Document · PDF

Bijlage 1- Meerjarenprogramma Grondexploitaties 2023 exclusief bijlagen

Gemeenteraad 19 juni 2023, gemeente Gilze en RijenBij agendapunt: Raadsvoorstel Meerjarenprogramma grondexploitaties 202312.781 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Dashboard Meerjaren Programma Grondexploitaties 2023 Totaal nog te realiseren opbrengsten €42,99 mln.

In 2022 is, conform BBVregelgeving, €1,44 mln. winst genomen in de grondexploitaties. €15,36 mln. boekwaarde

De boekwaarde bestaat uit het saldo van gerealiseerde kosten (verwervingen, bouw- en woonrijpmaken, apparaatskosten, rente en winstnemingen) en opbrengsten. Dit geïnvesteerd vermogen bedraagt per 31-12-2022 circa €15,36 mln. (per 31-122021 was dit circa €23,34 mln.) en zal naar verwachting voor de huidige projectenportefeuille de komende jaren afnemen (zie grafiek hieronder).

€0,32 mln. verwacht resultaat (eindwaarde)

Totaal nog te realiseren kosten €27,32 mln.

€1,44 mln. winstneming

Om de boekwaarde van de huidige projectenportefeuille ook daadwerkelijk “terug te verdienen”, zijn naast het realiseren van de opbrengsten ook investeringen nodig. In onderstaande grafiek worden deze weergegeven voor de termijn van 2023 tot en met 2027.

In het MPG 2023 geldt een verwacht resterend resultaat op eindwaarde van €0,32 mln. Over het resultaat kan niet per direct worden beschikt. Onderstaande cirkeldiagram toont de verhouding op dit vlak tussen woningbouw (€1,03 negatief) en bedrijventerreinen (€1,35 positief).

€7,96 mln. verliesvoorziening In het MPG 2023 zit nog een totaal winstpotentieel (eindwaarde) van €8,72 mln. (alle positieve resultaten in de tabel hiernaast).

€8,72 mln. winstpotentieel

Om het totale risicobedrag af te dekken, is een zogeheten weerstandscapaciteit benodigd. Hier wordt binnen de algemene reserve van de gemeente rekening mee gehouden. De aanwezige algemene reserve grondexploitatie (€0,02 mln.) is momenteel lager dan de benodigde weerstandscapaciteit (€2,81 mln.). Dit betekent dat eventueel optredende risico’s niet kunnen worden gedekt binnen de algemene reserve grondexploitaties. In dit geval worden de risico’s gedekt vanuit de algemene reserve.

Conform BBV-regelgeving dient voor het verwachte verlies van een grondexploitatie een voorziening te worden getroffen. Er is reeds €7,96 mln. (netto contante waarde) ten laste van de algemene reserve grondexploitatie gebracht (in 2022 is €1,21 mln. vrijgevallen). In de tabel hiernaast worden de voorzieningen (resultaten op eindwaarde) weergegeven (in totaal €8,40 mln.). Algemene reserve grondexploitaties = €0,02 mln.

Het totale resultaat van de grondexploitatieportefeuille is hiermee als volgt; het verwachte resterende resultaat op eindwaarde (€0,32 mln.) + de reeds getroffen verliesvoorziening (€8,40 mln.) = €8,72 mln. (winstpotentieel) + het totaal aan gerealiseerde tussentijdse winstnemingen tot en met 2022 (€16,88 mln.) = €25,60 mln. €25,60 mln. totaal resultaat (eindwaarde)

Het identificeren en beheersen van de risico’s draagt er aan bij de projecten binnen de (financiële) kaders te laten verlopen. Het totale gewogen risicobedrag van de grondexploitaties wordt per ultimo 2022 ingeschat op €2,81 mln. In 2021 was dit €2,26 mln, in 2020 €3,68 mln. en €3,54 mln. in 2019. Zie voor het verloop de grafiek hiernaast.

Totaal risicobedrag grondexploitaties = €2,81 mln.

Meerjaren Programma Grondexploitaties 2023

Inhoudsopgave 1. Inleiding ............................................................................................................................................... 3 2. Financiële paragraaf gemeentelijke grondexploitaties ....................................................................... 4 2.1 Uitgangspunten actualisatie .......................................................................................................... 4 2.2 Verloop boekwaarde grondexploitaties ........................................................................................ 7 2.3 Winst- en verliesnemingen............................................................................................................ 7 2.4 Prognose grondexploitaties........................................................................................................... 9 2.5 Totale resultaat per grondexploitatie ......................................................................................... 11 2.6 Samenvattende totaaltabellen .................................................................................................... 11 2.7 Risicobeheersing.......................................................................................................................... 12 3.

Grondexploitaties (bouwgronden in exploitatie) .............................................................................. 14 3.1 Alphenseweg (grenzend aan OBS de Wildschut) ........................................................................ 14 3.2 Centrumplan Gilze (centrumdeel) ............................................................................................... 16 3.3 Centrumplan Gilze (parkdeel) ..................................................................................................... 18 3.4 Centrumplan Rijen Oost .............................................................................................................. 20 3.5 Eikenveld ..................................................................................................................................... 22 3.6 Tussen de Leijen .......................................................................................................................... 24 3.7 Vliegende Vennen Noord-Oost ................................................................................................... 26 3.8 Wendel-Zuid ................................................................................................................................ 28 3.9 Haansberg Oost ...........................................................................................................................

30 3.10 Midden-Brabant Poort (ingebrachte grond) ............................................................................. 32 3.11 Midden-Brabant Poort fase 1 .................................................................................................... 33 3.12 Midden-Brabant Poort fase 2 .................................................................................................... 35 3.13 Vliegende Vennen Paarse Strook .............................................................................................. 37 4. Materiële vaste activa ....................................................................................................................... 39 4.1 Wettelijk kader ............................................................................................................................ 39 4.2 Materiële vaste activa ................................................................................................................. 39 4.3 Overzichtskaarten per kern ......................................................................................................... 41 Bijlagen (GEHEIM) ................................................................................................................................. 50

1. Inleiding De grondexploitaties worden in het kader van de jaarstukken jaarlijks herzien. Er wordt inzicht gegeven in de gerealiseerde en de nog te realiseren kosten en opbrengsten en tevens wordt een prognose gegeven voor het eindresultaat. De raad besluit over de uitkomsten van deze herziening door middel van het vaststellen van het Meerjarenprogramma Grondexploitaties (hierna MPG). Het MPG is verwerkt in de jaarstukken 2022 en dient mede als toelichting op deze jaarstukken. Eventuele benodigde bijstellingen worden meegenomen bij het opstellen van de begroting 2024. De dertien bouwgronden die per ultimo 2022 in exploitatie zijn genomen, worden nader toegelicht. Er wordt informatie gegeven over: ▪ Het projectdoel en maatschappelijke waarden. ▪ Kaartmateriaal/situatieschetsen. ▪ De voortgang. ▪ Financiële resultaten en tussentijdse winstnemingen. ▪ Actueel inzicht in de benodigde verliesvoorzieningen. Voor wat betreft de financiële actualisatie van de gemeentelijke grondexploitaties wordt inzicht gegeven in: ▪ De uitgangspunten. ▪ De geactualiseerde programma’s. ▪ Bijgestelde kosten- en opbrengstenraming en fasering. ▪ Verloop van de boekwaarde en het resultaat. ▪ Actueel inzicht in de stand van zaken van de aan de grondexploitaties gelieerde risico’s en het weerstandsvermogen. Daarnaast is voor elke afzonderlijke grondexploitatie een dashboard opgenomen in de bijlagen.

Voor wat betreft de (strategische) grondposities wordt een beeld geschetst van: ▪ Het wettelijke kader. ▪ Grond als vast actief (geen toekomstig ontwikkelgebied). ▪ Grond bestemd voor gebiedsontwikkeling op termijn. ▪ Actuele boekwaarden. ▪ Overzichtskaarten per kern. Het woningbouwprogramma in de gemeentelijke grondexploitaties maakt deel uit van het totale, geplande nieuwbouwaanbod in de gemeente Gilze en Rijen. Als dat totale nieuwbouwaanbod in lijn is met de totale vraag naar woningen, is duidelijk dat ons grondexploitatieprogramma in combinatie met het programma van private partijen aansluit op de vraag. De vernieuwde woningbouwprogrammering en de communicatie hieromtrent verloopt separaat van het MPG. Op basis van de behoefteraming bedrijventerreinen Noord-Brabant wordt momenteel een rapportage opgemaakt waarin deze raming wordt gekoppeld aan een actueel beeld van vraag en aanbod bedrijventerreinen in Gilze en Rijen. Dit traject is in april opgestart en zal tot de zomer in beslag nemen, hierover zal separaat worden gecommuniceerd en dit maakt derhalve geen onderdeel uit van het MPG. De bevindingen worden, waar nodig, meegenomen in de actualisatie van de grondexploitaties in het kader van de begroting.

2. Financiële paragraaf gemeentelijke grondexploitaties Een grondexploitatie is de financiële vertaling van een ruimtelijk plan. Het is een overzicht van kosten en opbrengsten van de productie van bouw- en woonrijpe grond, uitgezet in de tijd (fasering). Hierbij wordt rekening gehouden met kosten- en opbrengstenstijgingen en rentetoerekening. Onder deze categorie, bouwgrond in exploitatie, vallen de gronden in eigendom van de gemeente Gilze en Rijen waarvoor de gemeenteraad een grondexploitatie(begroting) heeft vastgesteld. Het betreffen gronden die zich in een transformatieproces bevinden waarbij in bezit zijnde grond en (eventueel) aanwezige opstallen worden omgevormd naar bouwrijpe grond, met als oogmerk (opnieuw) te worden bebouwd. De grondexploitatie heeft gedurende de looptijd van het plan verschillende functies. Tijdens de fase van planvoorbereiding is het vooral een instrument voor het berekenen van de financiële gevolgen en het beoordelen van de haalbaarheid van het voorgenomen plan. Tijdens de fase van de planuitvoering is de grondexploitatie vooral een instrument voor het bewaken van de uitvoering. In dit hoofdstuk worden de financiën van de gemeentelijke grondexploitaties op hoofdlijnen in beeld gebracht.

2.1 Uitgangspunten actualisatie In onderstaande tabel worden de parameters weergegeven die zijn gehanteerd om de grondexploitaties te actualiseren (voor de actualisaties per 30 juni 2022 en per ultimo 2022 zijn dezelfde parameters gehanteerd). Ter vergelijking zijn ook de parameters van 2021 weergegeven. Paramaters

2021

2022

Toe te rekenen rente Disconteringsvoet

0,27% 2,00%

Indexering kosten 2022 2023-2026 2027-2031 2023 2024 en 2025 2026 en 2027 2027-2032 Indexering opbrengsten woningbouw 2023 e.v. 2023, 2024 en 2025 2026 e.v. Indexering opbrengsten bedrijventerreinen 2023 e.v. 2023, 2024 en 2025 2026 e.v.

4,00% 3,00% 2,00% 6,00% 4,00% 3,00% 2,00%

1,00% 0,00% 1,00%

Grondprijzen 2023 Zie toelichting hieronder Tabel 1; parameters 2021/2022 (voor specifieke grondexploitaties kunnen afwijkende parameters worden gehanteerd)

De onderbouwing van de parameters wordt in deze paragraaf nader toegelicht. 4

Toe te rekenen rente Conform de Besluit, Begroting en Verantwoording-regelgeving (hierna; BBV) wordt de rekenrente enkel gebaseerd op de werkelijke rente op vreemd vermogen (gewogen gemiddelde rente op portefeuilleniveau). Er is geen sprake van project-financiering. De toe te rekenen rente is bepaald op 0,27%. Disconteringsvoet De eindwaarden worden contant gemaakt op basis van een disconteringsvoet van jaarlijks 2% conform de BBV-regelgeving. De contante waarde van de (kasstromen van de) toekomstige baten en lasten van grondexploitaties is van belang voor het bepalen van de te treffen verliesvoorziening. Omdat er geen markt is voor grondexploitaties (gemeenten zijn in principe de enige partij die dit uitvoeren), is er geen disconteringsvoet beschikbaar vanuit de markt. Daarom is door de commissie BBV middels een stellige uitspraak in de notitie ‘Grondbeleid in begroting en jaarstukken’ (2019) de disconteringsvoet gesteld op 2%, zijnde het maximale meerjarig streefpercentage van de Europese Centrale Bank voor de inflatie binnen de Eurozone. De gemeente hoeft hier dus geen eigen inschatting van te maken. Indexering kosten (situatieschets) De kostenontwikkeling voor de grond-, weg- en waterbouw (hierna; GWW) is vergelijkbaar met de woningbouwkostenontwikkeling. De schaarste aan bouwmaterialen en het personeelstekort is ook op de GWW-sector van toepassing.

De hoge energieprijzen hebben de productiekosten van veel bouwmaterialen doen stijgen. Dit geldt met name voor bouwmaterialen waar veel energie nodig is voor productie, zoals gebakken materiaal en staal. De ontwikkeling van de prijzen van bouwmaterialen is sterk afhankelijk van de oorlog in Oekraïne. Hoe langer deze aanhoudt, hoe langer de problematiek omtrent bouwmaterialen zal aanhouden. De schaarste aan bouwmaterialen zal pas worden verholpen op het moment dat de productieketens onder normale omstandigheden kunnen functioneren. De lonen in de bouw- en infrasector zijn als gevolg van cao-onderhandelingen in januari 2023 met 2,5% gestegen en in juni 2023 nogmaals met 2,5%. De looncomponent weegt minder zwaar in de kostenontwikkeling dan de materiaalcomponent. Voor de bouw- en infrasector gold tot 2 november 2022 een bouwvrijstelling stikstof. De Raad van State kwam op deze datum met de uitspraak dat de bouwvrijstelling niet gebruikt mag worden bij bouwprojecten. Hierdoor moet per project onderzoek worden gedaan naar de mogelijke gevolgen van de stikstofuitstoot. Dit zorgt voor vertragingen bij het verlenen van vergunningen en hierdoor stijgen de kosten. Hoe de toekomst er voor de GWW-sector uit zal zien blijft onzeker. De loon- en materiaalkosten zullen nog blijven stijgen. Hierdoor zal de prijsstijging op de korte termijn nog hoog zijn.

Naar verwachting zullen de GWW-kostenstijgingen op middellange termijn stabiliseren op een hoog niveau. Indexering kosten (gehanteerde parameters) Binnen de grondexploitaties (per 30-06-2022) werd voor het jaar 2022 rekening gehouden met een indexering van de kosten van 10%. Op basis van bovenstaande verwachtingen (en deels op basis van reeds beschikbare realisatiecijfers over 2022 en begin 2023) stellen we dit percentage bij naar 7%. Voor 2023 is gekozen een stijging van de bouwkosten voor de GWW-sector aan te houden van 6%. Voor de middellange termijn wordt een kostenstijging van 4% per jaar voor 2024 en 2025 en van 3% per jaar voor 2026 en 2027 gehanteerd en in de daarop volgende 5 jaren 2% per jaar (conform het langjarig inflatiegemiddelde). Dat biedt binnen de grondexploitatie de mogelijkheid om budgetten voor bouw- en woonrijpmaken te verhogen. Zodat er voldoende geld is om werkzaamheden die de komende jaren moeten gebeuren ook te laten uitvoeren tegen marktconforme condities. (bronnen; Metafoor, Stadkwadraat, Bouwtotaal en BDB)

Grondprijzen 2023 De notitie grondprijzen gaat in op de grondprijzen zoals de gemeente Gilze en Rijen die in 2023 hanteert voor de uitgifte van gronden met verschillende functies. Het belangrijkste doel van deze notitie is dan ook de communicatie van de (uitgangspunten voor de) actuele grondprijzen richting belangstellenden, zoals burgers en marktpartijen. We borduren daarbij voort op de actuele- en marktconforme grondprijzen uit de grondprijzennotitie uit 2022. Er is sprake van ruimte voor verhoging van onze grondprijzen wanneer bijvoorbeeld de vrij op naam prijzen (hierbij zijn alle wettelijke kosten voor de aankoop van het huis al in de prijs meegenomen) sterker stijgen dan de bouwkosten of als de gemeente bijvoorbeeld wordt geconfronteerd met hogere kosten voor het aanleggen van publieke voorzieningen. Daarnaast spelen economische ontwikkelingen zoals de inflatie een rol en kunnen backtesting, marktanalyses en benchmarking uitwijzen dat de grondprijzen kunnen worden verhoogd. Deze factoren zijn geanalyseerd aan de hand van eigen onderzoek. Op basis van deze analyse, in combinatie met door externe bureaus opgestelde adviezen en rapportages vanuit de markt, is per afzonderlijk vastgoedsegment (voor zowel woningbouw als bedrijventerreinen, zendmasten en overige nutsvoorzieningen) een behouden grondprijsstijging van 2% doorgevoerd.

Met uitzondering van sociale huurwoningen, waarvoor geen verhoging is doorgevoerd. De effecten van de verhoging van de grondprijzen zijn verwerkt in de lopende grondexploitaties. Onderstaand een overzichtstabel met de grondprijzen voor 2023 per segment (zoals opgenomen in de notitie “grondprijzen 2023 van gemeente Gilze en Rijen”). Grondprijzen Gilze en Rijen 2023 Sociale huurwoningen Kavel t/m 120 m2 Aanvullende prijs per m2 indien kavel > 120 m2 Vrijesector huurwoningen Tussenwoning Hoekwoning Appartement Koopwoningen Tussenwoning Hoekwoningen Tweekapper Vrijstaand Appartement Bouwkavels voor particuliere ontwikkeling Vrijstaand Bouwkavels op het bedrijventerrein Bedrijventerrein Haansberg Vliegende Vennen Paarse Strook (bedrijven) Vliegende Vennen Paarse Strook (wonen minimaal 400 Reststroken Percelen t.b.v. tussen- en hoekwoningen Percelen t.b.v. tweekappers en vrijstaand Percelen t.b.v. appartementencomplexen Percelen t.b.v. bedrijventerreinen Zendmasten en overige nutsvoorzieningen Zendmasten (jaarlijkse huurprijs) Plaatsing extra antenne/medegebruik Overige nutsvoorzieningen Innovatieve woonvormen Huisvesting anders dan reguliere woningbouw Overige functies Kantoren Maatschappelijke voorzieningen zonder winstoogmerk Maatschappelijke voorzieningen met winstoogmerk

192 p/m2 281 p/m2 286 p/m2 320 p/m2 292 p/m2 bvo 342 p/m2 337 p/m2 398 p/m2 393 p/m2 337 p/m2 bvo 393 p/m2 153 p/m2 158 p/m2 393 p/m2 261 p/m2 298 p/m2 261 p/m2 153 p/m2 6.324 p/provider 3.162 toeslag 208 p/m2 taxatie/residueel taxatie / residueel

Tabel 2; grondprijzen 2023

Indexering opbrengsten In het kader van de waardering van de grondexploitatie gaan wij conform de BBV-regelgeving uit van het voorzichtigheidsprincipe. Voor de jaren 2024 en 2025 is de opbrengststijging, gezien de hoge mate van onzekerheid en vanuit een behoedzame benadering, op 0% gezet. De daaropvolgende jaren wordt een opbrengstenstijging van 1% gehanteerd. Bij de volgende actualisatie moet op basis van nieuwe marktgegevens blijken of het hanteren van een hogere of lagere indexering van de opbrengsten voor deze regio kan worden beargumenteerd.

2.2 Verloop boekwaarde grondexploitaties De boekwaarde geeft het totaal aan gemaakte kosten en opbrengsten weer, die op de peildatum zijn gerealiseerd (inclusief rente). Bij een negatieve boekwaarde overstijgen de opbrengsten de kosten. Bij een positieve boekwaarde zijn meer kosten dan opbrengsten gerealiseerd. Uit tabel 3 hieronder blijkt dat de totale boekwaarde, oftewel het geïnvesteerde vermogen in actief ontwikkelde gronden, met circa 47% is gedaald (jaarrekening 2022 versus jaarrekening 2021). In 2022 is voor €2.477.160 aan kosten gemaakt en zijn €11.902.224 opbrengsten gerealiseerd. De grootste opbrengsten werden gerealiseerd op het bedrijventerrein “Midden-Brabant Poort fase 1” en de woningbouwexploitaties en “Centrumplan Gilze (centrumdeel)”, “Centrumplan Rijen Oost”, “Vliegende Vennen Noord Oost” en “Wendel Zuid”.

Grondexploitatie

Boekwaarde Boekwaarde per 31-12-2020 per 31-12-2021

Alphenseweg (OBS de Wildschut) Centrumplan Gilze (centrumdeel) Centrumplan Gilze (parkdeel) Centrumplan Rijen Oost Eikenveld Tussen de Leijen Vliegende Vennen Noord Oost Wendel Zuid Subtotaal woningbouw Haansberg Oost Midden-Brabant Poort (ingebrachte grond) Midden-Brabant Poort fase 1 Midden-Brabant Poort fase 2 Vliegende Vennen Paarse Strook Subtotaal bedrijventerreinen Totaal Afname boekwaarde Tabel 3; boekwaarden grondexploitaties

1.004.793 6.070.423 -343.547 2.711.263 -158.065 6.490.762 -487.139 1.174.471 16.462.962 -322.723 -1.116.075 4.400.407 3.687.304 -1.249.253 5.296.634 21.759.596

1.165.217 7.387.071 -1.802.247 2.758.268 -150.996 6.650.276 -604.343 1.497.983 16.901.230 -311.507 -1.047.492 2.328.997 3.694.652 -1.661.150 3.003.501 19.904.731 -9%

Lasten 2022

Baten 2022

24.058 449.384 261.078 111.707 63.529 820.978 288.082 259.510 2.278.326 37.658 38.614 80.357 34.096 8.110 198.834 2.477.160

3.055.649 407.380 1.055.621 17.661 1.411.225 1.378.870 7.326.406 527.510 4.020.317 2.571 25.420 4.575.818 11.902.224

Boekwaarde per 31-12-2022 1.189.276 4.780.806 -1.948.549 1.814.354 -87.467 7.453.593 -1.727.485 378.623 11.853.150 -801.359 -1.008.878 -1.610.963 3.726.177 -1.678.460 -1.373.483 10.479.667 -47%

2.3 Winst- en verliesnemingen Bij de bepaling van de winstneming is de "percentage of completion" regel uit het BBV toegepast. Daarbij wordt een deel van het verwachte eindresultaat tussentijds als winst genomen naar rato van de gerealiseerde baten en lasten. Deze tussentijdse winst wordt gedoteerd aan de algemene reserve grondexploitaties. In tabel 4 op de volgende pagina worden per grondexploitatie de genomen winsten in 2022 getoond.

Winstneming 2022 Centrumplan Gilze (parkdeel) 62.134 Eikenveld 44.062 Vliegende Vennen Noord Oost 399.178 Wendel Zuid 197.758 Subtotaal woningbouw 703.132 Haansberg Oost 314.498 Midden-Brabant Poort (ingebrachte grond) 65.967 Midden-Brabant Poort fase 1 421.102 Vliegende Vennen Paarse Strook -60.402 Subtotaal bedrijventerreinen 741.165 Totaal 1.444.297 Tabel 4; winstnemingen grondexploitaties Grondexploitatie

Inclusief deze winstnemingen (die de boekwaarde verhogen) laat het verloop van de boekwaarde het volgende beeld zien. Omschrijving In exploitatie genomen gronden woningbouw In exploitatie genomen gronden bedrijventerreinen

Stand per 13-12-2021

Lasten 2022

Baten 2022

Winstneming 2022

Stand per 31-12-2022

17.691.531

2.278.326

7.326.406

703.132

13.346.582

5.652.869

198.834

4.575.818

741.165

2.017.050

Totaal 23.344.399 2.477.160 Tabel 5; verloop boekwaarde inclusief winstnemingen

11.902.224

1.444.297

15.363.632

Voor projecten waarin, naar verwachting, niet alle kosten gedekt worden door opbrengsten vormen wij een voorziening. We brengen dit bedrag ten laste van de algemene reserve grondexploitatie. Jaarlijks bezien we bij de jaarrekening of we de gronden moeten afwaarderen en een verliesvoorziening moeten treffen. In de tabel hieronder worden per grondexploitatie de dotaties aan c.q. onttrekkingen uit de verliesvoorziening getoond. Verliesnemingen 2022 Alphenseweg (grenzend aan OBS de Wildschut) 26.602 Centrumplan Gilze (centrumdeel) -567.614 Centrumplan Rijen Oost -797.851 Subtotaal woningbouw -1.338.863 Midden-Brabant Poort fase 2 125.891 Subtotaal bedrijventerreinen 125.891 Totaal -1.212.972 Tabel 6; verliesvoorziening grondexploitaties Grondexploitatie

De voorziening verwachte verliezen heeft hierdoor per ultimo 2022 een stand van €7.958.454. Het totale resultaat van de grondexploitaties over 2022 bedraagt €2.657.268. Opgebouwd uit in totaal €1.444.297 aan winstnemingen en een vrijval van de verliesvoorziening (in totaal €1.212.971), zie tabel 7 op de volgende pagina.

Omschrijving In exploitatie genomen gronden woningbouw In exploitatie genomen gronden bedrijventerreinen Totaal Omschrijving Voorziening verwachte verliezen Totaal resultaat grondexploitaties

Stand per 13-12-2021

Lasten 2022

Baten 2022

Winstneming 2022

Stand per 31-12-2022

17.691.531

2.278.326

7.326.406

703.132

13.346.582

5.652.869

198.834

4.575.818

741.165

2.017.050

23.344.399

2.477.160

11.902.224

1.444.297

15.363.632

Vrijval verliesvoorziening 2022

Stand per 31-12-2022

-1.212.971

-7.958.452

Stand per 13-12-2021 -9.171.423

2.657.268

Tabel 7; resultaat grondexploitaties 2022

Met het aanhouden van een evenwichtige en robuuste grondexploitatieportefeuille is het mogelijk gemaakt (positieve algemene reserve grondexploitatie) een voorziening te vormen voor projecten waarin niet alle kosten gedekt worden door opbrengsten. De gemeente levert daarmee, ondanks deze verliezen, een forse maatschappelijke bijdrage middels de realisatie van de volgende projecten: ▪ Twee centrumplannen (geraamd negatief resultaat van circa €6.300.000). ▪ De bouw van een nieuwe school (geraamd negatief resultaat van circa € 700.000). ▪ De uitbreiding van een bedrijventerrein (geraamd negatief resultaat van circa € 900.000). Voor specifieke inhoudelijke informatie over de totstandkoming van de winstnemingen en verliesvoorzieningen per grondexploitatie, wordt verwezen naar hoofdstuk 3.

2.4 Prognose grondexploitaties In onderstaande tabel zijn naast de boekwaarden per ultimo 2022 ook de nog te realiseren kosten (inclusief indexering en rente) en opbrengsten opgenomen. Met het verwachte resterende (dus exclusief reeds genomen winsten) resultaat op eindwaarde als sluitstuk.

Grondexploitatie

Boekwaarde per 31-12-2022

Verwachte lasten

Alphenseweg (OBS de Wildschut) 1.189.276 Centrumplan Gilze (centrumdeel) 4.780.806 Centrumplan Gilze (parkdeel) -1.632.651 Centrumplan Rijen Oost 1.814.354 Eikenveld Tussen de Leijen 7.453.593 Vliegende Vennen Noord Oost -835.176 Wendel Zuid 576.381 Subtotaal woningbouw 13.346.582 Haansberg Oost -16.145 Midden-Brabant Poort (ingebrachte grond) -330.343 Midden-Brabant Poort fase 1 -254.582 Midden-Brabant Poort fase 2 3.726.177 Vliegende Vennen Paarse Strook -1.108.058 Subtotaal bedrijventerreinen 2.017.049 Totaal 15.363.631 Tabel 8; verwachte eindwaarde grondexploitaties

264.243 401.533 1.336.572 153.584 20.211.803 797.682 1.427.754 24.593.172 243.286 286.349 136.177 1.882.866 173.269 2.721.947 27.315.119

Verwachte baten 703.840 583.928 80.000 32.257.732 379.638 2.904.986 36.910.125 1.157.961 4.523.485 403.048 6.084.494 42.994.618

Verwachte eindwaarde -749.678 -4.598.411 376.079 -1.967.938 4.592.337 417.132 900.851 -1.029.629 930.820 43.995 118.405 -1.085.558 1.337.837 1.345.498 315.869

Verwacht eindjaar 2024 2024 2024 2024 2022 2031 2024 2026 2024 2025 2025 2030 2024

Uit bovenstaande tabel valt het volgende af te lezen: ▪ De waardering van de bouwgronden in exploitatie per 31 december 2022 bedraagt €15.363.631 en is gebaseerd op de geactualiseerde grondexploitaties per ultimo 2022 (dit is de beste inschatting op het moment van actualiseren, omgeven door de nodige aannames en veronderstellingen). ▪ In alle gemeentelijke grondexploitaties tezamen moet nog €42.994.618 aan opbrengsten worden gerealiseerd. ▪ Om de boekwaarde van de huidige projecten ook daadwerkelijk terug te kunnen verdienen, zijn naast het realiseren van opbrengsten ook investeringen nodig. Om de grondexploitaties af te ronden moet nog €27.315.119 aan kosten worden gemaakt. ▪ Het verwachte resterende (dus exclusief reeds genomen winsten) resultaat op eindwaarde voor alle woningbouwexploitaties tezamen bedraagt -€1.029.629 (boekwaarde per ultimo 2021 plus de nog te verwachte lasten minus de nog te verwachte opbrengsten). Voor de negatieve resultaten is reeds een voorziening getroffen. De komende jaren wordt dus nog een positief resultaat op eindwaarde verwacht van in totaal €6.286.399. ▪ Alle bedrijventerreinexploitaties tezamen laten een positief verwacht resterend (dus exclusief reeds genomen winsten) resultaat zien van €1.345.498 (boekwaarde per ultimo 2021 plus de nog te verwachte lasten minus de nog te verwachte opbrengsten).

Voor de negatieve resultaten is reeds een voorziening getroffen. De komende jaren wordt dus nog een positief resultaat op eindwaarde verwacht van in totaal €2.431.056. Onderstaande grafiek geeft het verloop van de boekwaarde, de verwachte lasten, de verwachte baten en het verwachte resterende resultaat (eindwaarde) over de afgelopen drie jaar weer.

Grafiek 1; verloop grondexploitatieportefeuille

Van deze grafiek kan het volgende worden afgelezen: ▪ De boekwaarde is in 2022 gedaald met circa €8.000.000, ofwel circa 34%. Per ultimo 2022 bedraagt de boekwaarde daarmee circa €15.400.000. Naarmate dit bedrag lager wordt, daalt dus het geïnvesteerd vermogen en het daarmee gepaard gaande risico. Op basis van de geactualiseerde grondexploitaties zal de boekwaarde naar verwachting de komende jaren verder afnemen omdat er meer opbrengsten dan kosten worden verwacht. ▪ Het bedrag aan nog te realiseren kosten is per ultimo 2022 gestegen met circa €9.300.000, ofwel circa 52%. Dit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt doordat het zuidelijke deel van het plangebied “Tussen de Leijen” is betrokken in de reeds lopende grondexploitatie. ▪ Het bedrag aan nog te realiseren opbrengsten is per ultimo 2022 gestegen met circa €4.900.000 miljoen, ofwel circa 13%. Dit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt doordat het zuidelijke deel van het plangebied “Tussen de Leijen” is betrokken in de reeds lopende grondexploitatie. ▪ Het per saldo verwachte negatieve resterende resultaat (eindwaarde) op alle grondexploitaties is toegenomen. In de jaarrekening 2021 is een negatief resultaat gerapporteerd 10

van €3,2 miljoen. In de jaarrekening 2022 is een positief resultaat gerapporteerd van €0,3 miljoen. De saldi van positieve en negatieve grondexploitaties moeten echter separaat worden beschouwd vanwege de te vormen voorzieningen voor verliesgevende grondexploitaties (zoals toegelicht in paragraaf 2.3).

2.5 Totale resultaat per grondexploitatie De opbouw van het totale resultaat per project (het verwachte resterende resultaat op eindwaarde, ofwel de nog te nemen toekomstige winsten, plus de gerealiseerde tussentijdse winstnemingen tot en met 2022) wordt hieronder weergegeven. Deze wordt tevens vergeleken met de resultaten zoals opgenomen in de jaarstukken 2021. In tabel 9 voor de woningbouwexploitaties en in tabel 10 voor de bedrijventerreinexploitaties. In hoofdstuk 3 worden deze verschillen per grondexploitatie toegelicht. Exploitatie (woningbouw)

Verwachte EW Tussentijdse Totaal resultaat Totaal resultaat jaarstukken winstnemingen project (EW) project (EW) 2022 t/m 2022 jaarstukken 2022 jaarstukken 2021

Al phens eweg (grenzend a a n OBS de Wi l ds chut)

-749.678

Centrumpl a n Gi l ze (centrum)

-4.598.411

Centrumpl a n Gi l ze (pa rk)

376.079

Centrumpl a n Ri jen Oos t

-1.967.938

Ei kenvel d Tus s en de Lei jen

Verschil

-749.678

-722.002

-27.677

-4.598.411

-5.398.590

800.179

1.517.033

1.597.461

-80.429

-1.967.938

-2.853.983

886.044

1.140.954 -

403.233

395.760

7.473

4.592.337

1.099.759

3.492.578 -64.861

Vl . Vennen Noord Oos t

417.132

3.709.890

4.127.022

4.191.883

Wendel Zui d

900.851

197.758

1.098.609

1.089.999

8.610

-599.712

5.021.919

Verwachte EW Tussentijdse Totaal resultaat Totaal resultaat jaarstukken winstnemingen project (EW) project (EW) 2022 t/m 2022 jaarstukken 2022 jaarstukken 2021

Verschil

Totaal

-1.029.629

5.451.835

4.422.206

Tabel 9 totale resultaat per project (woningbouw)

Exploitatie (bedrijveterreinen) Ha a ns berg Oos t

930.820

5.046.897

5.977.717

5.943.569

34.148

MBP (i ngebra chte grond)

43.995

1.260.292

1.304.287

1.246.917

57.369

MBP fa s e 1

118.405

2.587.796

2.706.200

2.712.647

-6.447

MBP fa s e 2

-1.085.558

-956.818

-128.740

Vl . Vennen Pa a rs e Strook

1.337.837

2.531.366

3.869.203

3.864.061

5.142

Totaal

1.345.498

11.426.351

12.771.848

12.810.376

-38.528

Tabel 10 totale resultaat per project (bedrijventerrein)

Het totale resultaat van de grondexploitatieportefeuille is hiermee als volgt; het verwachte resterende resultaat op eindwaarde (€300.000) + de reeds getroffen verliesvoorziening op eindwaarde (€8.400.000) = €8.700.000 (winstpotentieel) + het totaal aan gerealiseerde tussentijdse winstnemingen tot en met 2022 (€16.900.000) = €25.600.000.

2.6 Samenvattende totaaltabellen Voor de volledigheid worden hieronder twee tabellen gepresenteerd waarin hetgeen in de voorgaande paragrafen is besproken, is samengevoegd.

Exploitatie (woningbouw)

Boekwaarde Lasten per 31-122022 2021

Al phens eweg (grenzend a a n OBS de Wi l ds chut)

Winst- Boekwaarde Tussentijdse Totaal Verwachte Verwachte Verwachte neming per 31-12winstnemingen resultaat lasten baten eindwaarde 2022 2022 t/m 2022 project (EW)

Baten 2022

1.165.217

24.058

Centrumpl a n Gi l ze (centrum)

7.387.071

449.384 3.055.649

Centrumpl a n Gi l ze (pa rk)

-1.548.483

261.078

Centrumpl a n Ri jen Oos t

2.758.268

111.707 1.055.621

407.380

1.189.276

264.243

703.840

-749.678

4.780.806

401.533

583.928

-4.598.411

62.134

-1.632.651

1.336.572

80.000

376.079

1.814.354

153.584

-1.967.938

1.140.954 -

-1.967.938

403.233 -

4.592.337

Ei kenvel d

-107.591

63.529

44.062

Tus s en de Lei jen

6.650.276

820.978

17.661

7.453.593

Vl . Vennen Noord Oos t

-111.212

288.082

1.411.225

399.178

-835.176

797.682

379.638

417.132

1.497.983

259.510 1.378.870

197.758

576.381

1.427.754

2.904.986

900.851

3.709.890 197.758,00

4.127.022

Wendel Zui d

Totaal

17.691.531 2.278.326

703.132

13.346.582

24.593.172 36.910.125

-1.029.629

5.451.835

4.422.206

7.326.406

20.211.803 32.257.732

1.517.033

4.592.337

403.233

1.098.609

Tabel 11; totaaltabel woningbouw grondexploitaties Exploitatie (bedrijveterreinen)

Boekwaarde Lasten per 31-122022 2021

Baten 2022

Winst- Boekwaarde Tussentijdse Totaal Verwachte Verwachte Verwachte neming per 31-12winstnemingen resultaat lasten baten eindwaarde 2022 2022 t/m 2022 project (EW)

Ha a ns berg Oos t

159.209

37.658

527.510

314.498

-16.145

243.286

1.157.961

930.820

5.046.897

5.977.717

MBP (i ngebra chte grond)

-434.924

38.614

65.967

-330.343

286.349

43.995

1.260.292

1.304.287

MBP fa s e 1

3.264.276

80.357

4.020.317

421.102

-254.582

136.177

118.405

2.587.796

2.706.200

MBP fa s e 2

3.694.652

34.096

2.571

3.726.177

1.882.866

4.523.485

-1.085.558

Vl . Vennen Pa a rs e Strook

-1.030.346

8.110

25.420

-60.402

-1.108.058

173.269

403.048

1.337.837

2.531.366

3.869.203

Totaal

5.652.868

198.834

4.575.818

741.165

2.017.049

2.721.947

6.084.494

1.345.498

11.426.351

12.771.848

Tabel 12; totaaltabel bedrijventerrein grondexploitaties

Voor de projecten waarin, naar verwachting, niet alle kosten gedekt worden door opbrengsten is een voorziening gevormd. In tabel 13 worden de verliesvoorzieningen (tegen contante waarde) weergegeven voor de woningbouwexploitaties en in tabel 14 voor de bedrijventerreinexploitaties. Exploitatie (woningbouw)

Stand per Mutatie verlies- Stand per 31-12-2021 voorziening 2022 31-12-2022

Al phens eweg (grenzend a a n OBS de Wi l ds chut)

693.965

26.602

720.567

Centrumpl a n Gi l ze (centrum)

4.987.463

-567.614

4.419.849

Centrumpl a n Ri jen Oos t

2.689.372

-797.851

1.891.521

Totaal

8.370.800

-1.338.862

7.031.937

Tabel 13 verloop verliesvoorzieningen woningbouwexploitaties

Exploitatie (bedrijventerreinen)

Stand per Mutatie verlies- Stand per 31-12-2021 voorziening 2022 31-12-2022

MBP fas e 2

800.623

125.891

926.514

Totaal

800.623

125.891

926.514

Tabel 14 verloop verliesvoorzieningen bedrijventerreinexploitaties

2.7 Risicobeheersing Per project worden de risico’s geactualiseerd. De gesignaleerde risico’s worden gewogen en gekwantificeerd. Op basis hiervan wordt het risicoprofiel bepaald. Hierbij wordt rekening gehouden met het verwachte resultaat van de betreffende grondexploitatie. Immers, bij winstgevende grondexploitaties kunnen risico’s vooralsnog binnen de grondexploitatie worden opgevangen (zogenaamde winstverdamping). Bij verlieslatende grondexploitaties zal daarentegen een aanvullende verliesvoorziening nodig zijn indien risico’s zich daadwerkelijk voordoen. Weerstandscapaciteit Als uitgangspunt geldt dat sprake is van een financieel risico als in de gevolgen niet kan worden voorzien door verzekeringen, specifiek in de balans opgenomen voorzieningen en de lopende 12

begroting c.q. exploitatie. Voor de gemeente betreft het risico’s in de sfeer van calamiteiten, bovenmatige kostenontwikkelingen en mogelijk nadeliger inkomsten, wat een beslag betekent op de algemene- en bestemmingsreserves. Hiertoe dient dan een minimale buffer (weerstandscapaciteit) aanwezig te zijn om financiële gevolgen op te kunnen vangen. Tabel 15 hieronder toont de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit voor de jaarrekening 2022 (inclusief verloop). Exploitatie (woningbouw) Benodigde weerstandscapaciteit marktrisico's Benodigde weerstandscapaciteit projectrisico's Totaal benodigde weerstandscapaciteit

JR 2020

JR 2021

JR 2022

2.227.827

1.192.181

1.411.718

50.000

335.000

2.277.827

1.192.181

1.746.718

Exploitatie (bedrijveterreinen) JR 2020

JR 2021

JR 2022

Benodigde weerstandscapaciteit marktrisico's

1.258.500

925.000

952.500

Benodigde weerstandscapaciteit projectrisico's

142.500

107.376

1.401.000

1.067.500

1.059.876

Totaal benodigde weerstandscapaciteit Exploitatie (totaal) Benodigde weerstandscapaciteit marktrisico's Benodigde weerstandscapaciteit projectrisico's Totaal benodigde weerstandscapaciteit

JR 2020

JR 2021

JR 2022

3.486.327

2.117.181

2.364.218

192.500

142.500

442.376

3.678.827

2.259.681

2.806.594

Tabel 15; weerstandscapaciteit grondexploitaties

Risicoprofiel Het totaal van de geïnventariseerde risico’s na kansberekening bedraagt voor de jaarrekening 2022 circa €2.807.000. Hiervan heeft circa €1.747.000 (62%) betrekking op de woningbouwexploitaties en circa €1.060.000 (38%) op de bedrijventerreinexploitaties. Ook kunnen we de risico’s qua omvang verdelen in risico’s onder de €100.000 en gelijk aan of boven de €100.000. Hieruit blijkt dat de risico’s onder de €100.000 gezamenlijk een bedrag vertegenwoordigen van circa €515.000 (18%). Hiermee resteert circa €2.292.000 (82%) aan risico’s gelijk aan of boven de €100.000. Ten opzichte van het totaal van de geïnventariseerde risico’s na kansberekening waar in de jaarrekening 2021 rekening mee is gehouden, is een stijging te zien van circa €547.000. Deze stijging wordt hoofdzakelijk veroorzaakt doordat de risico’s naar boven zijn bijgesteld voor grondexploitatie “Tussen de Leijen” als gevolg van het in exploitatie nemen van het zuidelijke deel van het plangebied. Weerstandsvermogen Binnen de algemene reserve van de gemeente wordt rekening gehouden met de benodigde weerstandscapaciteit voor het programma Grond. De aanwezige risicoreserve (gelabeld weerstandsvermogen) is momenteel lager (circa €24.000) dan de benodigde weerstandscapaciteit (circa €2.807.000).

Dit betekent dat de algemene reserve grondexploitatie niet groot genoeg is om de risico’s binnen de grondexploitaties op te vangen. In dit geval worden de risico’s gedekt vanuit de algemene reserve.

3. Grondexploitaties (bouwgronden in exploitatie) Naast algemene gegevens over de grondexploitatie wordt in dit hoofdstuk de voortgang per afzonderlijke ontwikkeling geschetst. Per grondexploitatie wordt de eindwaarde per ultimo 2022 vergeleken met de eindwaarde per ultimo 2021 en zijn de effecten van de volgende uitgangspunten, waar nodig, verwerkt: ▪ Tarieven voor de interne uren (conform ABG-beleid). ▪ Indexering van de kosten en opbrengsten (conform de uitgangspuntennotitie). ▪ Grondprijzen conform de notitie grondprijzen 2023. ▪ Rekenrente, gebaseerd op de werkelijke rente op vreemd vermogen (conform BBVregelgeving).

3.1 Alphenseweg (grenzend aan OBS de Wildschut) Projectgegevens Startjaar grondexploitatie; Verwacht eindjaar; Netto exploitatiegebied; Fase; Programma;

2016 2024 3.946 m2 planontwikkeling 16 woningen (geheel nog te realiseren)

Projectdoel en maatschappelijke waarden ▪ Projectdoel; toevoegen woningen centrumlocatie in samenhang met nieuwbouw school. ▪ Maatschappelijke waarden; prettige schoolomgeving realiseren, verbeteren verkeerssituatie, duurzaam en gezond wonen (bijzondere levensbestendige woonvormen). Plangrenzen/verbeelding

Figuur 1; plangrenzen BP

Figuur 2; voorlopig ontwerp

Stand van zaken De nieuwbouw van OBS de Wildschut is in het voorjaar van 2021 opgeleverd. Nadat de school is gereedgekomen, is het plangebied van de grondexploitatie bouwrijp gemaakt. Het openbaar gebied rondom de school en het openbare schoolspeelterrein worden afgerond in samenhang met het woonrijp maken van het aangrenzende plangebied (de grondexploitatie). Eind 2022 is de formele omgevingsvergunning aangevraagd. De start van de verkoop van de woningen is voorzien begin 2023, de bouw van de woningen vangt naar verwachting aan medio 2023 (mits er voldoende woningen zijn verkocht). De bouwtijd van de woningen is circa 8 maanden. Gedurende de afbouwfase van de woningen wordt gestart met het woonrijp maken van het gebied, waarmee het gehele plangebied in het voorjaar van 2024 gereed zou kunnen zijn. Resultaat Het verloop van het verwachte resultaat (eindwaarde) laat het volgende beeld zien: ▪ Jaarstukken 2021 (per 31-12-2021); -€722.000. ▪ Begroting 2023 (per 30-06-2022); -€735.000. ▪ Jaarstukken 2022 (per 31-12-2022); -€750.000. In vergelijking met de jaarstukken 2021 is het verwachte resultaat (eindwaarde) afgenomen met €28.000. Dit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door de indexering van de eenheidsprijzen. Omdat voor dit project, naar verwachting, niet alle kosten gedekt worden door opbrengsten is een voorziening (op netto contante waarde) gevormd.

Het verloop van deze verliesvoorziening laat het volgende beeld zien: ▪ Jaarstukken 2021 (per 31-12-2021); €694.000. ▪ Jaarstukken 2022 (per 31-12-2022); €721.000. In het dashboard in bijlage I wordt het resultaat per 31-12-2022 toegelicht en afgezet tegen het resultaat per 30-06-2022 en 31-12-2021.

3.2 Centrumplan Gilze (centrumdeel) Projectgegevens Startjaar grondexploitatie; Verwacht eindjaar; Netto exploitatiegebied; Fase; Programma;

2015 2024 20.799 m2 realisatie ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

3 vrijstaande woningen 10 tussenwoningen 12 hoekwoningen 12 tweekappers 34 appartementen (19 koop / 15 huur)

Projectdoel en maatschappelijke waarden ▪ Projectdoel; toevoegen van grondgebonden woningen en twee appartementencomplexen (waarvan een met groendak) als zijnde centrumlocatie in samenhang met de ontwikkeling van een supermarkt en diverse commerciële voorzieningen. ▪ Maatschappelijke waarden; er is een plan ontwikkeld dat past binnen het karakter van het dorp. Met behoud van veel groen, kleinschalig van opzet en speels ingericht. Het nieuwe plein vormt de centrale plek in het plangebied, hier komt ook voldoende ruimte voor commerciële voorzieningen. Plangrenzen/verbeelding

Figuur 4; planschets Figuur 3; plangrenzen BP

Figuur 6; verkavelingstekening Figuur 5; planschets

Stand van zaken Centrumplan Gilze bestaat uit het projectgebied tussen de Nieuwstraat, Lange Wagenstraat en Aalstraat. Het plan wordt gevormd door een centrumdeel en een parkdeel. Voor het centrumdeel hebben we een koop- en realisatieovereenkomst gesloten met de ontwikkelaar. Het gebied wordt in twee fasen gerealiseerd. Met betrekking tot de eerste fase zijn alle winkels, appartementen en grondgebonden woningen in 2022 opgeleverd. De afronding van het openbaar gebied van fase 1 vindt begin 2023 plaats. In 2022 zijn de laatste benodigde delen van de achtertuinen van particulieren in het plangebied door de gemeente verworven, waarmee de tweede fase van start is gegaan. In de grondexploitatie zijn alle uitgangspunten van de realisatieovereenkomst en het gewijzigde programma verwerkt. Met de gesloten overeenkomst zijn we binnen de vastgestelde financiële kaders gebleven die zijn gehanteerd. Op basis van de overeenkomst worden werkzaamheden bouw- en woonrijp maken uitgevoerd door de projectontwikkelaar. Momenteel wordt als eindjaar voor dit project rekening gehouden met 2024. Resultaat Het verloop van het verwachte resultaat (eindwaarde) laat het volgende beeld zien: ▪ Jaarstukken 2021 (per 31-12-2021); -€5.399.000. ▪ Begroting 2023 (per 30-06-2022); -€5.400.000. ▪ Jaarstukken 2022 (per 31-12-2022); -€4.598.000.

In vergelijking met de jaarstukken 2021 is het verwachte resultaat (eindwaarde) toegenomen met €800.000, hoofdzakelijk als gevolg van een nabetaling op basis van de daadwerkelijk gerealiseerde VON prijzen. Omdat voor dit project, naar verwachting, niet alle kosten gedekt worden door opbrengsten is een voorziening (op netto contante waarde) gevormd. Het verloop van deze verliesvoorziening laat het volgende beeld zien: ▪ Jaarstukken 2021 (per 31-12-2021); €4.987.000. ▪ Jaarstukken 2022 (per 31-12-2022); €4.420.000. In het dashboard in bijlage II wordt het resultaat per 31-12-2022 toegelicht en afgezet tegen het resultaat per 30-06-2022 en 31-12-2021.

3.3 Centrumplan Gilze (parkdeel) Projectgegevens Startjaar grondexploitatie; Verwacht eindjaar; Netto exploitatiegebied; Fase; Programma;

2014 2024 56.653 m2 realisatie ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

32 appartementen 35 rijwoningen 22 tweekappers 30 vrijstaande woningen 8 patiowoningen

Projectdoel en maatschappelijke waarden ▪ Projectdoel; toevoegen van grondgebonden woningen en realiseren van projectontwikkelingen met “bouwen naar behoefte” als uitgangspunt. ▪ Maatschappelijke waarden; de inrichting past bij het karakter van het dorp. Er wordt veel groen gerealiseerd en de opzet is kleinschalig en ‘speels’ ingericht. De aanleg van een speelplek en kunstuiting gaan onderdeel uitmaken van het openbaar gebied.

Plangrenzen/verbeelding

Figuur 8; planschets

Figuur 7; plangrenzen BP

Figuur 9; verkavelingstekening

Figuur 10; planschets

Stand van zaken Centrumplan Gilze bestaat uit het projectgebied tussen de Nieuwstraat, Lange Wagenstraat en Aalstraat. Het plan bestaat uit een centrum- en een parkdeel. In het parkdeel zijn verschillende woningbouwinitiatieven gerealiseerd, variërend van collectief particulier opdrachtgeverschap en particuliere woningbouw tot ontwikkeling van appartementengebouwen. Begin 2022 is de uitgifte van de resterende gronden afgerond. De bouwwerkzaamheden van de laatste woningbouwprojecten zijn in 2022 gestart en de verwachting is dat in 2023 een start kan worden gemaakt met het woonrijp maken van het resterende deel. Momenteel wordt voor deze grondexploitatie rekening gehouden met eindjaar 2024. Resultaat Het verloop van het verwachte resultaat (eindwaarde) laat het volgende beeld zien: ▪ Jaarstukken 2021 (per 31-12-2021); €519.000. ▪ Begroting 2023 (per 30-06-2022); €429.000. ▪ Jaarstukken 2022 (per 31-12-2022); €376.000. In vergelijking met de jaarstukken 2021 is het verwachte resultaat (eindwaarde) afgenomen met €143.000. De oorzaken, op hoofdlijnen, zijn als volgt: ▪ In 2022 is een tussentijdse winst genomen van €62.000. ▪ Het resterende verschil wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door de indexering van de eenheidsprijzen. Het saldo van de tot dusver gerealiseerde tussentijdse winstnemingen, per ultimo 2022, bedraagt €1.141.000.

Het saldo van de toekomstige winstnemingen bedraagt naar verwachting €376.000. Dit betekent voor dit project een totaal verwacht positief resultaat (op eindwaarde) van €1.517.000. In het dashboard in bijlage III wordt het resultaat per 31-12-2022 toegelicht en afgezet tegen het resultaat per 30-06-2022 en 31-12-2021.

3.4 Centrumplan Rijen Oost Projectgegevens Startjaar grondexploitatie; Verwacht eindjaar; Netto exploitatiegebied; Fase; Programma;

2017 2024 8.722 m2 planontwikkeling ▪ ▪ ▪ ▪

20 appartementen (maximaal toegestane aantal wooneenheden conform BP bedraagt 20) Supermarkt (1789 m2) Detailhandel (345 m2) Horeca (135 m2)

Projectdoel en maatschappelijke waarden ▪ Projectdoel; van het Wilhelminaplein een volwaardig dorpsplein maken door het toevoegen van appartementen in samenhang met de ontwikkeling van een supermarkt en diverse commerciële voorzieningen. Aan de achterzijde van het plan komen parkeerplaatsen. Het geheel krijgt daarnaast een groene uitstraling. ▪ Maatschappelijke waarden; er is een plan ontwikkeld dat past binnen het karakter van het dorp. Al jaren is er gesproken over de afronding van het Wilhelminaplein. Het gepresenteerde plan gaat over de invulling van het braakliggende terrein aan het Wilhelminaplein en vormt de centrale plek in het plangebied met ruimte voor terrassen, festiviteiten en andere ontmoetingen. Plangrenzen/verbeelding

Figuur 12; planschets

Figuur 11; plangrenzen BP

Figuur 13; verkavelingstekening

Stand van zaken Begin 2017 heeft de gemeenteraad besloten om deze locatie in ontwikkeling te nemen. Eind 2020 heeft de gemeente met een ontwikkelaar een koop- en realisatieovereenkomst gesloten ten aanzien van de verkoop van de te ontwikkelen gronden binnen het plangebied. Begin 2022 is overeenstemming bereikt tussen de ontwikkelaar en de verplaatsende supermarkt. Het plan wordt momenteel verder uitgewerkt door de ontwikkelaar. Er zijn reeds omgevingsvergunningen verleend en er is eind 2022 gestart met de werkzaamheden voor het bouwrijp maken. In de tussentijd wordt de planvorming voor de herinrichting van het Wilhelminaplein, welke aansluit bij het centrumplan, verder uitgewerkt. Naar verwachting wordt het woonrijp maken van het plangebied afgerond in 2024, waarna de grondexploitatie kan worden afgesloten. Resultaat Het verloop van het verwachte resultaat (eindwaarde) laat het volgende beeld zien: ▪ Jaarstukken 2021 (per 31-12-2021); -€2.854.000. ▪ Begroting 2023 (per 30-06-2022); -€1.989.000. ▪ Jaarstukken 2022 (per 31-12-2022); -€1.968.000. In vergelijking met de jaarstukken 2021 is het verwachte resultaat (eindwaarde) toegenomen met €886.000. Dit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt doordat de onderhandelingsresultaten zijn verwerkt in de grondexploitatie.

Omdat voor dit project, naar verwachting, niet alle kosten gedekt worden door opbrengsten is een voorziening (op netto contante waarde) gevormd. Het verloop van deze verliesvoorziening laat het volgende beeld zien: ▪ Jaarstukken 2021 (per 31-12-2021); €2.689.000. ▪ Jaarstukken 2022 (per 31-12-2022); €1.892.000. In het dashboard in bijlage IV wordt het resultaat per 31-12-2022 toegelicht en afgezet tegen het resultaat per 30-06-2022 en 31-12-2021.

3.5 Eikenveld Projectgegevens Startjaar grondexploitatie; Eindjaar; Netto exploitatiegebied; Fase; Programma;

2015 2022 10.860 m2 afgerond 18 woningen

Projectdoel en maatschappelijke waarden ▪ Projectdoel; mogelijk maken van woningbouw in de kern Hulten. Eikenveld ligt aan de Oude Baan in Hulten. Op het voormalige trapveldje zijn door een CPO vereniging 18 woningen gerealiseerd. ▪ Maatschappelijke waarden; het buurtje is zo opgezet dat de tuinen van bijna alle huizen grenzen aan het groen of een weids uitzicht over het landelijke gebied hebben. Aan de voorzijde kijken de woningen uit op een erf wat weer zorgt voor een intiem en rustiek karakter. Het is wonen met de rust van het platteland en de voorzieningen van de stad in de nabijheid. Plangrenzen/verbeelding

Figuur 14; plangrenzen BP

Figuur 15; luchtfoto

Figuur 16; verkavelingstekening

Stand van zaken De laatste werkzaamheden aan de openbare ruimte zijn afgerond en de grondexploitatie is per ultimo 2022 afgesloten met een totaal positief resultaat van €403.000. In het dashboard in bijlage V wordt het resultaat per 31-12-2022 toegelicht en afgezet tegen het resultaat per 30-06-2022 en 31-12-2021.

3.6 Tussen de Leijen Projectgegevens Startjaar grondexploitatie; Verwacht eindjaar; Netto exploitatiegebied; Fase; Programma;

2015 2031 183.324 m2 planontwikkeling Voor de ontwikkeling van het gehele gebied staan maximaal 375 woningen gepland.

Projectdoel en maatschappelijke waarden ▪ Projectdoel; het toevoegen van grondgebonden woningen en het realiseren van projectontwikkelingen met “bouwen naar behoefte” in een klimaatadaptieve- en groene omgeving als uitgangspunt. Hiermee voorzien we ook in de toekomst woningzoekenden van woningen die aansluiten bij de woonwensen. ▪ Maatschappelijke waarden; Tussen de Leijen is een uitwerking van de woonvisie. Hiermee wordt aan de behoefte voldaan om te bouwen voor starters, ouderen en het wat hogere segment. Door de woningbouwcorporatie worden sociale huurwoningen gerealiseerd. Omwonenden hebben mee kunnen denken over de inrichting van de groene buffer tussen hun woningen en het plangebied. Er zullen energieneutrale woningen worden gerealiseerd. Groen en water zorgen voor een hoogwaardige invulling van de buitenruimte. Plangrenzen/verbeelding

Figuur 17; plangrenzen BP

Figuur 19; concept verkaveling

Figuur 18; verbeelding

Stand van zaken Het bestemmingsplan is door de raad vastgesteld op 31 januari 2022. Tevens is op deze datum de grondexploitatie vastgesteld door de raad, waarmee het gehele plangebied in exploitatie is genomen (het zuidelijke deel van het plangebied is daarmee betrokken in de reeds lopende grondexploitatie). De verwachting is dat, afhankelijk van de uitkomst van een aantal ingestelde beroepen bij de Raad van State tegen het bestemmingsplan, eind 2023 kan worden aangevangen met het bouwrijp maken van de grond (een en ander is afhankelijk van het onherroepelijk worden van het bestemmingsplan). Deze grondexploitatie loopt naar verwachting door tot 2031. Resultaat Het verloop van het verwachte resultaat (eindwaarde) laat het volgende beeld zien: ▪ Jaarstukken 2021 (per 31-12-2021); €1.100.000. ▪ Begroting 2023 (per 30-06-2022); €4.936.000. ▪ Jaarstukken 2022 (per 31-12-2022); €4.592.000. In vergelijking met de jaarstukken 2021 is het verwachte resultaat (eindwaarde) toegenomen met €3.493.000. Dit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt doordat het zuidelijke deel van het plangebied is betrokken in de reeds lopende grondexploitatie. Daarnaast zijn de eenheidsprijzen geïndexeerd. Per ultimo 2022 is er nog geen tussentijdse winst genomen. Het saldo van de toekomstige winstnemingen is derhalve gelijk aan het verwachte resultaat.

Dit betekent voor dit project een totaal verwacht positief resultaat (op eindwaarde) van €4.592.000. In het dashboard in bijlage VI wordt het resultaat per 31-12-2022 toegelicht en afgezet tegen het resultaat per 30-06-2022 en 31-12-2021.

3.7 Vliegende Vennen Noord-Oost Projectgegevens Startjaar grondexploitatie; Verwacht eindjaar; Netto exploitatiegebied; Fase; Programma;

2007 2024 80.256 m2 realisatie Een woonwijk met een gezonde verdeling rijwoningen, twee onder een kappers en vrijstaande woningen.

Projectdoel en maatschappelijke waarden ▪ Projectdoel; de wijk Vliegende Vennen Noord-Oost bevindt zich aan de oostkant van de kern Rijen, ten noorden van de spoorlijn Breda-Tilburg. Het doel van deze ontwikkeling is het gefaseerd toevoegen van grondgebonden woningen. ▪ Maatschappelijke waarden; het realiseren van een toekomstbestendige woonwijk met een duurzame ruimtelijke balans en optimale bereikbaarheid. De Vliegende Vennen is een nieuwe wijk waarin royaal de ruimte is gereserveerd voor groene zones. Zodat het wonen een landelijk karakter krijgt. Met de luxe van veel goede voorzieningen op het gebied van onder andere onderwijs, sport, kinderopvang en winkels. Plangrenzen/verbeelding

Figuur 21; situatiefoto

Figuur 20; plangrenzen BP

Figuur 22; (concept) verkavelingstekening

Figuur 23; (concept) verkavelingstekening

Stand van zaken De laatste nog uit te geven particuliere bouwkavel in de tweede fase is inmiddels verkocht, in de eerste helft van 2023 wordt gestart met de bouw. Op 9 juli 2020 heeft de gemeenteraad het bestemmingsplan vastgesteld voor de derde fase binnen het plangebied. Een bouwplan met 14 kavels is in 2022 verkocht aan een ontwikkelaar, in het eerste kwartaal van 2023 wordt gestart met de bouw. De twee resterende particuliere bouwkavels worden door de gemeente uitgegeven in het tweede kwartaal van 2023. In dit deel van Vliegende Vennen worden grondgebonden woningen gerealiseerd. In 2024 wordt het resterende deel woonrijp gemaakt, de grondexploitatie heeft daarmee een restant looptijd van twee jaar. Resultaat Het verloop van het verwachte resultaat (eindwaarde) laat het volgende beeld zien: ▪ Jaarstukken 2021 (per 31-12-2021); €881.000. ▪ Begroting 2023 (per 30-06-2022); €813.000. ▪ Jaarstukken 2022 (per 31-12-2022); €417.000. In vergelijking met de jaarstukken 2021 is het verwachte resultaat (eindwaarde) afgenomen met € 464.000. De oorzaken, op hoofdlijnen, zijn als volgt: ▪ In 2022 is een tussentijdse winst genomen van €399.000. ▪ Het resterende verschil wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door de indexering van de eenheidsprijzen. Het saldo van de tot dusver gerealiseerde tussentijdse winstnemingen, per ultimo 2022, bedraagt €3.710.000.

Het saldo van de toekomstige winstnemingen bedraagt naar verwachting €417.000. Dit betekent voor dit project een totaal verwacht positief resultaat (op eindwaarde) van €4.127.000. In het dashboard in bijlage VII wordt het resultaat per 31-12-2022 toegelicht en afgezet tegen het resultaat per 30-06-2022 en 31-12-2021.

3.8 Wendel-Zuid Projectgegevens Startjaar grondexploitatie; Verwacht eindjaar; Netto exploitatiegebied; Fase; Programma;

2015 2026 25.011 m2 Planontwikkeling/realisatie Er wordt uitgegaan van maximaal 52 grondgebonden woningen (conform bestemmingsplan). Het gaat om leeftijdsbestendige bouw van woongroepen voor zelfredzame senioren, patiowoningen, starterswoningen, innovatieve woonvormen, vrijstaande woningen en tweekappers.

Projectdoel en maatschappelijke waarden ▪ Projectdoel; toevoegen van grondgebonden woningen en realiseren van projectontwikkelingen met “bouwen naar behoefte” als uitgangspunt. De inrichting past bij het karakter van het dorp en het geheel krijgt een groen en speels karakter. De woningbouw zal aansluiten bij het door de raad vastgestelde beeldkwaliteitplan. ▪ Maatschappelijke waarden; Wendel-Zuid is een uitwerking van de woonvisie. Hiermee wordt aan de behoefte voldaan om te bouwen voor starters, ouderen en het wat hogere segment. Plangrenzen/verbeelding

Figuur 24; plangrenzen BP

Figuur 26; (voorlopig) ontwerp

Figuur 25; luchtfoto situatieschets

Stand van zaken In december 2015 heeft de gemeenteraad het bestemmingsplan en de grondexploitatie van het project Wendel-Zuid vastgesteld. Het bouwrijp maken van het plangebied is gerealiseerd. Met betrekking tot het noordelijk deel van het plangebied (in deze fase worden drie vrijstaande woningen en zes tweekappers gerealiseerd) is een ontwikkelaar inmiddels gestart met de bouw en worden de woningen waarschijnlijk medio 2023 opgeleverd. Omtrent de ontwikkeling van het zuidelijk deel van het plangebied lopen er gesprekken met een andere ontwikkelende partij. De gemeente zal daarnaast in deze fase een zestal percelen uitgeven voor zelfbouw. Naar verwachting wordt in 2023 gestart met de bouw. Het woonrijp maken zal in dit geval worden afgerond eind 2024/begin 2025. Resultaat Het verloop van het verwachte resultaat (eindwaarde) laat het volgende beeld zien: ▪ Jaarstukken 2021 (per 31-12-2021); €1.090.000. ▪ Begroting 2023 (per 30-06-2022); €1.102.000. ▪ Jaarstukken 2022 (per 31-12-2022); €901.000. In vergelijking met de jaarstukken 2021 is het verwachte resultaat (eindwaarde) afgenomen met €189.000. De oorzaken, op hoofdlijnen, zijn als volgt: ▪ In 2022 is een tussentijdse winst genomen van €198.000. ▪ Alle werkzaamheden in het kader van het bouwrijp maken van de grond zijn afgerond, waarmee de meerwerk stelpost is komen te vervallen (positief effect van circa €54.000).

▪ Het resterende verschil wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door de indexering van de eenheidsprijzen. Het saldo van de tot dusver gerealiseerde tussentijdse winstnemingen, per ultimo 2022, bedraagt €198.000. Het saldo van de toekomstige winstnemingen bedraagt naar verwachting €901.000. Dit betekent voor dit project een totaal verwacht positief resultaat (op eindwaarde) van €1.099.000. In het dashboard in bijlage VIII wordt het resultaat per 31-12-2022 toegelicht en afgezet tegen het resultaat per 30-06-2022 en 31-12-2021.

3.9 Haansberg Oost Projectgegevens Startjaar grondexploitatie; Verwacht eindjaar; Exploitatiegebied; Fase; Programma;

2007 2024 circa 90 hectare realisatie Circa honderd bedrijven zijn gevestigd op het bedrijventerrein met veel diversiteit in soort activiteit en grootte.

Projectdoel en maatschappelijke waarden ▪ Projectdoel; bedrijventerrein Haansberg ligt aan de Oude Rijksweg ten zuidoosten van de kern Rijen. Het bedrijventerreinen is van groot belang voor de economie en werkgelegenheid van de gemeente. Met dit bedrijventerrein bieden we onder andere productiebedrijven, handelsbedrijven, opslag- en transportbedrijven, groothandel en dienstverlenende bedrijven vestigingsmogelijkheden. ▪ Maatschappelijke waarden; de gemeente wil verbindingen leggen met inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties en met de ons omringende gemeenten. Met dit bedrijventerrein wordt bedrijvigheid gestimuleerd en gefaciliteerd. Er is een snelle ontsluiting aan de Oude Rijksweg via A58 en A27. Daarnaast sluit het bedrijventerrein aan op het spoor en het station is op loopafstand. Plangrenzen/verbeelding

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/12768581/3