Bijlage 1 GLR Jaarstukken 2025

Jaarstukken 2025 Gilze en Rijen

69

Wij gebruiken hiervoor onderstaande tabel. Deze wordt ook door de Provincie gebruikt in het kader van financieel toezicht.

Situatie jaarstukken 2025 Wanneer we dit meerjarig verloop van het weerstandsvermogen actualiseren, dan ontstaat onderstaand beeld:

De nieuwe conclusies bij deze jaarstukken 2025 zijn: •

Het totale relatieve weerstandsvermogen zit alle jaren (2024 t/m 2029) tussen de 2,3 en 4,5. Voor alle jaren 2025 t/m 2030 is sprake van waarderingscijfer A (uitstekend). We voldoen hiermee aan criterium 1;

•

Het totale relatieve weerstandsvermogen "harde buffer" zit alle jaren (2024 t/m 2029) tussen 2,9 en 6,0. Voor alle jaren 2025 t/m 2030 is dus sprake van waarderingscijfer A (uitstekend). We voldoen hiermee aan criterium 2.

We kunnen stellen dat het weerstandsvermogen nu (jaarstukken 2025) iets beter is geworden dan ten tijde van de begroting 2026. Kijkend naar het einde van de planhorizon was bij de begroting 2026 sprake van een absoluut weerstandsvermogen van € 11,8 miljoen, waar dit nu bij de jaarstukken 2025 € 13,8 miljoen is.

70

Jaarstukken 2025 Gilze en Rijen

Het absolute weerstandsvermogen is hiermee gestegen met € 2,0 miljoen. Dit wordt enerzijds veroorzaakt door hogere (verwachte) winsten grondexploitatie (€ 1,4 miljoen) en anderzijds door minder negatief saldo ravijnjaren 2026-2029 (€ 0,6 miljoen). Bij het beoordelen van het weerstandsvermogen blijven wij steeds oog houden voor het evenwicht tussen een structureel en reëel sluitende meerjarenbegroting en een gezond weerstandsvermogen.

(Fraude)risicobeheersing Het college van gemeente Gilze en Rijen is zich bewust van het inherente risico van fraude dat zij, zowel intern als extern, loopt bij het uitvoeren van haar activiteiten. In het basisdocument voor (fraude)risicomanagement wordt expliciet aandacht besteed aan (fraude)risicoanalyse. Dit vormt de basis voor de inrichting en bijsturing van werkprocessen en, indien nodig, ook voor het vaststellen van beleidsuitgangspunten. De risicoanalyse wordt jaarlijks geüpdatet als onderdeel van het interne controleproces en daarna vertaald naar controledoelstellingen en interne controlemaatregelen. Risicomanagement is geïntegreerd in de reguliere P&C-cyclus. Zowel binnen de reguliere P&C-cyclus als in de werkzaamheden voor de rechtmatigheidswet staat risicomanagement (vooral gericht op bewustwording en risicobereidheid) op de agenda van de directie en het bestuur. Bij het ontstaan van nieuwe risico's worden de directie en het bestuur, afhankelijk van de importantie, tussentijds geïnformeerd. Ook bij beleidsnota's en -voorstellen wordt, indien nodig, een risicoparagraaf toegevoegd. Externe partijen moeten er op kunnen vertrouwen dat gemeente Gilze en Rijen en haar medewerkers op een betrouwbare, eerlijke en zorgvuldige manier zaken doen. Daarom heeft gemeente Gilze en Rijen een gedragscode opgesteld die door iedere medewerker bij indiensttreding wordt ondertekend.

Het belang van de gedragscode en de naleving wordt periodiek benadrukt en is onderwerp van gesprek tussen leidinggevende en medewerker. Er is een vertrouwenspersoon en meldpunt ingesteld waarbij eventuele misstanden vertrouwelijk kunnen worden gemeld. De gedragscode is beschikbaar via onze website en wordt (daarmee) ook gedeeld met onze externe relaties. Onze (financiële) processen kenmerken zich door de aanwezigheid van functiescheiding. Hiermee voorkomen we dat slechts één persoon ongecontroleerd transacties of verplichtingen kan aangaan, autoriseren, verwerken en afwikkelen en toegang heeft tot activa. Ondanks alle beheersingsmaatregelen resteert het risico dat management of directie maatregelen doorbreekt en het risico van samenspanning tussen medewerkers. Transparante besluitvorming, de governance structuur, een open cultuur waarbij we elkaar durven aan te spreken, de aanwezigheid van een vertrouwenspersoon om niet-integer handelen (anoniem) te melden, periodieke interne en externe audits op de naleving van beheersingsmaatregelen moeten dit ondervangen. De afgelopen jaren zijn er regelmatig berichten in de media over cyberaanvallen, gevallen van ransomware en datalekken. Gezien de activiteiten van gemeente Gilze en Rijen heeft informatiebeveiliging vanuit de perspectieven continuïteit, fraude en privacy en daarmee samenhangende reputatie een hoge prioriteit.

Tijdens de dagelijkse bedrijfsvoering vinden controles plaats om vast te stellen of gewerkt wordt volgens de daarover gemaakte afspraken, waaronder de diverse protocollen voor informatiebeveiliging. Periodiek wordt de beheersing van informatiebeveiliging getoetst. Eventuele verbeterpunten vormen de input voor verdere aanscherping en/of naleving van het informatiebeveiligingsproces.

Jaarstukken 2025 Gilze en Rijen

71

Conclusie Het college is van mening dat, met alle analyses en getroffen beheersingsmaatregelen, de risico’s met betrekking tot een beheerste en integere bedrijfsvoering inzichtelijk zijn en op een adequate wijze de aandacht krijgen. Op dit moment zijn er geen gevallen van misbruik of oneigenlijk gebruik bekend.

Financiële kengetallen BBV In het gewijzigde BBV is een basisset van vijf kengetallen verplicht gesteld. Deze kengetallen geven in samenhang informatie over de financiële positie van de gemeente. Het BBV geeft geen landelijke normering voor de kengetallen. De kengetallen zijn een weerspiegeling van het gevoerde beleid binnen een gemeente. De kengetallen moeten zodoende in samenhang worden beoordeeld, wat ook de onderlinge vergelijkbaarheid met andere gemeenten bemoeilijkt.

Verloop kengetallen Kengetallen: Netto schuldquote Netto schuldquote gecorr. voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Grondexploitatie Structurele exploitatieruimte Belastingcapaciteit

Rekening 2024 37 % 36 % 29% 13 % 3% 77 %

Begroting Rekening 2025 2025 37 % 41 % 36 % 40 % 31 % 33 % 2% 14 % 0% 5% 80 % 82 %

Nadere toelichting Legenda: Voldoende

Attentie

Kwetsbaar

Kengetal: Netto schuldquote De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie en de hoogte van de investeringen uit het nabije verleden. Bij een score tussen de 100% en 130% is voorzichtigheid geboden. Bij een netto schuldquote hoger dan 130% doet een gemeente er goed aan om schulden af te bouwen. Op basis van de cijfers uit de jaarstukken 2025 bedraagt de netto schuldquote 41% (jaarstukken 2024 37%), ruim onder de 100%. Kengetal: Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen De netto schuldquote wordt tevens berekend met een correctie voor verstrekte leningen (uitgaand geld). Het verschil met de netto schuldquote (zonder correctie) vertegenwoordigt het mogelijke risico dat de gemeente loopt als alle verstrekte leningen niet terug betaald zouden worden. Bij de jaarstukken 2025 is de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen 40% (jaarstukken 2024 36%). Dit blijft ruimschoots onder de kritische norm (135%).

72

Jaarstukken 2025 Gilze en Rijen

Kengetal: Solvabiliteitsratio/schuldratio De solvabiliteitsratio geeft de mate aan waarin bezit op de balans is afbetaald. Hoe hoger de uitkomst hoe gunstiger. We financieren dan immers meer met eigen vermogen. Op basis van de cijfers jaarstukken 2025 scoort Gilze en Rijen een solvabiliteitsratio van 33% (jaarstukken 2024 29%). In het algemeen wordt een percentage groter of gelijk aan 25% als voldoende beschouwd. Kengetal: Grondexploitatie De afgelopen jaren is gebleken dat de grondexploitatie een forse impact kan hebben op de financiële positie van een gemeente. De boekwaarde van de voorraden grond is van belang, omdat deze waarde nog moet worden terugverdiend door middel van verkopen. Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (boekwaarde) is ten opzichte van de jaarlijkse baten. Volgens de jaarstukken 2025 bedraagt de boekwaarde van de 'bouwgrond in exploitatie' 15% van de totale baten (voor bestemming). Bij de jaarstukken 2024 was dit 13%. Kengetal: Structurele exploitatieruimte Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder rente en aflossing van leningen) te dekken. We zien voor de jaarstukken 2025 dat onze structurele baten hoger zijn dan onze structurele lasten. Op basis van de jaarstukken 2025 bedraagt het cijfer 5% (jaarstukken 2024 3%).

Echter, zoals u in de begroting 2026 heeft kunnen lezen is onze meerjarenbegroting niet structureel sluitend. Dit kengetal blijft daarmee dus punt van aandacht voor de jaren 2027-2029. Kengetal: Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit is gerelateerd aan de hoogte van de gemiddelde woonlasten voor een meerpersoonshuishouden (kosten van rioolheffing, afvalstoffenheffing en OZB). Ons doel is dat we bij de 20% goedkoopste gemeenten van Nederland blijven behoren. Op basis van het totaal aantal van 342 gemeenten per 01-01-2025, betekent dit ongeveer een plek in de top-68 van goedkoopste gemeenten. In 2025 zijn de gemiddelde woonlasten € 862 voor een meerpersoonshuishouden. Met deze woonlasten staat onze gemeente in de top-25 van goedkoopste gemeenten (23e positie). Landelijk bedragen de gemiddelde woonlasten voor een meerpersoonshuishouden in 2025 € 1.053. Hiermee bedraagt de belastingcapaciteit 82%.

Jaarstukken 2025 Gilze en Rijen

73

Onderhoud kapitaalgoederen

Onderhoud kapitaalgoederen Algemeen Wij zijn inrichter, beheerder en voor een groot deel ook eigenaar van de openbare ruimte in Gilze en Rijen. Bij de inrichting en het beheer van de openbare ruimte ontstaan kapitaalgoederen zoals wegen, riolering, water en groen. Kapitaalgoederen zijn van directe invloed op een goed, veilig en efficiënt leef-, werk- en woonmilieu voor de inwoners. Daarnaast is het financieel belang van goed beheer en onderhoud van kapitaalgoederen groot, omdat we de waarde ervan dienen te behouden en het een aanzienlijk beslag op onze exploitatie legt. Naast producent en beheerder van die kapitaalgoederen zijn we er zelf ook gebruiker van. Bij het uitvoeren van onze taken maken we bijvoorbeeld gebruik van het gemeentehuis en de gemeentewerf.

Wegbeheerplan Beleidskader Een goed beheer van de openbare ruimte is belangrijk voor de leefbaarheid en verkeersveiligheid binnen onze gemeente. Voor het wegonderhoud gebruiken wij de CROW-methodiek, een landelijk erkend en uniform kwaliteitskader. We streven naar minimaal kwaliteitsniveau B, wat staat voor goed functionerende, veilige en schone wegen. In het najaar van 2022 heeft een extern bureau een globale visuele inspectie uitgevoerd van alle wegen binnen de gemeente. De uitkomsten hiervan vormden de basis voor het concept-wegbeheerplan 2024-2028. Dit beheerplan heeft gediend als fundament voor het uitvoeringsprogramma 2025. Financiële consequenties In 2025 was een budget van € 719.000 beschikbaar voor regulier onderhoud. De werkelijke uitgaven bedroegen € 339.000. Daarnaast hebben wij € 141.000 aan vergoedingen (degeneratiekosten) van netbeheerders en telecombedrijven ontvangen vanwege werkzaamheden aan kabels en leidingen. De gemeenteraad besloot eerder al om het overschot op het budget regulier onderhoud van € 521.000 toe te voegen aan de reserve wegen. In 2023 is op basis van inspecties het achterstallig onderhoud geraamd op € 1.800.000. Dit bedrag is in 2023 volledig toegevoegd aan de voorziening achterstallig onderhoud wegen.

In 2025 is hiervan € 755.000 ingezet voor het wegwerken van achterstanden, waardoor per eind 2025 nog € 893.000 beschikbaar is om resterende werkzaamheden op te pakken.

74

Jaarstukken 2025 Gilze en Rijen

Voortgang achterstallig onderhoud Uit de weginspectie 2025 zien we een duidelijke vooruitgang in het terugdringen van het achterstallig onderhoud. Waar we in 2022 nog op 16% achterstand op D-niveau zaten, is dit in 2025 al gedaald naar 10% (norm 4- 9%). Binnen deze 10% vallen bovendien straten die zijn opgenomen in het Masterplan jaarschijf 2027-2028 die integraal worden aangepakt (ongeveer 2%). Ook in 2026 verwachten we verdere verbetering. We rekenen erop nog eens circa 3% aan achterstallig onderhoud in te lopen. Daarmee komt het achterstallig onderhoud uit op ongeveer 5% (onderkant norm). Hieruit blijkt dat we duidelijk op de goede weg zitten. Tegelijkertijd zien we dat het tempo waarin we achterstanden kunnen inhalen afhangt van verschillende factoren. We kiezen bewust voor zorgvuldigheid en kwaliteit, zodat onze investeringen maximaal resultaat opleveren. Belangrijke factoren hierbij zijn: • Slim combineren van werkzaamheden. Waar mogelijk combineren wij achterstallig onderhoud met groot onderhoud. Zo benutten we onze middelen efficiënt. Deze integrale aanpak vraagt extra afstemmingstijd. • Weloverwogen aanpak bij locaties met wortelopdruk. Sommige plekken vragen om maatwerk, omdat herstraten niet altijd voldoende is. Samen met het cluster Groen kijken we zorgvuldig naar oplossingen, waarbij we onder andere rekening houden met bomenbehoud en parkeerruimte.

• Zorgvuldige beoordeling per locatie. Door vooraf nauwkeurig te bepalen welke onderhoudsmaatregel het meest passend is, borgen wij dat de beschikbare middelen doelmatig worden ingezet. • Beschikbaarheid van aannemers. Veel werkzaamheden worden uitgevoerd binnen bestaande raamovereenkomsten. Door personeelstekorten is uitvoering soms niet direct mogelijk. Wanneer mogelijk zoeken wij actief naar alternatieven bij andere marktpartijen, binnen de geldende inkoopregels.

Verbreed gemeentelijk rioleringsplan Beleidskader In het Verbreed Gemeentelijk RioleringsPlan (VGRP) zijn de beleidsuitgangspunten opgenomen op basis waarvan de gemeente invulling geeft aan de drie wettelijke zorgplichten op het gebied van stedelijk waterbeheer. De raad heeft op 14 december 2020 het VGRP vastgesteld dat geldt voor de periode 2021-2025. Het beleid, zoals opgenomen in het VGRP, is gericht op: • • • • • •

Het inzamelen van het binnen gemeentelijk gebied geproduceerde afvalwater; Het inzamelen van hemelwater; Het transporteren van het ingezamelde water naar een geschikt lozingspunt; Het voorkomen van ongewenste emissies naar oppervlaktewater, bodem en grondwater; Het zoveel mogelijk beperken van overlast voor de woonomgeving (in de breedste zin van het woord); Het doelmatig beheren van de riolering, het oppervlaktewater en grondwater tegen de laagst mogelijke maatschappelijke kosten.

Financiële consequenties Voor 2025 is een onttrekking aan de voorziening riolering geraamd van € 292.000 (lasten hoger dan de baten). In werkelijkheid is € 154.000 aan de voorziening riolering toegevoegd. Het verschil ad. € 446.000 wordt met name veroorzaakt door:

Jaarstukken 2025 Gilze en Rijen

75

- Hogere onderhoudskosten - Doorschuiven deel werkzaamheden Burg. v. Poppelstraat - Gedeeltelijk doorschuiven reinigen en inspecteren - Gedeeltelijk doorschuiven opstellen SSW + digitale paspoorten gemalen - Hogere rioolheffing - Lagere advieskosten afkoppelen, optimaliseren gemalen, lozingen, communicatie en educatie en meten en monitoren - lageren bijdrage aan duurzaamheidsmaatregelen - overige verschillen

€ 106.000 € 136.000 + € 148.000 + € 41.000 + € 44.000 + € 84.000 + € 58.000 + € 41.000 + € 446.000 +

(zie ook toelichting op programma 7)

Water Hiervoor wordt verwezen naar het Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan.

Meerjarig onderhoudsplan gemeentelijke gebouwen In 2023 zijn de onderhoudsplannen van de gemeentelijke gebouwen opnieuw geactualiseerd voor de periode 2023-2033. Jaarlijks wordt bekeken of er tussentijdse aanpassingen nodig zijn. De onderhoudsplannen geven inzicht in het geplande groot en klein onderhoud. Voor al het geplande onderhoud geldt, dat telkens wordt bekeken of het onderhoud noodzakelijk is of dat bepaalde werkzaamheden doorgeschoven kunnen worden. Daarnaast worden de onderhoudswerkzaamheden zoveel mogelijk afgestemd met de gebruikers van de gebouwen. Financiële consequenties In 2025 is een bedrag van € 509.000 uitgegeven ten behoeve van het onderhoud aan de gemeentelijke gebouwen. Hiervoor was een bedrag van € 743.000 geraamd. Het verschil ad. € 234.000 is toegevoegd aan de bestemmingsreserve gemeentelijke gebouwen. Het overschot wordt met name veroorzaakt door lagere onderhoudskosten aan het gemeentehuis (€ 131.000), sporthal Gilze (€ 28.000), gymlokalen Rijen (€ 20.000) en de panden in de Spoorzone (€ 27.000).

Groenstructuur- en groenbeheerplan Beleidskader In het coalitieprogramma 2022- 2026 zijn m.b.t. het groenonderhoud onderstaande resultaten opgenomen: •

•

We maken een Groenvisie waarin we de kansen voor meer en beter groen verkennen. Daarbij maken we meer geld vrij voor (groen)onderhoud, -vernieuwing en -uitbreiding zodat inwoners weer trots kunnen zijn op hun buurt; We zorgen voor goed beheer en onderhoud van bestaand openbaar groen (juiste boom op de goede plek, goede groeiplaatsen, goede kwaliteit, goede diversiteit van typen bomen).

In 2023 is de nieuwe groenvisie (groenplan) opgesteld. In de zomer van 2025 is dit als concept programma beleidsontwikkeling groen ter inzage gelegd. Het richt zich op de ontwikkeling van het groen en bepaalt hier de ambities voor. Met dit programma actualiseert de gemeente Gilze en Rijen haar groenbeleid en leggen we de basis voor een samenhangende, toekomstbestendige inrichting van het groen. Het programma groen (groenbeleid/visie) is door het college op 9 december 2025 vastgesteld.

76

Jaarstukken 2025 Gilze en Rijen

Financiële consequenties In 2025 is een bedrag van € 404.000 uitgegeven ten behoeve van het geprogrammeerd onderhoud aan de groenvoorzieningen. Voor het geprogrammeerd onderhoud was een bedrag van € 401.000 geraamd. Het tekort ad. € 3.000 is ten laste van de bestemmingsreserve groen gebracht.

Jaarstukken 2025 Gilze en Rijen

77

Financiering

Financiering Inleiding Regelgeving met betrekking tot de uitvoering van taken op het gebied van treasury is opgenomen in de Wet Financiering Decentrale Overheden (wet Fido). Het doel van deze wet is onder andere om op een verantwoorde, prudente en professionele wijze de inrichting en uitvoering van de treasuryfunctie (financieringsactiviteiten) van de gemeente middels een statuut te regelen.

Treasurystatuut Het beleid op dit onderdeel is voor onze gemeente vastgelegd in het Treasurystatuut 2019 gemeente Gilze en Rijen (raad 11 november 2019).

Wet Fido De uitvoering van treasury is geregeld in de wet Financiering Decentrale Overheden (wet Fido). Het doel van deze wet is onder andere om op een verantwoorde, prudente en professionele wijze de inrichting en uitvoering van de treasuryfunctie (financieringsactiviteiten) van de gemeente middels een statuut te regelen.

Renteschema In het volgende renteschema is uiteengezet hoe voor 2025 de rente is toegerekend. Het saldo tussen de rente die is doorberekend aan de taakvelden en de werkelijk te betalen rente is verantwoord op het taakveld treasury. Het taakveld treasury is opgenomen onder het programma algemene dekkingsmiddelen. a.

De externe rentelasten over de korte en lange financiering

b.

De externe rentebaten (idem) Saldo rentelasten en rentebaten

€

337.248

€ €

123.216 214.032

Aan taakvelden toe te rekenen externe rente d1. Rente over eigen vermogen

€ +/+ €

(25.304) -

d2. Rente over voorzieningen Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente

+/+ € €

(25.304)

-/-

331.190 (356.494)

-/-

c1. De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend -/c2. De rente van projectfinanciering die aan het betreffende

€

99.051

taakveld moet worden toegerekend c3. De rentebaat van doorverstrekte leningen indien daar een

€

140.285

specifieke lening voor is aangetrokken (= projectfinanciering), die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend

e. f.

78

De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag) Renteresultaat op het taakveld Treasury

-/-

+/+ €

Voordelig

€

Jaarstukken 2025 Gilze en Rijen

Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet heeft betrekking op financieringsvormen met een looptijd tot maximaal 1 jaar. De kasgeldlimiet bepaalt het bedrag dat maximaal met kort geld mag worden gefinancierd en wordt berekend op basis van een vast percentage (8,5%) van het begrotingstotaal. Op basis van de begroting 2025 is de kasgeldlimiet voor de gemeente Gilze en Rijen voor 2025 geraamd op € 8,703 miljoen. De kasgeldlimiet is in 2025 in geen enkel kwartaal overschreden.

Renterisiconorm De renterisiconorm is direct gerelateerd aan het budgettaire risico. De renterisiconorm heeft als doel om het renterisico bij herfinanciering te beheersen. De renterisiconorm houdt in, dat de jaarlijks verplichte aflossingen en de renteherzieningen niet meer mogen bedragen dan 20% van het begrotingstotaal. Tabel renterisico en renterisiconorm Begroot 2025

Werkelijk 2025

0 3.754.639 3.754.639

0 3.754.639 3.754.639

3.Begrotingstotaal 4.Het bij ministeriële regeling vastgestelde percentage Renterisiconorm (3 x 4)

111.354.000 20% 22.270.800

102.387.000 20% 20.477.400

Toets renterisiconorm 5.Ruimte (+) c.q. overschrijding (-)

18.516.161

18.722.761

1.Renteherzieningen op vaste schuld 2.Aflossingen Renterisico (1+2)

Bovenstaande tabel laat zien dat de renterisiconorm voor de rekening 2025 € 20.477.400 bedraagt. Gezien het renterisico van € 3.754.639 kan gesteld worden dat de renterisiconorm niet is overschreden.

Leningsbehoefte en leningenportefeuille Bij aanvang van 2025 bedroeg de leningportefeuille € 40.686.517 Aan het einde van 2025 bedroeg de leningportefeuille € 36.931.879. In 2025 is geen langlopende lening aangetrokken en is € 3.754.639 afgelost op de reeds eerder aangetrokken langlopende leningen.

Houdbare overheidsfinanciën Rijk en decentrale overheden In Europa zijn regels afgesproken over de overheidsfinanciën. Zij bepalen de normen voor het begrotingstekort (EMU-saldo) en de overheidsschuld (EMU-schuld). De Wet houdbare overheidsfinanciën (Wet HOF) bevat het benodigde wettelijke instrumentarium voor het bereiken en in stand houden van houdbare overheidsfinanciën. De meest in het oog springende afspraak is het bereiken van begrotingsevenwicht op middellange termijn. Hiermee wordt uitdrukking gegeven aan de noodzaak van structurele reductie van het EMU-tekort en het garanderen van een houdbare EMU-schuld. De beheersing van het EMU-saldo is een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor het Rijk en de decentrale overheden. De eindverantwoordelijkheid voor de overheidsfinanciën als geheel ligt bij het

Jaarstukken 2025 Gilze en Rijen

79

Rijk. Gemeenten dienen hun tekort te houden onder de af te spreken percentages. Het Rijk wil gemeenten een boete opleggen via een korting op het Gemeentefonds wanneer zij de aan hen toegewezen EMU-norm overschrijden.

Schatkistbankieren Schatkistbankieren houdt in dat tegoeden worden aangehouden in de Nederlandse schatkist. Hierdoor hoeft de Nederlandse staat minder geld te lenen op de financiële markten en daalt de staatsschuld. Schatkistbankieren is ingevoerd voor gemeenten, provincies, waterschappen, en gemeenschappelijke regelingen. Dit heeft een positief effect op de omvang van de EMU-schuld.

80

Jaarstukken 2025 Gilze en Rijen

Bedrijfsvoering

Inleiding De bedrijfsvoering van onze gemeente is sinds 1 januari 2016 ondergebracht in de ABG-organisatie. Het is een ambtelijke fusie, de deelnemende gemeenten Alphen-Chaam, Baarle-Nassau en Gilze en Rijen zijn bestuurlijk zelfstandig. Om binnen die context van verschillende besturen de vele uitdagingen in

Bedrijfsvoering de samenleving slagvaardig aan te kunnen pakken, is een stevige organisatie vereist. Sinds 2016 voeren Alphen-Chaam, Baarle-Nassau en Gilze en Rijen hun bedrijfsvoering gezamenlijk uit binnen de ABG-organisatie. De drie gemeenten blijven bestuurlijk zelfstandig, maar werken ambtelijk samen om maatschappelijke opgaven effectiever op te pakken. Voor een nadere toelichting op de resultaten van de ABG-organisatie verwijzen wij naar haar jaarstukken. Hieronder staat een kort overzicht van de belangrijkste ontwikkelingen in 2025. Huisvesting De ABG-organisatie bouwt een nieuw gezamenlijk kantoor aan het Anne Frankplein in Rijen. De aanbesteding is eind 2025 binnen budget afgerond. Eén locatie moet samenwerking en dienstverlening verbeteren. Organisatieontwikkeling Berenschot concludeert in een onderzoek in opdracht van de ABG-organisatie dat de basis op orde is, maar verdere professionalisering nodig is. Daarom is een ontwikkelkoers vastgesteld met drie stappen: • Basis versterken (2025–2027) • Sturing verbeteren (vanaf 2026) • Professionele en lerende organisatie (vanaf 2028) Het bestuur heeft in 2025 een voorgenomen besluit genomen over de organisatiekoers en de directie de opdracht gegeven om binnen de bestaande begroting van de ABG-organisatie aan de slag te gaan met plateau 1. Nieuwe CAO De CAO 2025–2027 bevat afspraken over salaris, IKB en inclusie.

Vanaf 2026 geldt een verplichte regeling voor woon‑werkverkeer; hiervoor is eind 2025 een duurzame mobiliteitsregeling vastgesteld. (Fraude)risicobeheersing De gemeente werkt met jaarlijkse risicoanalyses, een geïntegreerd risicomanagementproces, gedragscode, vertrouwenspersoon en functiescheiding in financiële processen. Informatiebeveiliging heeft hoge prioriteit vanwege toegenomen cyberrisico’s. Het college acht de risico’s voor een integere en beheerste bedrijfsvoering goed in beeld en voldoende beheerst.

Jaarstukken 2025 Gilze en Rijen

81

Rechtmatigheidsverantwoording van het college van burgemeester en wethouders De baten en lasten alsmede de balansmutaties moeten getrouw in de jaarrekening worden opgenomen. Uit het getrouw opnemen van de baten en lasten alsmede de balansmutaties, blijken een drietal rechtmatigheidscriteria niet expliciet. Dit betreffen het begrotings-, voorwaarden-, en misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium. In deze rechtmatigheidsverantwoording licht het college van burgemeester en wethouders toe in hoeverre bij de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties het begrotings-, voorwaarden-, en misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium zijn nageleefd. Dit houdt in dat de verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties in overeenstemming zijn met door de raad vastgestelde kaders zoals de begroting en verordeningen en met bepalingen in de relevante wet- en regelgeving. Bij de waarderingsgrondslagen in de jaarrekening is het door de raad op 26 januari 2026 vastgestelde normenkader 2025 van de relevante wet- en regelgeving verder toegelicht. Deze verantwoording hanteert een grensbedrag omdat alleen de van belang zijnde aspecten in de verantwoording hoeven te worden betrokken. Deze grens is door de raad bepaald en bedraagt € 100.000. A.

Begrotingscriterium De begrotingsrechtmatigheid heeft betrekking op het financiële handelen binnen het kader van de geautoriseerde begroting. Volgens het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) dienen de afwijkingen in de jaarrekening herkenbaar te worden opgenomen en van een toelichting te worden voorzien. Als blijkt dat de gerealiseerde uitgaven op programmaniveau hoger zijn dan geautoriseerd, is er sprake van begrotingsonrechtmatigheid. Er zijn verschillende typen begrotingsoverschrijdingen. De verschillen tussen de geautoriseerde lasten en de gerealiseerde lasten worden hieronder per programma weergegeven.

Programma's In het vervolg van deze paragraaf schenken we eerst aandacht aan de begrotingsrechtmatigheid bij de programma's en daarna bij de investeringskredieten. Programma

Lasten

Baten

Realisatie

Begroting

Saldo

0: Bestuur en ondersteuning

6.130

5.808

1: Veiligheid

3.846

3.793

2: Verkeer, vervoer en waterstaat

3.059

3.376

Afwijking

Realisatie

Begroting

1.310

1.317

-52

41

11

30

-23

316

331

81

250

567

-322

Saldo

Resultaat -7

-329

3: Economie

605

106

-499

1.287

1.624

-337

-836

4: Onderwijs

3.467

3.468

1

1.488

1.598

-110

-109

5: Sport, cultuur en recreatie

10.746

11.004

257

1.348

1.191

156

414

6: Sociaal domein

41.665

41.424

-241

10.398

10.448

-49

-290

7: Volksgezondheid en milieu 8: Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing 9A: Algemene dekkingsmiddelen

8.175

8.179

3

6.477

6.386

92

95

6.971

14.890

7.920

5.962

14.912

-8.950

-1.031

440

494

55

70.872

70.879

-6

49

9B: Overhead

10.512

10.388

-125

497

473

23

-101

9C: Vennootschapsbelasting

0

0

0

0

0

0

0

9D: Onvoorzien

0

0

0

0

0

0

0

9E: Reserves Subtotaal programma's

82

6.771

8.425

1.654

3.083

3.398

-315

1.338

102.387

111.354

8.967

103.093

112.317

-9.224

-257

Jaarstukken 2025 Gilze en Rijen

Uit het overzicht valt op te maken, dat het saldo van lasten en baten bij de programma's 0, 1, 3, 4, 6, 8 en 9B hoger zijn dan begroot (reserves buiten beschouwing gelaten). Hieronder geven we een korte toelichting op de afwijkingen > € 100.000. Programma 0 De lasten op dit programma zijn € 322.000 hoger dan begroot. Dit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door de verplichte collectieve overdracht van de pensioen- en wachtgeldverplichtingen van (voormalig) wethouders naar het Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds (ABP) waarvoor een aanvullende storting in de voorziening nodig is. Deze overschrijding past binnen bestaand beleid. Programma 3 De lasten op dit programma zijn € 499.000 hoger dan begroot en de baten € 333.000 lager dan begroot. Dit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door de grondexploitatie. De baten en lasten in de begroting waren gebaseerd op de exploitatieopzetten. De baten komen in werkelijkheid later dan oorspronkelijk gepland. Het resultaat wordt verrekend met de algemene reserve grondexploitatie. Deze overschrijding past binnen bestaand beleid. Programma 4 De baten op dit programma zijn € 110.000 lager dan begroot. Dit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt doordat de baten vanuit OAB lager zijn dan geraamd en daarnaast de inkomsten vanuit schoolconciërges lager zijn doordat deze in dienst van de scholen zijn gekomen.

De onderschrijding van de baten past binnen bestaand beleid. Programma 6 De saldo van baten en lasten op dit programma is overschreden met € 290.000. Dit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door de kosten jeugdhulp. De jeugdzorg is een zogenaamde ‘open einde’ regeling. Dat wil zeggen dat ieder kind de ondersteuning krijgt die nodig is en noodzakelijk is. Deze overschrijding past binnen bestaand beleid. Programma 8 De baten op dit programma is onderschreden met € 1.031.000. Dit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door de grondexploitatie. De baten en lasten in de begroting waren gebaseerd op de exploitatieopzetten. De baten komen in werkelijkheid later dan oorspronkelijk gepland. Het resultaat wordt verrekend met de algemene reserve grondexploitatie. Deze overschrijding past binnen bestaand beleid. Programma 9B De overheadlasten zijn hoger dan begroot. Dit betreft de afrekening van de ABG over 2025 in het kader van 'Betalen & Genieten'. Over 2025 Deze overschrijding past binnen bestaand beleid. Conclusie Het college is van mening dat de kostenoverschrijdingen passen binnen de in de financiële verordening gemaakte afspraken.

Investeringskredieten Naast de begrotingsrechtmatigheid bij de programma's moeten we ook de investeringskredieten beoordelen op rechtmatigheid. De rechtmatigheid wordt getoetst op basis van de uitgaven tot en met 31 december 2025.

Jaarstukken 2025 Gilze en Rijen

83

Bij de investeringskredieten maken we onderstaande uitsplitsing. A)Lopende investeringen zonder verwachte overschrijding; B)Lopende investeringen zonder huidige overschrijding, maar met verwachte overschrijding; C)Lopende investeringen met huidige overschrijding; D)Af te sluiten investeringen. De gegevens per investering zijn gebaseerd op het calculatieformulier dat door de budgethouder is ingevuld. De overzichten zijn opgenomen in Overzicht kredieten in de bijlagen. De Lopende investeringen met huidige overschrijding (C) en Af te sluiten investeringen(D) tellen mee bij het rechtmatigheidsoordeel. Er zijn geen afwijking > € 20.000 die een verklaring vragen in het kader van de rechtmatigheid. B. Voorwaardencriterium Het voorwaardencriterium heeft betrekking op de eisen die worden gesteld bij de uitvoering van de financiële beheershandelingen. De eisen/voorwaarden zijn afkomstig uit diverse wet- en regelgeving, zowel intern als extern. Met onze interne controles sluiten we aan bij de goedkeurings- en rapporteringstoleranties die de accountant hanteert. In nauwe samenspraak met de accountant hebben we de omvang van de steekproeven en de uit te voeren controles bepaald. De controles zijn uitgevoerd op de financiële hoofdprocessen.

Rechtmatigheidsfouten moeten in de verantwoording opgenomen en toegelicht worden indien zij boven het door de raad vastgestelde verantwoordingsbedrag uitkomen. Aanbestedingsrechtmatigheid De regels over aanbesteden staan in de Aanbestedingswet 2012 en het Aanbestedingsbesluit. Het ten onrechte niet toepassen van de Aanbestedingswet 2012 met betrekking tot deze Europese aanbestedingsnormbedragen bij een aanbesteding van opdrachten, leidt tot een financiële rechtmatigheidsfout. In 2025 hebben er geen onrechtmatigheden met betrekking tot Europese aanbestedingen plaatsgevonden. C. Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium Naast misbruik en oneigenlijk gebruik kan er sprake zijn van fraude. De term fraude is juridisch niet gedefinieerd. Er zijn geen gevallen van fraude bekend.

Conclusie rechtmatigheid 2025 Het college is van mening dat de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen binnen de daarvoor gestelde grens.

84

Jaarstukken 2025 Gilze en Rijen

Verbonden partijen

Verbonden partijen Inleiding In deze paragraaf wordt aandacht besteed aan de zogenoemde ‘verbonden partijen’ van de gemeente Gilze en Rijen. Voor gemeenten geldt soms dat de optimale schaal waarop taken moeten worden uitgevoerd niet overeenkomt met de schaal van de gemeente. Om die taken toch op het daarvoor geëigende schaalniveau uit te kunnen voeren, is een groot aantal samenwerkingsverbanden tot stand gekomen. Niet elk samenwerkingsverband is echter een verbonden partij. Met ‘verbonden partijen’ worden rechtspersonen bedoeld waarin de gemeente een bestuurlijk en een financieel belang heeft. Onder bestuurlijk belang wordt verstaan: een zetel in het bestuur of het hebben van stemrecht. Met een financieel belang wordt bedoeld dat de gemeente middelen ter beschikking heeft gesteld die ze kwijt is in geval van faillissement van de verbonden partij en/of als financiële problemen bij de verbonden partijen kunnen worden verhaald op de gemeente. Uitgangspunt bij deelname in een Verbonden Partij is dat de samenwerking de gemeente kansen biedt in het realiseren van de doelstellingen in de begroting. Bij een Verbonden Partij is de gemeente enerzijds (mede) eigenaar van de rechtspersoon alsook klant van diezelfde partij. Dit kan wel eens leiden tot conflictsituaties.

Daarnaast staat de Verbonden Partij als rechtspersoon op afstand en is de gemeentelijke invloed beperkter dan wanneer de beleidsuitvoering in eigen beheer wordt gedaan. Dit brengt zowel bestuurlijke, politieke alsmede financiële risico’s met zich mee. Het is dan ook zaak om ervoor te zorgen dat de belangen van de gemeente Gilze en Rijen voortdurend worden meegewogen in de besluitvorming van de Verbonden Partijen. Deze paragraaf is om twee redenen van belang voor de raad. Op de eerste plaats voeren de verbonden partijen vaak beleid uit dat de gemeente in principe ook zelf kan doen. De gemeente blijft de uiteindelijke verantwoordelijkheid houden voor het realiseren van de beoogde doelstellingen van de programma’s. Er blijft dus voor de raad nog steeds een kaderstellende en controlerende taak over bij die programma’s. De tweede reden betreft de kosten - het budgettaire beslag - en de financiële risico’s die de gemeente met de verbonden partijen kan lopen en de daaruit voortvloeiende budgettaire gevolgen. Kortom, het aangaan en onderhouden van contacten met verbonden partijen is van belang om af te wegen wat de meest doelmatige manier is om een taak uit te voeren, welke manier de meeste garantie geeft dat de taak wordt uitgevoerd zoals de gemeente voor ogen staat en op welke manier de gemeente voldoende inhoudelijk en financieel inzicht heeft in het uitvoeren van een taak.

Aangezien het gaat om taken en activiteiten waartoe de raad de kaders uitzet, zijn deze afwegingen voor de raad van belang.

Jaarstukken 2025 Gilze en Rijen

85

In de tabellen van het overzicht verbonden partijen zijn onder andere financiële gegevens opgenomen per verbonden partij. Bij het opstellen van de jaarstukken van de gemeente zijn de financiële gegevens van verbonden partijen nog niet allemaal bekend, in dat geval zijn de gegevens van de jaarrekening van het voorgaande jaar opgenomen.

Visie en beleidsvoornemens omtrent verbonden partijen Samenwerkingsverbanden kunnen belangrijke voordelen opleveren met betrekking tot kosten, doelmatigheid en kwaliteit van de te leveren producten. Individuele gemeenten zijn soms te klein om kwalitatief goede producten tegen een acceptabele kostprijs te leveren. Samenwerking kan zich uitstrekken over alle beleidsterreinen (programma’s) en op het gebied van de bedrijfsvoering. Een samenwerking kan diverse vormen aannemen (bijvoorbeeld: openbaar lichaam, gemeenschappelijke regeling, centrumgemeente). Een aantal verbonden partijen zijn wettelijk voorgeschreven, dat zijn de GGD, de Veiligheidsregio en de Omgevingsdienst. Bij het aangaan van een samenwerking met een verbonden partij, hanteert de gemeente de volgende kaders: 1. Er is sprake van een publiek belang. 2. Het publieke belang kan niet goed behartigd worden door middel van subsidies, regelgeving, toezicht of het inkopen van diensten of producten. 3. Een verbonden partij is de beste manier om de taken uit te voeren. 4. De (financiële) risico’s die gepaard gaan met het aangaan van een verbonden partij staan in een redelijke verhouding tot het te dienen publieke belang. Dit is verder uitgewerkt in onze eigen nota Verbonden Partijen. Uit de beoordeling van de verbonden partijen aan de hand van Jaarstukken en Begroting zijn geen noemenswaardige risico's naar voren gekomen.

86

Jaarstukken 2025 Gilze en Rijen

Overzicht verbonden partijen

Jaarstukken 2025 Gilze en Rijen

87

Grondbeleid

Grondbeleid Algemeen Het grondbeleid van de gemeente is een belangrijk sturingsinstrument voor de invulling van de aanwezige en toekomstige bouwmogelijkheden in onze gemeente. Op basis van dit beleid realiseert de gemeente doelstellingen op het gebied van ruimtelijke ordening, volkshuisvesting en economisch beleid. In mei 2019 heeft de gemeenteraad van Gilze en Rijen de meest recente nota grondbeleid vastgesteld. De nota grondbeleid geeft het juridische- en beleidsmatige kader aan waarbinnen de gemeente opereert. Uitgangspunt is actief grondbeleid, maar met de huidige mogelijkheden van kostenverhaal en sturing via het omgevingsplan (Ow), voorheen bestemmingsplan, en overeenkomst of grondexploitatieplan, dienen bij elke mogelijkheid van grondaankoop de risico’s en kosten goed in beeld gebracht te worden. Naast het uitgangspunt van actief grondbeleid wordt situationeel grondbeleid toegepast. Dit wil zeggen dat er per situatie wordt gekeken op welke wijze de gemeente haar capaciteiten het beste kan inzetten om op een locatie de gewenste ontwikkeling te realiseren. Ook bij private ontwikkelingen kunnen we sturen op ruimtelijke en volkshuisvestelijke doelen. Dit doen we dan via de invulling van het benodigde ruimtelijke plan en het afsluiten van (anterieure) overeenkomsten.

Waar voorheen op grond van de Grondexploitatiewet kostenverhaal (van te maken gemeentelijke kosten) gepleegd werd, is dit nu op basis van de omgevingswet. Beleidsdocumenten Wet- en regelgeving, het Besluit Begroting en Verantwoording (hierna: BBV) en de voormalig bestemmingsplannen en omgevingsplannen vormen de algemene kaders van het te voeren grondbeleid. Onder andere de nota grondbeleid en de notitie grondprijzen sluiten hier op aan. Actief grondbeleid Van actief grondbeleid is sprake als de gemeente grond koopt, die bouw- en woonrijp maakt en weer verkoopt of in erfpacht uitgeeft aan ontwikkelaars, aannemers en particulieren. Bij actief grondbeleid exploiteert de gemeente gronden voor eigen rekening en risico. Bouwgronden in exploitatie hebben betrekking op grondexploitaties in de uitvoeringsfase, waarvan de gronden in eigendom zijn van de gemeente, waarvoor de raad een grondexploitatiecomplex en een grondexploitatiebegroting heeft vastgesteld. De gemeente Gilze en Rijen heeft per ultimo 2025 elf lopende grondexploitaties waarvoor door de gemeenteraad in het verleden een exploitatieopzet is vastgesteld.

88

Jaarstukken 2025 Gilze en Rijen

Woningbouwexploitaties In tabel 1 hieronder zijn de lasten en baten per woningbouwexploitatie opgenomen die in de jaarstukken 2025 zijn verantwoord. Tevens zijn per exploitatie de nog te verwachte lasten en baten in de toekomst en het verwachte resterende (dus exclusief reeds genomen winsten) resultaat op eindwaarde opgenomen. Exploitatie (woningbouw)

Boekwaarde per 31-12-2024

Lasten 2025

Baten 2025

Winstneming 2025

Boekwaarde per 31-12-2025

-753.577 -980.910 -609.482 13.994.333 5.041.387

583.161 867.861 441.480 14.411.654 57.006

283.720 36.380.223 451.983

170.416 396.768 168.002 7.974.236 -4.646.410

16.691.752

16.361.163

37.115.926

4.063.012

Alphenseweg (grenzend aan de Wildschut) CP Gilze (parkdeel) Wendel Zuid Vliegende Vennen NO Tussen de Leijen Centrumplan Rijen Oost CP Gilze (centrumdeel)

699.289 -894.225 -884.561 -461.297 11.732.814 1.877.261 4.995.032

5.152 69.768 45.693 29.371 2.261.519 9.756 46.356

220.866 -

-704.442 70.880 78.825 -177.557 -1.887.017 -

Totaal

17.064.314

2.467.615

220.866

-2.619.311

Verwachte lasten

Verwachte baten

Verwachte eindwaarde

Verwacht eindjaar

2025 2026 2027 2027 2032 2025 2026

Tabel 1 grondexploitaties per 31 december 2025

In tabel 2 worden de verwachte resterende resultaten (op eindwaarde), zoals deze zijn opgenomen in de jaarstukken 2025, vergeleken met de verwachte resterende resultaten (op eindwaarde) zoals die zijn opgenomen in de jaarstukken 2024. Voor de verschillen wordt in deze paragraaf per exploitatie een toelichting gegeven. Verwachte EW jaarstukken 2024

Exploitatie (woningbouw)

Alphenseweg (grenzend aan de Wildschut) CP Gilze (parkdeel) Wendel Zuid Vliegende Vennen NO Tussen de Leijen Centrumplan Rijen Oost CP Gilze (centrumdeel)

-794.838 197.453 453.092 128.990 8.142.265 -1.877.261 -4.396.366

-

1.853.334

Verwacht Verwacht eindjaar Verwachte EW Verschil EW jaarstukken eindjaar per 31per 31-12-2024 jaarstukken 2025 2024 vs jaarstukken 2025 12-2025

2025 2026 2027 2027 2032 2025 2026

170.416 396.768 168.002 7.974.236 -4.646.410

2025 2026 2027 2027 2032 2025 2026

4.063.012

794.838 -27.037 -56.324 39.012 -168.029 1.877.261 -250.044 2.209.677

Tabel 2 verwachte eindwaarde 2025 ten opzichte van 2024

De opbouw van het totale resultaat per project (het verwachte resterende resultaat op eindwaarde plus de gerealiseerde tussentijdse winstnemingen tot en met 2025) wordt in de tabel hieronder weergegeven. Exploitatie (woningbouw) Alphenseweg (grenzend aan de Wildschut) CP Gilze (parkdeel) Wendel Zuid Vliegende Vennen NO Tussen de Leijen Centrumplan Rijen Oost CP Gilze (centrumdeel)

Verwacht eindwaarde per 31-12-2025 170.416 396.768 168.002 7.974.236 -4.646.410 4.063.012

Winstnemingen t/m 2025

Totaal resultaat project (EW)

1.441.396 835.591 3.734.763 -

1.611.812 1.232.359 3.902.764 7.974.236

6.011.749

-4.646.410 10.074.761

Tabel 3 totale resultaat per project

Voor de projecten waarin, naar verwachting, niet alle kosten gedekt worden door opbrengsten is een voorziening gevormd. In tabel 4 worden de verliesvoorzieningen (tegen contante waarde) weergegeven.

Tabel 4 verloop verliesvoorzieningen woningbouwexploitaties

Jaarstukken 2025 Gilze en Rijen

89

Onderstaand volgt een toelichting op de grootste afwijkingen en wordt per grondexploitatie de eindwaarde (afgerond op duizendtallen) per ultimo 2025 vergeleken met de eindwaarde per ultimo 2024 en zijn de effecten, waar nodig, van de volgende uitgangspunten verwerkt: • Tarieven voor interne uren (conform ABG beleid); • Indexering van de kosten en opbrengsten; • Grondprijzen conform de notitie grondprijzen 2026; Rekenrente (gelijk aan de omslagrente: het gewogen gemiddelde rentepercentage over de gemeentelijke financiering). Alphenseweg (grenzend aan OBS de Wildschut) De nieuwbouw van OBS de Wildschut is in het voorjaar van 2021 opgeleverd. Nadat de school is gereedgekomen, is het plangebied van de grondexploitatie bouwrijp gemaakt. Het openbaar gebied rondom de school en het openbare schoolspeelterrein worden afgerond in samenhang met het woonrijp maken van het aangrenzende plangebied (de grondexploitatie). Nadat in 2022 de vergunning is aangevraagd, is begin 2023 de verkoop van de woningen opgestart. Eind 2023 is gestart met de bouwwerkzaamheden en eind 2024 zijn de woningen opgeleverd. De planning waarbij het woonrijp maken in 2025 volledig afgerond kon worden is gehaald. Daarmee kan het project worden overgedragen naar beheer en worden afgesloten. Omdat dit een verlieslatend project betreft is er een voorziening (op netto contante waarde) gevormd.

Dit is gezien het project gesloten wordt per 31-12-2025 gelijk aan de eindwaarde van het project. Dit bedrag wordt uit de verliesvoorziening onttrokken om het verlies wat bij het sluiten van dit project genomen moet worden te kunnen dekken. Het verloop van deze verliesvoorziening laat het volgende beeld zien: • Jaarstukken 2024 (per 31-12-2024); € 779.000; • Jaarstukken 2025 (per 31-12-2025); € 0. Centrumplan Gilze (Centrumdeel) Centrumplan Gilze bestaat uit het projectgebied tussen de Nieuwstraat, Lange Wagenstraat en Aalstraat. Het plan wordt gevormd door een centrumdeel en een parkdeel. Voor het centrumdeel heeft de gemeente een koop- en realisatieovereenkomst gesloten met de ontwikkelaar. Het gebied wordt in twee fasen gerealiseerd. Met betrekking tot de eerste fase zijn alle winkels, appartementen en grondgebonden woningen in 2022 opgeleverd. De afronding van het openbaar gebied van fase 1 heeft begin 2023 plaats gevonden. Na het verwerven van de benodigde delen van de achtertuinen van particulieren is in 2022 fase 2 gestart. In 2023 is hiervan het openbaar gebied aangelegd. Fase 2 is medio 2024 opgeleverd. In de grondexploitatie zijn alle uitgangspunten van de realisatieovereenkomst en het gewijzigde programma verwerkt. Het project is grotendeels afgerond.

In 2025 is één kavel verkocht, een andere kavel kan wegens de ligging en huidige invulling met de bomenrand niet worden verkocht. Dit risico was voorzien binnen de grondexploitatie. Er resteren slechts nog wat afrondende werkzaamheden voordat de laatste kavel verkocht kan worden. Het eindjaar voor dit project is vooralsnog 2025. Het verloop van het verwachte resultaat (eindwaarde) laat het volgende beeld zien: • Jaarstukken 2024 (per 31-12-2024); -€ 4.396.000; • Begroting 2026 (per 30-06-2025); -€ 4.405.000; • Jaarstukken 2025 (per 31-12-2025); -€ 4.646.000. In vergelijking met de jaarstukken 2024 is het verwachte resultaat (eindwaarde) afgenomen met € 250.000, hoofdzakelijk veroorzaakt door de gederfde inkomsten van de kavel die niet verkocht wordt.

90

Jaarstukken 2025 Gilze en Rijen

Omdat voor dit project, naar verwachting, niet alle kosten gedekt worden door opbrengsten is een voorziening (op netto contante waarde) gevormd. Het verloop van deze verliesvoorziening laat het volgende beeld zien: • Jaarstukken 2024 (per 31-12-2024); € 4.310.000; • Jaarstukken 2025 (per 31-12-2025); -€ 4.555.000. Centrumplan Gilze (Parkdeel) Centrumplan Gilze bestaat uit het projectgebied tussen de Nieuwstraat, Lange Wagenstraat en Aalstraat. Het plan bestaat uit een centrum- en een parkdeel. In het parkdeel zijn verschillende woningbouwinitiatieven gerealiseerd, variërend van collectief particulier opdrachtgeverschap en particuliere woningbouw tot ontwikkeling van appartementengebouwen. Begin 2022 is de uitgifte van de resterende gronden afgerond. De bouwwerkzaamheden van de laatste woningbouwprojecten zijn in 2022 gestart en er is vanaf 2023 deels woonrijp gemaakt. In 2026 resteren een deel van de aanleg van de beplanting en een afdracht voor de aanleg en reconstructie van de Aalstraat en de Lange Wagenstraat. Momenteel wordt voor deze grondexploitatie rekening gehouden met eindjaar 2026. Het verloop van het verwachte resultaat (eindwaarde) laat het volgende beeld zien: • Jaarstukken 2024 (per 31-12-2024): € 197.000; • Begroting 2026 (per 30-06-2025): € 262.000; • Jaarstukken 2025 (per 31-12-2025): € 170.000.

In vergelijking met de jaarstukken 2024 is het verwachte resultaat (eindwaarde) afgenomen met ca. € 92.000. De oorzaken, op hoofdlijnen, zijn als volgt: • In 2025 is een winst genomen van € 71.000; • Het resterende verschil wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door het enerzijds wegvallen van een deel van de geprognosticeerde plankosten en anderzijds de indexering van de eenheidsprijzen. Het saldo van de tot dusver gerealiseerde tussentijdse winstnemingen, per ultimo 2025, bedraagt € 1.441.000. Het saldo van de toekomstige winstnemingen bedraagt naar verwachting € 170.000. Dit betekent voor dit project een totaal verwacht positief resultaat (op eindwaarde) van € 1.612.000. Tussen de Leijen Het bestemmingsplan is door de raad vastgesteld op 31 januari 2022. Tevens is op deze datum de grondexploitatie vastgesteld door de raad, waarmee het gehele plangebied in exploitatie is genomen (het zuidelijke deel van het plangebied is daarmee betrokken in de reeds lopende grondexploitatie). Op 3 april 2023 is een wijzigingsbesluit genomen waarbij enkele onderdelen zijn aangepast en aangevuld. Het bestemmingsplan is op 25 september 2024, na een uitspraak van de Raad van State, onherroepelijk geworden. De werkzaamheden voor het bouwrijp maken van het plangebied zijn in 2025 gestart. Het bouwrijp maken van het plangebied is naar verwachting afgerond in 2026.

Gemeente verkoopt vervolgens bouwrijpe kavels. De woningen in de noordelijke helft van het plangebied worden voor het overgrote deel door 2 projectontwikkelaars en de woningbouwcorporatie gebouwd. De ontwikkelaars starten naar verwachting in Q2 en Q3 2025 de verkoopprocedures op. In 2026 is de bouw van de eerste woningen gepland. Deze grondexploitatie loopt naar verwachting door tot 2032. Het verloop van het verwachte resultaat (eindwaarde) laat het volgende beeld zien: • Jaarstukken 2024 (per 31-12-2024); € 8.142.000; • Begroting 2026 (per 30-06-2025); 7.849.000; • Jaarstukken 2025 (per 31-12-2025); 7.974.000.

Jaarstukken 2025 Gilze en Rijen

91

In vergelijking met de jaarstukken 2024 is het verwachte resultaat (eindwaarde) afgenomen met € 168.000. Dit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door een index van de kosten enerzijds en een verhoging van de gemeente grondprijzen anderzijds. Per ultimo 2025 is er nog geen tussentijdse winst genomen. Het saldo van de toekomstige winstnemingen is derhalve gelijk aan het verwachte resultaat. Dit betekent voor dit project een totaal verwacht positief resultaat (op eindwaarde) van € 7.974.000. Vliegende Vennen Noord Oost De laatste nog uit te geven particuliere bouwkavels in de tweede fase zijn in 2022 verkocht, in de eerste helft van 2023 is gestart met de bouw. Op 9 juli 2020 heeft de gemeenteraad het bestemmingsplan vastgesteld voor de derde fase binnen het plangebied. Een bouwplan met 14 kavels is in 2022 verkocht aan een ontwikkelaar. De twee resterende particuliere bouwkavels zijn in 2023 uitgegeven door de gemeente. In dit deel van Vliegende Vennen worden grondgebonden woningen gerealiseerd. In 2024 en 2025 is er een groot deel woonrijp gemaakt. De laatste woonrijpmaak werkzaamheden zoals verlichting en groen vinden in 2026 en 2027 plaats. De grondexploitatie heeft daarmee een restantlooptijd van twee jaar.

Het verloop van het verwachte resultaat (eindwaarde) laat het volgende beeld zien: • Jaarstukken 2024 (per 31-12-2024); € 129.000; • Begroting 2026 (per 30-06-2025); 120.000; • Jaarstukken 2025 (per 31-12-2025); 168.000. In vergelijking met de jaarstukken 2024 is het verwachte resultaat (eindwaarde) afgenomen met € 191.000. De oorzaken, op hoofdlijnen, zijn als volgt: • In 2025 heeft een negatieve winstneming plaatsgevonden van - € 178.000; • Kosten voor verlichting zijn ca. € 25.000 hoger uitgevallen dan geraamd; • In de grondexploitatie stond slechts een algemene woonrijp maakpost opgenomen. Er was geen concreet groenplan en daarmee ook geen budget opgenomen voor groenaanleg. Deze is nu geraamd en opgenomen. De kosten daarvan zijn ca € 191.000; • Het resterende verschil wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door de indexering van de eenheidsprijzen. Het saldo van de tot dusver gerealiseerde tussentijdse winstnemingen, per ultimo 2025, bedraagt € 3.735.000. Het saldo van de toekomstige winstnemingen bedraagt naar verwachting € 168.000. Dit betekent voor dit project een totaal verwacht positief resultaat (op eindwaarde) van € 3.903.000. Wendel Zuid In december 2015 heeft de gemeenteraad het bestemmingsplan en de grondexploitatie van het project Wendel-Zuid vastgesteld. Het gebied is volledig bouwrijp gemaakt en alle kavels zijn verkocht behalve één vrijstaande kavel in het zuiden.

Het noordelijk deel is ook woonrijp gemaakt. Omtrent de ontwikkeling van het zuidelijk deel van het plangebied is een andere ontwikkelende partij geselecteerd. De gemeente zal daarnaast in deze fase een zestal percelen uitgeven voor zelfbouw. in 2024 is gestart met de realisatie van Wendelhof en de bouw van de woningen op de vrije kavels. In 2025 hebben al enige woonrijpwerkzaamheden plaatsgevonden in dit deel. De laatste woonrijpwerkzaamheden worden naar verwachting in 2027 afgerond. Dit is deels afhankelijk van de verkoop van de laatste kavel.

92

Jaarstukken 2025 Gilze en Rijen

Het verloop van het verwachte resultaat (eindwaarde) laat het volgende beeld zien: • Jaarstukken 2024 (per 31-12-2024); € 453.000; • Begroting 2026 (per 30-06-2025); € 466.000; • Jaarstukken 2025 (per 31-12-2025); € 397.000. In vergelijking met de jaarstukken 2024 is het verwachte resultaat (eindwaarde) afgenomen met € 96.000. De oorzaken, op hoofdlijnen, zijn als volgt: • In 2025 is een winst genomen van € 79.000; • De grondprijzen van 2025 zorgen voor een hogere opbrengst; • Het resterende verschil wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door de indexering van de eenheidsprijzen. Het saldo van de tot dusver gerealiseerde tussentijdse winstnemingen, per ultimo 2025, bedraagt € 836.000. Het saldo van de toekomstige winstnemingen bedraagt naar verwachting € 398.000. Dit betekent voor dit project een totaal verwacht positief resultaat (op eindwaarde) van € 1.232.000. Centrumplan Rijen Oost Dit project is in 2025 afgerond. Omdat dit een verlieslatend project betreft is er een voorziening (op netto contante waarde) gevormd. Dit is gezien het project gesloten wordt per 31-12-2025 gelijk aan de eindwaarde van het project. Dit bedrag wordt uit de verliesvoorziening onttrokken om het verlies wat bij het sluiten van dit project genomen moet worden te kunnen dekken.

Het verloop van deze verliesvoorziening laat het volgende beeld zien: • Jaarstukken 2024 (per 31-12-2024); € 4.310.000; • Jaarstukken 2025 (per 31-12-2025); € 0.

Bedrijventerreinexploitaties In tabel 5 hieronder zijn de lasten en baten per bedrijventerreinexploitatie opgenomen die in de jaarstukken 2025 zijn verantwoord. Tevens zijn per exploitatie de nog te verwachte lasten en baten in de toekomst en het verwachte resterende (dus exclusief reeds genomen winsten) resultaat op eindwaarde opgenomen. Exploitatie (bedrijventerreinen)

Boekwaarde per 31-12-2024

Lasten 2025

Baten 2025

Winstneming 2025

Boekwaarde per 31-12-2025

Verwachte lasten

Verwachte baten

Verwachte eindwaarde

Haansbergen Oost Midden-Brabant Poort fase 1 MBP (ingebrachte gronden) MBP fase 2 Vliegende Vennen Paarse Strook

304.863 -410.049 -326.028 4.169.804 -992.626

26.639 28.194 5.081 476.921 35.417

722.772 -

396.344 9.986 13.279 76.302

5.073 -371.869 -307.667 4.646.725 -880.906

93.895 248.336 267.131 16.957.243 147.541

541.660 23.925.152 453.306

442.692 123.533 40.536 2.321.185 1.186.671

Totaal

2.745.964

572.252

722.772

495.912

3.091.355

17.714.147

24.920.118

4.114.616

Verwacht eindjaar

2027 2026 2027 2034 2026

Tabel 5 grondexploitaties per 31 december 2024 (bedrijventerreinen)

In tabel 6 worden de verwachte resterende resultaten (op eindwaarde), zoals deze zijn opgenomen in de jaarstukken 2025, vergeleken met de verwachte resterende resultaten (op eindwaarde) zoals die zijn opgenomen in de jaarstukken 2024. Voor de verschillen wordt in deze paragraaf per exploitatie een toelichting gegeven. Exploitatie

Verwachte EW jaarstukken 2024

Haansbergen Oost 878.260 Midden-Brabant Poort fase 1 126.873 Midden-Brabant Poort (ingebrachte gronden) 42.860 MBP fase 2 -639.419 Vliegende Vennen Paarse Strook 1.279.880 Totaal

1.688.453

Verwacht Verwacht eindjaar Verwachte EW Verschil EW jaarstukken eindjaar per 31per 31-12-2024 jaarstukken 2025 2024 vs jaarstukken 2025 12-2025

2027 2026 2027 2034 2026

442.692 123.533 40.536 2.321.185 1.186.671

2027 2026 2027 2034 2026

4.114.616

-435.568 -3.340 -2.324 2.960.604 -93.209 2.426.162

Tabel 6 verwachte eindwaarde 2025 ten opzichte van 2024 (bedrijventerreinen)

Jaarstukken 2025 Gilze en Rijen

93

De opbouw van het totale resultaat per project (het verwachte resterende resultaat op eindwaarde plus de gerealiseerde tussentijdse winstnemingen tot en met 2025) wordt in de tabel hieronder weergegeven. Exploitatie

Verwacht Winstnemingen t/m Totaal resultaat eindwaarde per 312025 project (EW) 12-2025

Haansbergen Oost Midden-Brabant Poort fase 1 Midden-Brabant Poort (ingebrachte gronden) MBP fase 2 Vliegende Vennen Paarse Strook Totaal

442.692 123.533 40.536 2.321.185 1.186.671

5.765.333 2.281.945 1.242.911 2.705.151

6.208.025 2.405.478 1.283.447 2.321.185 3.891.822

4.114.616

11.995.340

16.109.956

Tabel 7 totale resultaat per project

Voor de projecten waarin, naar verwachting, niet alle kosten gedekt worden door opbrengsten is een voorziening gevormd. In tabel 8 worden de verliesvoorzieningen (tegen contante waarde) weergegeven.

Exploitatie

MBP fase 2 Totaal

Stand per 31-12-2024

Mutatie verliesvoorziening 2025

545.738

-545.738

545.738

-545.738

Stand per 31-12-2025

-

Tabel 8 verloop verliesvoorzieningen bedrijventerreinexploitaties

Onderstaand volgt een toelichting op de grootste afwijkingen en wordt per grondexploitatie de eindwaarde (afgerond op duizendtallen) per ultimo 2025 vergeleken met de eindwaarde per ultimo 2024 en zijn de effecten, waar nodig, van de volgende uitgangspunten verwerkt: • Tarieven voor interne uren (conform ABG beleid); • Indexering van de kosten en opbrengsten; • Grondprijzen conform de notitie grondprijzen 2026; • Rekenrente (gebaseerd op de werkelijke rente op vreemd vermogen). Haansberg Oost Binnen het plangebied dienen nog werkzaamheden te worden uitgevoerd in het kader van de verkeersinrichting, groenvoorzieningen en de aanleg van inritten. In 2022 is een kavel verkocht, in dit plangebied heeft de gemeente op dit moment nog circa 0,8 ha. in de verkoop (twee percelen). In 2025 is er een kavel verkocht. De laatste kavel wordt naar verwachting verkocht in 2026. De grondexploitatie heeft een restant looptijd van twee jaar. Het verloop van het verwachte resultaat (eindwaarde) laat het volgende beeld zien: • Jaarstukken 2024 (per 31-12-2024); € 878.000; • Begroting 2026 (per 30-06-2025); € 824.000; • Jaarstukken 2025 (per 31-12-2025); € 443.000. In vergelijking met de jaarstukken 2024 is het verwachte resultaat (eindwaarde) afgenomen met € 436.000.

De oorzaken, op hoofdlijnen, zijn als volgt: • In 2025 is een winst genomen van € 396.000; • Het opnemen van de grondprijzen zoals opgenomen in de grondprijzenbrief 2026; • Het verkopen van gronden; • Het resterende verschil wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door de indexering van de eenheidsprijzen.

94

Jaarstukken 2025 Gilze en Rijen

Het saldo van de tot dusver gerealiseerde tussentijdse winstnemingen, per ultimo 2025, bedraagt € 5.765.000. Het saldo van de toekomstige winstnemingen bedraagt naar verwachting € 443.000. Dit betekent voor dit project een totaal verwacht positief resultaat (op eindwaarde) van € 6.208.000. Midden-Brabant Poort (ingebrachte grond) Deze grondexploitatie heeft betrekking op de grond die de gemeente heeft ingebracht (verkocht) in Midden-Brabant Poort CV. Er zijn in deze exploitatie middelen gereserveerd voor, onder andere, nog aan te leggen inritten, groenvoorzieningen en planontwikkelingskosten. Op basis van de voortgang van de eerste fase van het project Midden-Brabant Poort (alle kavels zijn inmiddels verkocht) is deze grondexploitatie geactualiseerd. Naar verwachting kan dit project in 2025 worden afgesloten. Het verloop van het verwachte resultaat (eindwaarde) laat het volgende beeld zien: • Jaarstukken 2024 (per 31-12-2024); € 43.000; • Begroting 2026 (per 30-06-2025); € 67.000; • Jaarstukken 2025 (per 31-12-2025); € 41.000. In vergelijking met de jaarstukken 2024 is het verwachte resultaat (eindwaarde) afgenomen met € 2.000. De oorzaken, op hoofdlijnen, zijn als volgt: • In 2025 is er een bedrag van ca. € 13.000 aan winst genomen; • Het resterende verschil wordt verklaard door kleine indexatie-effecten.