Bijlage 1- GLR Programmabegroting 2025

Zowel binnen de reguliere P&C-cyclus als in de werkzaamheden voor de rechtmatigheidswet staat risicomanagement (vooral gericht op bewustwording en risicobereidheid) op de agenda van de directie, het management en het bestuur. Bij het ontstaan van nieuwe risico's worden de directie en het bestuur, afhankelijk van de importantie, tussentijds geïnformeerd. Ook bij beleidsnota's en -voorstellen wordt, indien nodig, een risicoparagraaf toegevoegd. In het basisdocument voor (fraude)risicomanagement wordt expliciet aandacht besteed aan (fraude)risicoanalyse. Dit vormt de basis voor de inrichting en bijsturing van werkprocessen en, indien nodig, ook voor het vaststellen van beleidsuitgangspunten. De risicoanalyse wordt jaarlijks geüpdatet als onderdeel van het interne controleproces en daarna vertaald naar controledoelstellingen en interne controlemaatregelen. Rechtmatigheidsverklaring Vanaf het controlejaar 2023 legt niet de accountant maar het college van burgemeester en wethouders verantwoording af over rechtmatigheid. Deze verantwoording steunt op de 92

Programmabegroting 2025 Gilze en Rijen

verbijzonderde interne controle (VIC). De VIC toetst of de maatregelen van interne controle in de financiële processen goed werken en wordt gebruikt om de kwaliteit van deze processen te verbeteren. Het opstellen en uitvoeren van de VIC wordt door de ambtelijke organisatie uitgevoerd. De controlerend accountant maakt voor haar controle gebruik van de VIC-werkzaamheden en de bevindingen die daaruit volgen. De invoering van de rechtmatigheidsverantwoording is mede bedoeld om het gesprek te ondersteunen tussen de gemeenteraad en het college over de (financiële) rechtmatigheid. Met als doel om de kaderstellende- en controlerende rol van de gemeenteraad op dit vlak te versterken. Doelmatigheid en doeltreffendheid Op grond van artikel 213a van de Gemeentewet doet het college periodiek onderzoek naar de doelmatigheid (efficiëntie) en doeltreffendheid (effectiviteit) van het gevoerde bestuur op het gebied van beleid en bedrijfsvoering. Dit artikel verplicht de gemeente periodiek onderzoek te doen naar de doelmatigheid en doeltreffendheid van het gevoerde beleid. De kaders hiervoor zijn vastgelegd in de Verordening onderzoeken doelmatigheid en doeltreffendheid van de gemeente Gilze en Rijen.

Programmabegroting 2025 Gilze en Rijen

93

Verbonden partijen

Verbonden partijen Inleiding Samenwerkingsverbanden kunnen belangrijke voordelen opleveren met betrekking tot kosten, doelmatigheid en kwaliteit van de te leveren producten. Individuele gemeenten zijn soms te klein om kwalitatief goede producten tegen een acceptabele kostprijs te leveren. Samenwerking kan zich uitstrekken over alle beleidsterreinen (programma’s) en op het gebied van de bedrijfsvoering. Een samenwerking kan diverse vormen aannemen (bijvoorbeeld: openbaar lichaam, gemeenschappelijke regeling, centrumgemeente). Soms zijn verbonden partijen wettelijk voorgeschreven zoals de Veiligheidsregio en de Omgevingsdienst.

Visie en beleidsvoornemens omtrent verbonden partijen Voor het aangaan van een verbonden partij moet aan de volgende criteria worden voldaan: 1. Er is sprake van een publiek belang. 2. Het publieke belang kan niet goed behartigd worden door middel van subsidies, regelgeving, toezicht of het inkopen van diensten of producten. 3. Een verbonden partij is de beste manier om de taken uit te voeren. 4. De (financiële) risico’s die gepaard gaan met het aangaan van een verbonden partij staan in een redelijke verhouding tot het te dienen publieke belang. Dit is verder uitgewerkt in onze eigen nota Verbonden Partijen. Daarnaast is in 2022 ook de Wet gemeenschappelijke regelingen aangepast om de democratische legitimiteit van deze regelingen te vergroten.

94

Programmabegroting 2025 Gilze en Rijen

Overzicht verbonden partijen Organisatie

Financieel belang Bestuurlijk belang 2024

Eigen vermogen

Eigen vermogen Vreemd vermogen Vreemd vermogen

Balanstotaal

Balanstotaal

Resultaat

1-1-2024

31-12-2024

1-1-2024

31-12-2024

1-1-2024

31-12-2024

2024

414.000

315.000

6.992.000

8.156.000

7.406.000

8.471.000

72.000

5.276.000

4.912.000

55.277.000

59.803.000

60.553.000

64.715.000

-4.823.000

18.143.000

16.969.000

21.090.000

20.907.000

39.233.000

37.876.000

-31.000

103.265

n.b.

1.732.360

n.b.

1.835.625

n.b.

2.829.000

3.163.000

3.004.000

2.560.000

5.833.000

5.723.000

-75.000

14.369.000

14.369.000

28.702.000

33.917.000

43.071.000

48.286.000

-

5.316.000

4.816.000

15.407.000

15.407.000

20.723.000

20.223.000

238.000

1-1-2022

31-12-2022

1-1-2022

31-12-2022

1-1-2022

31-12-2022

2022

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

1-1-2022

31-12-2022

1-1-2022

31-12-2022

1-1-2022

31-12-2022

2022

684.676.000

690.022.000

534.399.000

575.801.000

1.219.075.000

1.265.823.000

5.347.000

5.062.000.000

4.615.000.000

143.995.000.000

107.459.000.000

149.057.000.000

112.074.000.000

300.000.000

-573.941

-708.351

3.156.885

3.195.343

2.582.944

2.486.992

-134.410

Gemeenschappelijke regelingen 1 ABG organisatie

25.104.410 Behartiging van de sturing en beheersing van ondersteunende processen en uitvoeringstaken van de deelnemende gemeenten. 1.678.034 Samenwerking op het terrein van openbare veiligheid

2 Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant 3 Diamantgroep

n.v.t. Uitvoering van de Wet Sociale Werkvoorziening

4 Regio Hart van Brabant

120.710 Samenwerking deelnemende gemeenten

5 Omgevingsdienst Midden- en West Brabant

462.073 Samenwerking op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving n.v.t. Samenwerking op het gebied van ambulancevervoer

6 Regionale Ambulancevoorziening Brabant Midden-West-Noord 7 GGD Hart voor Brabant

1.142.573 Leveren van een bijdrage aan de openbare gezondheidszorg

Samenwerkingsverbanden met private organisaties 8 Midden-Brabant Poort BV/CV 9 Stichting deelnemingen gemeente Gilze en Rijen (Rijen)

Aandeel in Ontwikkeling van bedrijventerrein Midden-Brabant Poort (MBP) vermogen MBP in Gilze Samenwerkings- Zeggenschap in Beheer BV Midden-Brabant Poort overeenkomst

Deelnemingen 10 Brabant Water

n.v.t. Zorgdragen voor de openbare watervoorziening

11 BNG Bank

n.v.t. Bankier in de non-profit sector

12 Gate 2

n.v.t. Stimuleren luchtvaartgerelateerde bedrijvigheid

Programmabegroting 2025 Gilze en Rijen

95

-

Grondbeleid

Grondbeleid Algemeen Het grondbeleid van de gemeente is een belangrijk sturingsinstrument voor de invulling van de aanwezige en toekomstige bouwmogelijkheden in onze gemeente. Op basis van dit beleid realiseert de gemeente doelstellingen op het gebied van ruimtelijke ordening, volkshuisvesting en economisch beleid. In mei 2019 heeft de gemeenteraad van Gilze en Rijen de nieuwe nota grondbeleid vastgesteld. De nota grondbeleid geeft het juridische- en beleidsmatige kader aan waarbinnen de gemeente opereert. Uitgangspunt is actief grondbeleid, maar met de huidige mogelijkheden van kostenverhaal en sturing via bestemmingsplan en overeenkomst of grondexploitatieplan, dienen bij elke mogelijkheid van grondaankoop de risico’s en kosten goed in beeld gebracht te worden. Ook bij private ontwikkelingen kunnen we sturen op ruimtelijke en volkshuisvestelijke doelen. Dit doen we dan via de invulling van het benodigde ruimtelijke plan en het afsluiten van (anterieure) overeenkomsten. Daarbij kunnen we op grond van de Grondexploitatiewet kostenverhaal (van te maken gemeentelijke kosten) plegen. Beleidsdocumenten Wet- en regelgeving, het Besluit Begroting en Verantwoording (hierna; BBV) en de bestemmingsplannen (omgevingsplannen genoemd onder de omgevingswet) vormen de algemene kaders van het te voeren grondbeleid.

Onder andere de nota grondbeleid en de notitie grondprijzen sluiten hier op aan. Actief grondbeleid Van actief grondbeleid is sprake als de gemeente grond koopt, die bouw- en woonrijp maakt en weer verkoopt of in erfpacht uitgeeft aan ontwikkelaars, aannemers en particulieren. Bij actief grondbeleid exploiteert de gemeente gronden voor eigen rekening en risico. Bouwgronden in exploitatie hebben betrekking op grondexploitaties in de uitvoeringsfase, waarvan de gronden in eigendom zijn van de gemeente, waarvoor de raad een grondexploitatiecomplex en een grondexploitatiebegroting heeft vastgesteld. De gemeente Gilze en Rijen heeft per 30 juni 2024 elf lopende grondexploitaties waarvoor door de gemeenteraad in het verleden een exploitatieopzet is vastgesteld.

Programmabegroting 2025 Gilze en Rijen

97

Woningbouwexploitaties In tabel 1 hieronder zijn de lasten en baten per woningbouwexploitatie opgenomen die in de begroting 2025 zijn verantwoord. Tevens zijn per exploitatie de nog te verwachte lasten en baten in de toekomst en het verwachte resterende (dus exclusief reeds genomen winsten) resultaat op eindwaarde opgenomen. Exploitatie (woningbouw)

WinstBoekwaarde per Lasten t/m Baten t/m 30neming 31-12-2023 30-06-2024 06-2024 2024

Alphenseweg (grenzend aan OBS de Wildschut) Centrumplan Gilze (centrum) Centrumplan Gilze (park) Centrumplan Rijen Oost Tussen de Leijen Vl. Vennen Noord Oost Wendel Zuid

Totaal

1.215.433

50.842

4.966.213 -1.027.383 1.860.307 7.734.073 -581.773 813.264 14.980.134

476 14.489 735 145.577 198.207 124.450 534.776

653.720,44 4.300 2.038.330 2.696.350

Boekwaarde per 30-06-2024

Verwachte lasten

-

612.555

185.975

0

-798.530

2025

-

4.966.689 -1.017.195 1.861.042 7.879.650 -383.565 -1.100.616 12.818.559

237.386 684.938 76.368 19.168.436 449.154 1.041.187 21.843.444

683.328 34.062.606 385.333 878.058 36.009.325

-4.520.747 332.257 -1.937.409 7.014.521 319.744 937.486 1.347.322

2025 2025 2025 2032 2026 2026

-

Verwachte baten

Verwachte eindwaarde

Verwacht eindjaar

Tabel 1 grondexploitaties per 30 juni 2024 (woningbouwexploitaties)

In tabel 2 worden de verwachte resterende resultaten (op eindwaarde), zoals deze zijn opgenomen in de begroting 2025, vergeleken met de verwachte resterende resultaten (op eindwaarde) zoals die zijn opgenomen in de jaarstukken 2023.

Exploitatie (woningbouw) Alphenseweg (grenzend aan OBS de Wildschut) Centrumplan Gilze (centrum)

Verwachte EW Verwacht Verwacht Verwachte EW Verschil EW jaarstukken jaarstukken eindjaar per eindjaar per begroting 2025 2023 vs begroting 2025 2023 31-12-2023 30-06-2024 -790.967

2024

-798.530

2025

-4.412.749 2025 -4.520.747 2025 Centrumplan Gilze (park) 212.783 2024 332.257 2025 Centrumplan Rijen Oost -1.962.008 2024 -1.937.409 2025 Tussen de Leijen 7.233.820 2031 7.014.521 2032 Vl. Vennen Noord Oost 347.388 2026 319.744 2026 Wendel Zuid 947.898 2026 937.486 2026 Totaal 1.576.164 1.347.322 Tabel 2 verwachte eindwaarde begroting 2025 ten opzichte van jaarstukken 2023 (woningbouwexploitaties)

-7.563 -107.998 119.474 24.599 -219.299 -27.644 -10.412 -228.842

De opbouw van het totale resultaat per project (het verwachte resterende resultaat op eindwaarde plus de gerealiseerde tussentijdse winstnemingen tot en met 2023) wordt in de tabel hieronder weergegeven.

Exploitatie (woningbouw)

Verwachte EW Winstnemingen begroting 2025 t/m 2023

Totaal resultaat project (EW)

Alphenseweg (grenzend aan OBS de Wildschut)

-798.530

-

-798.530

Centrumplan Gilze (centrum) Centrumplan Gilze (park) Centrumplan Rijen Oost Tussen de Leijen Vl. Vennen Noord Oost Wendel Zuid Totaal

-4.520.747 332.257 -1.937.409 7.014.521 319.744 937.486 1.347.322

1.260.835 3.742.344 240.786 5.243.965

-4.520.747 1.593.092 -1.937.409 7.014.521 4.062.088 1.178.273 6.591.287

Tabel 3 totale resultaat per project (woningbouwexploitaties)

98

Programmabegroting 2025 Gilze en Rijen

Onderstaand volgt een toelichting op de ontwikkeling van het resultaat op eindwaarde (afgerond op duizendtallen). Alphenseweg (grenzend aan OBS de Wildschut) De nieuwbouw van OBS de Wildschut is in het voorjaar van 2021 opgeleverd. Nadat de school is gereedgekomen, is het plangebied van de grondexploitatie bouwrijp gemaakt. Het openbaar gebied rondom de school en het openbare schoolspeelterrein worden afgerond in samenhang met het woonrijp maken van het aangrenzende plangebied (de grondexploitatie). Inmiddels is de omgevingsvergunning verleend voor het woningbouwplan. Daarnaast is ook de verkoop opgestart door de projectontwikkelaar. De bouwtijd van de woningen is circa acht maanden. In de afbouwfase van de woningen wordt gestart met het woonrijp maken van het gebied waarmee het hele plangebied in 2025 gereed zou kunnen zijn. In vergelijking met de jaarstukken 2023 is het verwachte resultaat (eindwaarde) afgenomen met € 8.000. Dit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door indexatie van kosten. Omdat voor dit project, naar verwachting, niet alle kosten gedekt worden door opbrengsten is een voorziening (op netto contante waarde) gevormd. Het verloop van deze verliesvoorziening laat het volgende beeld zien: • •

Jaarstukken 2022 (per 31-12-2022); € 721.000; Jaarstukken 2023 (per 31-12-2023); € 761.000.

Centrumplan Gilze (Centrumdeel) Centrumplan Gilze bestaat uit het projectgebied tussen de Nieuwstraat, Lange Wagenstraat en Aalstraat. Het plan wordt gevormd door een centrumdeel en een parkdeel. Voor het centrumdeel hebben we een koop- en realisatieovereenkomst gesloten met de ontwikkelaar. Het gebied wordt in twee fasen gerealiseerd. Met betrekking tot de eerste fase zijn alle winkels, appartementen en grondgebonden woningen in 2022 opgeleverd. De afronding van het openbaar gebied van fase 1 heeft begin 2023 plaatsgevonden. In 2022 zijn de laatste benodigde delen van de achtertuinen van particulieren in het plangebied door de gemeente verworven, waarmee de tweede fase van start is gegaan. In de grondexploitatie zijn alle uitgangspunten van de realisatieovereenkomst en het gewijzigde programma verwerkt. Met de gesloten overeenkomst zijn we binnen de vastgestelde financiële kaders gebleven die zijn gehanteerd. Op basis van de overeenkomst worden werkzaamheden bouwen woonrijp maken uitgevoerd door de projectontwikkelaar. Momenteel wordt als eindjaar voor dit project rekening gehouden met 2025. In vergelijking met de jaarstukken 2023 is het verwachte resultaat (eindwaarde) afgenomen met € 108.000, hoofdzakelijk veroorzaakt door wegvallen van bijdragen die de grex zou ontvangen voor de reconstructie van twee straten grenzend aan het plangebied.

Omdat voor dit project, naar verwachting, niet alle kosten gedekt worden door opbrengsten is een voorziening (op netto contante waarde) gevormd. Het verloop van deze verliesvoorziening laat het volgende beeld zien: • •

Jaarstukken 2022 (per 31-12-2022); € 4.420.000; Jaarstukken 2023 (per 31-12-2023); € 4.241.000.

Centrumplan Gilze (Parkdeel) Centrumplan Gilze bestaat uit het projectgebied tussen de Nieuwstraat, Lange Wagenstraat en Aalstraat. Het plan bestaat uit een centrum- en een parkdeel. In het parkdeel zijn verschillende woningbouwinitiatieven gerealiseerd, variërend van collectief particulier opdrachtgeverschap en

Programmabegroting 2025 Gilze en Rijen

99

particuliere woningbouw tot ontwikkeling van appartementengebouwen. Begin 2022 is de uitgifte van de resterende gronden afgerond. De bouwwerkzaamheden van de laatste woningbouwprojecten zijn in 2022 gestart en begin 2023 is een start gemaakt met het woonrijp maken van het resterende deel. Op drie kavels na zijn alle gronden uitgegeven. Momenteel wordt voor deze grondexploitatie rekening gehouden met eindjaar 2025. In vergelijking met de jaarstukken 2023 is het verwachte resultaat (eindwaarde) toegenomen met € 119.000, hoofdzakelijk veroorzaakt door het hoger uitvallen van de raming voor de uitvoering van het beplantingsplan. Daar staat tegenover dat de kosten voor de bijdrage aan de reconstructie voor de Nieuwstraat en Lange Wagenstraat vervallen. Het saldo van de tot dusver gerealiseerde tussentijdse winstnemingen, per ultimo 2023, bedraagt € 1.261.000. Het saldo van de toekomstige winstnemingen bedraagt naar verwachting € 332.000. Dit betekent voor dit project een totaal verwacht positief resultaat (op eindwaarde) van € 1.593.000. Centrumplan Rijen Oost Begin 2017 heeft de gemeenteraad besloten om deze locatie in ontwikkeling te nemen. Eind 2020 heeft de gemeente met een ontwikkelaar een koop- en realisatieovereenkomst gesloten ten aanzien van de verkoop van de te ontwikkelen gronden binnen het plangebied.

Begin 2022 is overeenstemming bereikt tussen de ontwikkelaar en de verplaatsende supermarkt. Het plan wordt is medio 2024 grotendeels gerealiseerd door de ontwikkelaar. In de tussentijd wordt de planvorming voor de herinrichting van het Wilhelminaplein, welke aansluit bij het centrumplan, verder uitgewerkt. Naar verwachting wordt het woonrijp maken van het plangebied afgerond in 2025, waarna de grondexploitatie kan worden afgesloten. In vergelijking met de jaarstukken 2023 is het verwachte resultaat (eindwaarde) toegenomen met € 25.000. Omdat voor dit project, naar verwachting, niet alle kosten gedekt worden door opbrengsten is een voorziening (op netto contante waarde) gevormd. Het verloop van deze verliesvoorziening laat het volgende beeld zien: • •

Jaarstukken 2022 (per 31-12-2022); € 1.892.000; Jaarstukken 2023 (per 31-12-2023); € 1.863.000.

Tussen de Leijen Het bestemmingsplan is door de raad vastgesteld op 31 januari 2022. Tevens is op deze datum de grondexploitatie vastgesteld door de raad, waarmee het gehele plangebied in exploitatie is genomen (het zuidelijke deel van het plangebied is daarmee betrokken in de reeds lopende grondexploitatie). De start van de werkzaamheden voor het bouwrijp maken is afhankelijk van de uitkomst van de ingestelde beroepen bij de Raad van State tegen het bestemmingsplan (een en ander is afhankelijk van het onherroepelijk worden van het bestemmingsplan). Daarnaast loopt een onderzoek voor de haalbaarheid van het implementeren van een programma conform de woondeal. De verwachting is dat na bovengenoemde processen in 2025 kan worden aangevangen met het bouwrijp maken. De verwachting is dat, in 2025 kan worden aangevangen met het bouwrijp maken van de grond (een en ander is afhankelijk van het onherroepelijk worden van het bestemmingsplan). Daarnaast loopt een onderzoek voor de haalbaarheid van het implementeren van een programma conform de woondeal. De verwachting is dat dit onderzoek in Deze grondexploitatie loopt naar verwachting door tot 2031. In vergelijking met de jaarstukken 2023 is het verwachte resultaat (eindwaarde) afgenomen met € 219.000. Dit komt voornamelijk vanwege indexatie-effecten op de kosten.

Alle kosten liggen nog in de toekomst waardoor het effect van het indexeren van deze kosten aanzienlijk is. Per ultimo 2023 is er nog geen tussentijdse winst genomen. Het saldo van de toekomstige winstnemingen is derhalve 100

Programmabegroting 2025 Gilze en Rijen