ap 13c rapportage 2020 Omgevingsdienst

Het steeds verder verkorten van de doorlooptijd is hierbij ons uitgangspunt: bodemonderzoeken moeten zo snel mogelijk worden ingevoerd, zodat de informatie zo snel mogelijk ter beschikking aan belanghebbenden komt. 5. Overige (o.a. monitoring NSL, invoer gegevens in systemen deelnemer door OMWB, etc.). In 2020 hebben wij voor u de veehouderijgegevens voor het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL) gecontroleerd.

22

Bijlage 1 Realisatiecijfers 2020 Gemeente Gilze en Rijen

Periode:

2020

Seizoensgebonden uitputting (gemiddeld):

100,0%

Programma 1 Geraamd budget

Taakveld Vergunningverlening grijs (basis) Toezicht grijs (basis) Hercontroles grijs (basis) Repressieve handhaving Bezwaar en Beroep Klachten en bedrijfsmeldingen NIG Asbest Asbest repressief Bodem BBK Bodem Wbb Ketengericht milieutoezicht GBES Energie Totaal Programma 1

Realisatie

%

€ € € € € € € € € € € € € €

85.000 66.500 19.600 10.000 7.000 7.275 63.942 38.959 1.000 14.683 6.000 3.300 10.000

€ € € €

100.477 51.599 13.973 17.926

€ € €

13.480 61.340 36.532

€

€

269.317

Buiten werkprogramma

Externe kosten € € € € € € €

-

17.909

118,2% 77,6% 71,3% 179,3% 0,0% 185,3% 95,9% 93,8% 0,0% 122,0%

5.264 1.635 9.747

€ 87,7% 49,6% 97,5% €

-

€ € € €

268.543

99,7% €

-

€

-

€ €

-

€

-

€

-

-

Programma 2 Geraamd budget

Taakveld

Realisatie

Vergunningverlening (niet basis) Verg.verl. bodem en grondwater Verg.verl. bouw en totaalsloop Verg.verl. water Toezicht (niet basis) Toezicht grijs (niet basis) Hercontrole grijs (niet-basis) Toezicht bouw en totaalsloop Toezicht water NIG-taken (niet basis) Advies Advies beleid leefomgeving Advies ruimtelijke ordening Advies bodem Advies water(kwaliteit) Advies geluid en trillingen Sanering verkeerslawaai Advies luchtkwaliteit en geur Advies licht en el.magn. straling Advies externe veiligheid Advies asbest Advies bouw- en afvalstoffen Advies energie en duurzaamheid Advies gezondheid Ondersteuning opdrachtgever informatieverstrekking en gegevensbeheer Informatieverstrekking Gegevensbeheer Totaal Programma 2

€ € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € €

4.000 4.000 13.222 9.923 3.299 30.220 10.000 2.200 4.000 3.000 500 9.200 550 770 2.500 12.607 12.607

€ €

€ € €

€

62.549

Gevelcontrole project

€

Totaal Programma 1 en 2

€

%

7.771 7.771

Buiten werkprogramma

Externe kosten 939 939 -

€

-

€ € €

-

€ € € € € € € € € € €

2.643 538 2.105 -

€ € € €

-

10.488 10.488

194,27% € 194,27% € € € 81,44% € 86,40% € 66,54% € € € € 47,82% € € 6,84% € 28,59% € 0,00% € 363,30% € € 2,99% € € 17,30% € € € 115,22% € 0,00% € 0,00% € 83,19% € € 83,19% €

€ € € €

-

€

43.479

69,51% €

939

€

2.643

4.247

€

3.187

75,04%

336.113

€

315.208

939

€

2.643

€ € €

10.768 8.573 2.195

€

14.452

€ €

684 629

€

10.899

€

15

€

1.592

€

634

93,78% €

23

Bijlage 2 Klachten en meldingen Inleiding De T3 rapportage geeft een overzicht van alle klachten en meldingen in het jaar 2020 die een relatie hebben met uw gemeente. De klacht kan ervaren zijn in uw gemeente of de (vermoedelijke) veroorzaker is binnen uw gemeente gevestigd. In de rapportage wordt een onderscheid gemaakt in: • Bedrijfsmeldingen (gemeentelijk): Reguliere bedrijfsmeldingen en Ongewone voorvallen; • Klachten (gemeentelijk), onder te verdelen in ‘ik hoor…’, ‘ik ruik…’, ‘ik voel…’, en ‘ik zie…’; behalve het totaal aantal klachten, wordt ook het aantal unieke klachten genoemd. Dit zijn de klachten waarbij meerdere zintuiglijke waarnemingen (categorieën) zijn genoemd door de gehinderde (bv. het stinkt en ik krijg er hoofdpijn van). Het totaal aantal (unieke) klachten kan daardoor afwijken van de sommatie van de genoemde klachtcategorieën; • Top van vermoedelijke veroorzakers van de ontvangen klachten; • Het aantal klachten over en bedrijfsmeldingen van provinciale bedrijven, uit uw gemeente. Bedrijfsmeldingen

Klachten*

Totaal aantal klachten: 66 Aantal unieke klachten: 58 24

* Indien een gehinderde aangeeft gezondheidsklachten te ondervinden (veelal hoofdpijn, misselijk, slapeloosheid), dan wordt dat geregistreerd en wordt de gehinderde er doorgaans door de klachtenintake op geattendeerd dat hij/zij met de gezondheidsklachten terecht kan bij huisarts of GGD. Bij ernstige gezondheidsklachten zal de klachtenmedewerker de situatie opschalen.

Vermoedelijke veroorzakers (top 4)

Beknopte inhoudelijke toelichting vermoedelijke veroorzaker(s): Gebr. Wendel Lederfabriek, Van Ghertstraat te Rijen Betreft klachten aangaande geurhinder. Naar aanleiding van constateringen door het klachtenteam is

er in december 2020 een controle uitgevoerd bij het bedrijf. Uit de controle is gebleken dat het bedrijf voldeed aan de van toepassing zijnde voorschriften. De meldingen zijn tijdens de controle met het bedrijf besproken. Klachten over en meldingen van Provinciale bedrijven

25

Bijlage 3 Ketengericht milieutoezicht 2020 In 2020 zijn er zeven ketenprojecten uitgevoerd. De resultaten van de projecten is hieronder opgenomen. Tevens zijn er 9 deelprojecten van het ketentoezicht asbest opgenomen. Ketenproject 1: Co-vergisting (meststoffen) De problematiek in de co-vergistingsketen wordt landelijk onderkend en manifesteert zich onder andere in fraude, omkatten van afvalstoffen zoals vervuilde co-producten en valsheid in geschrifte. Voorkomen dient te worden dat afvalstoffen die niet vergist morgen worden toch de installatie in gaan. Het resultaat is vervuild digestaat dat als meststof weer op de bodem wordt gebruikt. De meest kritische actoren in deze keten zijn intermediairs en mesthandelaren. Dit blijkt uit onderzoek van de OMWB en van diverse ketenpartners. Bij agrarische bedrijven worden door intermediairs mestsilo’s en mestkelders gehuurd voor de op- of overslag van mest én van digestaat. Ze worden onttrokken van toezicht en de gelegenheid ontstaat om ter plaatse de afvalstoffen op te mengen. Deze gelegenheid voor illegaliteit is gedeeld met ketenpartners zoals omgevingsdiensten, de politie en de Nederlandse Voedsel en Waren Autoriteit (NVWA). De reële mogelijkheid tot illegaliteit wordt bevestigd, maar is nog niet in een breder verband onderzocht.

De OMWB heeft geconstateerd dat de huur van deze voorzieningen overal in Brabant voorkomt en lokale overtredingen kan opleveren omdat de activiteit op- en overslag niet altijd mogelijk is zonder vergunning. Vaak past het ook niet binnen bestemmingsplannen. De inhoud van een aantal mestsilo’s is door de OMWB bemonsterd en geanalyseerd. De resultaten zijn gedeeld met de NVWA. De verkregen inzichten in de werking van de keten, de risicovolle actoren daarin én de ontdekte gelegenheden tot illegaliteit nopen tot een gecoördineerde vervolgaanpak. Hiertoe is een voorstel gemaakt voor een concrete aanpak in 2021. Ketenproject 2: Onderzoek nieuwe methoden van ontdoen drugsafval In het verleden werd drugsafval doorgaans in de natuur gedumpt via jerrycans, vaten en IBC’s. De afgelopen jaren is het vermoeden dat de afvalstoffen op een andere wijze gedumpt worden. Voorbeelden zijn dumpen van drugsafval in mestkelders en autowasstraten. Dit alles ondermijnt de samenleving en zorgt voor een sluipende toename van vaak onzichtbare milieuverontreiniging. Dit heeft effect op het milieu en de volksgezondheid. Doel van dit project is inzicht verkrijgen in de ordergrootte (verifiëren) op nieuwe methoden van het zich ontdoen van drugsgerelateerd afval in specifieke sectoren, autowasstraten en gierkelders (operationele doel).

En zo een bijdrage leveren aan het tegengaan van ondermijning, en de verweving van de onder- en bovenwereld (strategische doel). Voor dit project hebben wij onderzoek uitgevoerd op locatie. Hierbij is samengewerkt met de politie voor potentiële onderzoeklocaties en het in samenspraak bezoeken van deze locaties. Diverse mestkelders zijn door ons bemonsterd, het materiaal is door het Nederlands Forensisch Instituut geanalyseerd. Voor de autowasstraten is vooraf contact geweest met de gemeenten en is verzocht de rioleringstekeningen te delen. Dit voor het strategisch kunnen plaatsen van de Enose die werd gebruikt om opvallende emissies in het riool te kunnen opmerken. Zo kan worden achterhaald of op opvallende (en herhalende) tijdstippen sprake was van lozingen. In het project zijn in totaal 3 mestkelders bemonsterd en 4 autowasstraten onderzocht. Het ketenproject heeft opgeleverd: 1. Er is binnen de veehouderij en autowasstraten data opgehaald over aard en omvang, echter zijn de aantallen dermate laag dat op basis van extrapolatie het geen reflectie over de sector in zijn geheel weer zal geven. 2. Er is in één enkel geval een zaak aangetroffen waar bij metingen een dumping is achterhaald, die is gedeeld met de politie (autowasstraat). 3. Er is ervaring opgehaald met de manier van onderzoeken. Dit is waardevol voor toekomstige metingen door TMO op dit onderwerp.

Het operationeel doel is niet behaald, de steekproef qua monstername was te marginaal om de ordergrootte te bepalen. Het strategische doel is, door nauwe samenwerking met de politie, wel behaald. Door de inzet van Enoses en handmatige bemonsteringen is een beter beeld verkregen op de wijze van het uitvoeren van onderzoek ter plaatse van drugslozingen.

26

Ketenproject 3: Project Bodemketen 2020 De bodem- en bouwstoffenketen beslaat een zeer grote en diffuse keten waarbij een groot aantal actoren betrokken is. In een omgeving die gekenmerkt wordt door hevige concurrentie is het lastiger voor bedrijven om ‘integer’ te blijven. Zowel landelijk als regionaal zijn er voldoende signalen dat in de bodemketen gesjoemeld wordt. Daarbij maakt een complexe regelgeving en de toenemende mogelijkheden om verontreinigde grond en afvalstoffen in secundaire bouwstoffen te verwerken, dat de gelegenheden om te sjoemelen de komende jaren eerder toe- dan afnemen. De ketenaanpak bodem richt zich op het verbeteren van de naleving van wet- en regelgeving op het gebied van bodem- en bouwstoffen. De aanpak richt zich op risico’s in de hele keten (van vrijkomen tot verwerken en toepassen van grond, bouwstoffen en vergelijkbare afvalstoffen). Het project Bodemketen 2020 had de volgende doelstellingen: • Onderhouden en verder opbouwen van onze informatiepositie ten aanzien van de grondstroom- en bouwstoffenketen; • Verbeteren van de samenwerking met de externe ketenpartners; • Afgeven van een sterk signaal aan overtreders in de gehele grondstroomketen, met de focus op: “Enkele intermediairs met veel schakels van de keten in handen” en “De freeriders” (de tot nu toe onbekende spelers die er alles aan doen om buiten beeld van het bevoegd gezag te blijven).

Het ketenproject is opgedeeld in deelprojecten en heeft de volgende resultaten opgeleverd: Deelproject 1: Dashboard bodem Het Brabants Omgevingsdatalab heeft een dashboard bodem gebouwd met basisfunctionaliteit. Deze GIS-applicatie is onder meer gericht op de eerste schakel van de grondstroomketen: de ontgraving. In 2021 wordt hier een kaart met bekende verontreinigingslocaties vanuit ons bodeminformatiesysteem aan toegevoegd zodat we eerder en risicogerichter toezicht kunnen houden bij ontgravingen van verontreinigde grond. Deelproject 2: Onderzoek freeriders Dit deelproject was een vervolg op het freeridersproject in 2019. In 2019 zijn de freeriders in zestien gemeenten onderzocht, in 2020 de freeriders in de resterende negen gemeenten binnen de OMWBregio. Door reguliere databronnen te combineren met hulpmiddelen als social media en luchtfoto’s is een groslijst met 74 mogelijke freeriders samengesteld. Deze lijst is in een expertsessie ingedikt tot 30 bedrijven die niet in ons inrichtingenbestand voorkomen. Bij 17 van deze bedrijven is mogelijk sprake is van overtreding van de Wabo. Deze bedrijven zullen in 2021 bezocht worden door een toezichthouder.

Deelproject 3: Meldgedrag LMA Dit deelproject richtte zich op bedrijven die in de meldingen bij het Landelijk Meldpunt Afvalstoffen (LMA) in de jaren 2017-2019 structureel als locatie van herkomst stonden opgegeven, terwijl ze zelf niet de eventuele ontvangsten melden bij het LMA. • Twaalf bedrijven zijn nader beoordeeld, er is een beeld gekregen; • Vijf locaties worden in 2021 bezocht door toezicht bodem; • Eén bedrijf met meerdere schakels in de keten in handen is geheel onbekend. In 2021 wordt de operationele analyse van dit bedrijf verder uitgebreid; • Bij één bedrijf is nader onderzoek opgestart door milieutoezicht in combinatie met toezicht bodem. Dit onderzoek loopt door in 2021. Deelproject 4: Onderzoek bodemintermediairs Er is onderzoek gedaan bij twee grote bodemintermediairs. Er is voor elk bedrijf een operationele analyse opgesteld. Bij één bedrijf heeft in 2020 een interventie plaatsgevonden. Hier zijn overtredingen geconstateerd van niet juiste registratie tot het accepteren van niet vergunde afvalstoffen. Dit onderzoek loopt nog steeds. Deelproject 5: Ketenonderzoeken n.a.v.

ad-hoc signalen: Ketenonderzoek na aanleiding van ad-hoc signalen heeft de volgende resultaten opgeleverd: • Bij twee ketenonderzoeken (grond en IBC-bouwstoffen) zijn overtredingen geconstateerd; • Bij twee ketenonderzoeken (toepassing tarragrond en opslag materialen) zijn geen overtredingen geconstateerd. De samenwerking met de politie is verder verbeterd, er wordt samengewerkt in een ad-hoc ketenonderzoek. De contacten met toezichthouders van Waterschap Brabantse Delta zijn verbeterd. De 27

contacten met de toezichthouders bodem van de 3 omgevingsdiensten, provincie, Rijkswaterstaat en Inspectie Leefomgeving en Transport zijn verbeterd. Ter versterking van de ketensamenwerking is een bijeenkomst georganiseerd en er zijn afspraken gemaakt over een gezamenlijk ketenproject in 2021. Ketenproject 4: Forensisch onderzoek Forensisch onderzoek, ofwel diepgaand administratief toezicht (DAT), is een belangrijk instrumenten in de ketenaanpak. Om hier inhoud en vorm aan te geven zijn we gestart met het opbouwen van kennis en borging rondom dit specialisme. De problemen binnen de afvalbranche zijn divers. Met de DAT-onderzoeken wordt inzicht verkregen in de afvalstromen binnen een bepaalde inrichting. Resultaat van het onderzoek moet zijn het naleefgedrag binnen de afvalbranche te verbeteren om zodoende milieuschade te voorkomen. In 2020 zijn we samen met een externe forensisch expert een onderzoek gestart bij een inrichting die verschillende schakels binnen de afvalketen in eigen beheer heeft. We hebben hier de asbeststroom, de grondbank en de weegbrug administratie gecontroleerd. Om de administratie zorgvuldig te controleren is gestart met een operationele analyse van de verschillende afvalstromen. Hierbij is gebruik gemaakt van gegevens van onszelf, het Landelijk Meldpunt Afval (LMA) en de Kamer van Koophandel.

Naar aanleiding van deze analyse zijn een aantal bedrijfsbezoeken afgelegd waar de theorie wordt gecheckt met de praktijk en de directie en andere betrokken medewerkers van deze inrichting zijn bevraagd. Vervolgens wordt een concept onderzoeksrapport opgesteld met daarin opgenomen de doelstelling, de aanleiding, de onderzochte afvalstromen en de bevindingen per afvalstroom. Aan de hand van dit concept onderzoeksrapport is een interview afgenomen met de directie van het bedrijf en diens betrokken medewerkers. Op basis daarvan is het onderzoeksrapport definitief geworden. Na circa drie maanden vindt hercontrole plaats om te bezien of er structurele aanpassingen in de processen zijn doorgevoerd om overtredingen in de toekomst te voorkomen. Het rapport is gedeeld met de ketenpartners, in samenwerking zal het vervolg plaats vinden. Concreet betekent dit dat de overtredingen gedeeld zijn met het Openbaar Ministerie. Zij zullen besluiten hier al dan niet ook een strafrechtelijk vervolg aan te geven. Ketenproject 5: Mobiel breken Mobiel breken was in 2020 onderdeel van het ketengericht milieutoezicht. In 2019 is een barrièremodel mobiel breken, een digitale checklist en een werkinstructie opgesteld. Voor de doorontwikkeling zijn voor de uitvoeringsfase in 2020 een aantal doelen opgesteld: 1. Verder optimaliseren van de controles middels de digitale checklisten.

Tijdens de controle wordt met name gekeken naar: a. Het soort puin: komt dit van de locatie of is het ook extern aangeleverd? b. Wordt dit puin later hergebruikt of gaat het naar een derde? c. In dit laatste geval, hoe wordt er getransporteerd? d. Ook controle of het volume gelijk is en blijft aan de vooraf ingediende kennisgeving. Bij afwijking, waarom is dit dan? Resultaat 2020: De checklisten zijn verder geoptimaliseerd. Extra controle heeft plaatsgevonden op de specifieke vragen die in de uitvoeringsfase genoemd zijn. 2. Bezien of we een eventuele doorontwikkeling naar risicogerichtheid kunnen bewerkstelligen. Er zouden 12 ketencontroles uitgevoerd worden. Resultaat 2020: Dit doel is in 2020 in verband met Corona niet gehaald. Hier zal in 2021 extra aandacht voor zijn. 3. Klopt de norm van 80 tot 100 meldingen per jaar nog? Resultaat 2020: Er zijn 99 meldingen ingediend. Waarvan er 79 een startmelding hebben ingediend en 9 meldingen zijn geannuleerd. De norm van 80 tot 100 meldingen per jaar blijkt nog te kloppen. In 2020 zijn 97 administratieve voorcontroles uitgevoerd, 36 fysieke voorcontroles uitgevoerd, 11 hoofdcontroles en 13 nacontroles uitgevoerd. Er zijn 14 overtredingen geconstateerd in 2020. Tijdens de controles is ook gekeken of er asbest aanwezig is, dit niet het geval geweest. Ketenproject 6: Ad-hoc zaak: Strafrechtelijk ketenonderzoek afvalstroom meststoffen

28

Aanleiding is de sloop van oude stallen met mestkelders in Hulten. De aanwezige mest is zonder bodembeschermende voorzieningen op de bodem opgeslagen en vervolgens is houtmeel aan de mest toegevoegd. Daarnaast zijn, mogelijk op een illegale wijze, vanaf de locatie afvalstoffen afgevoerd. In samenwerking met de politie is de hele keten doorlopen. Daar waar nodig is een proces verbaal opgemaakt. Wij hebben in het strafrechtelijk onderzoek een ondersteunende rol. Tijdens dit onderzoek wordt samen gewerkt met de politie en de NVWA. Hierdoor zal er een betere verbinding zijn met onze ketenpartners. Door deze zaak is er een afvalstofproblematiek inzichtelijk geworden. Met de verkregen kennis kunnen we in de toekomst eerder maatregelen nemen, of vooraf opleggen, waardoor schade aan het milieu wordt voorkomen. Ketenproject 7: Ad-hoc zaak: Afvalstoffen Eind november is op een terrein een grote partij op zand gelijkend materiaal gestort. De aangetroffen bijmengingen in de partij en de eerste contacten met de perceeleigenaar riepen vragen op. Het materiaal zou afkomstig zijn van een afvalverwerker die het materiaal zou hebben verkregen van een autosloopbedrijf. Er kwamen schimmige tussenpersonen in beeld en het werd duidelijk dat er ‘gerommeld’ werd met afvalstoffen. Hierop is door ons een ad-hoc ketenonderzoek gestart met parallel hieraan een strafrechtelijk onderzoek door de politie.

Tot op heden is het duidelijk dat het gaat om een afvalstof (een residu van autowrakkenverschreddering) dat gestort moet worden bij een erkend verwerker. In ons onderzoek wordt antwoord gezocht op de volgende vragen: • Welke actoren zijn betrokken en wat is hun rol (maken van een netwerkkaart); • Wat is het materiaal en wat is de chemische samenstelling; • Wat is het verdienmodel; • Betreft dit een incident of hebben we hier te maken van en terugkomend fenomeen. Wij hebben de partij bemonsterd en uit de analyseresultaten blijkt het materiaal sterk vervuild te zijn. De bevindingen zijn en worden ten behoeve van een gepaste interventie gedeeld met de politie. Deze ad-hoc zaak loopt nog ten tijde van het opstellen van deze termijnrapportage. Asbest Asbest ketentoezicht, deelproject 1: Verdachte acceptaties In het kader van diverse ketenprojecten asbest is in 2017, 2019 en 2020 informatie gevorderd van bedrijven die asbest van derden mogen innemen. Uit deze registraties bleek onder meer dat zowel particulieren als bedrijven asbest tegen betaling inleveren. We constateerden dat op basis van de aangegeven locaties van herkomst dat asbest wordt ingediend van locaties waar geen gemelde sanering bekend is. Daarbij zagen we ook dat bedrijven periodiek asbest komen inleveren terwijl deze bedrijven géén erkend asbestsaneerder waren.

De acceptatieregistraties leggen een zwakke plek in de keten bloot. Dat is dat bedrijven of particulieren die asbest uit illegaliteit bezitten zich hiervan kunnen ontdoen zonder dat het bevoegd gezag hiertegen optreedt. Dit vergemakkelijkt de keuze om illegaal asbest te verwijderen. Toezichthouders van de OMWB hebben bij meerdere vergunde inzamelaars van asbesthoudend materiaal de verzamelstaten van de containers opgevraagd. De overzichten zijn onderzocht op acceptaties die duiden op een illegaal uitgevoerde saneringen. Hierbij gebruik gemaakt van onder ander luchtfoto’s, Google, LAVS, startmeldingen van ISZW en interne registraties. Naar aanleiding van deze analyse is bij 3 bedrijven (aannemers) de administratie van de specifieke locaties opgevraagd. Ook is er een controle op locatie uitgevoerd. De huidige wijze waarop dit project is uitgevoerd heeft niet geresulteerd in het blootleggen van illegale situaties. Toch blijft hier een gelegenheid aanwezig tot illegaliteit. Daarom wordt voorgesteld dit project in 2021 onderdeel uit te laten maken van een ander ketenproject. Hierbij kan gedacht worden aan het project niet uitgevoerde saneringen en het project disbalans ontvangst en afgifte asbestafval. Asbest ketentoezicht, deelproject 2: Niet-uitgevoerde saneringen De OMWB constateert uit een eigen analyse dat niet alle gemelde asbestsaneringen worden uitgevoerd.

In dergelijke gevallen is wel een asbestinventarisatierapportage opgesteld dan wel is een asbest sloopmelding ingediend maar is nooit een startmelding gedaan bij de OMWB. Deze constatering heeft de vraag opgeroepen of de asbesttoepassingen daadwerkelijk nog aanwezig zijn of dat ze toch zijn gesaneerd terwijl het bevoegd gezag daarin nooit is gekend; illegale saneringen dus. Over 29

de periode juli 2019 tot juli 2020 is een analyse gemaakt van alle gemelde saneringen zonder startmelding. Dit heeft geresulteerd in een long-list. Deze is teruggebracht naar een short-list van 75 locaties door onder andere recente meldingen en meldingen van niet risicovolle eigenaren zoals woningbouwcorporaties te verwijderen. De 75 locaties liggen verspreid in de OMWB-regio en zijn door middel van deskresearch en een aantal fysieke controles gecontroleerd. Hieruit is gebleken dat in 25% een illegale sanering is uitgevoerd met risico’s voor verspreiding van asbestvezels. Dit is te veel en bestempelen wij als een probleem in de gehele asbestketen. In de meeste gevallen heeft de eigenaar zelf de sanering uitgevoerd met als reden onduidelijke regelgeving en met name de hoge kosten. Er is alleen handhavend opgetreden als er ter plaatse risico’s voor de leefomgeving waren. Anderen zijn geïnformeerd over de regels. Door dit resultaat wordt vanaf 2021 eerder toezicht uitgevoerd op locaties waar geen startmelding op komt en wordt een deel van de ketenaanpak asbest in 2021 gericht op het voorkomen van dergelijke illegale saneringen. Asbest ketentoezicht, deelproject 3: - Onttrekken aan toezicht Op basis van een aantal indicatoren en gelegenheden veronderstelt de OMWB dat gecertificeerde asbestsaneringsbedrijven ook buiten kantoortijden (weekenden) saneringen uitvoert.

Dit kan bewust gedaan worden met als reden dat de kans op een controle stukken kleiner is. Hierin hebben we inzicht willen krijgen. Op basis van het naleefgedrag van saneringen die binnen kantoortijden zijn uitgevoerd, het deskundig oordeel van toezichthouders (expert judgement) en de startmeldingen gedaan bij de Inspectie SZW zijn een aantal bedrijven geselecteerd die nader zijn onderzocht. Hiertoe zijn in een aantal weekenden poortcontroles uitgevoerd bij bedrijven in Waalwijk en Oosterhout. Daarbij zijn ook een aantal toezichten uitgevoerd op in het weekend gemelde saneringen van twee andere bedrijven die acties zijn in de OMWB-regio. Tijdens de poortcontroles zijn activiteiten geconstateerd m.b.t. asbestwerkzaamheden maar zijn geen overtredingen geconstateerd. Uit de controles op de saneringen is gebleken dat er volgens de regels is gewerkt. De huidige wijze waarop de poortcontroles zijn uitgevoerd heeft geen directe signalen van niet-gemelde saneringen als resultaat. Dit kan betekenen dat de gecertificeerde bedrijven de werkzaamheden tijdig en correct melden bij het Inspectie SZW en/of het LAVS. Het kan echter ook betekenen dat een andere wijze van poortcontrole uitvoeren noodzakelijk is om alsnog niet-gemelde saneringen te signaleren.

Asbest ketentoezicht, deelproject 4: Disbalans ontvangst en afgifte asbest Uit eerdere onderzoeken welke zijn verricht in het kader van asbestketentoezicht alsmede ondervindingen verkregen vanuit toezicht, komt naar voren dat de afvalstromen van saneerlocatie-tussenopslag-stortplaats niet volledig in beeld zijn. Conform het barrièremodel in de asbestsaneringsketen geeft dit gelegenheid tot route-inzameling, onrechtmatige acceptaties, administratieve fraudes, het afvoeren van (al dan niet illegaal gesaneerde) asbesthoudend afval. Er is een analyse uitgevoerd om in beeld te krijgen waar (lees welke gecertificeerde bedrijven) een disbalans tussen ontvangst en afgifte van asbest aanwezig is. Deze bedrijven worden in 2021 middels (diepgaand) administratief onderzoek gecontroleerd. Asbest ketentoezicht, deelproject 5: Meldgedrag LMA Er zijn diverse niet-meldingsplichtige inrichtingen (MPI’s) waar in de jaren 2016, 2017 en 2018 structureel sprake was van de afgifte, terwijl er geen verwerkersnummer bekend is in AMICE. Inrichtingen die asbest afgeven dienen dit te melden in AMICE zodat administratief toezicht op afvalstomen mogelijk wordt gemaakt. Dit project betreft een samenwerking met de ODBN en ODZOB. Samen hebben we de inspanning geleverd die nodig is om de beoogde doelstellingen en resultaten te behalen.

Dit project is in 2019 geïnitieerd door de ODZOB, waar na de oplevering van het analyserapport eind 2019 de bijzondere omstandigheden met betrekking tot het Coronavirus enige vertraging in de uitvoering van het vervolg in 2020 heeft plaatsgevonden. Elk projectteamlid heeft in de periode augustus – december 2020 de inrichtingen in de regio van de Omgevingsdienst waar hij/zij werkzaam is nader onderzocht. Voor de OMWB betroffen dit 12 inrichtingen, waar afstemming heeft plaatsgevonden met het LMA alsmede afdeling Milieutoezicht. Door afdeling Milieutoezicht zijn een viertal inrichtingen bezocht of worden in 2021 alsnog bezocht. • Drie inrichtingen bleken niet te beschikken over een verwerkingsnummer. Inmiddels hebben de bedrijven dat na een gesprek met de OMWB alsnog aangevraagd. 30

• • •

Vijf inrichtingen staan niet meer op de lijst na de update van de tactische Quickscan van het LMA. Twee inrichtingen zijn bezocht door milieutoezicht, waar geen opslag van asbesthoudend afval werd geconstateerd. Twee inrichtingen worden in 2021 nog bezocht, waar de opslag en vergunning voor asbesthoudend afval een aandachtspunt zal zijn.

Asbest ketentoezicht, deelproject 6: Data-analyses van het LMA-LAVS Het Landelijk Asbest Volg Systeem (LAVS) en het Landelijk Meldpunt Afvalstoffen (LMA) hebben hun data gebundeld. Deze data hebben ze aangeboden aan de verschillende omgevingsdiensten zodat zij afwijkende zaken en bijzonderheden kunnen constateren en hierop kunnen acteren. De data van het LAVS/LMA bevat onder andere gegevens van saneringen waar wij geen toezicht op hebben uitgevoerd en dus geen data over hebben opgebouwd. Het is mogelijk dat de data van het LAVS/LMA een goed hulpmiddel kan zijn om signalen af te geven voor regulier- en ketentoezicht. Door middel van brainstormsessies met de projectleden en een data-analist van de OMWB is een analyse uitgevoerd welke informatie er uit de data van het LAVS/LMA te halen is en of deze informatie van toegevoegde waarde is voor het uitvoeren van risicogericht regulier- en ketentoezicht. We concluderen dat: In potentie is de data van toegevoegde waarde voor het uitvoeren van risicogericht regulier- en ketentoezicht doordat: • Illegale saneringen kunnen worden vastgesteld. • Verdachte samenwerkingsverbanden tussen inventariseerders, saneerders en laboranten (treintjes) kunnen worden blootgelegd. • Kwalitatief minder goede inventariseerders en saneerders kunnen worden opgespoord, waarna er verscherpt toezicht kan plaatsvinden.

• Verdachte asbestacceptaties van bedrijven kunnen worden gesignaleerd. Echter hebben we ook geconstateerd dat de data niet volledig is en daarom op dit moment niet goed bruikbaar. Om dit op te lossen zijn we met Rijkswaterstaat (LMA) en met Omgevingsdienst NL in gesprek om medio 2021 landelijk een volledige dataset beschikbaar te krijgen. Asbest ketentoezicht, deelproject 7: Illegaliteit in de grensstreek In de grensstreek is het aantrekkelijk om onttrokken aan toezicht van asbest af te komen afkomstig van illegale saneringen. Het was niet inzichtelijk voor de OMWB of de verschillen in wet- en regelgeving tussen Nederland en België de gelegenheid geeft om aan illegaliteit te doen. Door het ontbreken van deze kennis is het voor ons als omgevingsdienst niet duidelijk of en hoe een transporteur/saneerder/particulier zich aan wet- en regelgeving kan houden op het moment dat asbest wordt getransporteerd over de landgrens of wanneer een Belgische saneerder werkzaam is in Nederland en visa versa. Welke gelegenheden voor illegaliteit zijn er? Daarop hebben wij graag antwoord. De verschillen in beleid en regelgeving zijn geïnventariseerd. Ook hebben wij met de inspectie Leefomgeving en Transport (iLenT) en de ODZOB bepaald waar in de keten welke gelegenheden zijn voor illegaliteit.

Geconcludeerd wordt dat er verschillen zijn in regelgeving waardoor het mogelijk is om ongezien van asbest af te komen in Nederland en het afval over de grens te brengen. Er is geen specifiek toezicht op de gelegenheden en eigenaren van asbest in de grensstreek (en verder) waardoor illegaliteit onttrokken aan toezicht kan plaatsvinden. De conclusies nopen tot een vervolgaanpak in 2021 waarin in samenwerking met ketenpartners een of meerdere barrières worden opgeworpen om deze problematiek tegen te gaan. Asbest ketentoezicht, deelproject 8: Updaten barrièremodel In 2017 heeft de OMWB op haar initiatief en in samenwerking met de ODBN, ODZOB, ODRU en de Gelderse omgevingsdiensten het barrièremodel voor de asbestketen opgezet. Deze is gepubliceerd op de website van het Centrum voor criminaliteitspreventie en veiligheid (CCV). https://barrieremodellen.nl/model/asbestsaneringsketen Een barrièremodel is een hulpmiddel in de ketenaanpak. Het beschrijft onder andere de verschillende stappen in de keten, de gelegenheden tot illegaliteit daarin, de indicatoren daarbij, de ketenpartners en het type barrières dat kan worden opgeworpen tegen illegaliteit. Inmiddels zijn bij de OMWB en haar ketenpartners nieuwe gelegenheden tot illegaliteit, nieuwe manieren en nieuwe fenomenen bekend. Daarom is het model geüpdatet. Hiertoe is een e31

formulier ontwikkeld en met instructie verstuurd naar onze ketenpartners omdat fysiek samenkomen in coronatijd niet mogelijk is. De ODBN, ODZOB, Omgevingsdienst Haaglanden, Omgevingsdienst Twente, Omgevingsdienst Zuid Holland zuid, iLenT en de Politie hebben samen met de OMWB gezorgd voor de inbreng van nieuwe informatie, nieuwe in inzichten en ervaringen. Hiermee wordt het barrièremodel in februari 2021 verrijkt en gepubliceerd. Asbest ketentoezicht, deelproject 9: Naleefgedrag vastgoedhandelaren Uit verzoektaken die we hebben gekregen van verschillende gemeenten is gebleken dat er opvallend veel illegale saneringen zijn uitgevoerd namens of met betrokkenheid van vastgoedhandelaren. Deze werkzaamheden zijn allemaal uitgevoerd in het kader van renovatie- en verbouwingswerkzaamheden met als doel het gekochte, vaak oude, pand woonklaar te maken, al dan niet voor verhuur. Uit de gesprekken die zijn gevoerd door de toezichthouders van de OMWB met de pandeigenaren bleek dat men onvoldoende op de hoogte is van de wet- en regelgeving dan wel calculerend gedrag vertoonden om kosten te besparen. Een van de pandeigenaren, een vastgoedbedrijf, melde dat het illegaal (laten) verwijderen van asbest niet ongewoon is bij collega-bedrijven in de branche.

Er is een inventarisatie gemaakt van de vastgoedhandelaren die in onze regio acties zijn en meermaals panden hebben gekocht met een bouwjaar van voor 1994. Hierbij zijn de gemeenten bevraagd en zijn bronnen als de KvK en Kadaster geraadpleegd. De hieruit ontstane long-list is gelegd naast het bij ons bekende meldgedrag. Dit heeft geresulteerd in een short-list van bedrijven die nader onderzocht moeten worden op het daadwerkelijk illegaal (laten) saneringen van asbesttoepassingen in opgekochte panden. De vervolgaanpak wordt uitgewerkt en uitgevoerd in 2021.

32

Bijlage 4 Afkortingen AB

Algemeen Bestuur

AMICE

Afval Meldingen Informatie en Communicatie Electronisch. Betreft een database waarin de ontvangsten en afgiften van afvalstoffen via meldingen worden vastgelegd

Bbk Power BI

Besluit Bodemkwaliteit visualisatieprogramma van data van de OMWB voor de deelnemers.

BPO

Bestuurlijk Platform Omgevingsrecht

CCV

Centrum voor criminaliteitspreventie en veiligheid

DAT

diepgaand administratief toezicht

DTA

Deskundig Toezichthouder Asbest

GUK

Gemeentelijk UitvoeringsKader

IBC

Isoleren, Beheersen en Controleren

iL&T

Inspectie Leefomgeving en Transport

IOV

Programma Impuls Omgevingsveiligheid

ISZW

Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid

ITv

Informatiegestuurd Toezicht veehouderijen

KvK

Kamer van Koophandel

LMA

Landelijk Meldpunt Afvalstoffen

LPG

Liquefied petroleum gas

MER

milieueffectrapportage

MPI

meldingsplichtige inrichting

NEN

stichting Koninklijk Nederlands Normalisatie Instituut

NIG

Niet Inrichting Gebonden

NSL

Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit

NVWA

Nederlandse Voedsel en Waren Autoriteit

OD

Omgevingsgdienst

ODBN

Omgevingsdienst Brabant-Noord

ODRU

Omgevingsdienst regio Utrecht

ODZOB

Omgevingsdienst Zuid-Oost Brabant

OMWB

Omgevingsdienste Midden- en West-Brabant

Ow

Omgevingswet

P1

programma 1 (onderdeel van de T-3 rapportage 2020)

P2

programma 2 (onderdeel van de T-3 rapportage 2020)

P3

programma 3 (geen onderdeel van de T-3 rapportage 2020)

PRTR

Pollutant Release Transfer Register

PVA

Plan van Aanpak

REV

Register Externe Veiligheid

RIVM

Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu

RRGS

Register risicosituaties gevaarlijke stoffen

RUD-categorie

Regionale uitvoeringsdienst

SBA

softwarepakket van Stadsbeheer Administratie

STAB

onafhankelijk adviseur van de (bestuurs)rechter

VR

Veiligheidsregio 33

VTH

Vergunningverlening, Toezicht, Handhaving

VUE

Versterkte Uitvoering Energiebesparingsplicht

Wabo

Wet algemene bepalingen Omgevingsrecht

Wbb

Wet bodembescherming

WOB

Wet openbaarheid van bestuur

WP

Werkprogramma

34