieve functies gevestigd, terwijl fietsers langs de Bavelseweg/Gilzeweg Fabels, IJsboerderij De Grens en Wilgenhart passeren. Deze route is dus vanuit recreatie en toerisme bezien logischer dan fietsers langs teeltbedrijven leiden. Bovendien ligt langs de Bavelseweg/Gilzeweg een vrij liggend fietspad, hetgeen ten goede komt aan de verkeersveiligheid van de (recreatieve) fietser.

Figuur 38 Plaatsen bochtschilden en waarschuwingsborden

Figuur 37 Verlegde recreatieve route

Op de kruispunten Rimpelaar-Hoge Aard en RimpelaarRaakeindse Kerkweg zijn punaises aangebracht. Daarnaast zijn er verkeersborden geplaatst en is er een schrikhek verplaatst.

89 – Gemeente Gilze en Rijen

Figuur 39 Plaatsen bord gevaarlijk kruispunt en verplaatsen schrikhek

Structurele maatregelen Als inhaalslag en om toekomstige ontwikkelingen langs de Rimpelaar te kunnen faciliteren, zijn er ook structurele maatregelen gewenst. De oplossingsrichting die met ondernemers en bewoners is besproken, is om het vrachtverkeer via de Hoge Aard te leiden. Vanuit de afrit vanaf de snelweg is dit de meest logische route en hoeven vrachtwagens vanaf de afrit/Gilzeweg geen U-bocht te maken naar De Aard. Ook voor eventuele vrachtwagens vanuit (teeltbedrijven in) Molenschot-noord via de Raakeindse Kerkweg, is het logischer om via de Bavelseweg en Hoge Aard te rijden, zodat er geen U-bocht naar de Rimpelaar hoeft te worden gemaakt. Hiervoor is een vrachtwagen-inrijverbod benodigd aan het begin van De Aard, aan de oostzijde van de Rimpelaar en bij de laatste bedrijven aan de Rimpelaar die via de Hoge Aard ontsloten worden. Zie ook Figuur 40 voor de gewenste verkeersstromen. Dit betekent dat vrachtwagens moeten keren op de erven van de ondernemers om weer terug te rijden via de Hoge Aard. En dat er fysieke maatregelen benodigd zijn, zodat vrachtwagens, auto’s en fietsers elkaar beter kunnen passeren. Het gaat dan om passeerhavens op overzichtelijke locaties, grasbetontegels naast de weg en verkeersdrempels op lange rechte stukken (op voldoende afstand van woningen) langs de Rimpelaar en de Hoge Aard (in de gemeente Gilze en Rijen).

Deze inrichtingsmaatregelen en het vrachtwagen-inrijverbod komen ook ten goede van de verkeersveiligheid op De Aard (in Alphen-Chaam).

90 – Gemeente Gilze en Rijen

Figuur 40 Vrachtwagen-inrijverbod

91 – Gemeente Gilze en Rijen

Figuur 41 PM Voorlopig ontwerp Hoge Aard en Rimpelaar

92 – Gemeente Gilze en Rijen

Het voorlopig ontwerp voor de Hoge Aard en de Rimpelaar zal in het eerste kwartaal van 2026 worden opgesteld en worden besproken met bewoners en ondernemers in het gebied. Het benodigde budget voor herinrichting zal worden ingebracht bij de behandeling van de Perspectiefnota 2027 in de gemeente Gilze en Rijen. Het betreffen concrete maatregelen die vooruitlopen op en bijdragen aan de beleidsdoelen vanuit het Programma Mobiliteit.

5.5 Samenwerking Eén van de scenario’s die aan de klankbordgroepen en de gemeenteraden is voorgelegd, is het scenario van een gebiedsbreed gemengd bedrijf. Dit scenario was gebaseerd op de vele samenwerkingen die op dit moment lopen in het gebied. Tijdens de presentatie van de concept-gebiedsvisie in het gebied, hebben ondernemers en bewoners zich op kunnen geven voor een bijeenkomst, waarbij mogelijk toekomstige samenwerkingen kunnen worden verkend. Hierbij willen we ons met name focussen op de circulaire economie, één van de vier duurzaamheidsthema’s uit de Strategie Duurzaamheid (2024).

93 – Gemeente Gilze en Rijen

Deze bijeenkomst zal in het eerste kwartaal van 2026 worden ingepland.

6 Participatieproces

zoveel mogelijk diepgang in de discussie zouden krijgen.

Keukentafelgesprekken We zijn in de zomer van 2023 begonnen met gesprekken bij ondernemers en bewoners met initiatieven in het gebied. Dit om te kijken waar mensen tegen aan lopen en waarom er behoefte is aan een visie.

Raadsinformatieavond In oktober 2023 zijn de scenario’s tijdens een raadsinformatieavond met de gemeenteraden van Gilze en Rijen en Alphen-Chaam besproken. Tijdens een raadsinformatieavond werd de wens geuit vanuit beide gemeenteraden om eerst aanvullende kaders vast te stellen, voordat we verder zouden gaan met het proces.

Scenario’s Op basis van de gesprekken en een analyse van het gebied zijn er 4 scenario’s opgesteld. Het werken met scenario’s is erop gericht om zoveel mogelijk ideeën te bedenken en mogelijkheden te verkennen. Klankbordgroep 1 De scenario’s zijn voorgelegd aan een klankbordgroep. De klankbordgroep bestond uit initiatiefnemers (ondernemers en bewoners) en organisaties. Denk hierbij aan burgerinitiatief Wouwervallei, de Bee Deal, het waterschap, landbouworganisatie ZLTO, de NLGR (Natuur- en Landschapvereniging Gilze en Rijen) en de ANV (Agrarische Natuurvereniging). We hebben er bewust voor gekozen om het aantal gesprekspartners in het begin van het proces klein te houden, zodat we

94 – Gemeente Gilze en Rijen

Klankbordgroep 2 In de tussentijd zijn gesprekken gevoerd met bewoners en ondernemers die niet waren vertegenwoordigd in de eerste klankbordgroep en graag input wilde leveren op het gebied van verkeersveiligheid, wonen en de Wouwervallei. Ook aan Klankbordgroep 2 zijn de scenario’s voorgelegd en zijn reacties opgehaald. Verkeersveiligheid In het kader van de verkeersveiligheid op de Rimpelaar hebben drie bijeenkomsten plaatsgevonden. Een eerste bijeenkomst op locatie met bewoners van de Rimpelaar en De Aard en twee vervolgbijeenkomsten waar ook de ondernemers aan de Rimpelaar bij aan zijn gesloten. Wouwervallei Fase 2 In juni 2024 heeft er een bijeenkomst plaatsgevonden over een volgende fase van de Wouwervallei. De

aanleiding hiervoor was het rondsturen van het Projectplan voor fase 1 van de Wouwervallei. Dit werd gedeeld met de bewoners en ondernemers die hun emailadres hebben doorgegeven in het kader van de gebiedsvisie Rimpelaar. Mensen die graag mee willen doen aan fase 2, of juist niet, hadden de behoefte om te worden bijgepraat. Aanvullende kaders vanuit de gemeenteraden In december 2024 zijn aanvullende kaders vastgesteld door de gemeenteraden. Kaders die werden voorgesteld vanuit beide colleges: 1. De gebiedsvisie Rimpelaar inhoudelijk afstemmen op de visievorming in omringende gebieden; 2. De in de gebiedsvisie op te nemen zonering afstemmen op het principe bodem-enwater-sturend, de landschapsstructuur en landschappelijke kenmerken; 3. De ontwikkelrichting van de Bavelseweg/Gilzeweg als “Boerenwinkelstraat” nader uitwerken in de gebiedsvisie (scenario 3); 4. De toekomstbestendigheid van het gebied borgen door, naast de gevraagde ontwikkelingsrichting voor (agrarische) ondernemers en bewoners, ook groenblauwe dooradering en duurzame innovatie mee te nemen in de gebiedsvisie.

95 – Gemeente Gilze en Rijen

Aangenomen amendementen in Gilze en Rijen: 1. De gebiedsvisie Rimpelaar inhoudelijk af te stemmen op de visievorming in omringende gebieden, waarbij de kwaliteit van het landelijk, open karakter behouden blijft en in balans gebracht wordt met de ontwikkelingsmogelijkheden van het Van Gogh Nationaal Park; 2. De in de gebiedsvisie op te nemen zonering afstemmen op het principe bodem-enwater-sturend, de landschapsstructuur en landschappelijke kenmerken; 3. In het westelijke deelgebied te anticiperen op de realisatie van de volgende fases (2 en 3) van de Wouwervallei; 4. De leefbaarheid en de recreatieve aantrekkingskracht van het gebied te versterken; 5. De ontwikkelrichting van de Bavelseweg/Gilzeweg als “Boerenwinkelstraat” nader uitwerken in de gebiedsvisie (scenario 3); 6. De toekomstbestendigheid van het gebied borgen door, naast de gevraagde ontwikkelingsrichting voor (agrarische) ondernemers en bewoners, ook groenblauwe dooradering en duurzame innovatie mee te nemen in de gebiedsvisie.

Aangenomen amendementen in Alphen-Chaam: 1. De gebiedsvisie Rimpelaar inhoudelijk af te stemmen op de visievorming in omringende gebieden, waarbij de kwaliteit van het landelijk, open karakter behouden blijft en in balans gebracht wordt; 2. De in de gebiedsvisie op te nemen zonering afstemmen op het principe bodem-enwater-sturend, de landschapsstructuur en landschappelijke kenmerken; 3. De leefbaarheid en de recreatieve aantrekkingskracht van het gebied te versterken; 4. De ontwikkelrichting van de Bavelseweg/Gilzeweg als “Boerenwinkelstraat” nader uitwerken in de gebiedsvisie (scenario 3); 5. De toekomstbestendigheid van het gebied borgen door, naast de gevraagde ontwikkelingsrichting voor (agrarische) ondernemers en bewoners, ook groenblauwe dooradering en duurzame innovatie mee te nemen in de gebiedsvisie; 6. De kansen van scenario 1 en specifiek de kwaliteit van infrastructuur om de bedrijvigheid te kunnen behouden, verder uit te werken en te integreren in de concept-visie.

96 – Gemeente Gilze en Rijen

Concept-gebiedsvisie De kaders die zijn meegegeven door de gemeenteraden zijn uitgewerkt in een concept-gebiedsvisie. Tijdens een informatieavond op 31 maart 2025 is de Conceptgebiedsvisie gepresenteerd aan ongeveer 80 aanwezigen. De reacties die tijdens deze avond zijn opgehaald, zijn verwerkt in onderhavige Ontwerp-gebiedsvisie.

7 Bijlagen 7.1 Mogelijke inrichtingsmaatregelen doelsoorten De aanleg van landschapselementen draagt bij aan de biodiversiteit. In het plangebied en/of de directe omgeving zijn/worden maatregelen genomen om het leefgebied voor de Bij (BeeDeal) en voor de Steenuil en Boomkikker (Wouwervalei Fase 1) te verbeteren. In het onderstaande zijn voor deze 3 soorten specifieke inrichtings- en beheermaatregelen opgenomen ter inspiratie voor bewoners of ondernemers die iets willen betekenen op het erf voor deze soorten. Bij Het ideale landschap voor de Bij: 1. Bloemrijke akkerlanden / bermen 2. Weinig begroeide zandpaden, droog en zonnig gelegen, om te kunnen nestelen 3. Kruidenrijkgrasland biedt nectar en stuifmeel 4. Houtwal biedt nectar en stuifmeel. Ook bieden merghoudende plantenstengels, van o.a. braam en vlier, die in houtwallen voorkomen, nestelgelegenheid

97 – Gemeente Gilze en Rijen

5. Zandheuvels, zonnig gelegen, bieden nestelgelegenheid 6. Fruitbomen, zoals de appelboom, bieden in het voorjaar nectar en stuifmeel - fruit zelf 7. Takkenril biedt foerageer- en nestelgelegenheid 8. Wilgenrij; wilgen bieden in het voorjaar nectar en stuifmeel Zie Figuur 42.

Figuur 42: Mogelijke inrichtingsmaatregelen voor de Bij (Bron: Bureau LOS)

Steenuil Het ideale landschap voor de Steenuil: 1. Kleinschalig cultuurlandschap met variatie van houtwallen, heggen, graslanden en knoestige bomen 2. Kruidenrijkgrasland

3. Knotbomen om in te kunnen schuilen en te nestelen 4. Voldoende zitplaatsen en uitkijkposten 5. Kort begraasd gras om te kunnen jagen 6. Een gevarieerd aanbod van prooien zoals bodem dieren, insecten, veldmuizen, kleine vogels Zie Figuur 43.

2. Poelen; vis vrij en zonnig gelegen om te kunnen broeden/voortplanten 3. Oevervegetatie belangrijk tijdens broedseizoen 4. Ruigte of ruig grasland tussen poel en houtwal om snel te kunnen wisselen van water- naar landbiotoop 5. Voedsel; insecten Zie Figuur 44.

Figuur 43: Mogelijke inrichtingsmaatregelen voor de Steenuil (Bron: Bureau LOS)

Boomkikker Het ideale landschap voor de Boomkikker: 1. Houtwallen; zonnig gelegen zoom- en mantelvegetatie, om te kunnen schuilen, overwinteren, corridor, foerageergebied

98 – Gemeente Gilze en Rijen

Figuur 44: Mogelijke inrichtingsmaatregelen voor de Boomkikker (Bron: Bureau LOS)

99 – Gemeente Gilze en Rijen