Jaarstukken Dantumadiel 2025 26-05-2026 bewerkt_v2
Tekst van het document
-50
I
Overige verschillen kleiner dan 50.000
48
I
Voor de SPUK Onderwijsachterstandenbeleid en de SPUK Inhalen Covid-19 gerelateerde onderwijsvertragingen 2022 was een bedrag geraamd van 956.000, dit is gesplitst in 464.000 in het lopende jaar en 492.000 (stond op de balans). De werkelijke uitgaven waren 332.000. De baten zijn gelijk aan de lasten.
624
I
305 Jeugdwet De kosten voor jeugdhulp stijgen doordat de nieuwe inkoopsystematiek sinds 2024 leidt tot hogere en minder flexibele trajectprijzen, dubbele kosten tijdens de overgang en volledige uitbetaling van trajecten, ook bij beperkte inzet. In 2025 komen daar stijgende aantallen verwijzingen, aanpassingen in dagbehandeling, gezinshuizen en pleegzorg én een toename van complexere jeugdigen bij, die vaak duurdere hulp nodig hebben. De huidige contracten lopen eind 2027 af; tot de nieuwe inkoop in 2028 wordt geen kostenafname verwacht, wat in de begroting 2026–2027 moet worden meegenomen.
306 Gezondheid
307 Welzijnswerk
308 Onderwijs (kinderopvang / vve)
40
Onderdeel
Omschrijving
Incidenteel (I) / Structureel (S)
Verschil 2025
In de Wet kinderopvang (Wko) is toeslag voor peuteropvang geregeld. De gemeente subsidieert peuteropvang wanneer ouders niet in aanmerking komen voor kinderopvangtoeslag via de Belastingdienst. Het jaarlijks aangevraagde subsidiebedrag hangt af van het aantal niet-toeslag ouders en de af te nemen hoeveelheid uren peuteropvang. In 2025 is het begrote bedrag niet toereikend geweest.
-52
S
Dit bedrag is geraamd als inkomst en als uitgaaf maar was in beide gevallen niet nodig
394
S
Overschrijding personeelskosten sociaal domein, zie toelichting onder deze tabel
-63
I
9
I
Overige verschillen kleiner dan 50.000 Totaal lasten
-2.357
Toevoegingen aan reserves Geen verschillen Totaal toevoegingen aan reserves
0
0
Onttrekkingen aan reserves Overige verschillen kleiner dan 50.000 Totaal onttrekkingen aan reserves
-45
I
-45
41
Onderdeel
Omschrijving
Verschil 2025
Totaal saldo verschil
Incidenteel (I) / Structureel (S)
-2.950
Verklaring overschrijding loonkosten teams Beleid én Uitvoering Sociaal Domein in 2025 Er is een overschrijding van loonsom van € 717.000 ten laste van Programma 3. De raming van de personeelskosten voor de Oekraine opvang ongeveer € 300.000 was niet in de personeelsbegroting opgenomen. Er was ziektevervanging die niet ten laste is gebracht van het ziektebudget, o.a. bleek het nodig om langer te vervangen op schulddienstverlening om de dienstverlening te kunnen verzorgen. Inmiddels zijn maatregelen getroffen om de inhuur te beperken. De loonsom is verder overschreden door een extra inzet op kwaliteitsmedewerkers en op de uitkeringsadministratie om de bedrijfscontinuïteit van de afdeling te kunnen waarborgen.
42
Programma 4: Wurk, Bedriuw en Rekreaasje Waar gaat programma 4 ‘Wurk, Bedriuw en Rekreaasje’ over? Programmaportefeuillehouder: R. Kempenaar De gemeente Dantumadiel wil bedrijvigheid blijven bevorderen en zorgen voor een gezond recreatieen ondernemersklimaat. Door middel van de Versnellingsagenda en samenwerking met onze ondernemers streven we naar economische groei. Wij ondersteunen ondernemers daarbij actief bij het aanvragen van de beschikbare subsidies. We werken via diverse beleidsthema’s aan een samenleving waarin maatschappelijke waardecreatie centraal staat. Zo willen we als gemeente bijdragen aan het stimuleren van een inclusieve arbeidsmarkt, waarin meer mensen duurzaam aan het arbeidsproces kunnen deelnemen. Daaraan werken we samen met regionale onderwijsinstellingen, buurgemeenten, provincie Fryslân, Dokwurk en werkgevers. Voor onze inwoners, maar ook voor mensen van buiten de gemeente, gaan we recreatieve voorzieningen zoals bijvoorbeeld Eeltsjemar verbeteren. In de positionering van Dantumadiel worden bestaande concepten zoals de Friese Wouden verder uitgebouwd met een lokale invulling.
Doelen & activiteiten Overzicht activiteiten Programma 4: Wurk, Bedriuw en Rekreaasje
Voortgang
Toelichting
402 Verbeteren detailhandel en structuur 402.1 Vergroten van ondernemerstevredenheid 402.1.1 Conform Convenant Bedrijventerreinen bedrijfskavels aanbieden. 402.1.2 Betrekken ondernemers bij bereikbaarheid: onderzoek naar nieuwe westelijke Ontsluitingsweg Westereen.
O
Het nieuwe grondbeleid is in voorbereiding en er zijn projecten opgestart voor Feanwâlden en Damwâld-Noord.
G
De startnotitie gebiedsontwikkeling de Westereen is in ontwikkeling en wordt begin 2026 aan het college aangeboden ter vaststelling.
402.1.3 Afronden detailhandelsvisie. G 402.1.4 In 2025 onderzoek uitvoeren naar behoefte zondagsopenstelling 402.1.5 Schrijven van een economisch beleidsplan
G G
Dit is afgerond. De detailhandelsvisie wordt gebruikt als input voor nieuw op te stellen beleid. Zondagsopenstelling is inmiddels gerealiseerd. Is in 2024 afgerond.
403 Meer toekomstbestendige, duurzame en innovatieve bedrijvigheid 403.1 De arbeidsparticipatie van kwetsbare groepen zoals praktijkgeschoolde arbeidskrachten, jongeren in een uitkeringssituatie, herintreders en ouderen groeit met 1,5% in de periode van 2023 - 2025. 403.1.1 Inzet van het Project meedoen via Dokwurk. G 403.1.2 Als gemeente meer regie houden door de inzet van een accounthouder op de activiteiten Kenniswerkplaats en Kennislab, om een sluitende keten te vormen voor arbeidsbemiddeling en toeleiding. 403.1.3 Stimuleren en mede organiseren van een traject van leven lang leren in samenwerking met Wurkstart.
Project Meedoen is structureel in de financiering meegenomen waardoor het nu een werkwijze is geworden. Er is contact met de Kenniswerkplaats en het Kennislab om een sluitende keten te vormen.
G
G
Wurkstart wordt met ingang van 2026 ondergebracht bij Dokwurk. In 2025 zijn hiertoe de voorbereidingen getroffen met Dokwurk.
43
Overzicht activiteiten Voortgang Toelichting 403.1.4 De positie van Dokwurk verstevigen door nog Periodiek overleg met Dokwurk om deze positie beter in te spelen op de lokale economie en huidige G in stand te houden. arbeidsmarkt. 403.2 Betere samenwerking en aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt realiseren in het kader van de Versnellingsagenda Noordoost Friesland. 403.2.1 Doorontwikkeling van wurkstart (leven lang leren).
G
Wurkstart word per ingang van 2026 onderdeel van Dokwurk. In 2025 zijn hiertoe de voorbereidingen getroffen.
403.3 Koppeling maken tussen uitdagingen op de arbeidsmarkt en duurzaamheid. 403.3.1 Projecten stimuleren vanuit de gemeente die zich richten op duurzaamheid, innovatie en arbeidsmarkt.
G
De projecten Meedoen en Wurkstart zijn uitgevoerd (Wurkstart wordt met ingang van 2026 ondergebracht bij Dokwurk).
404 Een betere uitstraling als aantrekkelijke en gastvrije gemeenten om te recreëren en te verblijven 404.1 Groei van de gastvrijheidssector 404.1.1 Eeltsjemar toeristisch ontwikkelen.
404.1.2 Inzetten op branding en marketing.
G
In het tweede kwartaal van 2026 gaan we aan de slag met het opstellen van een visie recreatie en toerisme Dantumadiel. Daarna gaan we stappen ondernemen om te verkennen op welke wijze er er recreatieve en toeristische ontwikkelingen bij het Eeltsjemar mogelijk zijn.
G
Project BIS (Basisinfra-structuur RMT) is afgerond.
G
In het tweede kwartaal van 2026 willen we een start te maken met het opstellen van een visie op het gebied recreatie en toerisme binnen de gemeente Dantumadiel. Nadat de raad de startnotitie heeft vastgesteld gaan we aan de slag met het formuleren van kaders die zichtbaar maken waar de gemeente ruimte wil bieden aan groei, waar niet, en onder welke voorwaarden.
404.1.3 Opstellen van een ontwikkelkader.
404.1.4 Onderzoek naar optimalisatie van fiets- en wandelnetwerk.
Doordat in de prioritering woningbouw en bedrijfskavels een hogere prioriteit hebben is er nog niet uitwerking gegeven aan het onderzoek. O
404.1.5 Stimuleren initiatieven van inwoners.
G
De gemeente investeert in het vernieuwen van de reeds bestaande fietspaden. Dit is terug te vinden in programma 6. Er worden diverse projecten ondersteund zoals de Noordelijke Woudroute en Klooster Claercamp
44
Beleidsdocumenten Beleidsdocumenten per onderwerp Bereikbaarheid en ruimte voor bedrijven Convenant bedrijventerreinen Noordoost Fryslân 2022-2035 ANNO pakt troch ANNO 3 2022-2025 samenwerkingsagenda regio Noordoost Fryslân Verbeteren detailhandel en structuur Inventarisatie detailhandel Noordoost Friesland ANNO pakt troch ANNO 3 2022-2025 samenwerkingsagenda regio Noordoost Fryslân Meer toekomstbestendige, duurzame en innovatieve bedrijvigheid Versnellingsagenda; Regiodeal Noordoost Fryslân Een betere uitstraling als aantrekkelijke en gastvrije gemeenten om te recreëren en te verblijven ANNO pakt troch ANNO 3 2022-2025 samenwerkingsagenda regio Noordoost Fryslân Land waar je landt: eropuit in de regio Noordoost Fryslân 2020-2030 Ontwerpbegroting 2025 & Meerjarenraming 2026-2028 De Marrekrite Jaarplan 2025 Stichting Regiomarketing en Toerisme Noordoost Friesland
Verbonden partijen Verbonden partij
Bijdrage aan beleidsdoelstellingen
Marrekrite
De Marrekrite behartigt binnen de opgedragen taken de gemeenschappelijke belangen van de colleges, met als doel een evenwichtige en gecoördineerde ontwikkeling van de recreatie in de provincie Fryslân, rekening houdende met de belangen van natuur en landschap.
IJswegencentrale Oostergo
Het organiseren van schaatstochten in de regio bij voldoende ijsdikte.
45
Verbonden partij
Bijdrage aan beleidsdoelstellingen
Stichting RegioMarketing Toerisme
Stichting RegioMarketing en Toerisme (RMT) heeft als doel de regio Noordoost Friesland met al haar kwaliteiten op de kaart te zetten (marketing) en de gasten in het gebied van goede informatie te voorzien (gastheerschap).
Uniforme beleidsindicatoren Uniforme beleidsindicatoren
Eenheid
Periode
Gemeente Dantumadiel
Nederland
Functiemenging
%
2024
38,70
54,50
Vestigingen (van bedrijven)
Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar
2024
164,70
191,40
Leeswijzer uniforme beleidsindicatoren Uniforme beleidsindicatoren
Toelichting
Bron
Functiemenging
De functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel banen als woningen.
LISA
Vestigingen (van bedrijven)
Het aantal vestigingen van bedrijven, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-65 jaar.
LISA
46
Overzicht baten en lasten Bedragen x €1.000 Omschrijving
Primitieve begroting 2025
Begroting na wijziging 2025
Jaarrekening 2025
Verschil 2025
Baten 401 Economie en werkgelegenheid
47
47
38
-9
403 Recreatie en toerisme
0
0
0
0
Totaal Baten
47
47
38
-9
401 Economie en werkgelegenheid
-501
-690
-747
-57
403 Recreatie en toerisme
-198
-281
-224
57
Totaal Lasten
-699
-971
-971
0
Saldo baten en lasten
-651
-924
-933
-9
490 Mutaties reserves programma 4
102
345
186
-159
Totaal Onttrekkingen
102
345
186
-159
490 Mutaties reserves programma 4
-77
-77
-77
0
Totaal Stortingen
-77
-77
-77
0
Saldo onttrekkingen en stortingen
25
268
109
-159
-626
-656
-824
-168
Lasten
Onttrekkingen
Stortingen
Resultaat
Toelichting op de verschillen Bedragen x €1.000
Onderdeel
Omschrijving
Incidenteel (I) / Structureel (S)
Verschil 2025
Baten 401 Economie en werkgelegenheid Verschillen kleiner dan €50.000.
-9
I/S
Verschillen kleiner dan €50.000.
0
I/S
403 Recreatie en toerisme
Totaal baten
-9
47
Onderdeel
Omschrijving
Incidenteel (I) / Structureel (S)
Verschil 2025
Lasten 401 Economie en werkgelegenheid Vormen verliesvoorziening bedrijventerrein Oostersingel, De Westereen. Zie ook paragraaf grondbeleid.
-208
I
Overige lasten grondexploitaties bedrijventerreinen en mutaties. Zie ook paragraaf grondbeleid.
76
I
Er worden minder subsidies verstrekt vanuit het Ondernemersfonds dan begroot. De uitgaven uit het ondernemersfonds worden gedekt uit de Reserve Tariefdifferentiatie OZB. Per saldo hebben deze uitgaven geen effect op het resultaat.
68
I
Overige verschillen kleiner dan €50.000.
7
I/S
Het opstellen van de recreatieve en toeristische beleidsvisie wordt later uitgevoerd en doorgeschoven naar 2026. De uitgaven worden gedekt uit de Algemene reserve. Per saldo hebben deze uitgaven geen effect op het resultaat.
55
I
Overige verschillen kleiner dan €50.000
2
I/S
403 Recreatie en toerisme
Totaal lasten
0
Toevoegingen aan reserves Geen verschillen Totaal toevoegingen aan reserves
0
0
48
Onderdeel
Omschrijving
Verschil 2025
Incidenteel (I) / Structureel (S)
Onttrekkingen aan reserves Er worden minder subsidies verstrekt vanuit het Ondernemersfonds dan begroot. De uitgaven uit het ondernemersfonds worden gedekt uit de Reserve Tariefdifferentiatie OZB. Per saldo hebben deze uitgaven geen effect op het resultaat.
-68
I
Het opstellen van de recreatieve en toeristische beleidsvisie wordt later uitgevoerd en doorgeschoven naar 2026. De uitgaven worden gedekt uit de Algemene reserve. Per saldo hebben deze uitgaven geen effect op het resultaat.
-55
I
Overige verschillen kleiner dan €50.000
-36
I
Totaal onttrekkingen aan reserves
-159
Totaal saldo verschil
-168
49
Programma 5: Wenjen en Omjouwing Waar gaat programma 5 ‘Wenjen en Omjouwing’ over? Programmaportefeuillehouder: K. Wielstra, W. Strikwerda De gemeente Dantumadiel wil investeren in de toekomst. Het woningtekort en de hoge energieprijzen zijn de grootste uitdagingen op dit gebied. Duurzaam wonen en aanbod van woningen is in korte tijd van groot belang geworden. Dantumadiel wil daarom de regie pakken op het aanbieden van sociale huur- en sociale koopwoningen en daarmee de doorstroom bevorderen en zo veel mogelijk inspelen op de woonbehoefte van onze inwoners. Hierbij wil Dantumadiel creatief en flexibel zijn, en verder kijken dan de traditionele woonvormen. Denk aan actief grondbeleid, kangoeroewoningen en flexibel wonen. Daarnaast dienen procedures versneld te worden om beter te kunnen inspelen op de woonbehoefte van onze inwoners. De nieuwe omgevingswet biedt hier goede kansen en mogelijkheden voor. Een belangrijke opgave voor de komende periode is om onze lokale samenleving duurzamer te maken. Veel bestaande woningen dienen verduurzaamd te worden. Dantumadiel wil onderzoeken wat de mogelijkheden zijn om dit aan te pakken en samenwerken met de inwoners. Het opzetten van lokale energiecoöperaties wordt gestimuleerd en we helpen inwoners om hun eigen woning (beter) te isoleren en om energiebesparende middelen toe te passen.
Tevens heeft de gemeente een biodivers, ecologisch en duurzaam groenbeleid en wil zij ook de inwoner stimuleren om hier aan bij te dragen. Dantumadiel wil inzetten op het bevorderen van een circulaire economie. Bedrijven worden gestimuleerd en ondersteund om samen te werken aan het omzetten van afvalstromen in grondstofstromen. Er wordt gestreefd naar een reductie van huishoudelijk afval. Er wordt gewerkt aan een ‘Plan voor het dorp van de toekomst’: een plan dat actief aandacht geeft aan de ambitie om op een innovatieve manier aan de slag te gaan het veranderende klimaat en de energietransitie.
Doelen & Activiteiten Overzicht activiteiten Programma 5: Wenjen en Omjouwing
Voortgang
Toelichting
501 Wonen 501.1 In de komende 4 jaar worden er 200 extra wooneenheden gerealiseerd vanuit sociaal oogpunt naast de bestaande productie, waarbij de gemeente de regierol behoudt. 501.1.1 100 woningen realiseren voor starters en lagere inkomens (onder de €250.000). O
In nieuwe ontwikkelingen wordt gestuurd op een mix waarbij minimaal 30% bestaat uit sociale huur- of koopwoningen. Gezien de ontwikkelingen op de markt is het zeer twijfelachtig of een grens van €250.000 of minder gehanteerd kan worden als grens voor koopwoningen.
G
Met name in Feanwâlden en De Westereen zijn private initiatieven voor appartementen en woonhofjes die in verschillende stadia verkeren. Het gaat hierbij onder andere om appartementsgebouwen die ook van een lift zijn voorzien. Hiermee zijn deze o.a. geschikt voor senioren.
501.1.2 75 woningen realiseren voor senioren appartementen of woonhofjes.
50
Overzicht activiteiten 501.1.3 Het vaststellen van beleid over pré mantelzorg-, kangoeroewoningen, flexibel wonen en tiny houses waardoor er ten minste 25 alternatieve woonvormen gerealiseerd kunnen worden.
Voortgang
O
Toelichting Het college heeft inmiddels een concept-versie van beleid voor pré-mantelzorgwoningen vastgesteld. Dit zal binnenkort ter inzage worden gelegd. Gezien de beschikbare capaciteit in 2025 is er nog geen mogelijkheid geweest voor het opstellen van nieuw beleid. Per initiatief zal daarom met een positieve grondhouding naar aanvragen gekeken worden. Inmiddels zijn we gestart met een pilot-project voor tiny houses/kleine woningen.
502 Duurzaamheid 502.1 De hoeveelheid huishoudelijk restafval naar maximaal 100kg per inwoner per jaar in 2025. 502.1.1 Inwoners en de mienskip worden betrokken en actief gestimuleerd om zo weinig mogelijk afval te produceren (afvalpreventie) door middel een campagne in de mienskip en op scholen in begin 2023.
G
502.1.2 Inwoners en de mienskip worden betrokken en actief gestimuleerd om hun afval zo goed mogelijk te scheiden door middel van een campagne in de mienskip en op scholen in begin 2023.
G
502.1.3 Samen met burger een plan ontwikkelen voor afvalpreventie en afvalscheiding.
O
502.1.4 De bron- en nascheiding van de huishoudelijk afvalinzameling en -verwerking wordt verder ontwikkeld zodat zo veel mogelijk huishoudelijk afval kan worden hergebruikt.
G
Het stimuleren van inwoners om zo weinig mogelijk afval te produceren is een continu proces, hier blijven we mee doorgaan.
Het stimuleren van inwoners om het afval zo goed mogelijk te scheiden is een continu proces, hier blijven we mee doorgaan. De campagne is nog niet afgerond. Door de nieuwe inrichting van de milieustraat, kan er ook beter worden gescheiden. Het grondstoffenbeleid wordt meegenomen in de duurzaamheidsagenda. In samenwerking met Omrin wordt continu gestreefd naar het verder optimaliseren van de bron- en nascheiding. Omrin is van plan om een nieuwe nascheidingsfabriek te bouwen, waardoor ons afval nog beter kan worden gescheiden.
502.2 70% van de elektriciteit van de gehele gemeente wordt duurzaam opgewekt in 2030 en een besparing creëren van 1,5% procent energie per jaar. 502.2.1 In 2023 een plan ‘Dorp van de toekomst’ gericht op klimaatverandering en energietransitie, gereed te hebben om de ambitie te kunnen realiseren en hierbij de mienskip bij betrekken.
O
Het ontwikkelen van het integrale plan ‘Dorp van de toekomst’ is binnen de raadsperiode niet meer realistisch. Wel wordt de opgave verweven in verschillende beleidsdocumenten zoals de woonzorgvisie en groenstructuurvisie.
G
Samen met Enerzjykoöperaasje Feanwâlden zijn de mogelijkheden bekeken voor nieuwe energie opwek projecten.
502.2.2 Stimuleren van opzetten energie coöperaties.
502.2.3 Plan op te stellen in 2024 om het maatschappelijk vastgoed te verduurzamen. G
Het opstellen van de duurzame meer-jarenonderhoudsprogramma’s van onze panden is aanbesteed en zit in de afrondingsfase. Dat is begin 2026 gereed. Via het KlimOp-traject van de provincie is hiervoor een bijna kostendekkende subsidie verkregen.
51
Overzicht activiteiten 502.2.4 Het realiseren van een gemeentelijk circulair ambachtscentrum waardoor het hergebruik van producten binnen de gemeente optimaal wordt gefaciliteerd. In samenwerking met: Dokwurk, Kringloopwinkels en Milieustraten.
Voortgang
R
Toelichting Het ontwikkelen van een circulair ambachtcentrum neemt veel tijd in beslag en zal mogelijk niet allemaal binnen de programmaperiode gerealiseerd worden, maar het wordt gedeeltelijk in fases gerealiseerd. We zijn samen met de gemeente Noardeast-Fryslan en kringloopwinkels bezig met het opzetten van een voorsorteerstation op de milieustraat. Op dit moment blokeerd Omrin de verdere ontwikkeling van het voorscheidingsstation
502.3 De energiearmoede wordt zodanig verminderd dat in 2030 alle inwoners blijvend in hun energiebehoefte kunnen voorzien op basis van een maatschappelijk verantwoord niveau van levensonderhoud. 502.3.1 Uitvoering geven aan het project Energiearmoede. G
De witgoedwissel en energiecoach worden momenteel ingezet als maatregelen tegen de energiearmoede. Omdat er geen vraag meer was naar de Ljochtbus, is deze gestopt per januari 2026.
503 Ruimtelijke kwaliteit / RO / bouwen 503.1 De kwaliteit en aantrekkelijkheid van de woningvoorraad en woonomgeving verbeteren en te verduurzamen. 503.1.1 Faciliteren in het verduurzamen van de bestaande woningen.
G
Sinds 2024 is de isolatiesubsidie van de gemeente Dantumadiel actief. In 2025 heeft de raad een besluit genomen over de besteding van de subsidie van het Volkshuisvestingsfonds. Vanaf 2026 is er daardoor subsidie beschikbaar voor woningeigenaren met een laag inkomen en een slecht geïsoleerde woning. Ook is het energieloket uitgebreid om inwoners te helpen bij het verduurzamen van hun woning.
G
Dorpsbiografie van De Westereen is afgerond. De dorpsbiografieën voor de andere dorpen zijn nu in concept en zijn bijna gereed.
G
In nieuwbouwprojecten krijgt groen de benodigde aandacht in het kader van algehele gebiedsontwikkeling. Het groenstructuurplan is vastgesteld in 2025.
503.1.2 Het maken van dorpsbiografieën.
503.1.3 Meer aandacht voor groen in (nieuwbouw) wijken en buitenfaciliteiten verbeteren met parken en tuinen.
503.2 De doorlooptijd van planvoorbereiding voor ruimtelijke projecten met 40% versnellen. 503.2.1 Plan van aanpak opzetten en hier acties op ondernemen. G
Er wordt gewerkt aan een plan van aanpak voor een projectbureau. De raad is middels informatiebijeenkomsten geïnformeerd over het proces van gebiedsontwikkeling en de (on)mogelijkheden hier versnelling in te brengen.
52
Beleidsdocumenten Beleidsdocumenten per onderwerp Wonen Woonvisie 2021 Prestatieafspraken KAW woningmarktmonitor Duurzaamheid Friese energievisie Transitievisie warmte Ruimtelijke kwaliteit / RO / bouwen Structuurvisie Dantumadiel Beeldkwaliteitsplannen Welstandsnota Bestemmingsplannen
Verbonden partijen Verbonden partij
Bijdrage aan beleidsdoelstellingen
Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing (FUMO)
De FUMO is de Friese vertaling van de landelijk in te stellen Regionale Uitvoeringsdiensten (RUD’s). Doel is kwaliteitsverbetering en verhoging van de efficiency van de uitvoering van wettelijke milieutaken van gemeenten en provincies.
Welstandszorg Hûs en Hiem
Het voorzien van de gemeenten in de welstandsadvisering als bedoeld in de Woningwet en advisering over toepassing van de Monumentenwet.
Friese Energietafel (FET)
De Fet is een samenwerkingsverband van de gemeenten in Fryslân dat zich inzet voor schone energie in Fryslân. Doelen zijn om expertise, capaciteit en kennis te kunnen bundelen, energievraagstukken gezamenlijk te kunnen aanpakken, meer grip en regie op samenhang in de uitvoering te krijgen en initiatieven te kunnen aanjagen en mogelijk maken.
53
Uniforme beleidsindicatoren Uniforme beleidsindicatoren
Eenheid
Periode
Gemeente Dantumadiel
Nederland
Omvang huishoudelijk restafval
Kg/inwoner
2024
196,00
148,00
Hernieuwbare elektriciteit
%
2022
42,60
32,50
Nieuw gebouwde woningen
Aantal per 1.000 woningen
2024
2,70
8,40
Demografische druk
%
2025
85,80
70,70
Leeswijzer uniforme beleidsindicatoren Uniforme beleidsindicatoren
Toelichting
Bron
Omvang huishoudelijk restafval
Niet gescheiden ingezameld huishoudelijk afval.
CBS
Hernieuwbare elektriciteit
Hernieuwbare elektriciteit is elektriciteit die is opgewekt uit wind, waterkracht, zon of biomassa.
RWS
Nieuw gebouwde woningen
Nieuw gebouwde woningen, exclusief overige toevoegingen, zoals transformaties.
Basisregistratie adressen en gebouwen
Demografische druk
De som van het aantal personen van 0 tot 20 jaar en 65 jaar of ouder in verhouding tot de personen van 20 tot 65 jaar.
CBS
54
Overzicht baten en lasten Bedragen x €1.000 Omschrijving
Primitieve begroting 2025
Begroting na wijziging 2025
Jaarrekening 2025
Verschil 2025
Baten 501 Ruimtelijke ontwikkeling / ruimtelijke kwaliteit
1.065
1.127
612
-515
502 Wonen
272
2.044
2.592
548
503 Milieu
363
3.735
1.392
-2.342
508 Afvalbeleid en afval inzameling
2.303
2.370
2.326
-44
Totaal Baten
4.003
9.276
6.922
-2.354
-1.638
-2.516
-511
2.005
502 Wonen
-944
-1.974
-1.057
917
503 Milieu
-1.322
-4.683
-2.221
2.462
508 Afvalbeleid en afval inzameling
-1.800
-1.878
-1.942
-64
Totaal Lasten
-5.704
-11.050
-5.731
5.319
Saldo baten en lasten
-1.701
-1.774
1.191
2.965
590 Mutaties reserves programma 5
310
2.516
520
-1.996
Totaal Onttrekkingen
310
2.516
520
-1.996
590 Mutaties reserves programma 5
0
-2.306
-2.306
0
Totaal Stortingen
0
-2.306
-2.306
0
310
210
-1.786
-1.996
-1.391
-1.564
-595
969
Lasten 501 Ruimtelijke ontwikkeling / ruimtelijke kwaliteit
Onttrekkingen
Stortingen
Saldo onttrekkingen en stortingen Resultaat
Toelichting op de verschillen Bedragen x €1.000
Onderdeel
Omschrijving
Verschil 2025
Incidenteel (I) / Structureel (S)
Baten 501 Ruimtelijke ontwikkeling / Ruimtelijke kwaliteit Baten grondexploitaties woningbouw vanuit verkopen en mutaties. Zie ook paragraaf grondbeleid.
-514
I
55
Onderdeel
Omschrijving
Overige verschillen kleiner dan €50.000.
Verschil 2025
Incidenteel (I) / Structureel (S)
-1
I/S
Er zijn meer aanvragen gedaan ten behoeve van de leges titel 2 bouw en woningen dan verwacht. Daardoor zijn er meer leges ontvangen dan begroot.
140
I
Er is een tweede last onder dwangsom opgelegd om een overtreding met betrekking tot de opslag van mest ongedaan te maken. Deze gebeurtenis heeft plaatsgevonden na de 2e turap en daardoor niet opgenomen in de begroting. Er is niet binnen de gestelde termijn gehoor gegeven aan het verzoek om de overtreding te beëindigen. Hierdoor wordt de dwangsom verbeurd. De opgelegde dwangsom is grotendeels als oninbaar verklaart, zie ook programma Overhead, en heeft daardoor gering effect op het resultaat.
375
I
Overige verschillen kleiner dan €50.000.
33
I/S
Dit betreffen de vooruit ontvangen middelen voor de Aanpak energiearmoede. Hiervoor heeft de gemeente een subsidie ontvangen van het Rijk. Het resterende budget wordt doorgeschoven naar 2026. Aan de lastenkant is hetzelfde bedrag opgenomen. Per saldo heeft deze afwijking geen invloed op het resultaat.
-342
I
Dit betreffen de vooruit ontvangen middelen voor de Lokale Aanpak Isolatie. Hiervoor heeft de gemeente een subsidie ontvangen van het Rijk. Het resterende budget wordt doorgeschoven naar 2026. Aan de lastenkant is hetzelfde bedrag opgenomen. Per saldo heeft deze afwijking geen invloed op het resultaat.
-1.840
I
Dit betreffen de vooruit ontvangen middelen voor tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE). Hiervoor heeft de gemeente een subsidie ontvangen van het Rijk. Het resterende budget wordt doorgeschoven naar 2026. Aan de lastenkant is hetzelfde bedrag opgenomen. Per saldo heeft deze afwijking geen invloed op het resultaat.
-292
I
502 Wonen
503 Milieu
56
Onderdeel
Omschrijving
Dit betreffen de ontvangen middelen voor de subsidieregeling Natuurvriendelijk isoleren Fryslân. Hiervoor heeft de gemeente een subsidie ontvangen van de provincie. De middelen zijn niet in de begroting opgenomen. Aan de lastenkant is hetzelfde bedrag opgenomen. Per saldo heeft deze afwijking geen invloed op het resultaat.
Verschil 2025
Incidenteel (I) / Structureel (S)
135
I
Overige verschillen kleiner dan €50.000.
-3
I/S
Verschillen kleiner dan €50.000.
-44
I/S
508 Afvalbeleid en afval inzameling
Totaal baten
-2.354
Lasten 501 Ruimtelijke ontwikkeling / Ruimtelijke kwaliteit Lasten grondexploitaties woningbouw vanuit verkopen en mutaties. Zie ook paragraaf grondbeleid.
1.099
I
De werkzaamheden voor een definitieve implementatie van de omgevingswet worden in de komende jaren uitgevoerd. Het project wordt gedekt uit de algemene reserve en heeft daardoor geen invloed op het resultaat.
915
I
Het wenplan Driezum is onherroepelijk vastgesteld. Met het vaststellen kan het voorbereidingskrediet (anterieure overeenkomst) afgesloten worden, het restant is een voordeel op de exploitatie.
62
I
Overige verschillen kleiner dan €50.000
-71
I/S
502 Wonen
57
Onderdeel
Omschrijving
Verschil 2025
Incidenteel (I) / Structureel (S)
Voor het Volkshuisvestingsfonds zijn er in 2025 nog geen uitgaven gedaan. Het volkshuisvestingsfonds wordt gedekt door de bestemmingsreserve volkshuisvestingsfonds. Per saldo heeft deze afwijking geen invloed op het resultaat.
766
I
De aanleg van woonwagenstandplaatsen binnen de gemeente is nog niet gerealiseerd. Het project wordt gedekt uit de algemene reserve en heeft daardoor geen invloed op het resultaat.
137
I
Gedeelte van het project dorpsbiografieën wordt in 2026 uitgevoerd. Het project wordt gedekt uit de algemene reserve en heeft daardoor geen invloed op het resultaat.
52
I
Overige verschillen kleiner dan €50.000.
-38
I/S
Lokale Aanpak Isolatie, zie ook baten. Per saldo heeft deze afwijking geen invloed op het resultaat.
1.840
I
Aanpak energiearmoede, zie ook baten. Per saldo heeft deze afwijking geen invloed op het resultaat.
342
I
Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE), zie ook baten. Per saldo heeft deze afwijking geen invloed op het resultaat.
292
I
Subsidieregeling Natuurvriendelijk isoleren Fryslân, zie ook baten. Per saldo heeft deze afwijking geen invloed op het resultaat.
-135
I
Voor de Bosk fase 2 is een subsidieregeling ingesteld voor het stimuleren van het gebruik van biobased isolatiematerialen en regenwaterhergebruik. Er is nog geen gebruik gemaakt van deze regeling in 2025 en wordt doorgeschoven naar 2026. De regeling wordt gedekt uit de algemene reserve en heeft daardoor geen invloed op het resultaat.
109
I
Overige verschillen kleiner dan €50.000.
14
I/S
503 Milieu
58
Onderdeel
Omschrijving
Verschil 2025
Incidenteel (I) / Structureel (S)
508 Afvalbeleid en afval inzameling Verschillen kleiner dan €50.000. Totaal lasten
-64
I/S
5.319
Toevoegingen aan reserves Geen verschillen Totaal toevoegingen aan reserves
0
0
Onttrekkingen aan reserves
Totaal onttrekkingen aan reserves
Omgevingswet, zie 501 Ruimtelijke ontwikkeling / ruimtelijke kwaliteit.
-915
I
Aanleg woonwagenstandplaatsen, zie 502 Wonen.
-137
I
Dorpsbiografieën, zie 502 Wonen.
-52
I
Subsidieregeling biobased en regenwaterhergebruik de Bosk Fase 2, zie 503 Milieu.
-109
I
Volkshuisvestingsfonds, zie 502 wonen.
-766
I
Overige verschillen kleiner dan €50.000.
-17
I
-1.996
59
Onderdeel
Totaal saldo verschil
Omschrijving
Verschil 2025
Incidenteel (I) / Structureel (S)
969
60
Programma 6: Iepenbiere Romte Waar gaat programma 6 ‘Iepenbiere Romte’ over? Programmaportefeuillehouder: K. Wielstra De komende bestuursperiode zal er extra ingezet worden op de kwaliteit van de openbare ruimte. Goede bereikbaarheid met oog voor mindervalide weggebruikers en een kwaliteitsverbetering van het fietsennetwerk zijn hierbij belangrijke speerpunten. Gemeente Dantumadiel wil ook meer duidelijkheid en eenheid in de bebording en markeringen op de doorgaande wegen. Er dient een inhaalslag te worden gemaakt op het onderhoud van de openbare ruimte om de toegankelijkheid en de veilige bereikbaarheid te kunnen waarborgen. Het beheer van onze kapitaalgoederen in de openbare ruimte zal worden geoptimaliseerd om de balans tussen kosten en risicosturing te verbeteren. Daarnaast is behoud van onze natuur een groot goed. De kwaliteit van de natuur moet behouden worden en de biodiversiteit vergroot. Het groenbeleid is biodivers, ecologisch en duurzaam. Inwoner en bedrijven worden gestimuleerd om hier ook een bijdrage aan te leveren.
Doelen & activiteiten Overzicht activiteiten Programma 6: Iepenbiere Romte
Voortgang
Toelichting
602 Onderhoudskwaliteit openbare ruimte 602.1 Beheer van kapitaalgoederen Openbare Ruimte optimaliseren om de balans tussen kosten, bedrijfszekerheid en risicosturing te verbeteren. 602.1.1 Verkennend onderzoek voor de haalbaarheid van assetmanagement van kapitaalgoederen. G
Assetmanagement is onlosmakelijk verbonden met het beleid op kapitaalgoederenbeheer. In 2026 wordt er nieuw beleidsplan kapitaalgoederen aan de raad ter besluitvorming voorgelegd. De basis daarvan is risicosturing en integraliteit.
603 Duurzame inrichting openbare ruimte 603.1 Bevorderen van de biodiversiteit binnen de openbare ruimte. 603.1.1 Uitwerken van een paragraaf ‘biodiversiteit’ in de beleidsplannen Openbare Ruimte.
Een paragraaf biodiversiteit is opgenomen in de groenstructuurvisie, welke door de raad is vastgesteld in september 2025. G
603.1.2 Het realiseren en stimuleren van maatregelen: delen intensief gazon extensief beheren, bloembollen aanplanten, geveltuinen aanleggen, extra inheemse bomen aanplanten, vogelbosjes aanleggen en inzaaien bloemenweides binnen de bebouwde kom
G
Als vervolg hierop wordt een programma biodiversiteit 2027-2031 opgesteld. Bloemenweides Het inzaaien met bloemen-/kruidenmengsels als jaarlijks terugkerende maatregel aansluitend op de motie: Kleur en Fleur in centrum gebieden. Ter plaatse van de betreffende locaties zijn bordjes geplaatst met een toelichting. Inheemse bomen Bij nieuwe beplantingsplannen en aanplant is hoofzakelijk gekozen om inheemse soorten toe te passen. Voorbeeld is Boomfeestdag .
61
Overzicht activiteiten 604 Verkeer/mobiliteit
Voortgang
Toelichting
604.1 Het creëren van veilige en duurzame bereikbaarheid voor alle relevante mobiliteitsvormen. 604.1.1 Opstellen mobiliteitsplan (GMP) in 2023 en een uitvoeringsprogramma Verkeer en Mobiliteit..
G
In de collegevergadering van 22 juli heeft het college het mobiliteitsprogramma vastgesteld.
G
In de afgelopen periode is er een inhaalslag uitgevoerd. Echter, vanwege de winter 2025 / 2026 en de vele kabels die in de afgelopen periode zijn gelegd is het maar de vraag of deze inhaalslag het beoogde doel heeft bereikt. In Q1 2026 wordt de wegeninspectie opnieuw uitgevoerd. Met deze inspectie wordt het kwaliteitsverloop opnieuw beoordeeld en moet blijken of de vastgestelde kwaliteit behaald is.
604.1.2 Inhaalslag realiseren op het onderhoud van openbare ruimte om de toegankelijkheid en veiligheid te verbeteren.
604.1.3 Realiseren van een hoofdfietsroute Damwâld – Feanwâlden met aansluiting op de Koarndyk. G
604.1.4 Samen met de Provincie Fryslân zorgdragen voor een plan voor veilige en doeltreffende herinrichting van de N361 Lauwersseewei waarbij zo veel mogelijk koppelkansen worden benut.
Hoofdfietsroute Damwâld - Feanwâlden is gerealiseerd met uitzondering van het gedeelte Oastein. In Q2 2026 wordt dit laatste deel afgerond. In 2026/2027 wordt nog het tracé Damwâld - Koailoane aangepakt. Afgerond.
G
604.2 De fysieke toegankelijkheid van winkelkernen voor mensen met een beperking één inrichtingsniveau omhoog te brengen. 604.2.1 Startnotitie ontwikkelen met als doel het ‘keurmerk toegankelijkheid’ op minimaal het niveau ‘brons’ te behalen. G
Bureau Ongehinderd voert op dit moment een inventarisatie uit; de zogenaamde MKB route. Bij deze inventarisatie worden bedrijven binnen de gemeente getoetst op de toegankelijkheid en krijgen dan een aanbeveling en een keurmerk (goud, zilver of brons). Toegankelijkheid is als thema opgenomen in het GMP én in het op te stellen kapitaalgoederenbeleid dat volgend jaar wordt opgesteld.
G
In de afgelopen periode is de Rinewâl en het Koekoekspaad fase 2 verbreed en voorzien van een betonverharding. Tevens is er een beton fietspad aangelegd langs een deel van de Melkemawei in Rinsumageast. In 2025 is in het kader van het project "Verbeteren trochfytsrûte" de fietsroute Damwâld - Feanwâlden grotendeels voorzien van een betonverharding en verbreed. Het deel tussen Damwâld en Sanjesafari is al uitgevoerd. Er is vanuit het Rijk een subsidie toegekend voor de omvorming van fietspaden bij Wâlterswâld en De Falom/Feanwâlden. Tevens heeft de raad cofinanciering beschikbaar gesteld voor deze fietspaden. De uitvoering hiervan is in 2026.
604.3 Infrastructuur voor recreatie en toerisme opwaarderen. 604.3.1 Verbreden van fietspaden en omvormen naar beton of asfalt en netwerken op elkaar aansluiten.
62
Overzicht activiteiten 604.3.2 Koppelkansen verzilveren die bijdragen aan de haalbaarheid van realisatie vaarroute Âldtsjerk – Rinsumageast - Dokkum
Voortgang
G
Toelichting De kaders van de vaarroute zijn opgenomen in de regiodeal. Er is regelmatig contact met de stichting noordelijke woudroute. Momenteel wordt er gewerkt aan het haalbaarheidsonderzoek door de stichting, met steun vanuit de gemeente. Ook bij bouwplan Rinsumageast is er rekening gehouden met de mogelijke aanleg van een vaarroute.
Beleidsdocumenten Beleidsdocumenten per onderwerp Riolering Gemeentelijk rioleringsplan (2022-2026) Onderhoudskwaliteit openbare ruimte Beleidsplan Groen Dantumadiel 2022-2026 Beleidsplan Waterwegen Dantumadiel 2022-2026 Beleidsplan Kunstwerken 2022-2026 Beleid en beheerplan Openbare Verlichting 2022-2026 Beleid en beheerplan Wegen 2022-2026 Beleidsplan beheer en onderhoud gemeentelijke gebouwen 2022-2026 Duurzame inrichting openbare ruimte Groenstructuurvisie Dantumadiel 2025 Handboek Inrichting Openbare Ruimte Dantumadiel Verkeer/mobiliteit Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Dantumadiel (2025-2034). Mobiliteitsvisie “Ferbining” (ANNO) (2020)
63
Beleidsplan Gladheidsbestrijding (2024-2028) Verkeersstructuurplan Dantumadiel (2012)
Verbonden partijen Verbonden partij
Bijdrage aan beleidsdoelstellingen
GR Dokwurk
Instandhouden c.q. realiseren van de vastgestelde onderhoudskwaliteit van de openbare ruimte.
Coöperatie Openbare Verlichting & Energie Fryslân UA
Het inkopen van energie en het beheer en onderhoud van elektrische oplaadinfrastructuur.
Overzicht baten en lasten Bedragen x €1.000 Omschrijving
Primitieve begroting 2025
Begroting na wijziging 2025
Jaarrekening 2025
Verschil 2025
Baten 504 Verkeer en vervoer / Mobiliteit
4
150
153
4
601 Beheer openbare ruimte
2.165
2.473
2.574
101
603 Beheer en onderhoud sportvelden en gebouwen
187
187
383
196
604 Beheer en onderhoud begraafplaatsen
0
0
0
0
2.355
2.809
3.110
301
-206
-518
-308
210
601 Beheer openbare ruimte
-7.261
-8.169
-7.860
309
603 Beheer en onderhoud sportvelden en gebouwen
-1.139
-1.310
-1.288
22
604 Beheer en onderhoud begraafplaatsen
-42
-42
0
42
Totaal Lasten
-8.649
-10.040
-9.456
583
Saldo baten en lasten
-6.293
-7.231
-6.347
884
690 Mutaties reserves programma 6
320
784
241
-543
Totaal Onttrekkingen
320
784
241
-543
690 Mutaties reserves programma 6
-176
-176
-176
0
Totaal Stortingen
-176
-176
-176
0
Saldo onttrekkingen en stortingen
144
608
64
-543
-6.150
-6.623
-6.282
341
Totaal Baten Lasten 504 Verkeer en vervoer / Mobiliteit
Onttrekkingen
Stortingen
Resultaat
64
Toelichting op de verschillen Bedragen x €1.000
Onderdeel
Omschrijving
Incidenteel (I) / Structureel (S)
Verschil 2025
Baten 504 Verkeer en vervoer / Mobiliteit Verschillen kleiner dan €50.000.
4
I/S
Het totale saldo van uitgaven en inkomsten op riolering is gestort in de egalisatie voorziening en blijft hierdoor voor dit doel beschikbaar. Er is dit jaar minder uit de voorziening onttrokken dan begroot.
-60
I
Overige verschillen kleiner dan €50.000
161
I/S
Betreffen grondverkopen gronden en gebouwen buiten grondexploitaties die niet in de begroting zijn opgenomen.
226
I
Overige verschillen kleiner dan €50.000.
-30
I/S
601 Beheer openbare ruimte
603 Beheer en onderhoud sportvelden en gebouwen
604 Beheer en onderhoud begraafplaatsen Geen verschillen Totaal baten
0 301
Lasten
65
Onderdeel
Omschrijving
Incidenteel (I) / Structureel (S)
Verschil 2025
504 Verkeer en vervoer / Mobiliteit Haalbaarheidsonderzoek verkeersoplossing De Westereen doorgeschoven naar 2026. Het project wordt gedekt uit de algemene reserve en heeft daardoor geen invloed op het resultaat.
100
I
Er is in 2025 gestart met de startnotitie toegankelijkheid en veiligheid. Het restant van het project wordt voortgezet in 2026. Het project wordt gedekt uit de algemene reserve en heeft daardoor geen invloed op het resultaat.
91
I
Overige verschillen kleiner dan €50.000.
19
I/S
Er zijn minder uitgaven op onderhoud bermen en groen. Dat is te verklaren door een voordeel in de nieuwe raamovereenkomst. Er is o.a. een aanpassing in de frequentie van het maaien en ook in het afvoeren van de afvalstromen zit een voordeel.
65
I
Na afrekening van het project Gebiedsontwikkeling Centrale As is er nog geld beschikbaar voor de rafelranden en eventuele herstelwerkzaamheden. De middelen worden gedekt uit de algemene reserve, per saldo heeft deze afwijking geen invloed op het resultaat.
304
I
Dit betreft een extra toevoeging aan de voorziening groot onderhoud kunstwerken naar aanleiding van een nieuwe planning groot onderhoud.
-276
I
Overige verschillen kleiner dan €50.000.
216
I/S
Er zijn hogere exploitatiekosten gemaakt voor de Campus Damwâld (zie programma 2). Dekking voor deze kosten staan in programma 6 (sporthalbeheer) waardoor het in
55
I
601 Beheer openbare ruimte
603 Beheer en onderhoud sportvelden en gebouwen
66
Onderdeel
Omschrijving
Incidenteel (I) / Structureel (S)
Verschil 2025
dit programma tot een voordeel leidt. Per saldo is het verschil gering. Overige verschillen kleiner dan €50.000.
-33
I/S
Verschillen kleiner dan €50.000
42
I
604 Beheer en onderhoud begraafplaatsen
Totaal lasten
583
Toevoegingen aan reserves Geen verschillen Totaal toevoegingen aan reserves
0
0
Onttrekkingen aan reserves Haalbaarheidsonderzoek verkeersoplossing De Westereen, zie 504 verkeer en vervoer/mobiliteit.
-100
I
Startnotitie toegankelijkheid en veiligheid, zie 504 verkeer en vervoer/mobiliteit.
-91
I
Gebiedsontwikkeling Centrale As, zie 601 Beheer openbare ruimte.
-304
I
Overige verschillen kleiner dan €50.000.
-48
I
67
Onderdeel
Omschrijving
Verschil 2025
Totaal onttrekkingen aan reserves
-543
Totaal saldo verschil
341
Incidenteel (I) / Structureel (S)
68
Algemiene dekkingsmiddels, Overhead, Heffing VPB en Onvoorzien Algemiene dekkingsmiddels Waar gaat Algemiene dekkingsmiddels over? Algemiene dekkingsmiddels Op grond van het besluit begroting en verantwoording worden de algemene dekkingsmiddelen in de gemeentelijke begroting apart zichtbaar gemaakt. De algemene dekkingsmiddelen bestaan uit: •
Lokale heffingen Dit zijn opbrengsten uit de gemeentelijke belastingen en heffingen en de daarmee samenhangende uitvoeringskosten voor de WOZ, de heffing en de invordering.
•
Algemene uitkeringen Dit zijn de van het Rijk ontvangen middelen om de gemeentelijke taken uit te voeren. Een deel van dit geld komt uit het Gemeentefonds en wordt uitgekeerd in de vorm van algemene uitkeringen, dit is inclusie de decentralisatie-uitkering “sociaal domein”.
•
Dividend Dit zijn de opbrengsten (dividend) uit de deelnemingen in de BNG.
•
Overige algemene dekkingsmiddelen Dit zijn de overige algemene dekkingsmiddelen waaronder het taakveld treasury en de overige baten en lasten (stelposten).
Mutaties in de reserves Op grond van het besluit begroting en verantwoording worden de mutaties in de algemene- en bestemmingsreserves apart zichtbaar gemaakt in de begroting. De mutaties in de reserves die een relatie hebben met een specifiek programma zijn opgenomen onder het desbetreffende programma zodat per programma een resultaat voor en na bestemming zichtbaar is. Onder algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien vinden rentetoevoegingen plaats aan de algemene reserve en de reserve bouwgrondexploitatie.
Verbonden partijen Verbonden partij
Bijdrage aan beleidsdoelstellingen
NV Afvalsturing Friesland (Omrin)
De gemeente Dantumadiel is op twee manieren betrokken bij Omrin, als aandeelhouder en als klant/leverancier van afval. De gemeente ontvangt dividend.
NV Bank Nederlandse Gemeenten
Dantumadiel bezit per 31-12-2016 12.285 aandelen, die een belang van € 30.712. vertegenwoordigen (2,50 per aandeel). De gemeente ontvangt dividend.
NV Kabeltelevisie Noordoost Friesland
De gemeente Dantumadiel bezit 26,5% (2.650 x € 50)van de aandelen in NV Kabeltelevisie Noordoost Friesland, maar is niet aansprakelijk voor de ontstane tekorten. De gemeente ontvangt dividend.
69
Uniforme beleidsindicatoren Uniforme beleidsindicatoren
Eenheid
Periode
Gemeente Dantumadiel
Nederland
Gemiddelde WOZ waarde
Duizend euro
2025
319
398
Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden
In Euro’s
2025
938
957
Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden
In Euro’s
2025
990
1.050
Leeswijzer uniforme beleidsindicatoren Uniforme beleidsindicatoren
Toelichting
Bron
Gemiddelde WOZ waarde
De gemiddelde WOZ-waarde van woningen.
CBS
Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden
Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een éénpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten.
COELO
Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden
Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een meerpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten.
COELO
70
Overzicht baten en lasten Bedragen x €1.000 Omschrijving
Primitieve begroting 2025
Begroting na wijziging 2025
Jaarrekening 2025
Verschil 2025
Baten 090 Lokale heffingen
4.814
4.880
4.860
-21
091 Algemene uitkering
49.069
53.466
53.543
77
55
85
90
5
092 Dividend 093 Overige algemene dekkingsmiddelen
17
455
568
113
53.954
58.887
59.061
175
-160
-267
-147
120
0
0
0
0
093 Overige algemene dekkingsmiddelen
-1.117
-672
-1.101
-429
Totaal Lasten
-1.277
-939
-1.249
-309
Saldo baten en lasten
52.678
57.948
57.813
-135
Resultaat
52.678
57.948
57.813
-135
Totaal Baten Lasten 090 Lokale heffingen 092 Dividend
Toelichting op de verschillen Bedragen x €1.000
Onderdeel
Omschrijving
Incidenteel (I) / Structureel (S)
Verschil 2025
Baten 090 Lokale heffingen Verschillen kleiner dan € 50.000,-
-21
I
In de hoofdzaak betreft dit het positieve effect van de decembercirculaire 2025. Daarnaast heeft er in oktober 2025 nog een kleine negatieve bijstelling van de algemene uitkering over 2024 plaatsgevonden.
77
I
Verschillen kleiner dan € 50.000,-
5
I
091 Algemene uitkeringen
092 Dividend
71
Onderdeel
Omschrijving
Incidenteel (I) / Structureel (S)
Verschil 2025
093 Overige algemene dekkingsmiddelen Hogere renteopbrengsten op Schatkistbankieren en de middelen bij de BNG-bank.
73
I
Verschillen kleiner dan € 50.000,-
40
I
Totaal baten
175
Lasten 090 Lokale heffingen Er zijn in 2025 41% minder WOZ-bezwaren ingediend. Als gevolg daarvan zijn er aanzienlijk minder proces- en gerechtskosten voor WOZ-bezwaren gemaakt. Deze daling is overeenkomstig het landelijke beeld en is het gevolg van betere WOZ-taxaties en beperkingen op de vergoedingen van no-cure-no-pay bureaus.
120
S
092 Dividend Geen verschillen
0
093 Overige algemene dekkingsmiddelen De toevoeging aan de voorziening dubieuze debiteuren is grotendeel te verklaren door drie grote vorderingen die als dubieus zijn aangemerkt. Enerzijds betreft dit een vordering op Groupcard B.V. die het afgelopen jaar failliet is verklaard (EUR 105k). Anderzijds betreft dit een debiteur aan wie het afgelopen jaar twee dwangsommen zijn opgelegd (EUR 428k).
-533
I
N.B. De opbrengsten van de dwangsommen zijn verantwoord onder programma 5. Het netto nadeel van de dwangsommen ten opzichte van de begroting is EUR 53k (EUR 428k - EUR 375k).
72
Onderdeel
Omschrijving
Incidenteel (I) / Structureel (S)
Verschil 2025
De geraamde stelpost stijging energielasten is niet toegerekend aan de programma's en leidt hier tot een voordeel. De energielasten zijn verdeeld over de diverse programma's en zijn in totaal EUR 54k hoger dan geraamd. Het netto voordeel op energielasten is derhalve EUR 49k.
103
S
De afrekening van de DVO 2024 was EUR 81k lager dan geraamd. Betreft een eenmalige meevaller.
81
I
Verschillen kleiner dan € 50.000,-
-80
I
Totaal lasten
-309
Totaal saldo verschil
-135
73
Overhead Waar gaat Overhead over? Overhead In het Wijzigingsbesluit vernieuwing BBV wordt onder artikel l, tweede lid onder l de definitie overhead nader geduid. In de toelichting van het Wijzigingsbesluit vernieuwing BBV is de definitie voor overhead van Vensters voor Bedrijfsvoering gehanteerd als uitgangspunt voor de definitie van overhead binnen het BBV. De Commissie BBV heeft als taak om duidelijkheid te verschaffen wanneer de toepassing van deze definitie in de praktijk tot vragen leidt. Dit heeft geleid tot een notitie overhead waarin beschreven is wat wel en wat niet onder de overhead valt. Overhead bestaat in elk geval uit: 1. Leidinggevenden primair proces (hiërarchisch). 2. Financiën, toezicht en controle gericht op de eigen organisatie. 3. P&O / HRM. 4. Inkoop (incl. aanbesteding en contractmanagement). 5. Interne en externe communicatie m.u.v. klantcommunicatie (KCC). 6. Juridische zaken. 7. Bestuurszaken en bestuursondersteuning. 8. Informatievoorziening en automatisering (ICT). 9. Facilitaire zaken en Huisvesting. 10. Documentaire Informatie Voorziening (DIV). 11. Managementondersteuning primair proces.
Uniforme beleidsindicatoren Uniforme beleidsindicatoren
Eenheid
Periode
Overhead
% van totale lasten
2026
Gemeente Dantumadiel
Nederland
15,47
n.v.t.
Leeswijzer uniforme beleidsindicatoren Uniforme beleidsindicatoren
Toelichting
Bron
Overhead
Overheadkosten: alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces.
Eigen begroting
74
Overzicht baten en lasten Bedragen x €1.000 Omschrijving
Primitieve begroting 2025
Begroting na wijziging 2025
Jaarrekening 2025
Verschil 2025
Baten 094 Overhead
179
179
321
142
Totaal Baten
179
179
321
142
Lasten 094 Overhead
-10.401
-12.021
-11.300
721
Totaal Lasten
-10.401
-12.021
-11.300
721
Saldo baten en lasten
-10.222
-11.842
-10.978
863
098 Mutaties reserves overig
1.719
2.791
1.889
-902
Totaal Onttrekkingen
1.719
2.791
1.889
-902
098 Mutaties reserves overig
-165
-208
-208
0
Totaal Stortingen
-165
-208
-208
0
Saldo onttrekkingen en stortingen
1.554
2.583
1.681
-902
Resultaat
-8.669
-9.258
-9.297
-39
Verschil 2025
Incidenteel (I) / Structureel (S)
Onttrekkingen
Stortingen
Toelichting op de verschillen Bedragen x €1.000
Onderdeel
Omschrijving
Baten 094 Overhead
Totaal baten
Betreft de ontvangst van niet geraamde WAZOuitkeringen voor personeel.
70
I
Verschillen kleiner dan € 50.000,-
72
I/S
142
Lasten 094 Overhead
75
De doorberekende apparaatskosten aan het programma Overhead zijn lager dan geraamd. Oorzaak hiervoor ligt grotendeels bij het (deels) doorschuiven van een aantal projecten (o.a. Project digitalisering Sociaal Domein, Project digitalisering algemeen en Jongerennetwerk Jong Dantumadiel). Daarnaast wordt een groot deel van de opleidingskosten, die lager zijn dan geraamd, doorberekend aan het programma Overhead.
673
I
Het project E-depot en Recordmanagement is gestart in 2025. de resterende middelen (hier als voordeel) worden meegenomen naar 2026.
130
I
Door een aantal complexe juridische dossiers is er meer juridische ondersteuning ingezet dan geraamd. De inhuur van de juridische ondersteuning is niet alleen ondersteunend, in de vorm van capaciteit en expertise, maar bied gelijktijdig een stuk opleiding van het juridische team.
-65
I
Verschillen kleiner dan € 50.000,-
-17
I
Totaal lasten
721
Toevoegingen aan reserves Geen verschillen Totaal toevoegingen aan reserves
0
0
Onttrekkingen aan reserves Er is beperkt gebruik gemaakt van het extra budget voor opleiden van personeel. De onttrekking aan de algemene reserve is derhalve lager dan geraamd.
-306
I
Er zijn geen kosten gemaakt voor digitalisering in zijn algemeenheid. Project (met bijbehorende kosten) en de dekking vanuit de Algemene reserve worden doorgeschoven naar 2026.
-150
I
76
Er zijn geen kosten gemaakt voor de digitale dienstverlening sociaal domein. Project (met bijbehorende kosten) en de dekking vanuit de Algemene reserve worden doorgeschoven naar 2026.
-150
I
Er is in 2025 gestart met het project aanpak achterstanden fysieke archieven Dantumadiel. Het project wordt voortgezet in 2026, de bijbehorende kosten en de dekking vanuit de Algemene reserve worden doorgeschoven.
-152
I
Er is in 2025 gestart met het project E-depot en Recordmanagement. Er is in beperkte mate kosten gemaakt. Het project wordt voortgezet in 2026, de bijbehorende kosten en de dekking vanuit de Algemene reserve worden doorgeschoven.
-130
I
Verschillen kleiner dan € 50.000,-
-14
I
Totaal onttrekkingen aan reserves
-902
Totaal saldo verschil
-39
77
Heffing VPB Waar gaat Heffing VPB over? Heffing VPB Voor een zeer groot aantal activiteiten van de gemeente Dantumadiel geldt dat niet voldaan wordt aan de ondernemingscriteria en dat deze niet belasting- en aangifteplichtig zijn voor de VPB. Er is ofwel sprake van het aanbieden van een “collectief goed” (geen deelname economische verkeer), “normaal vermogensbeheer” of van “structureel verlieslatende activiteiten”. De gemeente doet alleen aangifte voor haar belaste activiteiten in het kader van de verkoop afvalstromen en het grondbedrijf. Het aan deze activiteiten toe te rekenen vermogen wordt gewaardeerd op de fiscale openingsbalans. Het te betalen bedrag aan VPB op het resultaat behaald met de grondexploitaties is op korte termijn beperkt, tenzij een enorm herstel in de vastgoedmarkt optreedt. Daarom is ervoor gekozen het te betalen bedrag aan VPB als PM-post te oormerken en alleen de externe kosten die gemoeid zijn met het verplichte aangifteproces te begroten.
Overzicht baten en lasten Bedragen x €1.000 Omschrijving
Primitieve begroting 2025
Begroting na wijziging 2025
Jaarrekening 2025
Verschil 2025
095 Heffing VPB
-13
-13
-7
5
Totaal Lasten
-13
-13
-7
5
Saldo baten en lasten
-13
-13
-7
5
Resultaat
-13
-13
-7
5
Lasten
Toelichting op wijziging Bedragen x €1.000
Onderdeel
Omschrijving
Incidenteel (I) / Structureel (S)
Verschil 2025
Lasten 095 Heffing VPB Verschillen kleiner dan € 50.000,Totaal saldo verschil
5
I
5
78
Onvoorzien Waar gaat Onvoorzien over? Onvoorzien Op grond van het besluit begroting en verantwoording worden de gereserveerde middelen voor structureel onvoorzien apart zichtbaar gemaakt in de begroting.
Overzicht baten en lasten Er zijn geen baten en lasten geboekt op 93 Onvoorzien.
79
Paragrafen Paragraaf lokale heffingen 1.1 Inleiding Deze paragraaf gaat over de lokale belastingen en heffingen. Aan de orde komen het beleid ten aanzien van de lokale heffingen, de geraamde inkomsten, de kostendekkendheid van de tarieven, het kwijtscheldingsbeleid dat we hanteren en de lastendruk voor de burger. De publiekrechtelijke heffingen worden onderscheiden naar belastingen en rechten: • Belastingen: de opbrengsten van belastingen komen toe aan de algemene middelen en kunnen vrij worden besteed. Dit zijn onder meer de onroerendezaakbelastingen (OZB), de toeristen- en de forensenbelasting. Het criterium kostendekkendheid is hier niet aan de orde; • Rechten: een recht is een vergoeding voor een concrete prestatie door de gemeente geleverd. De opbrengst van de rechten is niet vrij besteedbaar: de opbrengsten moeten aangewend worden voor de gerelateerde prestaties. Voorbeelden zijn de afvalstoffenheffing, rioolheffing en de leges burgerzaken. Hier geldt een wettelijke norm van maximaal 100% kostendekkendheid.
1.2 Overzicht belastingen en heffingen Onroerendezaakbelastingen De onroerendezaakbelastingen zijn de belangrijkste gemeentelijke belastingen waarvan de opbrengst tot de algemene middelen behoort en dus naar eigen inzicht kan worden besteed. De hoogte van de aanslagen is zowel afhankelijk van de waarde van een object, zoals die elk jaar wordt bepaald op basis van de Wet waardering onroerende zaken (hierna: Wet WOZ), als van de door de raad vastgestelde tarieven. Er wordt onderscheid gemaakt tussen tarieven voor eigenaren van woningen, eigenaren van niet-woningen en gebruikers van niet-woningen. Toeristenbelasting Met ingang van 1 januari 2021 is de toeristenbelasting ingevoerd. De toeristenbelasting is een algemene belasting en daarmee een algemeen dekkingsmiddel. De belasting is gebaseerd op de gedachte dat door personen die binnen de gemeentegrenzen verblijven en niet zijn ingeschreven in het BRP, maar wel gebruik maken van de (algemene) gemeentelijke voorzieningen, een bijdrage leveren aan deze algemene voorzieningen. De belasting moet dan ook worden gezien als een tegemoetkoming in de kosten van de gemeente voor de instandhouding van die voorzieningen. De belasting wordt verschuldigd voor het houden van verblijf met overnachting tegen vergoeding en wordt geheven van degene die verblijf biedt.
Deze is dan op grond van regelgeving bevoegd de belasting te verhalen op de persoon of personen die verblijf houden. Afvalstoffenheffing De afvalstoffenheffing is een bestemmingsheffing. De opbrengst vloeit niet naar de algemene middelen, maar dient ter dekking van de kosten van afvalinzameling en –verwerking van huishoudelijke afvalstoffen. Het uitgangspunt is dat deze kosten inclusief de kosten van kwijtschelding volledig worden gedekt uit de opbrengst van de afvalstoffenheffing (100% kostendekking). In de tariefstelling wordt onderscheid gemaakt tussen een- en meerpersoonshuishoudens. Hiermee wordt invulling gegeven aan het principe “de vervuiler betaalt”.
80
Rioolheffing De kosten voor het beheren en in stand houden van het rioolstelsel worden door middel van de rioolheffing verhaald op de gebruikers van woningen en niet-woningen die op dat stelsel zijn aangesloten. De gemeente heeft naast de zorgplicht voor gemeentelijk afval- en hemelwater ook de zorgplicht voor grondwater. De opbrengst van de rioolheffing, met als uitgangspunt 100% kostendekking (inclusief kosten van kwijtschelding) wordt gebruikt om de voorzieningen, die dienen voor de uitvoering van genoemde zorgplicht, te bekostigen. Leges Per 1 januari 2024 is de nieuwe Omgevingswet ingegaan. De Omgevingswet regelt alles voor de ruimte waarin we wonen en werken. Deze nieuwe wet bundelt en maakt regels eenvoudiger. Met behulp van 1 digitaal loket wordt het makkelijker om ruimtelijke projecten te starten. Dit heeft impact op de legesplichtige activiteiten. Voor elk van de belastingverordeningen waarbij sprake is van kostenverhaal, zoals de hiervoor aangehaalde verordeningen afvalstoffen- en rioolheffing, moet inzichtelijk worden gemaakt, dat de totale geraamde baten van de verordening niet uitgaan boven de totale lasten van de verordening. Deze opbrengstnorm ziet op de verordening in haar totaliteit, maar anders dan in bijvoorbeeld de Verordening rioolheffing of afvalstoffenheffing worden in de Legesverordening heel veel verschillende diensten van een tarief voorzien.
Voorbeelden zijn paspoorten, rijbewijzen, huwelijksvoltrekkingen, omgevingsvergunningen, evenementenvergunningen en drank- en horecavergunningen. De diensten waarvoor leges worden geheven, zijn in de Legesverordening op samenhang geclusterd. • Hoofdstuk 1 Algemene dienstverlening; • Hoofdstuk 2 Dienstverlening en besluiten in het kader van de Omgevingswet; • Hoofdstuk 3 Dienstverlening vallend onder de dienstenrichtlijn en niet vallend onder hoofdstuk 2 Onder hoofdstuk 1 vallen met name de legestarieven voor diensten van Burgerzaken (paspoorten, rijbewijzen en huwelijksvoltrekkingen). Onder hoofdstuk 2 vallen de legestarieven voor diensten die verleend worden in het kader van de Omgevingswet. Onder hoofdstuk 3 vallen de legestarieven voor diensten die uitsluitend verleend worden aan ondernemers zoals de vergunningen in het kader van de Alcoholwet, de evenementenvergunning en de vergunning voor seksbedrijven. Bij het jaarlijks vaststellen van de legesverordening moet inzichtelijk gemaakt worden dat de totale geraamde baten van de leges niet uitgaan boven de totale geraamde lasten.
1.3 Tarieven en kwijtscheldingsbeleid Tarieven 100% kostendekking rioolheffing, afvalstoffenheffing en hoofdstukken 1 en 2 legesverordening Voor de rioolheffing en afvalstoffenheffing en de hoofdstukken 1 en 2 van de legesverordening wordt in beginsel een kostendekking aangehouden van 100%. Dit leidt voor het begrotingsjaar tot gelijkblijvende tarieven voor de rioolheffing en de afvalstoffenheffing.
81
De inwerkingtreding van de Omgevingswet en de hiermee gepaarde overwegingen en eventuele onzekerheden leiden ertoe dat voor het jaar 2024 geen sprake was van 100% kostendekkendheid (uit voorzichtigheidsprincipe). Voor de leges is aansluiting gezocht bij het ANG-model waarbij vooralsnog een minderopbrengst is ingeschat als gevolg van de invoering van de Omgevingswet. Dit wordt onder andere veroorzaakt doordat activiteiten vervallen waarover nu nog leges geheven worden. Ook zijn er minder vergunningplichten. Compensatie tarief OZB-woningen met daling/stijging tarief riool- en afvalstoffenheffing Op 7 juli 2020 is een amendement aangenomen op basis waarvan voor de berekening van het tarief woningen OZB het vertrekpunt weliswaar steeds het inflatiepercentage is, maar dat in aanvulling daarop het tarief ook wordt aangepast om de effecten van een daling en/of stijging van de tarieven riool- en afvalstoffenheffing volledig te compenseren. Toeristenbelasting Deze belasting is met ingang van 2021 ingevoerd. De belasting wordt geheven voor het houden van nachtverblijf binnen de gemeente tegen een vergoeding. Belastingplichtige is degene die verblijf biedt. Kwijtscheldingsbeleid Met het hanteren van een kwijtscheldingsregeling geeft de gemeente een deel van zijn burgers de mogelijkheid om voor een lagere belastingaanslag in aanmerking te komen.
De ruimte om een eigen gemeentelijk kwijtscheldingsbeleid te voeren is beperkt. De criteria waaraan kwijtscheldingsverzoeken getoetst worden, zijn op rijksniveau vastgesteld. Wel mogen gemeenten zelf bepalen van welke belastingen zij kwijtschelding verlenen en welk deel van de belastingaanslag wordt kwijtgescholden. De aanslagen onroerendezaakbelastingen, afvalstoffenheffing en rioolheffing komen in principe voor kwijtschelding in aanmerking. De gemeente Dantumadiel maakt gebruik van de ruimst mogelijke normen voor kwijtschelding, te weten de 100% bijstandsnorm en 100% AOW-norm. Dit geldt ook voor de vermogenstoets, waarbij ook de ruimst mogelijke extra vermogensvrijstelling gehanteerd wordt. Het bedrag aan te verlenen kwijtscheldingen is geraamd op € 183.960. De kosten van de kwijtschelding wordt op basis van de werkelijke kwijtscheldingen van afgelopen jaren voor 50% toegerekend aan de afvalstoffenheffing en voor 50% aan de rioolheffing. Voor het belastingjaar 2025 is een bedrag van €148.397 kwijtgescholden.