Veiligheidsregio Frylân - jaarrekening 2024 met wg-verklaring

Jaarverslag en Jaarrekening 2024 Veiligheidsregio Fryslân

Voorwoord Voor u liggen de jaarstukken 2024 van Veiligheidsregio Fryslân. Dit verslag geeft inzicht in de behaalde resultaten, financiële ontwikkelingen en strategische keuzes van het afgelopen jaar. In 2024 hebben we voortgebouwd op de ingezette koers en tegelijkertijd scherp gekeken naar de uitdagingen die voor ons liggen. Een solide maar uitdagend financieel beeld Het financiële resultaat over 2024 is positief, mede door de vrijval van kapitaallasten en incidentele meevallers. Dit biedt ruimte om enkele noodzakelijke ontwikkelingen te financieren, zoals functiewaardering binnen de GGD en informatiebeveiliging. Tegelijkertijd blijven structurele financiële vraagstukken een aandachtspunt. De aangekondigde korting op specifieke uitkeringen en de financiële druk op gemeenten maken dat we scherp moeten blijven op onze keuzes. Dit vraagt om een realistische en beheerste aanpak, waarin kwaliteit en kostenbeheersing in balans blijven. Doelmatig en effectief werken In 2024 hebben we ons gericht op versterking van onze organisatie en dienstverlening. De crisisorganisatie is verder uitgebreid en 24/7 paraat gebleven, mede dankzij extra Brede Doeluitkeringsmiddelen (BDUR). Het Veiligheidsinformatieknooppunt (VIK) is operationeel geworden, wat bijdraagt aan een betere informatievoorziening tijdens incidenten.

Het dekkingsplan van de brandweer is geëvalueerd en blijft de basis voor een solide en efficiënte brandweerzorg. Ook binnen de publieke gezondheid zijn stappen gezet. De GGD heeft een belangrijke rol gespeeld in de beweging van zorg naar gezondheid en de verdere versterking van preventieve gezondheidszorg. Daarnaast is ingezet op mentale gezondheid en zijn de vaccinatiecampagnes succesvol afgerond. Blik op de toekomst De komende jaren blijven wij werken aan een financieel gezonde en wendbare veiligheidsregio. We doen dit samen met gemeenten, ketenpartners en medewerkers, waarbij soberheid en doelmatigheid leidend blijven. De impact van landelijke beleidswijzigingen vraagt om een flexibele en robuuste organisatie. We blijven dan ook investeren in procesverbetering, risicobeheersing en de kwaliteit van onze dienstverlening. Met trots kijken we terug op de daadkracht en vindingrijkheid van onze medewerkers in het realiseren van een veilig en gezond Fryslân.

Hartelijke groet, Het Dagelijks Bestuur

2

Leeswijzer Voor u liggen de jaarstukken van 2024. Deze bestaan uit twee delen: het jaarverslag en de jaarrekening. In het jaarverslag vindt u de programmaverantwoording en de paragrafen. De programmaverantwoording is het hart van de jaarstukken. Hierin leggen wij verantwoording af over het gevoerde beleid. In de lijn van de begroting 2024 presenteren wij de vier programma’s aan de hand van twee vragen: • Wat hebben wij gedaan? • Wat heeft dit gekost? De paragrafen geven betekenis aan de financiële aspecten van de jaarstukken. Risicobeheersing en resultaatafspraken zijn belangrijke uitgangspunten. Een apart deel is de jaarrekening. In dit onderdeel bevinden zich de balans met toelichting, de programmarekening met toelichting, de bijlage met verantwoordingsinformatie over de specifieke uitkeringen (SISA) en de taakvelden. Bij de overige gegevens staan onder andere de controleverklaring van de accountant en de voorgestelde resultaatbestemming.

3

Inhoudsopgave Deel I Jaarverslag 2024. .................................................................5 1. Resultaat 2024. ...........................................................................6 2. Programmaverantwoording Gezondheid. ..................................8 2.1. Algemeen. ................................................................................................ 8 2.2. Wat hebben wij bereikt in 2024?. ........................................................... 10 2.3. Wat heeft dit gekost?.............................................................................. 19 2.4. Feiten en cijfers programma Gezondheid. ............................................. 20

3. Programmaverantwoording Crisisbeheersing...........................21 3.1. Algemeen. .............................................................................................. 21 3.2. Wat hebben wij bereikt in 2024?. ........................................................... 21 3.3. Wat heeft dit gekost?.............................................................................. 25 3.4. Feiten en cijfers programma Crisisbeheersing........................................ 26

4. Programmaverantwoording Brandweer....................................27 4.1. Algemeen. .............................................................................................. 27 4.2. Repressie ................................................................................................ 27 4.3. Wat hebben wij bereikt in 2024?. ........................................................... 28 4.4. Wat heeft dit gekost?.............................................................................. 33 4.5. Feiten en cijfers programma Brandweer ............................................... 34

5. Paragrafen.................................................................................35 5.1. Financiering. ........................................................................................... 35 5.2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing............................................. 38 5.3. Onderhoud kapitaalgoederen. ............................................................... 42 5.4. Bedrijfsvoering........................................................................................ 42 5.5. Verbonden partijen................................................................................. 48 5.6. Wet open overheid ................................................................................ 48

Deel II Jaarrekening 2024. ...........................................................50 6. Jaarrekening. ............................................................................51 6.1. Balans per 31 december......................................................................... 51 6.2. Overzicht baten en lasten 2024 - deel 1................................................. 52 6.2. Overzicht baten en lasten 2024 - deel 2................................................. 53 6.3. Toelichtingen .......................................................................................... 55 6.4. Rechtmatigheidsverantwoording............................................................ 76 6.5. SiSa-bijlage bij de jaarrekening . .......................................................... 77 6.6. Bijlage Taakvelden. ................................................................................. 80

Deel III Overig..............................................................................81 7. Overige gegevens. ...................................................................82 7.1. Controleverklaring. ................................................................................. 83 7.2. Voorgestelde resultaatbestemming........................................................ 88 7.3. Vaststelling.............................................................................................. 89 Bijlagen........................................................................................................... 90 7.4. Investeringskredieten 2024..................................................................... 90 7.5. Samenstelling bestuur en commissies.................................................... 92 7.6. Analyse van taken. .................................................................................. 94

4

Deel I Jaarverslag 2024 Veiligheidsregio Fryslân

5

1. Resultaat 2024 Algemene inleiding resultaat Per programma is het gerealiseerd resultaat als volgt (bedragen in € 1.000). Resultaat tweede Programma bestuursrapportage Gezondheid

Gerealiseerd resultaat

-275

-265

398

459

3.368

3.449

Totaal

3.491

3.643

Totaal voorstel resultaatbestemming

3.243

Terugstorten naar gemeenten

400

Crisisbeheersing Brandweer

De belangrijkste oorzaak van het resultaat, zoals ook in de beide bestuursrapportages is genoemd, is de vrijval van kapitaallasten van € 2.350.000. Andere ontwikkelen die zorgen voor het gerealiseerde resultaat zijn de loonprijsstelling bij de Brede Doeluitkering Rampenbestrijding (BDUR) en het vrijvallen van een deel van het budget voor onvoorziene personele frictie. In dit resultaat is meegenomen dat wij het te verrekenen bedrag voor scenario 3 (€ 276.000) en het resultaat op treasury (€ 332.000) terugbetalen aan de gemeenten. Beide bedragen zijn als schuld meegenomen, en daarmee verwerkt in dit resultaat. Bij de kaderbrief 2024 – 2027 is afgesproken om de definitieve indexatie op de materiële kosten te bepalen op basis van de werkelijke compensatie die gemeenten via het gemeentefonds hiervoor ontvangen over de jaren 2022, 2023 en 2024. Deze afspraak is scenario 3 genoemd. Het verschil over het jaar 2024 wordt nu met de gemeenten verrekend, waarmee deze afspraak is afgewikkeld. De afwijkingen van de operationele resultaten per programma zijn toegelicht in de desbetreffende programmaparagrafen. Resultaatbestemming Reserve functiewaardering Bij de resultaatbestemming in de jaarrekening 2023 is besloten om een reserve functiewaardering te vormen.

Daarmee is de financiering voor de functiewaardering bij de GGD voor de jaren 2023 (terugwerkende kracht), 2024 en een deel van 2025 geborgd. Ook zijn daarmee middelen gereserveerd voor de uitvoering van het project HR21. Voor 2025 is er nog geen sprake van een volledige financiering voor FUWA en HR21. In de vergadering van februari 2024 is bestuurlijk afgesproken dat het rekeningresultaat 2024 hier naar verwachting een oplossing voor zou kunnen bieden en dat wij hier op terug zouden komen. Omdat voor de GGD vervolgacties nodig zijn via een nieuwe bestuurlijke opdracht, ontstaat een extra te overbruggen periode, te weten het boekjaar 2026. Dit betreft zowel het tekort n.a.v. de FUWA als het tekort door de huisvestingskosten. Daarom wordt voorgesteld het tekort bij de GGD voor het restant van 2025, en voor het volledige jaar 2026 te financieren vanuit het resultaat 2024. Daarbij is aanvullend besproken om een reservering te maken voor de organisatiekosten als gevolg van mogelijke oplossingsrichtingen voor het tekort bij de GGD (onderzoekskosten, afkopen huurcontracten, reorganisatiekosten etc.) en de uitkomsten van het dekkingsplan. Voorgesteld wordt om het restant van het resultaat 2024 hiervoor te bestemmen.

6

Jaarverslag en Jaarrekening 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

Reserveren informatiemanagement Op het gebied van Informatiehuishouding en Informatiebeveiliging is de afgelopen jaren achterstand ontstaan in het voldoen aan wet- en regelgeving. Met een eenmalige extra inzet kunnen we externe partijen inhuren, die ons helpen om de meest prangende achterstanden weg te werken. Bij informatiehuishouding betreft het archiefzaken en beleidsdocumenten, bij informatiebeveiliging gaat het om Bedrijfscontinuïteitsoefeningen, gebruikerstrainingen en een zogenaamde nieuwe penetratietest. De totale omvang bedraagt €200.000. Terugstorten naar gemeenten Zoals hierboven genoemd worden de bedragen voor de afrekening van scenario 3 (€ 275.000) en het resultaat op treasury (€ 330.000) teruggestort naar de gemeenten. Voorgesteld wordt om vanuit de resultaatbestemming hier € 400.000 aan toe te voegen, zodat het terug te betalen bedrag aan de gemeenten in totaal € 1 miljoen bedraagt. Het voorstel voor resultaatbestemming voor 2024 is daarmee als volgt: Omschrijving

Bedrag

Benodigd functiewaardering GGD

1.270.000

Reserveren informatiemanagement

200.000

Organisatiekosten (frictie)

1.773.000

Totaal te bestemmen resultaat

3.243.000

Terugstorten naar gemeenten

400.000

Totaal

3.643.000

Resteert

-

Het verloop in de balans is op hoofdlijnen als volgt (x € 1.000): Activa

31-12-2024

31-12-2023

Materiële vaste activa

82.502

69.200

Financiële vaste activa

119

-

12.996

Liquide middelen Overlopende activa

Vorderingen

Totaal activa

Passiva

31-12-2024 31-12-2023

Eigen vermogen

10.661

8.868

Voorzieningen

11.510

10.952

15.650

Langlopende schulden

45.019

50.187

480

469

Kortlopende schulden

18.865

10.081

1.908

5.997

Overlopende passiva

11.950

11.228

98.005

91.316

Totaal passiva

98.005

91.316

Voor een toelichting op de balans wordt verwezen naar paragraaf 6.3.2.

7

2. Programmaverantwoording Gezondheid 2.1. Algemeen De wereld waarin GGD Fryslân zich beweegt, is dynamisch. In 2024 heeft een aantal ontwikkelingen, naast het uitvoeren van de Agenda Publieke Gezondheid, onze aandacht gevraagd. Integraal Zorgakkoord Het Integraal Zorgakkoord (IZA) vormt een belangrijke leidraad voor de zorgtransitie in Fryslân en daarbuiten. Dit akkoord richt zich op het toekomstbestendig maken van de zorg, met de nadruk op: • preventie • samenwerking tussen zorgpartijen • domeinoverstijgende aanpakken Voor GGD Fryslân betekent dit een intensieve betrokkenheid bij de verdere uitwerking en implementatie van de IZA-doelstellingen en het regioplan. Als regionale ondersteuningsorganisatie speelt de GGD een rol in het concretiseren van de ambities op lokaal en regionaal niveau. En deze ontwikkelingen zijn wederkerend ook van invloed op de uitvoering van de GGD. De impact van het IZA en het Fries Integraal Zorgakkoord (FrIZA) op de inzet en daarmee op de capaciteit van de GGD is groot. Om het FrIZA in Fryslân succesvol te ondersteunen, heeft de GGD actief deelgenomen aan diverse overlegstructuren, zowel op bestuurlijk als operationeel niveau. Denk hierbij aan overleggen van het FrIZA netwerkteam over het regioplan, over mentale gezondheid en over samenwerking binnen het sociale (en medische) domein.

De aanwezigheid van de GGD aan die verschillende tafels vroeg niet alleen een brede expertise, maar ook een intensieve coördinatie. Daarnaast leverde de GGD inhoudelijke advisering en praktische ondersteuning bij het formuleren van het regioplan. Samenwerking 3 noord We hebben de samenwerking op de Algemene Gezondheidszorg met de noordelijke GGD’en het afgelopen jaar aanzienlijk geïntensiveerd. En dat was name van belang voor onze teams Forensische Geneeskunde, Infectieziektenbestrijding, Milieu en Gezondheid, Seksuele Gezondheidszorg en Tuberculosebestrijding. Deze versterkte samenwerking was noodzakelijk om de kwaliteit van onze dienstverlening te waarborgen. Door gezamenlijk op te trekken, konden deze teams hun kennis en expertise delen en ontwikkelen en zo de kwaliteit van hun werk verbeteren en cliënten beter van dienst zijn. Daarnaast was het belangrijk om qua kosten effectiever en efficiënter te werk gaan. Door deze samenwerking kunnen we middelen nu beter benutten en processen stroomlijnen. En dit zorgt voor een betere inzet van onze budgetten. Ook stelt de noordelijke samenwerking ons in staat om proactief in te spelen op uitdagingen op de arbeidsmarkt zoals het aantrekken en behouden van gekwalificeerd personeel.

8

Jaarverslag en Jaarrekening 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

Bestuurlijke opdracht Het landschap waarin GGD Fryslân en de Friese gemeenten zich bevinden is dynamisch en volop in ontwikkeling. Op zowel de korte als de lange termijn moeten we efficiënt omgaan met onze middelen. Financiën staan daarmee onder druk. Voor het maken van toekomstbestendige keuzes, heeft de bestuurscommissie Gezondheid GGD Fryslân de bestuurlijke opdracht gegeven om integraal te kunnen afwegen. In november stelde de bestuurscommissie de vervolgopdracht vast, onder andere gericht op huisvesting en op taken wel/niet meer uitvoeren. De verdere uitwerking hiervan volgt in 2025. In lijn met de Agenda Publieke Gezondheid 2023-2026 leggen wij verantwoording af op de levensfasen ‘Lyts & Jong, Grut, Wiis en Elkenien’. Onder iedere levenfase volgen wij de opbouw van de vier pijlers die ook in de financiële begroting terugkomt (zie ook het figuur hierna).

9

Jaarverslag en Jaarrekening 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

2.2. Wat hebben wij bereikt in 2024? 2.2.1 Lyts & jong: Een gezonde kansrijke start voor ieder kind Uitvoerende taken gezondheidsbescherming Jeugdgezondheidszorg Opvoeden en opgroeien Jeugdgezondheid (JGZ) levert een belangrijke bijdrage aan de preventieve gezondheid van kinderen en jongeren tussen de -9 maanden en 18 jaar. Door het uitvoeren van gezondheidsonderzoeken signaleren we vroegtijdig gezondheidsrisico’s en anticiperen we hierop met voorlichting en advies. De rol van ouders is hierbij een terugkerend thema, evenals het werken aan ouderschap. JGZ-professionals helpen ouders een sterke basis te creëren voor de ontwikkeling en het welzijn van hun kinderen. Ook het versterken van de eigen veerkracht staat hierbij centraal. De jeugd is in het algemeen veerkrachtig. Maar er zijn zorgen over de fysieke en mentale gezondheid van jongeren. Een veranderend maatschappelijk landschap, sociale media, ervaring van hoge werk- en schooldruk maken dat jongeren steeds kwetsbaarder worden en een minder goede gezondheid ervaren. De druk die de problematiek van deze kwetsbaarheid oplevert in de jeugdketen heeft ook invloed op de JGZ. Het aantal vragen neemt toe, evenals de complexiteit van deze vragen. Het belang van samenwerking met ketenpartners heeft verder vorm gekregen.

De druk die bij onze ketenpartners heerst, maakt dat wij soms meer zorg aan kinderen, jongeren en hun ouders bieden ter overbrugging naar andere zorg. Ook wordt er door krapte in de kraamzorg in sommige gevallen na de geboorte eerder additionele zorg vanuit de JGZ geboden. Afgelopen jaar startten wij met een onderzoek naar deze extra geboden zorg. De aandacht voor het terugdringen van gezondheidsverschillen door de JGZ is in 2024 onverminderd doorgegaan en versterkt. Naast de inzet op interventies als Voorzorg en Stevig Ouderschap, ging ook de inzet binnen de gemeentelijke en provinciale coalities en de werkgroepen Kansrijke Start door. Lokaal werd er verder nog meer invulling gegeven aan de preventieve en laagdrempelige rol van de JGZ. Zo hebben we een pilot gedaan met een extra signaleringsmoment om met zwangeren in gesprek te gaan over het Prenataal Huisbezoek. Deze werkwijze implementeren we in 2025 breder. Daarnaast startte een jeugverpleegkundige binnen de wijkaanpak in Leeuwarden-Oost. Zij zet in zich voor de gezondheid van jongeren en kinderen in die wijk en helpt ouders laagdrempelig op weg. Doorontwikkeling jeugdgezondheidszorg In 2024 hebben we stappen gezet richting een meer toekomstbestendige, flexibele en behoeftegerichte jeugdgezondheidszorg. Hierbij sluiten we aan bij de behoeften van onze doelgroepen.

Zo hebben we de projecten uit het programma JGZ 3.0 geïmplementeerd of opgestart binnen de doorontwikkeling van de JGZ. Alle aangewezen JGZ-professionals zijn geschoold conform de methodiek Gezamenlijk Inschatten van de Zorgbehoefte. Bij deze methodiek kijken we samen met ouders naar passende zorg. Daarnaast zijn we begonnen met de implementatie van onderdelen van Mijn Kinddossier (MKD). Dit betekent onder andere dat we op een laagdrempelige manier contact aanbieden aan ouders via het digitaal gesprek en dat we ouders online informatie bieden. Ook hebben we stappen gezet in collectief werken door de mogelijkheden voor klassikale voorlichting te onderzoeken. We hebben de mogelijkheden voor het aanbieden van webinars aan ouders in kaart gebracht om ouderbetrokkenheid te vergroten.

10

Jaarverslag en Jaarrekening 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

Mentale gezondheid In 2024 heeft de inzet en verdieping rond mentale gezondheid verder een plek gekregen in ons jeugdwerk. Op middelbare scholen hebben we de inzet voor het versterken van de mentale weerbaarheid steviger neergezet. Dit doen we met de reguliere inzet van de JGZ op scholen in de hele provincie. Maar ook met extra inzet in diverse gemeente door bijvoorbeeld ‘School als Vindplaats’. Hierbij werkt onze jeugdverpleegkundige actief samen met de school en ketenpartners om vroegtijdig problemen te signaleren en acties te ondernemen. Daarnaast voerden we preventieve en signalerende activiteiten uit om de mentale weerbaarheid te bevorderen. Verder ontwikkelden we de collectieve interventie ‘Zeg eens eerlijk’. Die rolden we uit in de gemeente de Fryske Marren en maakten we zo samen met ketenpartners de mentale gezondheid van jongeren bespreekbaar. Het preventieprogramma ‘Strong Teens and Resilient Minds (STORM)’ is in 2024 gegroeid. Dit programma wordt niet meer op één, maar op tien vo- en mbo-locaties ingezet. Op twee locaties zijn we gestart met de uitrol in leerjaar 1, naast leerjaar 3. Daarnaast werkten we aan hoe we dit programma willen monitoren om ook het effect te meten. De verder uitrol van STORM loopt, met de huidige financiering, door tot eind 2025.

Verzuimpreventie We hebben in 2024 ingezet op de preventie en het terugdringen van schoolverzuim, met als streven één verzuimaanpak voor de hele provincie. We begonnen met het invoeren van de bewezen effectieve verzuimaanpak Meer Aandacht voor Ziekgemelde Leerlingen (MAZL) in de gemeente Súdwest-Fryslân. MAZL richt zich op het verhogen van schoolaanwezigheid door een integrale aanpak, waarbij leerlingen, ouders, JGZ, onderwijs, gemeenten en ketenpartners samenwerken. De implementatie van MAZL loopt door in 2025. Rijksvaccinatieprogramma In 2024 voerden we het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) in de hele provincie uit volgens de wettelijke eisen. De rotavirusvaccinatie is vanaf 1 januari toegevoegd aan het RVP. Naast de vaccinaties voor zwangeren, zuigelingen en kleuters, organiseerden we ook groepsvaccinaties in het voor- en najaar voor 9-, 10- en 14-jarigen. Verder werkten we gedurende het jaar aan de voorbereiding en stapsgewijze doorvoering van vier grote wijzigingen in het RVP. Deze wijzigingen vinden plaats op advies van de Gezondheidsraad en moeten in opdracht van het ministerie van VWS worden doorgevoerd. Deze wijzigingen hebben consequenties voor de momenten van vaccinaties en voor aanpassingen in het soort vaccin. Tot 2030 voeren we deze wijzigingen door en moeten we hiervoor extra inspanningen leveren.

2.2.2. Grut: Gezondheidspotentieel versterken Uitvoerende taken gezondheidsbescherming Nu Niet Zwanger In 2024 hebben we aanzienlijke vooruitgang geboekt binnen het programma Nu Niet Zwanger (NNZ). Aan het einde van het jaar waren er in Fryslân 146 aandachtsfunctionarissen actief: 111 vanuit zorgaanbieders binnen het sociaal domein en 35 vanuit de gemeentelijke gebiedsteams. Vorig jaar waren dit er honderd. Het is een positieve ontwikkeling dat nu zestien gemeenten een aandachtsfunctionaris hebben.

11

Jaarverslag en Jaarrekening 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

We hebben in 2024 de term 'kinderwensverkenning' geïntroduceerd. Dit heeft de drempel voor aanstaande ouders, om in gesprek te gaan, verlaagd. Ook werd het anticonceptiebudget intensief gebruikt en dit leidde tot een overschrijding van het budget van 11%. Deze overschrijding is inherent aan de groeiende vraag naar anticonceptie. Verder hebben we een actieplan voor 2025 gemaakt, de landelijke kwaliteitsmonitor met positieve resultaten afgerond en nieuwe organisaties verwelkomd die zich bij ons hebben aangesloten.

Monitoring, signalering en advies Fitaal Wiis In 2024 hebben we verder gebouwd aan de in 2023 vastgestelde visie rond ouderengezondheid. Beleidsadviseurs en gezondheidsbevorderaars zijn goed bekend met Fitaal Wiis en we hebben een toolkit ontwikkeld. Dit heeft geleid tot een opdracht van de gemeente Fryske Marren. Per 1 januari 2025 start in deze gemeente een gezondheidsbevorderaar van de GGD om het thema ‘Vitaal ouder worden’ verder uit te werken, als uitbreiding op valpreventie. Daarnaast heeft de GGD bijgedragen aan de Woon-Zorg en Welzijnsvisies in de Friese woondealregio’s en aan het Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord (AZWA). Hierin staan preventie, zelfstandig wonen en voorkomen van zorg centraal. In 2025 borgen we de preventie-infrastructuur rond ‘valpreventie’ en ‘vitaal ouder worden’. We sluiten de infrastructuur daarnaast aan op bredere thema’s zoals ontmoeten, bestaanszekerheid, dementie en (digitale) basisvaardigheden. Fitaal Wiis sluit hierbij naadloos aan op de visie van regio-organisaties gelet op de focus op vitaliteit en op een positieve beeldvorming van de derde levensfase.

2.2.3. Elkenien Monitoring, signalering en advies Epidemiologie In 2024 hebben de GGD’en, het RIVM en het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) gezondheidsmonitors uitgevoerd onder jongvolwassenen (16-25 jaar), volwassenen (18-64 jaar) en ouderen (65+). De resultaten ondersteunen gemeenten bij preventief gezondheidsbeleid en bij het monitoren van doelen in bijvoorbeeld het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Daarnaast hebben we diverse panelonderzoeken gedaan naar zonbescherming, roken en teken. Ook hebben we de Gezondheidsatlas operationeel gemaakt. De atlas geeft ons, door dashboards met monitorcijfers, kaarten en grafieken, meer inzicht in de cijfers. In 2025 werken we hier verder aan. Beleidsadvisering In 2024 heeft de GGD niet alleen een belangrijke bijdrage geleverd in een domeinoverstijgende adviserende rol, maar ook in de rol als dé sparring- en kennispartner van gemeenten op het terrein van preventie en gezondheidsvraagstukken. Wij blijven investeren in het versterken van onze inhoudelijke en strategische kennis. Gezondheidsbevordering Zowel provinciaal als lokaal hebben we met onze kennis en ons advies een bijdrage geleverd aan verschillende projecten en programma’s vanuit de discipline gezondheidsbevordering.

12

Jaarverslag en Jaarrekening 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

Provinciaal sloten we aan in preventieketens en -netwerken, waaronder de coalities en ketenaanpakken van de Friese Preventieaanpak (FPA). De programma’s ‘Rookvrije Generatie Fryslân’, ‘Nuchtere Fries’ en ‘Nuchter Over Gewicht’ hebben zich in 2024 ook verder ontwikkeld. We hebben de programmadoelen gehaald en een start gemaakt met het verdiepen van de samenwerking tussen de programma’s. Daarnaast diepten we de ketensamenwerking binnen de wijkaanpak ‘In Gesprek Over Roken’ verder uit. We hebben veel Friezen richting een stopprogramma begeleid. Lokaal vergrootten we onze aansluiting bij de uitvoering van de GALA-plannen in gemeenten, omdat plannen hier op stoom raakten. Denk hierbij aan de plannen binnen de gezonde wijkaanpakken, de lokale ketenaanpakken en de gemeentelijke projecten ‘Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO)’. Verder heeft de GGD, als adviseur Gezonde School, veel Friese scholen geholpen bij het behalen van een vignet of themacertificaat. Hiermee laten scholen zien dat zij werken aan een gezonde leefstijl en hoe zij hun aanpak in beleid en activiteiten borgen. Friese Preventieaanpak Friese Preventieaanpak (FPA) als regionale preventie-infrastructuur GGD Fryslân heeft ook in 2024 de coördinerende rol van kennis en advies geleverd die past bij de transitie van zorg naar gezondheid en preventie. We deden dit op lokaal, regionaal en landelijk niveau.

Hierdoor hebben we de FPA nog sterker neergezet als regionale preventieinfrastructuur (RPI). En hebben we onze faciliterende en organiserende rol in deze RPI uitgebouwd. Bijdrage van GGD Fryslân aan de FPA GGD Fryslân en de FPA zijn in 2024 ook weer belangrijke kennis- en uitvoeringspartners gebleken bij het realiseren van de ambitie en opgaven van het FrIZA. Binnen de FPA is de GGD trekker van twee FrIZA opgaven: ‘Versterken sociale basis’ en ‘Kansrijk opgroeien & gezond leven’. Voor de opgave ‘Versterken sociale basis’ schreven wij een aanvraag voor de regeling Specifieke uitkering transformatiemiddelen IZA. Deze transformatieaanvraag werd geschreven in samenwerking met vele Friese partners, waaronder gemeenten, zorgverzekeraar en welzijnsorganisaties. De aanvraag is eind december ingediend voor de snelle toets. De FrIZA opgave ‘Kansrijk opgroeien & gezond leven’ werkten we verder uit binnen de verschillende coalities in de FPA. De GGD is daarnaast vertegenwoordigd binnen alle coalities en ketenaanpakken van de FPA. We leverden hierbinnen een actieve bijdrage aan preventie door samenwerking met Friese partners. Verder kregen wij in 2024 een ZonMW-subsidie voor een bruggenbouwer, die de opgedane kennis over provinciale ketenaanpakken verder moet verspreiden naar lokale netwerken.

Rol Centrale Zorgverlener In 2024 is verkend of het haalbaar en wenselijk is om de rol van de Centrale Zorgverlener, onderdeel van de ketenaanpak ‘Kind naar Gezond Gewicht (KnGG)’, bij GGD Fryslân neer te leggen. Dit bleek haalbaar en wenselijk. In november heeft de bestuurscommissie daarom unaniem ingestemd met het voorstel om dit uit te voeren. Integraal Zorg Akkoord (IZA) In 2024 hebben we samen met gemeenten belangrijke stappen gezet in het verder concretiseren van het regioplan, in lijn met de doelstellingen uit het Fries Integraal Zorgakkoord (FrIZA). Hierbij hebben we als regionale ondersteuningsorganisatie een adviserende rol vervuld voor: • het versterken van de regionale samenwerking; • het afstemmen van acties binnen het regioplan.

13

Jaarverslag en Jaarrekening 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

De inzet van de GGD voor de SPUK-vrije middelen – op het gebied van ‘Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO)’, ‘Kansrijk opgroeien en Gezond leven’ en de ‘Sociale basis’ - draagt bij aan de transitie van zorg naar gezondheid. Daarnaast hebben we actief bijgedragen aan de landelijke ontwikkelingen voor het vervolg van het IZA en het Aanvullend Zorg en Welzijns Akkoord (AZWA). Hierbij is er speciale aandacht voor het versterken van de samenwerking tussen het medische en het sociale domein. Versterking kennisfunctie GGD-aanpak gezondheidsverschillen De SPUK 14, voortgekomen uit het GALA, is bedoeld voor de versterking van de kennisfunctie van de GGD. In overleg met de Friese gemeenten is besloten de middelen van SPUK 14 in 2024 en 2025 in te zetten voor de versterking van de kennis over de aanpak van gezondheidsverschillen. In 2024 hebben we de kennis en inzichten rond gezondheidsverschillen geïnventariseerd en de aanpak hiervan verkend. We begonnen met het toepassen van de geïnventariseerde kennis in onze bestaande leefstijlprogramma’s en in de advisering over gezonde leefomgeving. Ook werkten we aan meer verdieping op de inhoudelijke knooppunten tussen armoede, bestaanszekerheid en gezondheid.

En welke kennis is dan nodig om vanuit gezondheid een bijdrage te leveren aan de doelen van dit beleidsdomein? Monitoring Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) vanaf 2025 In alle OKO-Trimbos-gemeenten hebben dialoogsessies plaatsgevonden als onderdeel van de aanpak. Hieraan voorafgaand voerden we extra analyses uit, die we tijdens de sessies presenteerden. Eind 2024 heeft het bestuur ingestemd met onze aangepaste monitoringsplanning, die aansluit op de landelijke ontwikkelingen. Daarnaast hebben we de jeugd- en schoolmonitors uitgebreid met een OKO-module met een tweejaarlijkse cyclus. Met deze stappen borgen we de monitoring en stemmen we deze af op de behoeften van zowel OKO-gemeenten als gemeenten die werken volgens het OKOgedachtegoed. Verder hebben we een provinciale samenwerking opgezet met de OKO-gemeenten. Binnen deze samenwerking bekijken we welke provinciale taken de GGD kan ondersteunen om de lokale en regionale aanpak verder te versterken. Gezonde leefomgeving - Omgevingswet De Omgevingswet is vanaf 1 januari 2024 van kracht. We hebben gemeenten ondersteund bij en advies gegeven op omgevingsvisies, omgevingsprogramma’s en omgevingsvergunningen. In 2024 is besloten om de tijdelijke middelen voor onze adviesfunctie te verlengen tot en met 2025.

Zo kunnen we in 2025, in samenwerking met de brandweer, een bestuursvoorstel voorleggen over de structurele inzet die de omgevingswet van de GGD vraagt. Medische milieukunde We hebben in 2024 aan verschillende onderwerpen extra aandacht gegeven. Zo zagen we een toename in het aantal adviesaanvragen van inwoners over per- en polyfluoralkylstoffen (PFAS), vooral rond de Jelsumer Feart. Deze stijging was aanzienlijk ten opzichte van voorgaande jaren. Het aantal meldingen over kwik bleef, na eerdere stijgingen, stabiel. Dit kwam mede dankzij een voorlichtingscampagne van de GGD over de leefomgeving. Daarnaast namen vragen over het binnenmilieu toe, mogelijk door de media-aandacht. Ook zagen we, na een eerdere daling, een stijging in meldingen over bromtonen. Verder leefden er meer zorgen over de effecten van het milieu op de gezondheid, zoals ziekteclusters en kankerclusters. Binnen Fryslân registreerden we ook veel inzetten van de Gezondheidskundig Adviseur Gevaarlijke Stoffen (GAGS). Er waren onder andere veel gemeentelijke vragen, waarvan een aanzienlijk deel gerelateerd was aan de Omgevingswet.

14

Jaarverslag en Jaarrekening 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

Uitvoerende taken gezondheidsbescherming Infectieziektebestrijding en pandemische paraatheid In 2024 werkten we verder aan de versterking van infectieziektebestrijding (IZB) en pandemische paraatheid met middelen vanuit het ministerie van VWS. In het hoofdlijnenakkoord staat dat er € 300 miljoen wordt bezuinigd op de pandemische paraatheid. Hierdoor zijn de structurele middelen niet structureel in de begroting van VWS opgenomen en hebben we dus minder kunnen uitvoeren. Anders dan begroot, hebben we door te weinig personeelscapaciteit minder uren besteed aan de aansluiting op de landelijke functionaliteit infectieziektebestrijding. Verder hebben we de samenwerking met de GGD’en Groningen en Drenthe geïntensiveerd. We voerden onder andere een piketrooster in voor artsen IZB buiten kantoortijden. Op die manier spelen we beter in op de personele krapte en blijft de continuïteit van de zorg gewaarborgd. Daarnaast hebben we de najaarscampagne COVID-19 binnen de tijd en het budget uitgevoerd. Er zijn 88.000 prikken op vijftien locaties gezet, ook op de Waddeneilanden. De campagne liep van 18 september tot en met 6 december. Tuberculose Tuberculose (TBC) komt wereldwijd nog veel voor. In Noord-Nederland verblijven relatief veel asielzoekers uit landen met een hoge tuberculose-incidentie.

Door de toestroom van migranten blijft de preventie binnen de TBC-zorg een belangrijke en drukke taak. Hierdoor hebben we in Fryslân nog steeds te maken met tuberculosepatiënten en besmettingen. Dankzij preventieve maatregelen zien we echter een dalende incidentie van TBC. In 2024 hadden we binnen de TBC-zorg te maken met personeelstekort en dat leidde tot langere wachttijden in Fryslân. De samenwerking met GGD Groningen bleek essentieel om wachttijden te normaliseren en de continuïteit van zorg te waarborgen. We hebben een plan van aanpak opgesteld voor de verdere samenwerking tussen GGD Fryslân en Groningen. Groningen verzorgt ook al de TBC-zorg voor GGD Drenthe. Deze samenwerking is cruciaal voor de toekomstbestendigheid en voortzetting van de TBC-zorg. Vaccinatievoorziening Voor de vaccinatievoorziening werkten we ook samen met GGD Groningen en Drenthe. In 2024 hebben we minder aandacht besteed aan het vaccinatieprogramma voor volwassenen (18+). Landelijk is de ontwikkeling van een vaccinatievoorziening voor volwassenen, na de uitvoeringstoets door de GGD'en, ook vertraagd. Mentale gezondheid In 2024 schreven we aan een document waarin onze positie en visie staat als het gaat om mentale gezondheid. Dit onderwerp houdt ons namelijk in de volle breedte bezig.

Samen met onze ketenpartners en met de Friese gemeenten zetten wij ons daarom in voor ‘Mentale gezondheid: van ons allemaal’. Hierbij staan collectieve verantwoordelijkheid en samenwerking centraal. In 2025 delen en bespreken we onze visie op mentale gezondheid en onze positie daarin met de Friese gemeenten. Binnen het FrIZA zijn wij bestuurlijk trekker van het FrIZA-regioplan ‘Mentale Gezondheid en Veerkracht - bouwsteen 1’. Ook zijn wij vertegenwoordigd binnen de coalitie ‘Mentale Gezondheid’. Deze heeft zich in 2024 voornamelijk gericht op het inhoud geven aan het transformatieplan ‘Mentale Gezondheid en Veerkracht’.

15

Jaarverslag en Jaarrekening 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

Suïcidepreventie In 2024 begonnen we met het opstellen van een meerjarenbeleidsplan voor suïcidepreventie, in samenwerking met GGZ Friesland. Samen organiseerden wij het evenement 'Walk into the Light’. Dit was een publiekscampagne om meer aandacht te vragen voor suïcide. Via sociale media gaven we bijvoorbeeld meer bekendheid aan onze suïcidepreventieinitiatieven. We publiceerden onder andere een artikel over STORM en de rol van een jeugdverpleegkundige. In voorbereiding op de Wet integrale suïcidepreventie werkte de GGD daarnaast mee aan de uitvoeringstoets van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Nieuwe samenwerkingsverbanden met ketenpartners zoals GGZ Friesland, Prorial, Stjoer en Taboer zijn gestart. In samenwerking met GGZ Friesland functioneerde een ondersteuningsgroep voor nazorg aan suïcide nabestaanden Seksuele gezondheid Soa-zorg In 2024 steeg de incidentie van soa's zoals gonorroe. Het gebruik van condooms en anticonceptie, vooral onder jongeren, nam af. Dit benadrukt het belang van samenwerking met ketenpartners zoals onderwijsinstellingen, gemeenten, huisartsen en medisch specialisten om de doelgroep beter te bereiken. Een voorbeeld hiervan is het studentenspreekuur op de NHL Stenden. Dit bieden we vanaf 2024 aan in samenwerking met het team Reizigersvaccinaties.

PrEP-zorg In 2024 werd de PrEP-pilot beëindigd en onderdeel van de regeling ‘Aanvullende Seksuele Gezondheidszorg (ASG)’. Mensen kunnen nu een recept voor PrEP krijgen bij de GGD en de medicatie aanschaffen bij een apotheek. Onze focus ligt nu op het ondersteunen van kwetsbare groepen. Mensen met een lager hiv-risico ontvangen hun PrEP-zorg ergens anders. Deze veranderingen maken de zorg efficiënter en doelgerichter. Keuzehulp en nazorg bij abortus In 2024 zag de GGD een toename in de aanvragen voor keuzehulpgesprekken bij abortus. Deze ontwikkeling benadrukt de noodzaak van toegankelijke en betrouwbare informatie. Vanaf 2024 bieden wij, naast keuzehulp bij zwangerschapsafbreking, ook abortusnazorg aan in samenwerking met expertisecentrum FIOM. Deze samenwerking zorgt voor een holistische benadering van abortuszorg. Publieke Gezondheidszorg Asielzoekers In 2024 zijn, naast de zes AZC-locaties, ook de vijf tijdelijke noodopvanglocaties gecontinueerd. Doordat er minder instroom was dan de prognose aangaf, maar ook minder uitstroom van statushouders, blijven asielzoekerskinderen langer op de COA-locaties. Voor de JGZ betekent dit dat wij de kinderen goed en langer kunnen volgen.

Bewaken van publieke gezondheid bij rampen en crisis Forensische geneeskunde In 2024 stond de forensische geneeskunde vooral in het teken van: • werken in een nieuwe dienstenstructuur; • de doorontwikkeling van de samenwerking met alle artsen, verpleegkundigen en ondersteuners in één forensisch team 3Noord. Naast de arrestantenzorg en de reguliere dienstverlening aan de politie en het OM, vonden er verschillende werkgroepen, overleggen en bijeenkomsten plaats. Met als doel om processen, communicatie, differentiatie en taakdelegatie vorm te geven en te implementeren. Hierbij zochten en vonden we de samenwerking met Drenthe en Groningen. We werkten aan een basis waarop we verder kunnen bouwen. 16

Jaarverslag en Jaarrekening 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

De reguliere dienstverlening vormgeven was daarnaast dé grote uitdaging van 2024 en ook één van de redenen waarom ‘Forensische Geneeskunde 3Noord (FG3Noord)’ onvermijdelijk werd. Door capaciteitsproblemen onder de forensisch artsen was de dienstverlening moeilijk te garanderen. Dankzij de enorme inzet van artsen in Fryslân, maar ook zeker in Drenthe en Groningen en van ZZP-artsen, bleef de zorg grotendeels gegarandeerd. Op 1 januari 2025 is FG3Noord een feit en kunnen we verder bouwen aan onze forensische geneeskundige zorg. Aanbesteding medische arrestantenzorg In 2024 startte Politie Noord-Nederland een aanbesteding voor de medische arrestantenzorg (MAZ) die forensisch artsen en verpleegkundigen verlenen. Deze aanbesteding bracht grote onzekerheid mee over het voortzetten van deze dienstverlening. De aanbesteding werd in 2024 echter meerdere keren uitgesteld. In februari 2025 hopen we op meer duidelijkheid. GGD als crisisorganisatie In 2024 waren er geen inzetten van ons crisisteam nodig. Ook waren er geen opschalingen nodig voor de GGD, MMK of GOR. Er waren drie incidenten gerelateerd aan scholen waarbij Psychosociale Hulpverlening (PSH) betrokken was, maar opschaling was niet nodig. Voor IZB was er één uitgebreid bron- en contactonderzoek na een specifieke casus.

Zorg en veiligheid / Maatschappelijke zorg Wet aanpak meervoudige problematiek sociaal domein De Wet aanpak meervoudige problematiek sociaal domein (Wams) is eerder controversieel verklaard. Het wetsvoorstel regelt dat gemeenten de wettelijke mogelijkheid krijgen om tot een gecoördineerde aanpak te komen voor mensen of gezinnen met meerdere problemen. De wet staat nog op de agenda om aangeboden te worden aan de Eerste Kamer, maar hiervoor is nog geen datum bekend. Meldpunten Het team Maatschappelijke Zorg heeft de basistaken volgens plan uitgevoerd. In het afgelopen jaar zijn in totaal 1289 meldingen verwerkt. Deze meldingen zijn getriageerd en verrijkt en vervolgens overgedragen aan de juiste zorgpartners of afgehandeld door het team Maatschappelijke Zorg vanuit hun vangnetfunctie. In 2024 voerde het Ministerie van Volksgezondheid een radiocampagne uit om de bekendheid van het meldpunt ‘Zorgwekkend gedrag’ te vergroten. Ook in Fryslân leidde dit tot een toename van het aantal meldingen van burgers. Verder zijn we aangesloten bij de stuurgroep ‘Kenniswerkplaats Onbegrepen Gedrag’ van NHL/Stenden om de verbinding met het meldpunt te versterken. In samenwerking met de politie is verder gewerkt aan het verbeteren van de samenwerking rond de i28-meldingen (meldingen van personen met verward gedrag, niet-acute zorg nodig).

Grip op onbegrip We hebben een externe projectleider ingehuurd om een, door ZonMw gesubsidieerd, project te leiden. Dit project is gericht op het verbeteren van de zorg voor mensen met verward gedrag en het verminderen van herhaalmeldingen bij ketenpartners. Binnen het project werken de GGD, acute ketenpartners en het sociaal domein van de grootste gemeenten in Fryslân samen. De looptijd van het project is tot 1 september 2025, met de mogelijkheid tot verlenging. Tot nu toe is gewerkt aan: • • • •

het opbouwen van een netwerk; het aantrekken van nieuwe medewerkers; het starten van data-onderzoek; het organiseren van bijeenkomsten om de voortgang te bespreken.

17

Jaarverslag en Jaarrekening 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

Toezicht houden Inspecties kinderopvang, Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en technische hygiënezorg In 2024 stond de basistaak ‘het uitvoeren van wettelijk en contractueel toezicht’ centraal. Door personeelstekort zijn de inspecties voor de kinderopvang niet volledig afgerond. Inmiddels hebben we nieuw personeel aangesteld dat vanaf 2025 volledig inzetbaar is. De Wmo-inspecties voerden we in 2024 allemaal uit conform de afspraken. Alle andere technische hygiënezorg-inspecties bij AZC’s, tattoo- en piercingstudio's, schepen en bordelen hebben we ook conform afspraken uitgevoerd.

2.2.4. Organisatie Strategisch huisvestingsplan In 2024 werkten we, als onderdeel van de Bestuurlijke Opdracht, een aantal huisvestingscenario’s uit. Naar aanleiding hiervan pasten we ons strategische huisvestingsplan aan, dat we in 2025 aan het bestuur voorleggen. We geven hier in 2025 verder uitvoering aan, zodat we in de periode 2025-2035 het huidige tekort van € 250.000 op huisvesting binnen de begroting oplossen. Audit Harmonisatie Kwaliteitsbeoordeling in de Zorgsector In januari 2024 zijn de HKZ-auditors van LRQA bij GGD Fryslân en Bedrijfsvoering op bezoek geweest. Ze hebben gekeken of wij voldoen aan de normen van de Harmonisatie Kwaliteitsbeoordeling in de Zorgsector (HKZ). Dit resulteerde in een positief resultaat, want het kwaliteitskeurmerk is weer verlengd voor het komende jaar. Naast complimenten waren er ook 2 minpunten, zogenaamde ‘minors’: 1. De personeelsanalyse werd niet volledig uitgevoerd volgens de HKZ-norm. 2. De kwaliteitsdocumenten. Om hieraan tegemoet te komen, voeren we aanvullende analyses uit en werken we aan het verbeteren van de toegankelijkheid en beschikbaarheid van kwaliteitsdocumenten via een centraal platform. Deze stappen dragen bij aan een verdere professionalisering van onze kwaliteitsborging. Personeel Wij zagen in 2024 een dalende trend in het verzuimpercentage ten opzichte van 2023.

We zijn blij om te zien dat onze inspanningen rondom verzuim leidden tot deze daling. Desondanks blijft dit aandacht vragen van het Management Team van de GGD. Vakmanschapsprofielen In 2024 startte het project ‘Vakmanschapsprofielen’. Binnen dit project stellen we voor alle functies vakmanschapsprofielen op. Hierbij maken we de bevoegd- en bekwaamheden per functie inzichtelijk. De profielen geven daarnaast ook inzicht in de organisatievereisten en benodigde competenties. De vakmanschapsprofielen vormen de basis voor ons handelen en dragen bij aan het leveren van kwalitatief goed werk. De eerste vakmanschapsprofielen stelden we in 2024 op. In 2025 volgen er meer.

18

Jaarverslag en Jaarrekening 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

2.3. Wat heeft dit gekost? Begroting na 3e wijziging Lasten

Baten

Realisatie 2024 Saldo

Lasten

Baten

Saldo

Programma Gezondheid Pijler 1 Pijler 2 Pijler 3 Pijler 4 Toegerekende organisatiekosten

21.437.772 4.896.032 16.541.740 22.091.400 5.659.821 16.431.579 16.918.201 7.731.933 9.186.268 17.415.294 8.449.829 8.965.465 5.365.033 4.684.702 680.331 4.814.683 3.927.227 887.456 1.944.371 1.944.371 2.235.530 1.942.891 292.639 6.814.793 83.680 6.731.113 6.858.477 274.405 6.584.072 52.480.170 19.340.718 33.139.452 53.415.384 20.254.173 33.161.211 Subtotaal programma Dekkingsmiddelen gezondheid Gemeentelijke bijdrage 31.636.378 -31.636.378 31.636.378 -31.636.378 Subtotaal dekkingsmiddelen 31.636.378 -31.636.378 31.636.378 -31.636.378 53.415.384 51.890.551 1.524.833 Totaal saldo van baten en lasten 52.480.170 50.977.096 1.503.074 102.000 1.605.074 -1.503.074 102.000 1.361.244 -1.259.244 Reservemutaties gezondheid Gerealiseerd resultaat gezondheid

52.582.170

52.582.170

-

53.517.384

53.251.795

265.589

Voor een toelichting op de verschillen wordt verwezen naar bladzijde 62.

19

Jaarverslag en Jaarrekening 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

2.4. Feiten en cijfers programma Gezondheid Cijfers medewerkers 2024

20

3. Programmaverantwoording Crisisbeheersing

3.1. Algemeen Crisisbeheersing is als werk- en vakgebied continu in beweging. In 2023 is de Veiligheidsstrategie voor het Koninkrijk der Nederlanden 2023-2029 opgeleverd. Daarin staat dat de kans relatief groot is dat er de komende jaren gebeurtenissen plaatsvinden die de nationale veiligheid raken. Volgens het Rijk vraagt dit om versterking van Crisisbeheersing, een hogere paraatheid en een weerbare samenleving. Daarom ontvingen de veiligheidsregio’s met ingang van 2023 structureel extra BDURmiddelen (Brede Doel Uitkering Rampenbestrijding) om de formatie van de afdeling Crisisbeheersing in 2023 én in 2024 te versterken. We rondden de werving en selectie van nieuwe medewerkers eind 2024 grotendeels af. Met de versterkte afdeling Crisisbeheersing leveren wij een bijdrage aan het realiseren van de ambities uit de Landelijke Agenda Crisisbeheersing 2024-2029. Het Rijk en het Veiligheidsberaad stelden die agenda in 2024 vast. Wij zijn trots dat we in 2024 onze crisisorganisatie 24/7 op sterkte hebben gehouden. In de huidige arbeidsmarkt vraagt de werving en selectie, maar ook het opleiden van nieuwe crisisfunctionarissen, een enorme inspanning van ons. Ook zijn we er weer in geslaagd om al onze wettelijke taken succesvol uit te voeren.

3.2. Wat hebben wij bereikt in 2024? In de meerjarenkoers 2023-2026 werken we met vijf speerpunten. Hieronder vertellen we per speerpunt wat we in 2024 hebben bereikt. 1. Wij zijn 24/7 alert en paraat Wij beschikken over een robuuste crisisorganisatie met passend en voldoende personeel. Daarmee staan we 24/7 paraat. Crisisorganisatie op sterkte, vakbekwaam en 24/7 paraat Net als voorgaande jaren kende de crisisorganisatie in 2024 een verloop in de bezetting. We hebben 22 nieuwe crisisfunctionarissen geworven en opgeleid voor de crisisorganisatie. Deze zijn niet allemaal in dienst bij de veiligheidsregio, maar komen ook vaak uit partnerorganisaties waaronder de gemeenten. Hiermee bleven alle piketgroepen bezet met passend personeel. En dit betekende dat de crisisorganisatie ook in 2024 weer 24/7 paraat was. We voerden het afgelopen jaar een volledig vakbekwaamheidsprogramma uit.

Zo organiseerden we onder andere trainingen voor: • burgemeesters: ‘Crisiscommunicatie voor bestuurders’; • gemeentesecretarissen: ‘Rol van adviseur in het Gemeentelijk BeleidsTeam (GBT)'; • gemeenten-bevolkingszorg: scenario’s zoals ‘overboord geslagen containers’, ‘extreem weer, hoog water’, ‘extreem weer tijdens een evenement’ en ‘explosie in een drugslab’; • onze crisisteams Commando Plaats Incident (CoPI), Coördinatieteam Waddeneilanden (CoWA) en Regionaal Operationeel Team (ROT): scenario's ‘extreem geweld’ en ‘besmeurde vogels op een eiland'; • onze crisisorganisatie: oefenen met burgers op het strand van Schiermonnikoog; • de regionale ambulancevoorziening en het ziekenhuis MCL. Zij oefenden de grootschalige geneeskundige opvang van veel slachtoffers tijdens de veldoefening ‘instorting flatgebouw’ in de wijk Heechterp in Leeuwarden. De brandweer organiseerde deze oefening. 21

Jaarverslag en Jaarrekening 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

De crisisorganisatie moest verder elf keer in actie komen bij een GRIP 1-situatie. Het ging in die gevallen vaak om zeer grote branden, maar er was ook de situatie van wateroverlast in Buitenpost. De crisisorganisatie kwam ook in actie met een voorbereidend Regionaal Operationeel Team (ROT) bij situaties die geen GRIP waren, maar wel om afstemming vroegen. Denk aan de wereldwijde computerstoring in juli 2024 en een grote brand in Flevoland. Deze situaties hadden effecten op onze regio. VRF voldoet aan Toetsingskader Inspectie Justitie en Veiligheid Op verzoek van de Inspectie hebben wij, net als voorgaande jaren, een zogenaamde ‘Rode Draden Analyse’ aangeleverd over 2023. Deze analyse was gebaseerd op zeven GRIPincidenten, één niet GRIP-inzet en 52 praktijksimulaties. De Inspectie Justitie en Veiligheid heeft ons laten weten dat VRF weer voldoet aan alle vereisten uit het Toetsingskader. Wel heeft de Inspectie aandacht gevraagd voor het houden van een systeemtest, omdat we in 2023 geen GRIP-3- of GRIP-4-inzetten hebben gehad. In de bestuurscommissie Veiligheid is daarom aangekondigd dat we in 2025 een systeemtest organiseren.

Nieuw beleidsplan voor de meldkamerfunctie crisisbeheersing Het Algemeen Bestuur stelde in juli 2023 – samen met de Algemene besturen van de veiligheidsregio's Groningen en Drenthe – een nieuw convenant vast voor de samenwerking van deze drie Veiligheidsregio in de meldkamer Noord-Nederland. Aanleiding hiervoor is de landelijke meldkamersamenwerking (LMS). Als gevolg van dit convenant hebben de drie noordelijke veiligheidsregio’s extra geïnvesteerd in de gezamenlijke meldkamerfunctie. Met als resultaat dat de drie directeuren van de noordelijke veiligheidsregio’s in 2024: • de personele invulling van de calamiteitencoördinator op de meldkamer hebben geborgd; • een nieuw vierjaarlijks integraal beleidsplan voor de meldkamerfunctie hebben vastgesteld. In 2025 en de daaropvolgende jaren pakken we, naast organisatorische prioriteiten, ook diverse beleidsmatige prioriteiten op. Crisiscommunicatie op www.fryslanveilig.nl Veiligheidsregio Fryslân heeft een nieuwe website ontwikkeld: www.fryslanveilig.nl. Hier kunnen de Friese inwoners onder andere 24/7 informatie vinden over actuele incidenten in Fryslân. Maar zij kunnen hier ook lezen wat zij zelf kunnen doen om de risico’s voor henzelf en hun naasten te beperken. Het was urgent om deze nieuwe website snel te ontwikkelen, omdat social media platform X niet meer voldoet als betrouwbaar en toegankelijk communicatiemiddel. 2.

Wij dragen bij aan het voorkomen van crisis Wij adviseren en informeren inwoners, gemeenten, instellingen en andere partijen in ons netwerk. Met als doel: meer veiligheid en bewustzijn. Actuele planvorming In 2024 implementeerden we de deelplannen ‘Bevolkingszorg’ en ‘Crisiscommunicatie’. Daarnaast hebben we het rampbestrijdingsplan herzien voor inrichtingen die vallen onder het Besluit Rampen en Zware Ongevallen. Het Algemeen Bestuur stelde dit plan vast, dat nu ‘Seveso-inrichtingen Fryslân’ heet. Ook vertaalden we het landelijk crisisplan ‘Extreem Geweld en Terrorisme’ naar de eigen regio. En maakten we verder nieuwe informatiekaarten voor ‘Uitval Telecom’ en voor de ‘Sportstadions en evenementen’. Evenementen In 2024 hebben de gemeenten onze veiligheids- en gezondheidsadviezen gebruikt voor de vergunningverlening van evenementen. Alle evenementen zijn feestelijk en veilig verlopen. De burgemeesters van de Elfstedentochtgemeenten hebben opdracht gegeven om een eenduidig en uniform mobiliteits- en crowdmanagementplan op te stellen voor iedere Elfstedentochtgemeente. In 2024 zijn er zeven gemeentelijke werksessies geweest. In 2025 vindt er een bestuurlijke bijeenkomst plaats en wordt het crowdmanagementplan opgeleverd.

22

Jaarverslag en Jaarrekening 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

Stand van zaken voorbereiding zorgaanbieders op rampen en crises (GHOR) In de periode na corona hebben GGD-GHOR Nederland en het Landelijk Netwerk Acute Zorg (LNAZ) nagedacht over de hernieuwde samenwerking tussen het Regionaal Overleg Acute Zorgketen (ROAZ) en de Directeur Publieke Gezondheid (DPG). Dit resulteerde op 9 juli 2024 in het aanbieden van de handreiking ‘Samenwerking ROAZ en DPG - samenwerking in de regio bij rampen en crises’ aan alle DPG'en en voorzitters van het ROAZ. In de handreiking is deze bewakingsrol van de DPG concreet uitgewerkt: • Het toezien op en rapporteren aan het bestuur van de veiligheidsregio over de mate van de voorbereiding van de zorg. We wilden het bestuur hier in 2024 al over informeren, maar in verband met deze nieuwe handreiking schuift dit door naar 2025. Hieraan zijn geen inhoudelijke consequenties verbonden. Risicocommunicatie aan inwoners In 2024 communiceerden wij regelmatig met Friese inwoners over risico’s uit ons ‘Regionaal Risicoprofiel’ en naar aanleiding van urgente onderwerpen en actualiteiten. Hierbij hebben wij gebruik gemaakt van diverse online campagnes. Steeds meer inwoners bekijken onze website www.vrfryslan.nl/laatjenietverrassen en onze social mediakanalen. 3.

Wij werken duurzaam en omgevingsbewust Wij zijn een wendbare organisatie die alert is op landelijke en maatschappelijke ontwikkelingen, die inspeelt op nieuwe risico’s en trends en die deze toepast in de praktijk en in de bedrijfsvoering. Crisisbeheersing bij overstromingen (Deltaprogramma) Integrale waterveiligheidsstrategie Waddeneilanden In het Deltaprogramma Waddengebied staat dat we voor elk Waddeneiland een integrale waterveiligheidsstrategie opstellen voor hoogwater en overstromingen. In 2023 hebben we een pilot uitgewerkt voor Ameland binnendijks en voor Vlieland buitendijks. De colleges van de gezamenlijke Waddeneilanden hebben ons naar aanleiding daarvan gevraagd om voor de andere eilanden vergelijkbare rapportages op te stellen. We leverden deze rapportages in 2024 op. Het Dagelijks bestuur van het samenwerkingsverband Waddeneilanden stelde ze vast. Daarmee hebben we deze voorkeursstrategie uit het Deltaprogramma Waddengebied succesvol afgerond. 4. Wij zetten de netwerksamenleving centraal Wij verbinden burgers, gemeenten, bedrijven en instellingen, werken met hen samen en benutten elkaars kennis en expertise voor, tijdens en na een incident of crisis. Kennisschakelpunt Veiligheid Fryslân In 2024 hebben we bijeenkomsten gehad van ons nieuwe ‘Kennisschakelpunt Veiligheid Fryslân’.

Dit innovatieve netwerk – met wetenschappelijke partners aan boord – gaat ons helpen met het verbinden, vergroten en verspreiden van kennis. Zodat we samen leren en op die manier een integrale bijdrage leveren aan een gezond en veilig Fryslân. Publiek-private samenwerking In opdracht van VRF, hebben we in 2024 een evaluatie uitgevoerd naar de publiek-private samenwerking tussen onze organisatie en de Professionele Watersportondernemers (PWO’ers). Deze ondernemers vervullen alweer acht jaar lang een ondersteunende taak bij de aanpak van incidenten op de Fryske binnenwateren. Uit de evaluatie kwam naar voren dat de samenwerking veel meerwaarde biedt. En dat geldt vooral voor de momenten wanneer er op het water iemand gered moet worden en elke seconde telt. De uitkomsten uit de evaluatie gebruiken we om de samenwerking verder te verbeteren.

23

Jaarverslag en Jaarrekening 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

5. Wij werken informatiegestuurd met betrouwbare data Wij ontwikkelen ons tot een informatieknooppunt en werken zoveel mogelijk met betrouwbare data. Veiligheidsinformatieknooppunt is operationeel In de meerjarenkoers 2023-2026 van VRF staat als ambitie opgenomen dat we een veiligheidsinformatieknooppunt (VIK) inrichten dat 24/7 operationeel is. Dit VIK sluiten we aan op het landelijke Knooppunt Coördinatie Regio’s en Rijk (KCR-2). Doel hiervan is dat het Rijk en de veiligheidsregio's bij een crisis werken vanuit een centraal informatiebeeld. In 2023 hebben we hiervoor met de extra BDUR-middelen passend personeel gevonden en een plan van aanpak opgesteld. In 2024 voerden we dit plan van aanpak conform de planning uit. Het VIK is operationeel conform fase één - open tijdens kantoortijden – en aangesloten op het landelijke knooppunt. De crisisfunctionarissen kunnen nu een wekelijks veiligheidsbeeld raadplegen. De medewerkers van het VIK maken dit beeld. Ook heeft het VIK de crisisorganisatie ondersteund met een actueel veiligheidsbeeld tijdens de jaarwisseling 2024-2025.

24

Jaarverslag en Jaarrekening 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

3.3. Wat heeft dit gekost?

Begroting na 3e wijziging

Realisatie 2024

Lasten

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

Producten Crisisbeheersing

7.067.302

217.347

6.849.955

6.750.620

155.027

6.595.594

Toegerekende organisatiekosten

1.317.935

12.606

1.305.329

1.324.516

41.339

1.283.177

Programma Crisisbeheersing

Subtotaal programma 8.385.237 229.953 8.155.284 8.075.136 196.365 7.878.771

Dekkingsmiddelen Crisisbeheersing Rijksbijdrage BDUR

4.768.687

-4.768.687

4.955.684

-4.955.684

3.370.457

-3.370.457

3.370.457

-3.370.457

-

8.139.144

-8.139.144

8.326.141

-8.326.141

8.385.237

8.369.097

8.522.506

-447.370

Gemeentelijke bijdrage Subtotaal dekkingsmiddelen Totaal saldo van baten en lasten

16.140

8.075.136

Reservemutaties Crisisbeheersing Gerealiseerd resultaat crisisbeheersing

16.140

8.385.237

8.385.237

-16.140 -

8.075.136

12.189

-12.189

8.534.696

-459.559

25

Jaarverslag en Jaarrekening 2024 • Veiligheidsregio Fryslân

3.4. Feiten en cijfers programma Crisisbeheersing Cijfers medewerkers 2024 43

38,33

50 40 30 20 10

Aantal

0

Medewerkers

2. Aantal medewerkers

Voltijd (fte)

Aantal

Man

16

Vrouw

27

% Man

37

Vrouw

63

% <30

16,3

30-44

37,2

45-59

37,2

>60

9,3

Activiteiten 2024 Feiten en cijfers programma Crisisbeheersing GRIP-inzetten Niet GRIP-inzetten

Aantal 11 2

26

4. Programmaverantwoording Brandweer

4.1. Algemeen In 2024 heeft Brandweer Fryslân zich bewezen als een betrouwbare en deskundige partner op het gebied van (brand)veiligheid. We waren een parate organisatie en traden snel en professioneel op bij het bestrijden van incidenten. Daarnaast vervulden we onze taak in advisering en toezicht in het kader van brandveiligheid met zorg en expertise. We konden hierbij goed voldoen aan de vraag. In 2024 hebben we de Kazerne Volgorde Tabel opnieuw ingericht. Ook evalueerden we het dekkingsplan en hebben we gekeken naar hoe we komende jaren goede brandweerzorg willen leveren. Dit vroeg veel van onze beroeps- en vrijwillige collega’s, maar dankzij hun inzet hebben we deze taken succesvol uitgevoerd. En daar mogen we met recht trots op zijn.

4.2 Repressie Het jaar 2024 kenmerkte zich door incidenten die alle facetten van ons vak raakten: incidenten op het water, (verkeers)ongevallen, weergerelateerde incidenten en branden. De wateroverlast in Buitenpost, de grote brand in garageboxen in Wolvega en de brand in de binnenstad van Sneek zijn voorbeelden van incidenten met impact in de maatschappij. In totaal zijn we 4040 keer gealarmeerd en dat is een lichte daling ten opzichte van voorgaande twee jaren. De relatief grootste dalingen zijn te zien bij de classificaties leefmilieu en ongeval. Het is niet duidelijk welke oorzaak daaraan ten grondslag ligt. Het afgelopen jaar kende daarnaast soms zeer drukke periodes waarin (grote) incidenten elkaar snel opvolgden of zelfs gelijktijdig plaatsvonden, ook in de zomerperiode. Dit legde een grote druk op onze organisatie. Maar met ons netwerk van brandweerposten hebben we laten zien dat we ook in die omstandigheden de brandweerzorg konden bieden. Getoetst aan de tijden van het dekkingsplan hebben we in 93% van de prio 1-brandmeldingen een opkomsttijd gerealiseerd die binnen de normtijd voor het betreffende risicogebied ligt. Voor de prio 1-meldingen waar technische hulpverlening nodig is, lukte dit in 96% van de gevallen.