Bijlage 1- Jaarstukken 2023
Tekst van het document
Jaarstukken 2023
Datum: 14 mei 2024 Zaaknummer: 1079373 Gemeente Gilze en Rijen Postbus 73 5120 AB Rijen Bezoekadres: Raadhuisplein 1 5121 JX Rijen Telefoonnummer 14 0161 Email: info@gilzerijen.nl website: www.gilzerijen.nl
Inhoudsopgave Inhoudsopgave............................................................................................................................. 3 Voorwoord................................................................................................................................... 5 Inleiding ....................................................................................................................................... 7 Jaarverslag ..................................................................................................................................13 Programmaverantwoording ...............................................................................................15 Bestuur en ondersteuning .......................................................................................................... 17 Veiligheid..................................................................................................................................... 23 Verkeer, vervoer en waterstaat .................................................................................................. 27 Economie.....................................................................................................................................
33 Onderwijs .................................................................................................................................... 37 Sport, cultuur en recreatie .......................................................................................................... 39 Sociaal domein ............................................................................................................................ 45 Volksgezondheid en milieu ......................................................................................................... 51 Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing............................................. 57 Algemeen .................................................................................................................................... 65 Paragrafen .........................................................................................................................71 Paragraaf A: Lokale heffingen ..................................................................................................... 73 Paragraaf B: Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................................ 81 Paragraaf C: Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................................
91 Paragraaf D: Financiering ............................................................................................................ 95 Paragraaf E: Bedrijfsvoering (incl. rechtmatigheid) ………………………………………………………………..99 Paragraaf F: Verbonden partijen ............................................................................................... 105 Paragraaf G: Grondbeleid ......................................................................................................... 109 Paragraaf H: Wet Open Overheid ............................................................................................. 121 Jaarrekening ............................................................................................................................. 123 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ................................................................ 125 Balans ........................................................................................................................................ 130 Toelichting op de balans ........................................................................................................... 133 Overzicht van lasten en baten ..................................................................................................
153 Toelichting overzicht van lasten en baten ................................................................................ 155 Rechtmatigheidsverantwoording.............................................................................................. 157 Incidentele baten en lasten....................................................................................................... 159 Wet Normering Topfunctionarissen ......................................................................................... 161 Overzicht mutaties reserves ..................................................................................................... 165 Bijlage met verantwoordingsinformatie over specifieke uitkeringen ...................................... 169 Gerealiseerde baten en lasten per taakveld ............................................................................. 181 Bijlagen ..................................................................................................................................... 183 BBV indicatoren......................................................................................................................... 185 Lijst van gebruikte afkortingen .................................................................................................
193 Overzicht kredieten ................................................................................................................... 195 Overige gegevens ...................................................................................................................... 199 Controleverklaring .................................................................................................................... 201 Jaarstukken 2023 Gilze en Rijen
3
4
Jaarstukken 2023 Gilze en Rijen
Voorwoord Met de jaarstukken 2023 blikken we terug op het afgelopen jaar en rapporteren we over de financiële ontwikkeling van de gemeente in 2023. De jaarrekening 2023 laat zien dat Gilze en Rijen een financieel gezonde gemeente is. De structurele inkomsten en uitgaven zijn in balans. Hoe dat in de komende jaren gaat zijn, is de vraag. Nog altijd is onduidelijk wat de landelijke overheid vanaf 2026 doet met de uitkeringen aan gemeenten. Het door het Rijk veroorzaakte Ravijnjaar lijkt onze financiële balans vanaf 2026 te verstoren. Veel in gang gezet Om te werken aan onze maatschappelijke opgaven hebben we veel activiteiten opgestart. Zo werkten we aan een ontwerp voor een nieuwe inrichting van het Wilhelminaplein in Rijen, stimuleerden we inwoners om de woning te isoleren en te verduurzamen, werkten we aan een ontwerp voor het nieuwe skatepark in Rijen, is het Centrumplan Gilze gerealiseerd, stelden we nieuw inclusiebeleid vast en werkten we met onze partners en inwoners aan de veiligheid in onze gemeente. Vluchtelingen uit Oekraïne boden we tijdelijk onderdak op verschillende plekken in de gemeente. We bouwden een nieuwe sporthal in Rijen en we maakten de achterstand goed in het beheer van ons openbare groen. Via de tussentijdse rapportage houden we u op de hoogte van de voortgang.
Compliment Dankzij onze medewerkers in de ABG-organisatie kunnen we werken aan onze dienstverlening en maatschappelijke opgaven. Ook in 2023 is er veel werk verzet. Dat verdient een welgemeend compliment. We merken dat we het maximale vragen van de organisatie. We verwachten dat we gemaakte afspraken na kunnen blijven komen. Als de situatie erom vraagt, moeten we keuzes maken en wellicht afspraken bijstellen. Mocht het zover komen, dan komen we daarop terug in de perspectiefnota of tussentijdse rapportages. Financieel vooruitzicht Het jaar 2023 sluiten we af met een positief resultaat. Dat positieve resultaat is vooral gebaseerd op geld dat begroot was voor eenmalige investeringen en op eenmalige uitkeringen, maar niet meer kon worden besteed in 2023. Zo ontvingen we eind 2023 de najaarsuitkering van het Rijk. Omdat we die pas ontvingen nadat de 2e tussentijdse rapportage was vastgesteld, vindt u deze terug in deze jaarrekening. Daarnaast hadden we eind 2023 activiteiten nog niet afgerond. We stellen voor om het nog beschikbare budget voor deze activiteiten over te hevelen naar 2024, zodat we deze activiteiten kunnen afronden. Het positieve resultaat dat overblijft willen we opzij zetten, mede vanwege het onzekere financiële vooruitzicht vanaf 2026.
Het college van Burgemeester en Wethouders
Gilze en Rijen, 14 mei 2024
Jaarstukken 2023 Gilze en Rijen
5
Inleiding In dit jaarverslag schenken we in eerste instantie aandacht aan de programmaverantwoording, daarna komen de verschillende verplichte paragrafen aan de orde. Voorafgaand aan de daadwerkelijke verantwoording per programma over de uitvoering van de voorgenomen activiteiten, schenken we in deze inleiding aandacht aan: • Resultaat 2023; • Grondexploitaties; • Financiële positie. Resultaat In de loop van 2023 heeft het resultaat zich als volgt ontwikkeld: Bedragen x € 1.000 Saldo vastgestelde begroting 2023
39
ste
Effecten 1 turap 2023 Effecten perspectiefnota 2024
-/- 436 274
Saldo meerjarenbegroting 2023
-/- 123
de
Effecten 2 turap 2023
277
Saldo meerjarenbegroting 2023
154
Effecten ná 2de turap 2023
2.527
JAARREKENINGRESULTAAT 2023
2.681
Begroting 2023 Op 10 november 2022 heeft u de begroting 2023 vastgesteld met een positief saldo van € 39.000. Tussentijdse rapportages Tussentijds hebben wij bij de 1e en 2e tussentijdse rapportage 2023 het resultaat bijgesteld. Bij de 2e tussentijdse rapportage kwamen we uit op een positief saldo van € 154.000. De belangrijkste bijstellingen die in de 1e en 2e tussentijdse rapportage zijn opgenomen zijn: Saldo primaire begroting 2023
€
39.000 V
Wijzigingen 1e + 2e Turap 2023 Pensioen en wachtgeld (oud) wethouders Veiligheidsregio (saldo 2022) WMO Jeugdhulp Verkoop groeituin Algemene uitkering Vrijval stelpost indexering Bijdrage ABG Rentekosten toekomstige leningen Saldo overige wijzigingen Totaal wijzigingen
€ € € € € € € € € € €
238.000 V 210.000 V 150.000 N 157.000 N 230.000 V 303.000 N 368.000 V 93.000 N 199.000 N 29.000 N 115.000 V
Saldo gewijzigde begroting 2023
€
154.000 V
Jaarstukken 2023 Gilze en Rijen
7
Jaarrekeningresultaat 2023 versus verwacht resultaat 2de tussentijdse rapportage 2023 Uiteindelijk sluiten we het jaar 2023 af met een positief resultaat van € 2.681.000. Hieronder geven wij een korte toelichting op de grootste verschillen tussen het verwachte saldo in de gewijzigde begroting 2023 en het uiteindelijke jaarrekeningresultaat 2023. Hierbij laten we de onderdelen waarvan de lasten gedekt worden uit een reserve buiten beschouwing. Het effect hiervan is budgettair neutraal. Bedragen x € 1.000 Incidenteel
Structureel V
Pr.
Omschrijving
V
0
BRP straat
142
0
Beheer gemeentelijke gebouwen
24
2
Voorbereidingskredieten
65
2
Openbare verlichting
47
4
Leerlingenvervoer
133
5
Kerkenvisie en erfgoedbeleid
51
5
Skatevoorziening Gilze
75
6
Wet Inburgering en maatschappelijke begeleiding
123
6
Opvang vluchtelingen Oekraïne
455
6
Coronaherstelplan
513
6
BUIG uitkeringen
162
6
Bijzondere bijstand
6
Bestaande kosten ten laste van GALA
6
Jeugdzorg
7
Duurzaamheid
214
8
Beheer panden spoorzone
121
8
Ruimtelijke ontwikkeling diverse
220
8
Opbrengst omgevingsvergunningen
46
9
Opbrengst onroerende zaakbelasting
9
Algemene uitkering
1.595
9
Rentebaten en -lasten
393
9
Stelpost indexering
176
9
Dienstverlening aan inwoners Overige
N
N
45
570 107 565
361
550 226 4.653 1.991
45
180
Totaal incidenteel
Voordeel
2.662
Totaal structureel
Nadeel
135
Voordeel
2.527
Verwachte resultaat bij de 2de turap 2023
Voordeel
154
Jaarrekeningresultaat 2023
Voordeel
2.681
8
Jaarstukken 2023 Gilze en Rijen
Een afwijking geven we alleen de kwalificatie structureel als de afwijking ook in 2024 van toepassing is en als we er bij het opstellen van de begroting 2024 geen/onvoldoende rekening mee hebben gehouden. In het vervolg van dit jaarverslag gaan we gedetailleerder, per programma, in op de relevante verschillen ten opzichte van de begroting na wijzigingen. Bij de bepaling van het jaarrekeningresultaat houden we al rekening met de onttrekkingen aan en stortingen in de reserves waar een raadsbesluit aan ten grondslag ligt. In 2023 is per saldo € 4.290.000 onttrokken aan onze reserves, ten gunste van de exploitatie. Als we met de mutaties van de reserves rekening houden, dan kunnen we het saldo als volgt presenteren: Saldo van baten en lasten Mutaties reserves Resultaat
-/- € 1.609.000 € 4.290.000 € 2.681.000
In het raadsvoorstel over de jaarrekening doen wij u een voorstel over de bestemming van dit saldo. Grondexploitaties Eén van de middelen voor een gemeente om de ruimtelijke doelstellingen te verwezenlijken, bijvoorbeeld op het gebied van volkshuisvesting, natuur en groen, infrastructuur en maatschappelijke voorzieningen, is het gemeentelijke grondbeleid. In 2023 heeft de gemeente geen nieuwe gronden in exploitatie genomen en zijn er geen grondexploitaties afgesloten. Voor de plannen waar we een verlies verwachten op eindwaarde, is een verliesvoorziening gevormd. Bij de bepaling van de winstneming is de "percentage of completion" regel uit het BBV toegepast. Voor een nadere toelichting verwijzen we naar de paragraaf grondbeleid. Financiële positie Het jaarrekeningresultaat en de meerjarenbegroting geven inzicht in hoe we de reguliere exploitatie van onze gemeente onder controle hebben. 2023 sluiten we af met een positief resultaat van circa € 2.681.000. In het raadsvoorstel over de jaarrekening doen wij u een voorstel voor de bestemming van dit saldo. Naast de exploitatie is ook onze voorzieningen- en reservepositie belangrijk om een oordeel te kunnen geven over onze financiële positie. De totale omvang van de voorzieningen bedraagt per balansdatum € 20,0 miljoen (2022 € 19,8 miljoen).
Dit is inclusief € 8,2 miljoen verliesvoorzieningen voor de grondexploitatie (2022 € 8,8 miljoen). De omvang van de voorzieningen is dus gestegen met ca. € 0,2 miljoen ten opzichte van de situatie in 2022. Dit wordt met name veroorzaakt door de storting in de voorziening (achterstallig) onderhoud wegen (€ 1,8 miljoen), onttrekking aan de voorziening riolering (€ 0,5 miljoen) en de daling van de voorziening verwachte verliezen grondexploitatie (€ 0,6 miljoen). In onderstaande grafiek geven we het verloop van onze voorzieningen in de afgelopen jaren weer:
Jaarstukken 2023 Gilze en Rijen
9
In de toelichting op de balans geven we een overzicht van de stand per 31 december 2023 van de algemene reserve, de bestemmingsreserves, reserves grondexploitatie en het nog te verrekenen resultaat 2023. Het totaal hiervan heeft een omvang van € 29,4 miljoen (2022 € 31,0 miljoen). In onderstaande grafiek geven we het verloop van onze reservepositie in de afgelopen jaren weer:
Ten opzichte van 2022 nemen de reserves incl. nog te besteden resultaat af met ca. € 1,6 miljoen in 2023. Dit komt vooral doordat er in 2022 nog sprake was van een resultaat van ca. € 4.1 miljoen, waar dit nu in 2023 ca. € 2,7 miljoen is. Dit verklaart een verschil van € 1,5 miljoen. Onze reservepositie is een belangrijke factor bij de bepaling van onze weerstandscapaciteit. In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing laten we zien hoe onze weerstandscapaciteit zich verhoudt ten opzichte van de geïnventariseerde risico’s voor onze gemeente (weerstandsvermogen). De nieuwe conclusies bij deze jaarstukken 2023 zijn: •
10
Het totale relatieve weerstandsvermogen zit alle jaren (2023 t/m 2028) tussen de 1,10 en 3,18. Voor de jaren 2023 en 2024 is sprake van waarderingscijfer C (voldoende) en voor de jaren 2025 t/m 2028 A (uitstekend). We voldoen hiermee aan criterium 1;
Jaarstukken 2023 Gilze en Rijen
•
Het totale relatieve weerstandsvermogen "harde buffer" zit alle jaren (2023 t/m 2028) tussen 1,0 en 3,7. Voor de jaren 2023 en 2024 is sprake van waarderingscijfer C (voldoende) en voor de jaren 2025 t/m 2028 A (uitstekend). We voldoen hiermee aan criterium 2.
•
In 2023 hebben we de algemene reserve grondexploitatie moeten aanvullen vanuit de algemene reserve (€ 700.000). Dit wordt met name veroorzaakt doordat de resultaten voor de grondexploitatie in 2023 lager waren dan begroot. Daarnaast storten we in 2023 voor het laatste jaar € 1,2 miljoen in de bestemmingsreserve spoorzone ten laste van de algemene reserve grondexploitatie.
Bij het beoordelen van het weerstandsvermogen blijven wij steeds oog houden voor het evenwicht tussen een structureel en reëel sluitende meerjarenbegroting en een gezond weerstandsvermogen. Voor meer informatie verwijzen we u naar de paragraaf "Weerstandsvermogen en Risicobeheersing".
Jaarstukken 2023 Gilze en Rijen
11
Jaarverslag
Jaarstukken 2023 Gilze en Rijen
13
Programmaverantwoording
Jaarstukken 2023 Gilze en Rijen
15
Bestuur en ondersteuning
Bestuur en ondersteuning Wat willen we bereiken? Bestuur Wij zijn een groen en uniek gelegen gemeente met een hoog voorzieningenniveau. Dat willen we behouden en versterken, voor deze en toekomstige generaties. Na de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2022 begon een nieuwe bestuursperiode met een nieuwe gemeenteraad en een nieuw college. Het college kreeg als kaders mee het coalitieprogramma 2022-2026 ‘Duurzaam, Groen en Sociaal Gilze en Rijen’. Onze eigen ABG-organisatie is het belangrijkste middel om onze plannen en dienstverlening te realiseren. Onze inzet en die van onze partnergemeenten is de ABG-organisatie met kracht door te ontwikkelen. Daarnaast zetten we vol in op de regionale samenwerking. We doen dit alles om onze inwoners, instellingen en bedrijven zo goed mogelijk te bedienen. Dienstverlening Samenwerking met onze inwoners, ondernemers en partners is gebaseerd op openheid en vertrouwen. Daarbij bieden we iedereen de gelegenheid om mee te doen. We geven volop ruimte om mee te denken en betrokken te zijn bij ontwikkelingen in de directe leefomgeving. Het gaat bij deze samenwerking om een passende inzet/verdeling van rollen en verantwoordelijkheden, die met iedere opgave anders kan zijn. We communiceren open en duidelijk met onze inwoners, bedrijven en maatschappelijke partners.
Met de uitvoering van een programma Dienstverlening zetten we in op een doorontwikkeling van onze dienstverlening. Verduurzamen en onderhouden gemeentelijk maatschappelijk vastgoed. Op 29 april 2021 heeft de gemeenteraad de beleidsnotitie “Verduurzaming en onderhoud gemeentelijk maatschappelijk vastgoed” vastgesteld. Hierin is de koers uitgezet voor het verduurzamen en onderhouden van het gemeentelijk maatschappelijk vastgoed. Door het vastgoed te verduurzamen en te onderhouden geeft de gemeente zelf het goede voorbeeld. Op 29 maart 2021 heeft de gemeenteraad het gemeentelijk sport- en beweegbeleid 2021-2025 "Gilze en Rijen beweegt!" en de beleidsnotitie verduurzamen en onderhoud gemeentelijk maatschappelijk vastgoed vastgesteld. Hierin zijn de gemeentelijke sportaccommodaties opgenomen. Door de komende jaren uitvoering te geven aan beide plannen verduurzamen we het gehele gemeentelijke vastgoed. De uitvoering vindt gefaseerd plaats tussen 2022-2030.
Jaarstukken 2023 Gilze en Rijen
17
Wat hebben we ervoor gedaan? Nr.
Doelstelling
0.1
Uitvoering geven aan het programma Dienstverlening
Nr.
Specifieke activiteit
1
2
3
4
Gerealiseerd op 31-12-2023
We communiceren in begrijpelijk taal, zowel schriftelijk (website, brieven, social media) als mondeling We herschreven in 2023 de 125 meest bezochte pagina’s op de website in begrijpelijke taal. We gingen met ervaringsdeskundigen in gesprek over de begrijpelijkheid van enkele teksten. Binnen de ABG-organisatie loopt een project waarin we continu werken aan begrijpelijke taal. Onze dienstverlening aan de balie scoort op of boven de benchmark met vergelijkbare gemeenten via Burgerpeiling en/of KCM In 2023 gaven inwoners onze baliedienstverlening gemiddeld een 8,5 op 10. Vergelijkbare gemeenten kregen eenzelfde score (benchmark KCM). De gemeentelijke website krijgt van de bezoekers een ruime voldoende, zoals gemeten met KCM In 2023 gaven inwoners de vorige gemeentelijke website gemiddeld een 6 op 10. Op 18 december 2023 is de vernieuwde website gelanceerd. Inwoners waren nauw betrokken bij de inrichting van de website. In 2024 ontwikkelen we de websites verder door. Onze dienstverlening is voor iedereen laagdrempelig, aansluitend bij het inclusiebeleid dat eind 2022 wordt opgesteld Inwoners kiezen zelf het kanaal dat het beste bij hen past. Komt een inwoner er niet uit, dan bieden we maatwerk. Met bijvoorbeeld het Budgetcafé en de Informatiepunten Digitale Overheid bieden we laagdrempelige hulp om van overheidsdiensten gebruik te maken.
Onze vernieuwde website voldoet aan de wettelijke verplichtingen op gebied van digitale toegankelijkheid. In 2023 is het beleidskader inclusie vastgesteld. In 2024 vertalen we dit verder naar onze eigen dienstverlening.
Nr.
Doelstelling
0.2
Uitvoering geven aan het verduurzamen en onderhouden gemeentelijk maatschappelijk vastgoed. Specifieke activiteit Gerealiseerd op 31-12-2023
Nr. 1
2
18
Indien de capaciteit voor elektriciteit bij de gemeentewerf door Enexis verzwaard kan worden, gaan we over naar een gasloze gemeentewerf Het is op dit moment onbekend wanneer de gemeentewerf in aanmerking komt voor een zwaardere elektriciteitsaansluiting. Daarom onderzoeken we in 2024 of er innovatieve alternatieven zijn om de werf te verduurzamen. Verduurzamen brandweerkazernes Gilze en Rijen (ledverlichting, zonnepanelen en onderzoek mogelijkheid gasloos)) De brandweerkazerne wordt verder geïsoleerd, gasloos gemaakt en een groot deel van de elektriciteit wordt dan zelf opgewekt. Het project brandweerkazerne Rijen bevond zich eind 2023 in de aanbestedingsfase.
Jaarstukken 2023 Gilze en Rijen
Nr.
Doelstelling
0.2
Uitvoering geven aan het verduurzamen en onderhouden gemeentelijk maatschappelijk vastgoed. Specifieke activiteit Gerealiseerd op 31-12-2023
Nr. 3
4
5
6
Het aanbrengen van zonnepanelen en optimaliseren van het verwarmingssysteem bij het Oude Raadhuis Het verwarmingssysteem is geoptimaliseerd en heeft al besparingen en tevreden gebruikers opgeleverd. Begin 2024 brengen we zonnepanelen aan om het al lage elektriciteitsverbruik zoveel mogelijk duurzaam op te wekken. Het aanbrengen van zonnepanelen en optimaliseren van het verwarmingssysteem bij het Jongerencentrum A16 Het verwarmingssysteem werkt optimaal. In het eerste kwartaal van 2024 komen er zonnepanelen. In samenwerking met de atletiekvereniging onderzoeken we hoe we het gebouw het beste kunnen optimaliseren en verduurzamen Er zijn zonnepanelen aangebracht. We kijken samen met AV Spiridon hoe we de verduurzamingsplannen verder vorm kunnen geven Het aanbrengen van zonnepanelen en ledverlichting (zowel binnen als de veldverlichting buiten) bij het RHV/BUDO gebouw De ledverlichting binnen is aangebracht. De draagkracht van het dak berekenen we begin 2024. Als de draagkracht sterk genoeg is, kunnen de gebruikers vervolgens zonnepanelen aanbrengen.
Nr.
Doelstelling
0.3
Uitvoering geven aan de totstandkoming van een gemeentelijke toekomstvisie
Nr.
Specifieke activiteit
1
Beschrijven van de huidige situatie, trends en ontwikkelingen Bij motie heeft de gemeenteraad een budget van € 50.000 beschikbaar gesteld om een toekomstvisie 2040 op te stellen. Op dit moment zijn er verschillende visie trajecten gestart (omgevingsvisie, groenvisie en duurzaamheidsvisie). Deze visies dienen als input voor de toekomstvisie 2040, die daaropvolgend kan worden vorm gegeven.
2
3
4
Gerealiseerd op 31-12-2023
Ophalen van (wens)beelden in de gemeenschap. Ook de gemeenteraad wordt als volksvertegenwoordiging gevraagd om input aan te dragen Op dit moment werken we aan diverse nieuwe visies (duurzaamheidsvisie, omgevingsvisie, groenvisie). Deze dienen als input voor de toekomstvisie. Aansluitend hierop halen we wensbeelden op voor de toekomstvisie. Uitwerken van de toekomstvisie Aansluitend op de lopende visietrajecten (duurzaamheidsvisie, omgevingsvisie, groenvisie) werken we de toekomstvisie uit. Kennisnemen/vaststellen van de uitwerking Aansluitend op de lopende visietrajecten (duurzaamheidsvisie, omgevingsvisie, groenvisie) werken we de toekomstvisie uit.
Jaarstukken 2023 Gilze en Rijen
19
Wat heeft het gekost? Bedragen X € 1.000 Begroting primair
Begroting gewijzigd
Rekening
Verschil
2023
2023
2023
Rek - Begr
Totaal lasten programma 0
3.846
4.611
4.365
246
Totaal baten programma 0
282
1.015
1.158
143
-3.564
-3.596
-3.207
389
Lasten / Baten
Saldo lasten en baten programma 0
Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de begroting na wijziging en de jaarrekening 2023 zijn: Bedragen x € 1.000 1.
2.
3.
20
Omschrijving Eind 2023 is er nog een incidentele, extra bijdrage ontvangen voor aanvullende inzet op de BRP-straat voor inschrijving van asielzoekers. We stellen voor om de resterende middelen (€ 142.000) over te hevelen naar 2024 via de resultaatbestemming en inzetten voor (tijdelijke) uitbreiding van het personeelsbestand. Door verkoop panden Ariënstraat, Rijksweg en Oldenbarneveldlaan zijn er minder kosten (energie, belasting, uren) gemaakt voor het beheer van overige eigendommen. In 2023 hadden we minder kosten voor onderhoud gemeentelijke gebouwen. Echter, doordat het saldo wordt verrekend met de bestemmingsreserve onderhoud gebouwen, is het effect voor de exploitatie budgettair neutraal (zie overzicht mutatie reserves).
L/B L B
Bedrag 6 136
V/N V V
I/S I I
L L
45 24
V V
S I
L
30
V
I
Jaarstukken 2023 Gilze en Rijen
Bedragen x € 1.000 4.
5.
6.
Omschrijving In de begroting 2023 was eenmalig € 100.000 opgenomen voor een 'Plan strategische gronden', met dekking uit de algemene reserve grondexploitatie. Deze middelen zijn in 2023 nog niet besteed, vanwege de ophanden zijnde invoering van de Omgevingswet, en de inhoudelijke relatie met het te ontwikkelen uitvoeringsprogramma Wonen als onderdeel van de omgevingsvisie. We willen het budget én de claim op de algemene reserve grondexploitatie doorschuiven naar 2024. Per saldo is het effect voor de exploitatie budgettair neutraal (zie overzicht mutaties reserves). In de begroting is structureel € 30.000 begroot vanuit de motie strategische grondaankopen (2022). Deze middelen zijn in 2023 niet besteed. Ook hier moest een pas op de plaats gemaakt worden vanwege de invoering van de Omgevingswet. Overige afwijkingen. Totaal
Jaarstukken 2023 Gilze en Rijen
L/B L
Bedrag 100
V/N V
I/S I
L
30
V
I
L B
11 7 389
V V V
I I
21
Veiligheid
Veiligheid Wat willen we bereiken? De veiligheid in onze gemeente gaat ons allemaal aan. Samen zorgen we er voor dat het goed wonen, werken en leven is in de gemeente Gilze en Rijen. Om de veiligheid in onze regio te vergroten en goed voorbereid te zijn op rampen en crises, werken we in de veiligheidsregio samen met 23 gemeenten, de GHOR, brandweer en politie. Wij doen aan de preventie en bereiden ons voor de op de bestrijding van rampen en crises. Inwoners ervaren onveilige situaties in de openbare ruimte en woonomgeving, ook al wijzen cijfers dit niet altijd uit. Ons doel is de objectieve veiligheid en het (subjectieve) veiligheidsgevoel te verbeteren. De aanwezigheid van het politiebureau in Rijen en goed uitgeruste brandweerposten in Gilze en in Rijen zijn daarvoor belangrijk.
Wat hebben we ervoor gedaan? Nr.
Doelstelling
1.1
Uitvoering geven aan het Integraal veiligheidsbeleid 2022-2026
Nr.
Specifieke activiteit
1
Uitvoering geven aan de onderwerpen die zijn beschreven op het focusblad
Gerealiseerd op 31-12-2023
We werkten aan alle onderwerpen die op het focusblad 2023 staan. We blijven hierbij sterk afhankelijk van de dagdagelijkse prioriteitenstelling. Nr.
Doelstelling
1.2
Versterken BOA's in de wijk
Nr.
Specifieke activiteit
1
Gerealiseerd op 31-12-2023
Formatie van het aantal BOA’s wordt uitgebreid met 2 FTE en de werkwijze aangepast middels een jaarplan en een andere werkverdeling De formatie is uitgebreid en de werkwijze is aangepast.
Jaarstukken 2023 Gilze en Rijen
23
Nr.
Doelstelling
1.3
Driemanschap natuurbrandbestrijding
Nr.
Specifieke activiteit
1
Actief oppakken acties uit natuurbrandbeheersplan
Gerealiseerd op 31-12-2023
Samen met de brandweer, Staatsbosbeheer en andere grondeigenaren namen we maatregelen om onbeheersbare natuurbranden te voorkomen. Het gaat om beheersmaatregelen en publieksinformatie. Nr.
Doelstelling
1.4
Bluswatervoorzieningen aanleggen en onderhouden
Nr.
Specifieke activiteit
1
Gerealiseerd op 31-12-2023
Aanleggen van geboorde putten en uitvoeren van onderhoud aan bestaande voorzieningen In 2023 hebben we 2 bluswatervoorzieningen aangelegd in Gilze. Eén voor de ingang van het asielzoekerscentrum en één halverwege de Chaamscheweg. De geplande boring aan het Wilhelminaplein combineren we met de aanpassing van het plein in 2024.
Wat heeft het gekost? Bedragen X € 1.000 Begroting primair
Begroting gewijzigd
Rekening
Verschil
2023
2023
2023
Rek - Begr
Totaal lasten programma 1
3.015
2.962
2.944
18
Totaal baten programma 1
10
10
33
23
-3.005
-2.952
-2.911
41
Lasten / Baten
Saldo lasten en baten programma 1
24
Jaarstukken 2023 Gilze en Rijen
Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de begroting na wijziging en de jaarrekening 2023 zijn: Bedragen x € 1.000 1.
Omschrijving Overige afwijkingen. Totaal
Jaarstukken 2023 Gilze en Rijen
L/B L B
Bedrag 18 23 41
25
V/N V V V
I/S I I
Verkeer, vervoer en waterstaat
Verkeer, vervoer en waterstaat Wat willen we bereiken? Een goede bereikbaarheid van en binnen onze vier kernen blijft belangrijk. Het wegennet richten we op een veilige en duurzame manier in, waarbij goede doorstroming een belangrijke pijler is. We willen een fietsvriendelijke gemeente zijn. Ook investeren we in woonwijken om deze verkeersveiliger te maken. Uitgangspunt is 50 km/uur op doorstroomwegen en 30 km/uur in de wijken. Ons beleid moet bijdragen aan het terugdringen van het aantal verkeersslachtoffers. Marijkestraat Op 10 juli 2023 is bij het vaststellen van de perspectiefnota 2024 een amendement aangenomen om uiterlijk in het laatste kwartaal 2023 te starten met de voorbereiding voor herinrichting Marijkestraat. De voorbereiding is in het laatste kwartaal 2023 opgestart. Op 12 december 2023 was er een inloopavond waarop het voorlopig ontwerp met de bewoners is gedeeld. In maart 2024 bespreken we het definitief ontwerp met de bewoners. Daarna stellen we het definitief ontwerp vast en vragen we de gemeenteraad om het uitvoeringskrediet beschikbaar te stellen. Naar verwachting starten de werkzaamheden in het vierde kwartaal van 2024. Voorbereiden groot onderhoud/vervanging in Rijen Noord-Oost: Riekevoort, Mosselaar, Doornbos, Sterkenhoeve, Zaaren, Breebroek/ Wouwerbroek. Deelproject 1 Riekevoort/Mosselaar De uitvoering is gereed.
Op verzoek van de raadscommissie Ruimte hebben er in 2023 gesprekken plaatsgevonden met de omgeving over enkele gewenste aanpassingen rondom basisschool De Brakken. We voeren deze in het eerste kwartaal van 2024 uit. Deelproject 2 Doornbos Het ontwerp- en participatietraject is afgerond, het uitvoeringskrediet is beschikbaar gesteld en de aanbesteding is afgerond. De werkzaamheden zijn eind 2023 gestart en duren naar verwachting tot halverwege 2024. Deelproject 3 Sterkenhoeve Het participatieproces is doorlopen. Het definitief ontwerp is in het najaar van 2023 met de omgeving afgerond. Begin 2024 vragen we de gemeenteraad om het uitvoeringskrediet beschikbaar te stellen. Deelproject 4 Breeboek In september 2023 zijn we gestart met een werkgroep voor het ontwerp- en participatietraject.
Jaarstukken 2023 Gilze en Rijen
27
Deelproject 5 Wouwerbroek We starten begin 2024 met het ontwerp- en participatietraject. Deelproject 6 Zaaren We starten het ontwerp- en participatietraject naar verwachting in de tweede helft 2024. Voorbereiden groot onderhoud/vervanging Burgemeester van Poppelstraat Het eerste kwartaal van 2023 is gebruikt om samen met bewoners alle voortuinen (+/- 130 adressen) op te nemen en tot overeenstemming te komen over de inrichting van de nieuwe voortuinen. Dit was een tijdrovend noodzakelijk proces waarbij in prettige samenwerking met bewoners overeenstemmingen bereikt zijn. De uitvoeringswerkzaamheden zijn eind 2023 gestart.
Wat hebben we ervoor gedaan? Nr.
Doelstelling
2.1
Uitvoering geven aan het Investeringsplan
Nr.
Specifieke activiteit
1
2
Gerealiseerd op 31-12-2023
Bepalen technische en verkeerskundige haalbaarheid opwaarderen Schorsstraat, voorbereiden en uitvoeren We bekijken met welke soort verharding de Schorsstraat het beste kan worden opgewaardeerd, zoals halfverharding, klinkers, een combinatie daarvan of betonplaten. Vanwege de cultuurhistorische waarden gaan we hierover in overleg met de Heemkring. Voordat we naar verwachting in 2024 tot uitvoering kunnen overgaan, vervangen de nutsbedrijven de gasleiding en elektriciteitskabels. Voorbereiden en uitvoeren vervangen fiets- en voetgangersbrug Water aan de Warande De voorbereiding is gestart. We bekijken de mogelijkheden om de brug te vervangen of te vervangen door een dam met een duiker. De uitvoering is voorzien voor 2024.
3
In overleg treden met visvereniging over vervanging (invalide)vissteiger De (invalide)vissteiger is in zeer slechte staat en is aan vervanging toe. Het eerste overleg hierover met de visvereniging was in april 2023. Daarin zijn ideeën kenbaar gemaakt. We gaan hierover verder in overleg.
4
Voorbereiden (2022) en uitvoeren Aalstraat (2024/2025). In het meerjareninvesteringsplan is de voorbereiding voor 2025 opgenomen en de uitvoering voor 2026. Uitwerken fietsbeleidsplan Het college heeft het uitvoeringsprogramma fiets in november 2023 vastgesteld en op 7 december 2023 besproken in de raadscommissie Ruimte.
5
Nr.
Doelstelling
2.2
Aanpassen richtlijnen verkeer
Nr.
Specifieke activiteit
1
Actualiseren parkeernota We actualiseren de parkeernota in 2024.
28
Gerealiseerd op 31-12-2023
Jaarstukken 2023 Gilze en Rijen
Nr.
Doelstelling
2.2
Aanpassen richtlijnen verkeer
Nr.
Specifieke activiteit
2
Actualiseren plaatsingsbeleid laadpalen
Gerealiseerd op 31-12-2023
Samen met de regio werken we aan een visie. De lokale visie wordt hierin meegenomen. Deze verwachten we in 2024. Daarnaast sloten we met de Provincie een overeenkomst voor het plaatsen van laadpalen in de openbare ruimte. Nr.
Doelstelling
2.3
Verbeteren (half- en onverharde) fiets- en wandelpaden
Nr.
Specifieke activiteit
1
Verbeteren toegangspad Den Butter Het toegangspad is in maart 2023 vernieuwd.
2
Gerealiseerd op 31-12-2023
Inventariseren welke half- en onverharde paden in 2023 tot en met 2026 hiervoor in aanmerking komen De inventarisatie is uitgevoerd. De uitkomst verwerken we in een uitvoeringsprogramma.
Nr.
Doelstelling
2.4
Wilhelminaplein
Nr.
Specifieke activiteit
1
Uitvoeringskrediet aanvragen, aanbesteden en start realisatie
Gerealiseerd op 31-12-2023
Samen met bewoners en belanghebbenden werken we aan een ontwerp. In 2024 willen we het definitief ontwerp van het Wilhelminaplein voorleggen aan de gemeenteraad. Nadat het Centrumplan Rijen is afgerond, leggen we het nieuwe plein aan. In 2021 zijn uitvoeringsgelden gereserveerd via het meerjareninvesteringsplan (MIP). Dat gebeurde zonder randvoorwaarden of een programma van eisen. Er is geen rekening gehouden met prijsstijgingen of andere bijkomende kosten. We verwachten dat de gereserveerde uitvoeringsgelden niet toereikend zijn om alle wensen en eisen te kunnen realiseren. Nr.
Doelstelling
2.5
Snelfietsroute
Nr.
Specifieke activiteit
1
Gerealiseerd op 31-12-2023
De delen van de snelfietsroute tussen het station Rijen en de grens met de gemeente Oosterhout worden gerealiseerd door de Provincie en binnen het project Herontwikkeling Stationsomgeving. De financiële afwikkeling vindt plaats vanuit het project Snelfietsroute. Het bestemmingsplan voor het deel tussen de Vincent van Goghstraat en de N631 is in mei 2023 vastgesteld. De beoogde realisatie volgt de planningen van de onderdoorgang N631 en de stationsomgeving.
Jaarstukken 2023 Gilze en Rijen
29
Wat heeft het gekost? Bedragen X € 1.000 Begroting primair
Begroting gewijzigd
Rekening
Verschil
2023
2023
2023
Rek - Begr
Totaal lasten programma 2
3.044
4.897
4.371
526
Totaal baten programma 2
123
123
45
-78
-2.921
-4.774
-4.326
448
Lasten / Baten
Saldo lasten en baten programma 2
Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de begroting na wijziging en de jaarrekening 2023 zijn: Bedragen x € 1.000 1.
Omschrijving In 2023 zijn diverse voorbereidingskredieten gevoteerd. Deze voorbereidingskredieten worden ineens afgeschreven. In de begroting 2023 hadden we dus kapitaallasten opgenomen voor het totaalbedrag van de gevoteerde kredieten. Echter, doordat deze kredieten in 2023 nog niet geheel zijn besteed, ontstaat er een incidenteel voordeel voor 2023 vanwege lagere afschrijvingslasten. Via de resultaatbestemming willen we deze budgetten overhevelen naar 2024, omdat de resterende kapitaallasten daar verantwoord zullen worden.
L/B L
Bedrag 65
V/N V
Het gaat om onderstaande projecten (totaal € 65.000): • Reconstructie Hulten (€ 21.000); • Reconstructie Wilhelminaplein (€ 44.000).
30
Jaarstukken 2023 Gilze en Rijen
I/S I
Bedragen x € 1.000 2.
3. 4. 5.
6.
7.
Omschrijving Bij de 2e turap 2023 is van het budget (€ 50.000) voor het Masterplan Openbare ruimte € 30.000 overgeheveld naar 2024. Echter, in 2023 zijn geen kosten geboekt. Hierdoor leidt dit nu tot een voordeel. We hebben de budgetoverheveling via de algemene reserve hierop aangepast, waardoor het effect voor de exploitatie budgettair neutraal is. In 2023 zijn geen kosten gemaakt voor (regionale) verkeerstellingen. Dit betekent ook dat de bijdrage vanuit RAVV niet is ontvangen. In 2023 zijn geen verkeerssubsidies verstrekt aan de scholen. Dit betekent ook geen bijdrage Mensgerichte maatregelen vanuit de Provincie Noord-Brabant. We hebben in 2023 minder uitgegeven dan begroot voor geprogrammeerd / groot onderhoud wegen en de bijdrage vanuit dit budget aan investeringsprojecten. Dit leidt tot een voordeel op dit programma. Echter, doordat de kosten worden verrekend met de bestemmingsreserve wegen, is dit effect voor de exploitatie budgettair neutraal (zie overzicht mutatie reserves). De energiekosten voor openbare verlichting zijn door gestegen energieprijzen hoger dan begroot. In het 2e kwartaal van 2023 heeft de energieleverancier eenzijdig het contract opgezegd. Overige afwijkingen. Totaal
Jaarstukken 2023 Gilze en Rijen
L/B L
Bedrag 20
V/N V
I/S I
L B L B L B
28 18 25 25 393 19
V N V N V N
I I I I I I
L
47
N
S
L B
42 16 448
V N V
I I
31
Economie
Economie Wat willen we bereiken? Een goede economische structuur is een belangrijke randvoorwaarde voor de ontwikkeling van onze bedrijven en voor de werkgelegenheid in onze gemeente. In nauw overleg met onze bedrijven zetten wij in op de versterking van deze structuur. De gemeente heeft een sterk economisch profiel. We investeren in het verbeteren van het vestigingsklimaat en het stimuleren van innovatie. Door de groeiende economie neemt de werkgelegenheid toe. Dat is goed voor de inwoners van onze gemeente. Met de regio Hart van Brabant, Midpoint Brabant, Toerisme De Baronie en de diverse ondernemersverenigingen beschikken we over goede samenwerkingspartners. De gemeente heeft een belangrijke rol als het gaat om het faciliteren van onze bedrijven. Op lokaal en regionaal niveau zetten wij in op het verbeteren van de infrastructuur voor onze bedrijven, zowel fysiek als qua kennis. De belangstelling van bedrijven voor bouwgrond neemt toe. Onze focus ligt op de verkoop van gronden in Midden-Brabant Poort, maar we verkopen ook vraaggericht de paar resterende kavels op Haansberg en Paarse Strook. De gemeente is actief betrokken in de netwerken met ondernemers. Dit doen we door gesprekken met ze te voeren, actief te zijn in de commissies voor de drie bedrijventerreinen en door activiteiten van de ondernemersverenigingen te bezoeken.
Wat hebben we ervoor gedaan? Nr.
Doelstelling
3.1
Ontwikkeling fase 2 Midden Brabant Poort
Nr.
Specifieke activiteit
1
Vaststellen bestemmingsplan We zijn gestart met een behoefteonderzoek naar bedrijventerreinen en regionale afstemming. Zo zorgen we voor onderbouwing en draagvlak voor een ruimtelijke procedure. Deze start op zijn vroegst in 2024. Vooruitlopend hierop is al wel een WVG gevestigd op de gronden.
Jaarstukken 2023 Gilze en Rijen
Gerealiseerd op 31-12-2023
33
Nr.
Doelstelling
3.2
Revitalisering bedrijventerreinen
Nr.
Specifieke activiteit
1
Opstellen plan van aanpak
Gerealiseerd op 31-12-2023
In 2023 zijn we samen met REKS/regio Hart van Brabant en het GRIC gestart met een plan van aanpak voor het bedrijventerrein Broekakkers als onderdeel van de regionale pilot 'Klimaatadaptieve Bedrijventerreinen' in. In 2024 werken we verder aan ons plan van aanpak en streven we ernaar ruimte te creëren voor infiltratie, effectieve berging van regenwater te bevorderen en de biodiversiteit te verhogen.
Wat heeft het gekost? Bedragen X € 1.000 Begroting primair
Begroting gewijzigd
Rekening
Verschil
2023
2023
2023
Rek - Begr
Totaal lasten programma 3
898
910
541
369
Totaal baten programma 3
1.827
1.827
418
-1.409
929
917
-123
-1.040
Lasten / Baten
Saldo lasten en baten programma 3
34
Jaarstukken 2023 Gilze en Rijen
Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de begroting na wijziging en de jaarrekening 2023 zijn: Bedragen x € 1.000 1.
2.
3.
Omschrijving Voor de grondexploitatie bedrijventerreinen 2023 hebben we op basis van de kostprijscalculatie de totaal verwachte baten en lasten opgenomen. Zowel de baten als de lasten zijn lager dan geraamd. In 2023 was voor de grondexploitatie bedrijventerreinen een winst verwacht van € 1.168.000. In werkelijkheid is er sprake van een winst € 216.000. Dit leidt tot een nadeel van € 952.000 op dit programma. Echter, doordat dit resultaat wordt verrekend met de algemene reserve grondexploitatie is het effect voor de exploitatie budgettair neutraal (zie overzicht mutaties reserves). Voor meer informatie verwijzen we u graag naar de paragraaf grondexploitatie. De afgesloten overeenkomst reclamedisplays voldeed niet aan de verwachtingen. Om die reden is in 2023 besloten om de overeenkomst te beëindigen, waarbij een financiële tegemoetkoming is betaald vanwege beëindiging van de overeenkomst voor de overeengekomen einddatum. Overige afwijkingen. Totaal
Jaarstukken 2023 Gilze en Rijen
L/B L B
Bedrag 449 1.401
V/N V N
I/S I I
L
47
N
I
L B
33 8 1.040
N N N
I I
35
Onderwijs
Onderwijs Wat willen we bereiken? We willen iedereen de gelegenheid bieden om mee te doen. Elk kind kan zijn of haar talenten ontwikkelen, met passend onderwijs waar nodig. Met de lokaal educatieve agenda (LEA) hebben we ingezet op een doorgaande leerlijn voor kinderen en jongeren. Onze focus lag op de groep 0-14 jarigen. Daar hebben we het meeste invloed op, gezien de aanwezige opvang- en onderwijsvoorzieningen in de gemeente. De gemeente wil ervoor zorgen dat ouders en professionals in de kinderopvang en het onderwijs kinderen kunnen voorbereiden op een toekomst, waarin ze optimaal mee kunnen doen. De basisscholen werken onderling en met de gemeente samen om hun zorgplicht waar te maken en boden een totaalpakket aan voor opvang, educatie en ontwikkeling. We zien de scholen als een belangrijke voorzieningen voor ontwikkeling en ontmoeting. We hebben ervoor gezorgd dat daarvoor voldoende, goede (onderwijs)huisvesting beschikbaar is.
Wat hebben we ervoor gedaan? Nr.
Doelstelling
4.1
Voorzien in goede onderwijshuisvesting
Nr.
Specifieke activiteit
1
We realiseren de permanente uitbreiding van de Prinsenbosschool Vanwege de uitkomsten van het flora- en faunaonderzoek voeren de werkzaamheden uit in september 2024. We maken afspraken met het onderwijs over beschikbaarheid en spreiding van onderwijshuisvesting We zijn in gesprek met gebruikers en betrokkenen. We verwachten het plan in het vierde kwartaal 2024 aan te bieden aan de gemeenteraad.
2
Jaarstukken 2023 Gilze en Rijen
Gerealiseerd op 31-12-2023
37
Wat heeft het gekost? Bedragen X € 1.000 Begroting primair
Begroting gewijzigd
Rekening
Verschil
2023
2023
2023
Rek - Begr
Totaal lasten programma 4
3.069
3.328
2.801
527
Totaal baten programma 4
1.152
1.452
795
-657
Saldo lasten en baten programma 4
-1.917
-1.876
-2.006
-130
Lasten / Baten
Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de begroting na wijziging en de jaarrekening 2023 zijn: Bedragen x € 1.000 1.
2.
3.
4. 5.
Omschrijving Op het gebied van onderwijshuisvesting is sprake van een nadelig resultaat van € 4.000 ten opzichte van de begroting. Dit leidt tot een nadeel op dit programma. Echter, doordat het saldo wordt verrekend met de bestemmingsreserve onderwijshuisvesting, is dit effect voor de exploitatie budgettair neutraal (zie overzicht mutatie reserves). De kosten van leerlingenvervoer zijn hoger dan begroot. Dit is het gevolg van een stijging van stijging van de kosten per km, stijging van het aantal leerlingen en het inzetten van begeleiders in het vervoer. De kosten voor onderwijsachterstandenbeleid (OAB) bedroegen € 1.362.000. In 2023 hebben we € 1.155.000 rijksmiddelen voor OAB ontvangen. Het tekort van € 207.000 hebben we verrekend met de balanspost OAB. De coronagelden in het kader van onderwijsvertraging zijn niet besteed in 2023. Daarom hebben we deze middelen op de balans gezet voor besteding in 2024. Overige afwijkingen. Totaal
38
L/B L B
Bedrag 33 37
V/N V N
I/S I I
L
133
N
I
L B
314 314
V N
I I
L B L B
303 303 10 3 130
V N V N N
I I
Jaarstukken 2023 Gilze en Rijen
Sport, cultuur en recreatie
Sport, cultuur en recreatie Wat willen we bereiken? Sportbeleid en activering Sport en bewegen bevordert de gezondheid en verbroedert. Een gezonde leefstijl maakt inwoners weerbaarder en voorkomt maatschappelijke kosten. Als gemeente geven we uitvoering aan het beleidskader 'Gilze en Rijen beweegt' en stimuleren we initiatieven die bewegen en gezondheid bevorderen. Cultuurpresentatie, -productie en –participatie Kunst en cultuur zijn voorwaarden voor een vitale samenleving. Zij dragen bij aan het welzijn van mensen, tonen verbeeldingskracht, stellen vragen, zijn confronterend, maar werken ook ter ontspanning. Cultuur heeft in de eerste plaats een eigen, intrinsieke waarde. Als uiting van gedachten, van schoonheid en verfijning, of juist van confrontatie en rauwheid. Daarnaast heeft cultuur ook een belangrijke maatschappelijke functie, als thermometer voor de tijdgeest. Cultuur kan vooruitlopen op de tijdgeest en die (mede)bepalen. In onze tijd zijn die maatschappelijke functies van cultuur onmisbaar. Rationalisering en rendement zijn dominante thema’s in de samenleving. Cultuur biedt hier tegenkracht aan. We bieden ruimte aan initiatieven van inwoners en willen daarmee de leefbaarheid, de sociale vitaliteit en/of de sociale infrastructuur van een dorp of de gemeente als geheel te vergroten.
Musea en cultureel erfgoed Cultureel erfgoed is een onmisbare bouwsteen die de identiteit van onze gemeente een gezicht geeft. Monumentale (kerk-)gebouwen, boerderijen, industriële complexen en andere bouwwerken bieden een aantrekkelijke woon- en werkomgeving of vormen culturele, toeristische hotspots. Dit komt het beste tot zijn recht als deze gebouwen een actuele, betekenisvolle functie of invulling krijgen. Media De inhoudelijke opdracht aan de bibliotheek (Theek5) is als volgt vastgelegd. 1. De bibliotheek is zichtbaar, toegankelijk en openbaar. Dit komt tot uitdrukking in het werken vanuit de vestigingen binnen de culturele centra; 2. De bibliotheek zet deskundigheid in voor ontwikkeling en ontplooiing van onze inwoners; 3. De bibliotheek ontwikkelt zich, werkt samen en ondersteunt.
Openbaar groen
Jaarstukken 2023 Gilze en Rijen
39
Het openbaar groen levert een belangrijke bijdrage aan het woongenot. De klimaatverandering maakt duidelijk dat we groen moeten koesteren, uitbreiden en als het kan de kwaliteit verbeteren. We moeten ook groen durven vernieuwen als de noodzaak daarvoor aanwezig is. Een mooie groene omgeving is niet alleen waardevol voor inwoners, maar ook belangrijk voor recreatie en toerisme. We gebruiken de klimaatonderlegger om groen toe te voegen op plaatsen waar zich kansen voordoen om een verbetering aan te brengen in de leefomgeving. We maken een groenvisie waarin we de kansen voor meer en beter groen verkennen. We maken meer geld vrij voor (groen)onderhoud, -vernieuwing en -uitbreiding zodat inwoners weer trots kunnen zijn op hun buurt. We investeren in het verbeteren van parken, vergroenen van pleinen en straten en het biodiverser maken van speelvelden, plantvakken nabij bomen en extra perkjes. Bij herinrichtingsprojecten streven we naar extra ruimte voor groen en water. We voeren de duurzame herinrichting Rijen Noord-Oost uit. We zorgen voor goed beheer en onderhoud van bestaand openbaar groen door de juiste boom op de goede plek, goede groeiplaatsen, goede kwaliteit, goede diversiteit van typen bomen. We hebben meer aandacht voor ecologisch beheer van sloten en bermen. We streven bij kappen van bomen naar compensatie in de omgeving.
Wat hebben we ervoor gedaan? Nr.
Doelstelling
5.1.1
Faciliteren van sport en bewegen: renovatie/nieuwbouw sporthal Achter de Tuintjes Gilze
Nr.
Specifieke activiteit
1
In 2023 wordt een start gemaakt met de bouw van de sporthal In 2023 is gestart met de sloop van de oude sporthal. Vervolgens kan in het 2e kwartaal van 2024 gestart worden met de bouw. De gemeenteraad heeft hiervoor extra krediet beschikbaar gesteld om de extra te verwachten kosten te dekken.
Nr.
Doelstelling
5.1.2
Faciliteren van sport en bewegen: herontwikkelen locatie Tropical/Margriethal
Nr.
Specifieke activiteit
1
Opleveren nieuwe Margriethal in 2023 De nieuwe sporthal is eind 2023 opgeleverd.
2
Opleveren buitenruimte fase 1 (rondom nieuwe Margriethal) in 2023 De buitenruimte fase 1 is eind 2023 opgeleverd.
Nr.
Doelstelling
5.1.3
Faciliteren van sport en bewegen: realiseren skatevoorziening Rijen
Nr.
Specifieke activiteit
1
De nieuwe skatebaan in Rijen wordt in 2023 gerealiseerd De aanleg van het skatepark gebeurt in 2024. Dit is met de gebruikers afgestemd.
40
Gerealiseerd op 31-12-2023
Gerealiseerd op 31-12-2023
Gerealiseerd op 31-12-2023
Jaarstukken 2023 Gilze en Rijen
Nr.
Doelstelling
5.2
Erfgoedbeleid
Nr.
Specifieke activiteit
1
We stellen een erfgoedbeleid op
Gerealiseerd op 31-12-2023
In tweede helft 2023 is opdracht verleend aan een bureau. In 2024 wordt gestart met de werkzaamheden. 2
We ondersteunen burgerinitiatieven voor erfgoedbescherming Er is één initiatief binnengekomen, dit initiatief wordt ondersteund. In het nog op te stellen erfgoedbeleid gaan we kaders stellen en bekendheid geven aan deze mogelijkheid.
Nr.
Doelstelling
5.3
Kerkenvisie
Nr.
Specifieke activiteit
1
We stellen een kerkenvisie op Er is opdracht verleend aan een bureau. De gebouweninventarisatie is afgerond, vrijwel alle gesprekken met eigenaren zijn gevoerd.
Nr.
Doelstelling
5.4
Aanplant 30 bomen per jaar extra in kernen
Nr.
Specifieke activiteit
1
We planten 30 bomen in 2023
Gerealiseerd op 31-12-2023
Gerealiseerd op 31-12-2023
Alle 30 bomen zijn eind 2023 geplant. Deze zijn geplant op de locaties: Windvang (6), Vogelvlucht (12), Nieuwstraat (1), Inworp (7) en Jachtveld (4) in Gilze. Nr.
Doelstelling
5.5
Kwaliteitsimpuls geprogrammeerd onderhoud groen
Nr.
Specifieke activiteit
1
2
3
Gerealiseerd op 31-12-2023
We brengen diverse groenverbeteringen aan (vervangen plantvakken, verbeteren groeiplaatsen bomen en vervangen bomen) In 2023 deden we een inhaalslag. Vervolgstappen zetten we in de periode 2024 tot en met 2026. We stellen in 2023 een groenvisie op Eind december 2023 is de groenvisie in concept opgeleverd. Na bestuurlijke besluitvorming in 2024 geven we deze vrij voor inspraak. We inventariseren welke slecht groeiende bomen een betere groeiplaats moeten krijgen of vervangen moeten worden De bomen in de Haaghstraat en de Cornelie Huygenstraat in Rijen zijn vervangen. De bomen in de Van Heinsbergstraat in Gilze vragen vanwege de aanwezige ondergrondse infrastructuur om meer voorbereidingstijd. De uitvoering is voorzien in het plantseizoen 2024/2025. Op 10 juli 2023 is voor de Marijkestraat een amendement aangenomen om te komen tot planvorming van de herinrichting van de gehele Marijkestraat. De bomen in de Marijkestraat gaan onderdeel uitmaken van het project herinrichten Marijkestraat.
Jaarstukken 2023 Gilze en Rijen
41
Nr.
Doelstelling
5.5
Kwaliteitsimpuls geprogrammeerd onderhoud groen
Nr.
Specifieke activiteit
4
We vervangen oude slechte beplanting in plantvakken door biodiverse aanplant
Gerealiseerd op 31-12-2023
In 2023 deden we een inhaalslag. Vervolgstappen zetten we in de periode 2024 tot en met 2026. Nr.
Doelstelling
5.6
Biodiversiteit
Nr.
Specifieke activiteit
1
We verhogen de biodiversiteit in grasvelden en plantvakken. In 2023 deden we een inhaalslag. Vervolgstappen zetten we in de periode 2024 tot en met 2026. Op de locaties bij kunstwerk de Margrieten en de kruising Marga Klompelaan/Zwarte Dijk in Rijen combineerden we bloembollen met bloeiende kruiden om de biodiversiteit te stimuleren. we plaatsen er nog insectenhotels met informatiebordjes.
2
Gerealiseerd op 31-12-2023
We nemen via de regio Hart van Brabant een abonnement op de Nationale Databank Flora en Fauna We hebben een abonnement.
Nr.
Doelstelling
5.7
Motie guerrillatuintjes
Nr.
Specifieke activiteit
1
We gaan het adopteren van boomspiegels actief promoten en bieden plantmateriaal aan De mogelijkheid voor het adopteren van boomspiegels is actief gepromoot en gecombineerd met de plantgoedactie. In het najaar heeft nog een tweede promotieactie plaatsgevonden met de mogelijkheid gratis plantmateriaal af te halen.
Nr.
Doelstelling
5.8
Wolfsweidepark
Nr.
Specifieke activiteit
1
42
Gerealiseerd op 31-12-2023
Gerealiseerd op 31-12-2023
We realiseren een kwaliteitsverbetering. We zaaien bloemenmengsels in, we planten een aantal bomen en we faciliteren een burgerinitiatief We willen de kwaliteit van het groen in Wolfsweidepark verbeteren. We bieden ruimte aan inwoners om hier invulling aan te geven. Het college heeft het initiatief Wolfsweidepark in ontvangst genomen. Er zijn nog geen verdere afspraken gemaakt met de initiatiefnemers. Omdat er in het Wolfsweidepark al enkele beheerafspraken met de initiatiefnemers bestonden, verwachten we op korte termijn enkele quick wins te kunnen uitvoeren.
Jaarstukken 2023 Gilze en Rijen
Nr.
Doelstelling
5.9
EVZ De Grote Leij
Nr.
Specifieke activiteit
1
We richten ons op de benodigde grondaankoop en/ of grondruil
Gerealiseerd op 31-12-2023
Waterschap Brabantse Delta is aan zet om de EVZ te realiseren. We werken samen om de benodigde grondaankopen en/of -ruil voor elkaar te krijgen. Het doel is om in 2027 de EVZ gerealiseerd te hebben.
Wat heeft het gekost? Bedragen X € 1.000 Begroting primair
Begroting gewijzigd
Rekening
Verschil
2023
2023
2023
Rek - Begr
Totaal lasten programma 5
8.043
8.889
8.211
678
Totaal baten programma 5
1.073
1.383
1.307
-76
Saldo lasten en baten programma 5
-6.970
-7.506
-6.904
602
Lasten / Baten
Jaarstukken 2023 Gilze en Rijen
43
Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de begroting na wijziging en de jaarrekening 2023 zijn: Bedragen x € 1.000 1. 2. 3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
Omschrijving De baten van de buurtsportcoaches zijn lager dan verwacht maar wel in lijn met het voorgaande jaar. De baten en lasten van de sporthal in Gilze zijn lager dan begroot. Dit komt omdat de sporthal in de loop van 2023 uit exploitatie is gehaald. In 2023 is een eenmalige bijdrage geraamd voor Investering gebouwenbeheerssysteem Den Butter. Het proces van de aanpassingen is nog niet zodanig gevorderd dat dit heeft geresulteerd tot uitbetaling aan de bouwcombinatie. Via de resultaatbestemming willen we deze budgetten overhevelen naar 2024. In 2023 hebben wij minder onderhoudskosten gehad voor sportcomplex Den Butter dan begroot. Dit leidt tot een voordeel op dit programma. Echter, doordat het saldo wordt verrekend met de bestemmingsreserve onderhoud Den Butter, is het effect voor de exploitatie budgettair neutraal (zie overzicht mutatie reserves). In 2023 hebben we subsidie energiecompensatie ontvangen van het Rijk. Dit bedrag hebben we doorbetaald aan Den Butter. Deze baten en lasten waren niet begroot. In de begroting 2023 hadden we € 292.000 opgenomen voor groot onderhoud/renovatie van buitensportaccommodaties. Dit bedrag storten we in de bestemmingsreserve. De uitgaven van diverse investeringen hebben we ten laste van de bestemmingsreserve gebracht. Voor beide is het effect voor de exploitatie budgettair neutraal (zie overzicht mutatie reserves).
In 2023 verwachten wij minder Rijksmiddelen voor de regeling SPUK-sport terug te hoeven betalen, dan waar we in de begroting vanuit waren gegaan. Dit leidt tot een incidenteel voordeel. Er is in 2023 gestart met het opstellen van een kerkenvisie, het opstellen van erfgoedbeleid en uitvoering van de motie 'erfgoed herleefd op nutskasten'. De werkzaamheden lopen door in 2024. We stellen daarom voor om de niet bestede middelen (resp. € 13.354, € 25.000 en € 12.354) over te hevelen naar 2024 via de resultaatbestemming. De (structurele) middelen voor onderhoud van ecologische verbindingszones en areaaluitbreiding kwaliteitsgroen zijn in 2023 niet besteed. Voor beide budgetten geldt dat deze pas ingezet hoeven te worden zodra de betreffende investeringen gerealiseerd zijn. We hebben in 2023 geen prioriteit kunnen geven aan het ontwikkelen van een visie op toerisme en recreatie. Inmiddels is dit wel opgestart en zijn er ook financiële verplichtingen aangegaan. We stellen daarom voor om de middelen uit 2023 (€ 30.000) over te hevelen naar 2024 via de resultaatbestemming. De uitgaven voor geprogrammeerd / planmatig onderhoud groen zijn per saldo lager dan geraamd (€ 27.000). Dit leidt tot een voordeel op dit programma. Echter, doordat de uitgaven worden verrekend met de bestemmingsreserve groen, is het effect voor de exploitatie budgettair neutraal (zie overzicht mutatie reserves).
In 2023 is eenmalig budget opgenomen voor vervanging van de voorzieningen skatepark Gilze. De middelen zijn niet uitgegeven in 2023. We stellen voor om de niet bestede middelen 2023 over te hevelen naar 2024 via de resultaatbestemming. Overige afwijkingen. Totaal
44
L/B B
Bedrag 39
V/N N
I/S I
L B L
57 57 40
V N V
I I I
L
39
V
I
L B
219 219
N V
I I
L
292
V
I
L B
81 68
V N
I I
L
51
V
I
L
35
V
I
L
30
V
I
L B
166 139
V N
I I
L
75
V
I
L B
31 8 602
V V V
I I
Jaarstukken 2023 Gilze en Rijen
Sociaal domein
Sociaal domein Wat willen we bereiken? Alle inwoners doen naar vermogen mee in onze gemeente, op een manier die bij hen past. Zo zelfstandig mogelijk, maar waar nodig met ondersteuning en hulp. De gemeente is daarbij een schakel in een veel grotere keten. We zoeken samenwerking met inwoners, maatschappelijke partners, andere overheden en andere financiers om verschil te kunnen maken. We werken aan de opgaven die u als onderdeel van de Koers sociaal domein Gilze en Rijen 'Samen verschil maken!' heeft vastgesteld: 1. Ruimte maken voor verschillen De norm van wat we normaal (gedrag) vinden, wordt steeds strakker. Als gevolg daarvan neemt het aantal medische diagnoses en het gebruik van zorg- en hulpaanbod toe. Wij kiezen voor een andere benadering: vragen en tegenslagen horen bij het leven. We erkennen dat, in plaats van diagnoses en indicaties leidend te maken. We stellen de inwoner centraal en zoeken samen naar oplossingen in het gewone leven. Daarbij hebben we gekeken naar wat wél kan. Maatwerk vormt de basis. Dat betekent niet per definitie dat er individuele hulpverlening wordt ingezet. We zetten zoveel mogelijk in op collectieve oplossingen. 2. Veerkracht vergroten Problemen en tegenslagen horen bij het leven. We verschuiven onze focus van ‘het voorkomen van (grotere) problemen’ naar ‘het vergroten van het aanpassingsvermogen (de veerkracht) van inwoners’.
Preventie begint niet bij hulpverlening, maar bij goed voor jezelf en voor elkaar (kunnen) zorgen. We kiezen voor een aanpak gericht op beter kunnen omgaan met tegenslagen. We houden daarbij oog voor de grenzen aan eigen kracht. 3. Bestaanszekerheid voorop stellen Bestaanszekerheid is een basisvoorwaarde voor meedoen. Mensen die kampen met schulden, geen woning hebben of die dreigen te verliezen, of in een onveilige situatie zitten, verliezen de basis onder hun bestaan. Tot die basis terug is blijkt het weinig zin te hebben om deze mensen hulp te bieden voor andere problemen. Zorg rendeert niet als de basis er niet is. Zijn de zorgen over de basis weg, dan is er op andere terreinen vaak ook minder hulp en ondersteuning nodig. Mensen krijgen dan weer ruimte in hun hoofd om hun problemen stap voor stap op te lossen en de regie over hun leven terug te nemen. Daarom geven we bestaanszekerheid prioriteit. Wonen, inkomen (en werk) en veiligheid zijn belangrijke thema’s in de uitvoering van ons sociaal beleid.