Damwâld - Prikkebosk_ontwerp bestemmingsplan 19-09-23
Tekst van het document
Meerdere ideeën zijn aangedragen als woonconcepten. Niet altijd verenigbaar met elkaar, maar op grote lijnen is wel een richting te beschrijven.
• • • • • • •
Het bos vergroten; Realisatie van een speelbos; een boartersplak; Voedselbos; Outdoorfitness; Moestuin uitbreiden; Wel koopwoningen maar niet met eigen grond, bijvoorbeeld Tiny Houses; Woonboerderij, meerdere woningen in één volume, bijvoorbeeld starters of seniorenwoningen in een soort boerderij.
9.
De uitstraling van het wonen moet passen bij de omgeving. Een landelijke stijl waarbij de woningen en infrastructuur opgaan in de bestaande landschappelijke kamers. Het mag best anders worden dan wat gebruikelijk is in Damwâld, maar kwaliteit en samenhang moeten voorop staan. Het ligt voor de hand om in de Prikkebosk vrijstaande woningen op ruime kavels te maken, maar de ruime opzet van het gebied biedt ook kansen voor bijzondere woonvormen of specifieke wensen. Omdat de realisatie waarschijnlijk wat verder weg in de toekomst ligt, zou het goed zijn om flexibiliteit in de plannen te houden. Als er aandacht is voor kwaliteit, duurzaamheid, biodiversiteit en ecologie en wanneer mensen wat vrijheid krijgen om invulling te geven aan hun woonwens, dan kan hier een aantrekkelijke woonomgeving ontstaan die voor meerdere doelgroepen kansen biedt. Of dit nu mensen uit het dorp zelf zijn, of van buitenaf.
Kortom, de Prikkebosk is een aantrekkelijk gebied waar een kans ligt om kleinschalig iets bijzonders te maken. Met ruimte voor zowel woningen, als voor andere ideeën. Met mogelijkheden voor meerdere doelgroepen. Een plan dat goed ingepast wordt in de karakteristieke omgeving en een positieve ontwikkeling is voor heel Damwâld.
VISIE
VISIE OP DE PRIKKEBOSK De opzet van het plan is om een bijzondere woonomgeving te creëren binnen de huidige structuren van het landschap. Hiervoor worden in vier van de landschappelijke kamers in de Prikkebosk woningen geplaatst. Eén van deze woonkavel-kamers wordt volledig gebruikt voor wonen. De andere drie worden slechts deels gebruikt. Dit wordt ook gedaan om de nieuwe woningen op afstand te houden van de bestaande woningen. Er is nog geen definitieve verkaveling gemaakt, om aan te geven dat er ingespeeld kan worden op de toekomstige vraag. Het uitgangspunt is om kavels van 1.000 tot 1.800 m2 aan te bieden in de woonkavel-kamers. Per woonkavel-kamer staat aangegeven hoeveel woningen dit dan betreft. Voor het gehele plangebied gaat het dus om een totaal van 10 tot 19 woningen. Het wonen krijgt een landelijke uitstraling door de kleinschaligheid, de landelijke architectuur en een afwisseling van wonen en agrarisch gebruik. Door het toepassen van eenvoudige verharding, weidehekken en lage beplanting voor de erfbegrenzing wordt het huidige karakter van het landschap zo min mogelijk aangetast. Er ontstaan kansen om het wandelnetwerk uit te breiden en de waterhuishouding te verbeteren. Ook is er ruimte voor omwonenden om het perceel te vergroten of om hobbymatig dieren te houden.
LANDELIJK WONEN Er zal gestuurd worden op kwaliteit en samenhang in de architectuur van de woningen. Waarbij wordt ingezet op landelijke stijlen met een moderne uitstraling, zoals schuurwoningen of moderne toepassingen van riet en hout. Afstemming is vooral nodig binnen één woonkavel-kamer. Tussen de woonkavel-kamers onderling kunnen verschillen zijn. Hierdoor ontstaan ook kansen voor afwijkende woonvormen. Het uitgangspunt is vrijstaande woningen op ruime kavels, maar andere oplossingen zijn mogelijk zolang het beeld een landelijke uitstraling heeft en er afstemming is binnen de kamer. Met name op de twee noordelijke woonkavel-kamers kunnen voorstellen als een boerderij-achtig gebouw met meerdere woningen of een groepje Tiny Houses een plek krijgen. Dit is mede de reden dat het aantal woningen per kamer nog niet vastligt: zodat de mogelijkheid open blijft om bijzondere woonvormen toe te staan waar vraag naar is.
BUFFERZONE De omwonenden van de Prikkebosk gaven aan graag een buffer te willen houden tussen de huidige woningen aan het Fermanjepaad, de Dammeloane, de Doniawei en de nieuwe woningen in de Prikkebosk. De bebouwingsvrije zone kan ingevuld worden met andere opties c.q. wensen. Het uitgangspunt hierbij is dat er geen hoogopgaande beplanting of bebouwing wordt toegevoegd, zodat de huidige landschappelijke kamers herkenbaar blijven. Direct achter de bestaande tuinen liggen mogelijkheden voor de omwonenden om stukken land aan te kopen, waardoor zij hun tuin kunnen uitbreiden. Een voorwaarde hierbij is dat de inrichting van de tuin past bij het landschap en dat ook hier de afrastering natuurlijk overgaat in het landschap. In het overige deel van de bufferzone kan de agrarische functie worden behouden, waarbij het accent verschuift van landbouw naar agrarisch natuur-/ ecologisch beheer en het kleinschalig, hobbymatig houden van dieren. Hiervoor kunnen er kampjes worden ingericht die worden afgesloten van de andere delen met houten weidehekken.
13. Voor andere wensen en ideeen, zoals een uitbreiding van de moestuintjes of het toevoegen van bos en outdoor fitnessfaciliteiten, blijft potentieel ruimte beschikbaar. De gemeente kan in de uitwerking bepalen of aanvullende plannen van huidige en/ of toekomstige bewoners passend zijn bij de nieuwe functies en de karakteristiek van de Prikkebosk.
OVERGANGEN EN AFSCHEIDINGEN De kracht van het plan is het huidige landschap. Bij de inrichting van de kavels kan veel gedaan worden om het landschap in zijn waarde te laten. Bijvoorbeeld door geen schuttingen toe te passen, maar lage heggen en lage beplanting. De ruime kavels bieden ook de mogelijkheid om helemaal geen erfafscheidingen toe te passen. Vooral waar de kavels grenzen aan het landelijk gebied is dit wenselijk. Hoe meer het lijkt alsof de woningen gewoon in het huidige landschap zijn neergezet, hoe aantrekkelijker het beeld. Omdat er ook dieren worden gehouden op de agrarische gronden, zal afkadering van percelen nodig zijn. Door hiervoor alleen houten weidehekken toe te passen ontstaat een eenduidig en landelijk beeld. De weidehekken kunnen ook ingezet worden als begrenzing/ overgang van de kavels naar de agrarische gronden, waarbij de weide onder het hek doorloopt op de kavel. Bewoners komen bij het Fermanjepaad het gebied binnen. Daar komt waarschijnlijk ook een weidehek. Door hier een verbijzondering aan/van het hek te maken, wordt de entree van het gebied gemarkeerd.
14.
15.
PADEN
16.
De ontsluiting van de nieuwe woningen is aan de westzijde van het plangebied via het Fermanjepaad en de T.E. Teunissenwei. Het voor auto’s toegankelijke hoofdpad krijgt een landelijke uitstraling door het toepassen van halfverharding. Het pad wordt smal gehouden zodat het zoveel mogelijk wegvalt in de omgeving. Op een aantal plekken kan het pad wat breder worden gemaakt, zodat auto’s elkaar kunnen passeren. Bijvoorbeeld daar waar het pad de singels kruist, omdat dit al natuurlijke afremplekken zijn waar auto’s even op elkaar wachten. Dit hoofdpad ontsluit ook een bestaande woning aan het Fermanjepaad.
De Prikkebosk is nu nog ontoegankelijk, maar door de komst van de nieuwe ontwikkeling ontstaat een kans om het wandelnetwerk uit te breiden. Dit kan door een aantal verbindingen tussen het hoofdpad en de bestaande wandelroutes te maken. Bijvoorbeeld een schelpenpad richting het Fermanjebosk of naar de Dammeloane. Voor dit laatste kan bijvoorbeeld de rioleringstrook worden gebruikt, waarop toch niet gebouwd mag worden. Een andere optie is informeler: wandelaars de mogelijkheid geven om een weiland of kamp te doorkruisen. Dit kan doormiddel van zelfsluitende klaphekken.
In de zuidwestelijke woonkavel-kamer worden de kavels direct ontsloten op het hoofdpad. De andere woonkavel-kamers worden indirect ontsloten met doorgangen door de singels. Dit zijn duikers in de watergangen waaroverheen de kavelpaden liggen. Deze worden in dezelfde stijl als het hoofdpad uitgevoerd. Op de duikers kan een houten hek worden toegevoegd zodat het gevoel van een bruggetje ontstaat.
Het plan biedt wandelaars een leuke aanvulling op de bestaande routes door een afwisseling van mooie woningen, de kampjes, het hoofdpad en wat informelere verbindingen.
VOORBEELD UITWERKING Weidehekken vormen de overgang van priveterrein naar landschap. Ecologisch agrarisch beheer met bijvoorbeeld kruidenrijke akkerranden. Bijzondere woonvormen zijn mogelijk in een overeenkomende architectuurstijl. De twee noordelijke woonkavel-kamers lijken hier het meest geschikt voor. Afwisseling tussen kampen en woonkavel-kamers zorgt voor een landelijke uitstraling en gevarieerde omgeving. Een informele wandelroute kan gecreëerd worden door klaphekken te plaatsen aan de rand van weides en geen pad aan te leggen. Lage heggen en lage beplanting voor erfafscheidingen. Vrijstaande woningen op kavels van circa 1.000 tot 1.800 m2 is het uitgangspunt, maar andere vormen zijn mogelijk, zoals een Kangoeroewoning. Door kavelontsluitingen te combineren hoeven er minder doorgangen door de singels te worden gemaakt.
17.
HET VERVOLG De hiervoor beschreven planinrichting is een visie voor het gebied, de uiteindelijke invulling van de Prikkebosk staat nog niet vast. De komende tijd gaat de gemeente hierover in gesprek met de omgeving, andere belanghebbenden en geïnteresseerde partijen. Zijn er bijvoorbeeld omwonenden die hun tuin willen uitbreiden? Zijn er mensen die graag dieren willen houden in de kampjes? Zijn er misschien nog andere invullingen te bedenken in de bufferzone? Allemaal vragen waarmee de gemeente Dantumadiel de komende jaren aan de slag gaat. De volgende stap is om tot een breedgedragen, uitgewerkt stedenbouwkundig plan te komen. Dit plan moet uiteindelijk leiden tot een aantrekkelijke woonomgeving waar Damwâld trots op kan zijn!
18.
Bijlage 2 Stedenbouwkundig plan versie 12 september 2023
53/110
54/110
STEDENBOUWKUNDIG PL AN
PRIKKEBOSK DAMWÂLD
2
2
3 1
1
2
12 september 2023 3
5*
INHOUDSOPGAVE Inleiding Het plangebied Het proces Leeswijzer
3 3 3 3
HOOFDSTUK 1: DE CONTEXT Historische ontwikkeling van het landschap Damwâld groeit Huidige situatie Recreatief gebruik en belemmeringen Wensen uit de omgeving Beleid Woningbehoefte Damwâld
4 5 7 8 10 11 11 12
HOOFDSTUK 2: PLANUITGANGSPUNTEN Het wonen wordt ingepast in het landschap Uitbreiding recreatieve routes Meer bomen en watergangen Gebruik agrarische gronden Uitgangspunten voor bijzondere woonvormen Plankaart
13 14 15 15 16 17 18
HOOFDSTUK 3: STEDENBOUWKUNDIG PLAN Profielen Singels, water en (voedsel)bos Verlichting Wegen en ontsluitingen Paden Bermen middelste landschapskamer Ontsluiting woonvlakken door de singels De verkaveling van de woonvlakken Verschillen tussen de woonvlakken Voorbeeldverkavelingen De woningen Woningafmetingen Aanvullende ideeën
19 20 21 22 23 23 24 24 25 27 28 29 30 31
COLOFON OVERZICHT REFERENTIEBEELDEN
Stedenbouwkundig plan Prikkebosk Damwâld - 12 september 2023
Doniawei
INLEIDING
a Fermanjepa
Aan de oostzijde van Damwâld ligt een karakteristiek stukje Friese Woudenlandschap waar een plan wordt uitgewerkt voor het bouwen van maximaal twintig woningen: Prikkebosk. De gemeente heeft met omwonenden en vertegenwoordigers uit Damwâld nagedacht over de mogelijkheden hiervoor. Dit heeft eind 2019 geleid tot een globale visie voor Prikkebosk. Die visie houdt rekening met de woningbehoefte van het dorp, de wensen van omwonenden én de karakteristiek van dit aantrekkelijke gebied. Dit stedenbouwkundig plan is de uitwerking van die visie tot een concreet plan voor de aanleg van Prikkebosk.
HET PLANGEBIED
d
Prikkebosk is het gebied dat wordt begrensd door het Fermanjebosk en de linten Fermanjepaad, Doniawei en Dammeloane. De zuidgrens ligt iets ten zuiden van het Halepaad, ongeveer ter hoogte van het begin van de bebouwde kom aan de Dammeloane.
Dammeloane
HET PROCES
3.
Plangebied Prikkebosk
ei
T.E. Teunissenw
Vanaf het opstellen van de visie voor het Prikkebosk is gekozen voor een gebiedsontwikkeling met een open procesmatige aanpak waarin de input van de omwonenden een belangrijke rol speelt. Na de visievorming in 2019 is in 2020 gewerkt aan een uitwerking van het stedenbouwkundig plan. Tijdens dit proces zijn de plannen in inloopavonden met de omwonenden besproken. Daarnaast zijn er gesprekken gevoerd met omwonenden die interesse hebben in het uitbreiden van hun tuin, gebruik willen maken van de agrarische gronden of andere verzoeken hebben. Een eerste opzet is besproken met de provincie Fryslân en vanuit de input van de provincie zijn herzieningsvoorstellen opgesteld. In juli 2021 zijn deze voorstellen voorgelegd aan de omwonenden tijdens een inloopavond. De input van de provincie, in combinatie met de opgehaalde input tijdens de inloopavond, heeft geleid tot het voorliggende stedenbouwkundig ontwerp.
d
Halepaa
LEESWIJZER Dit stedenbouwkundig plan is opgebouwd in drie delen. Het opent met een analyse van het plangebied en de opgave. Vervolgens wordt ingegaan op de manier waarop het plan reageert op deze context. Het derde hoofdstuk is de uitwerking van het stedenbouwkundig plan, waarin getoond wordt hoe het wonen, het landschap en de stedenbouwkundige elementen eruit gaan zien. Stedenbouwkundig plan Prikkebosk Damwâld - 12 september 2023
Fermanjebosk
HOOFDSTUK 1 DE CONTEXT BEPALEN VAN DE CONTEXT DOOR MIDDEL VAN LANDSCHAPS-, BELEIDS- EN STEDENBOUWKUNDIGE ANALYSES
Stedenbouwkundig plan Prikkebosk Damwâld - 12 september 2023
HISTORISCHE ONTWIKKELING VAN HET LANDSCHAP Het landschap van de Noordelijke Friese Wouden is in de basis ontstaan door drie keileemplateau’s met een laag dekzand en de laaggelegen geulen daar tussenin, die het water afvoerden. Tijdens het warmere Holoceen werd in de natte en lage delen veen gevormd. Waaronder door het gebied ten zuiden van Damwâld. Door de stijgende grondwaterspiegel ontstond later hoogveen, een proces dat rond het begin van de jaartelling was voltooid. Op dit lege landschap verscheen al snel bewoning. De eerste sporen in de Noordelijke Friese Wouden dateren al van 8300 jaar voor onze jaartelling. Het waren vooral jagers en verzamelaars die geen vaste bewoning kende. Rond 4000 v.Chr. werden deze mensen boeren, die in permanente nederzettingen verbleven. Dit gebeurde eerst vooral op de hoger gelegen keileemruggen. Vanaf de 10e eeuw trokken de bewoners van de kleikweldergebieden massaal het veen in, ook naar de Noordelijke Friese Wouden. De vraag naar landbouwgrond en de stijging van de temperatuur – waardoor de natte veengebieden per boot toegankelijk werden – waren de oorzaak. Op grote schaal werd het veen ontwaterd om het geschikt te maken voor landbouw. Aanvankelijk werd vanuit bestaande nederzettingen steeds meer veen omgezet in cultuurgrond. Door de veenafgraving waren lange, smalle percelen ontstaan. Op de zandgronden boven N.A.P.
werden die niet door in de zomer droogvallende sloten maar door houtsingels van elzen gescheiden. Voor een snelle afwatering waren aan weerszijden wel greppels gegraven, vooral op plekken waar het ondoordringbare keileem aan de oppervlakte kwam. De houtsingels dienden als veekering en voor boerengeriefhout. In deze periode is de huidige verkavelingsstructuur en het singellandschap van Prikkebosk ontstaan.
Aesgama State.
Stedenbouwkundig plan Prikkebosk Damwâld - 12 september 2023
5. De combinatie van een slagenlandschap (lange, lineaire percelen) en een coulisselandschap (elzen en houtwallen) gaven de Friese Wouden al vroeg een uniek, intiem karakter. Dat laatste werd al snel onderkend en ontdekt door de adel en de stedelijke elite. Vanaf eind 17e eeuw vestigden zij zich, in de noordelijke delen vaak op de locaties van eerdere stinsen, op voorname huizen met parken. Een voorbeeld hiervan is de Aesgama State die vroeger aan de Doniawei stond. De noordoosthoek van het plangebied was onderdeel van de gronden van de state. In het gebied aan de zuidkant van de zandrug, lagen meerdere zandkoppen in een soort rij parallel aan de Doniawei-Foarwei. Dit werd de Halen genoemd. Vanaf circa 1800 gingen hier ook mensen wonen. Na 1850 nam de bewoning op de Halen toe en kwamen her en der kleine wâldhuskes. Dankzij deze bewoning zijn tussen 1850 en 1950 de Halepaden ontstaan. Iedereen ging nog lopend voor een boodschap, naar school of naar de kerk en dit gebeurde informeel door de kortste routes door de landen te nemen. Zo ontstonden smalle zandpaden die, met de tijd aan elkaar gekoppeld, een tweede route door het landschap vormden. Door de ruilverkaveling in de jaren ‘70 zijn veel van de paden verdwenen. In het plangebied is echter vrij recent een deel van het Halepad teruggebracht.
Grondsoortenkaart met Prikkebosk in het gele rechthoekje.
6.
Grietenijkaart uit 1718 van Schotanus-Halma. Stedenbouwkundig plan Prikkebosk Damwâld - 12 september 2023
DAMWÂLD GROEIT
7.
De dorpen bleven door de eeuwen heen doorgroeien. Ten zuiden van Dokkum lagen de dorpen Akkerwoude, Murmerwoude en Dantumerwoude tot diep in de 20ste eeuw, als een zandeiland, in een rij op de zandrug. De weg (DoniaweiFoarwei) over het hoge, droge deel van het keileemplateau fungeerde als ontginningsas. Het landschap was van oudsher al ontgonnen vanaf die hoge as. Boerderijen lagen langs de weg en de boeren ontwikkelden een landschap wat bestond uit boomwallen en houtsingels, die in de lagere delen overgingen in elzensingels, die uiteindelijk uitmondde in opstrekkende kavels met sloten waar het water in bleef staan. Vanuit de ontginningsassen over het hogere deel ontstonden laantjes die op hun beurt ook weer bouwassen werden. Bijvoorbeeld de Dammeloane en het Fermanjepaad. Op het kaartbeeld is te zien hoe het wonen in het landschap stapsgewijs groeit. Tot ver in de 20e eeuw alleen op de zandrug en soms langs de ontginningsassen in zuidelijke richting. Dit verandert vanaf de jaren ‘60, wanneer een eerste grote uitleglocatie wordt gevormd in het gebied ten westen van de Haadwei en ten zuiden van de Foarwei. Vanaf de jaren ‘80 wordt er uitgebreid in alle kwadranten die liggen om het kruispunt van de Haadwei en de Foarwei-Doniawei. In deze periode is ook de woonbuurt ten westen van Prikkebosk aangelegd, met als belangrijkste ontsluitingsweg de T.E. Teunissenwei.
Het idee was toen nog, om deze weg op termijn door te trekken door het plangebied en van Prikkebosk een vergelijkbare woonbuurt te maken. In die jaren wordt aan de zuidkant van deze uitbreiding het Fermanjebosk aangelegd, als bosrand van het dorp. Vandaag de dag zien we dat Damwâld fors gegroeid is en dat daarmee grote delen van het singellandschap zijn verdwenen. Toch zijn er rond het dorp nog verschillende resten van het kenmerkende singellandschap aanwezig. Deze singels vormen afgesloten kamers met een typerende maatvoering. De zo gevormde kavels zijn tussen de 35 en 75 meter breed en variëren in lengte tussen de 170 en 220 meter. Op de hogere delen worden de singels gevormd door opgaande bomen, (eik, berk, beuk, esdoorn) met een stevige heesterlaag (meidoorn, lijsterbes, vlier, hazelaar, sleedoorn). In een enkel geval staat deze beplanting iets verhoogd ten opzichte van het naastgelegen kavel. In dat geval is er sprake van een Dykswal. Verder van de hogere delen vinden we een ander type singel die voornamelijk bestaat uit els met daartussen overblijvende soorten als berk, eik of meidoorn. Dit zijn de elzensingels. Elzen zijn goede groeiers en de singels werden dan ook regelmatig “afgezet” om het hout. De singels werden dus om de zeven tot tien jaar teruggerooid, waarbij de elzen even onder kniehoogte werden afgezaagd. Op deze wijze ontstonden ondoordringbare elzensingels.
Stedenbouwkundig plan Prikkebosk Damwâld - 12 september 2023
begin 20e eeuw
halverwege 20e eeuw
jaren ‘60
jaren ‘80
recent
luchtfoto nu
HUIDIGE SITUATIE
8.
Prikkebosk bestaat voor het grootste deel nog steeds uit de originele singelstructuur met de landschapskamers. Alleen aan de zuidkant van het plangebied zijn delen van de singels verwijderd, waardoor een grotere ruimte is ontstaan. Onderdeel van de singels zijn de sloten en greppels die het gebied ontwateren. De afwatering verloopt in zuidelijke richting, het maaiveld loopt een ruime meter af van noord naar zuid. De Doniawei vormt de noordelijke grens van Prikkebosk. Ter hoogte van Prikkebosk is het bebouwingslint redelijk gesloten met aan elkaar grenzende kavels. Hier en daar is tussen de woningen door, door de tuinen heen, het achterliggende gebied te ervaren. De Dammeloane vormt de oostelijke begrenzing van het plangebied. Het is een doorgaande verkeersroute en daarom breder en dichter bebouwd dan het Fermanjepaad. Het lint is echter wisselend open en dicht, waardoor Prikkebosk op een aantal plekken tussen de bebouwing door te ervaren is. Het Fermanjepaad heeft veel meer het karakter van een pad door het bos, maar aan de noordzijde van dit pad zijn de ‘open’ kamers van het plangebied goed te ervaren. Aan dit pad staan kleine groepjes woningen in een landelijke setting. Het Fermanjebosk begrenst de zuidwestkant van het plangebied. Het bos vervult een belangrijke rol in de woonbeleving van Damwâld.
Het wordt recreatief veel gebruikt voor wandelen, fietsen en paardrijden en het zorgt voor een natuurlijke en aantrekkelijke uitstraling van deze rand van het dorp. In het zuiden van het plangebied en deels door het bos heen ligt het ‘herstelde’ Halepaad, een door Damwâldsters gerestaureerd zandpad. Het is onderdeel van recreatieve routes van en naar het Fermanjebosk.
Beeld vanaf het Fermanjepaad op de noordwestelijke landschapskamer.
Doniawei, op een plek waar het achterliggende gebied te ervaren is.
Het Halepaad in het Fermanjebosk.
Lintbebouwing aan het Fermanjepaad.
Landschapskamer in de noordoosthoek van het plangebied.
Grote landschapskamer ten noorden van het Halepaad.
De singels in het gebied zijn op dit moment relatief hoog, omdat ze al vele jaren niet zijn teruggezet. De gronden in de kamers worden voornamelijk agrarisch gebruikt. Op een aantal plaatsen staat dit gebruik in dienst van omwonenden en houden zij hier bijvoorbeeld paarden op.
Stedenbouwkundig plan Prikkebosk Damwâld - 12 september 2023
PRIKKEBOSK - STATUS SINGELS
PRIKKEBOSK - STATUS SINGELS bestaande singels bestaande singels verdwenen singels verdwenen singels
Status van de singels in het plangebied. Stedenbouwkundig plan Prikkebosk Damwâld - 12 september 2023
10 februari 2022
10 februari 2022 PRIKKEBOSK - SCHOUWWATERGANGEN PRIKKEBOSK - SCHOUWWATERGANGEN watergangen watergangen schouwwatergangen schouwwatergangen
Status van de watergangen in het plangebied.
15 september 2021
15 septe
RECREATIEF GEBRUIK EN BELEMMERINGEN Samen met de rechte bebouwingslinten Dammeloane en het Fermanjepaad vormt het Halepaad een onderdeel van de wandelrondjes die veel Damwâldsters maken. Een ander belangrijk deel van deze wandelrondjes is ook het Fermanjebosk, dat ten zuidwesten van het plangebied eind jaren ‘70 is aangelegd. De Dammeloane is onderdeel van een menroute (route voor paard en wagen). Ruiters zonder wagen kunnen ook het Halepaad op richting het Fermanjebosk. Op dit moment zijn er door het plangebied heen geen wegen of paden aanwezig. Ten behoeve van de nieuwe woningen zal een weg worden aangelegd. Dit is een aanleiding om wel doorgaande langzaamverkeersverbindingen te maken. Zo’n verbinding kan bijvoorbeeld de speeltuin en het trapveldje in de noordoosthoek en het trapveldje ten westen van het plangebied met elkaar verbinden. Het is niet wenselijk om een oost-westverbinding voor de auto’s te maken. Gemotoriseerd verkeer dient alleen via de T.E. Teunissenwei de nieuwe woonbuurt in te komen en te verlaten, zodat er geen sluiproutes ontstaan. Door het gebied ligt een riool waarop niet mag worden gebouwd.
bos
menroute
speeltuin
ruiterpad
trapveldje
wandelroutes
moestuin
informeel pad door het bos
vrijwaringszone riolering
Stedenbouwkundig plan Prikkebosk Damwâld - 12 september 2023
WENSEN UIT DE OMGEVING
BELEID
Tijdens het opstellen van de visie zijn de eerste wensen uit de omgeving opgehaald. In 2020 en 2021 hebben omwonenden specifieker aangegeven wat ze wilden. De wensen van de omwonenden zijn niet altijd verenigbaar met elkaar. Ook zijn er wensen die maar één keer genoemd zijn en/of weinig bijval krijgen. Daarentegen zijn er ook wensen die veelvuldig voorkomen of door iedereen onderschreven worden. Zo gaven veel mensen aan de nieuwe woningen graag op wat afstand van de huidige woningen te willen. De zone tussen oud en nieuw kan dan groener worden: minder landbouw, meer bomen of ecologisch beheer. Het uitbreiden van het wandelnetwerk of het aanleggen van ruiterpaden wordt als grote kans gezien. Meerdere omwonenden gaven aan wel wat extra grond bij hun kavel te willen. Om de tuin uit te breiden of om hobbymatig dieren te houden.
Er is beleid bij zowel de provincie als de gemeente waaraan het plan voor Prikkebosk wordt getoetst. Het bestemmingsplan is de plek waarop hier voornamelijk wordt ingegaan. In deze alinea worden alleen de beleidspunten genoemd die een direct effect hebben op de opzet van het stedenbouwkundig plan. Het zijn aspecten waar het ontwerp rekening mee moet houden.
Naast de hoofdwensen zijn veel andere ideeën geopperd. Bij een verdere uitwerking van de plannen kan gekeken worden of dit soort wensen passend zijn bij het totaalplaatje. Natuurlijk moet dan ook bekeken worden of er breder draagvlak voor is en of plannen (financieel) haalbaar zijn. Interessante ideeën waren onder andere: • • • • • • •
Het bos vergroten; Realisatie van een speelbos; een boartersplak; Voedselbos; Outdoor fitness; Moestuin uitbreiden; Wel koopwoningen maar niet met eigen grond, bijvoorbeeld Tiny Houses; Woonboerderij, meerdere woningen in één volume, bijvoorbeeld starters of seniorenwoningen in een soort boerderij.
Fermanjepaad 9A is destijds gerealiseerd met zicht op de ontwikkeling van Prikkebosk. Daarom is deze woning niet naar het Fermanjepaad, maar naar het achterliggende gebied georiënteerd. De ontwikkeling van Prikkebosk biedt de kans om deze woning aan de oostzijde te ontsluiten.
Stedenbouwkundig plan Prikkebosk Damwâld - 12 september 2023
Verordening Romte - provincie Fryslân De verordening geeft aan dat ontwikkelingen in het buitengebied aansluitend aan Bestaand stedelijk gebied moeten worden gerealiseerd. Grutsk op ‘e Romte Prikkebosk valt binnen de Noordelijke Wouden. Grutsk beschrijft een aantal stedenbouwkundige uitgangspunten die bepalend zijn voor de herkenbaarheid van het gebied en daarom moeten worden gerespecteerd in het ontwerp. Dit zijn: • De kleinschaligheid van het gebied met hoge dichtheid aan opstrekkende percelen (richting aan het landschap gevend) grensbeplanting van houtwallen en elzensingels (‘in’ de slootrand) en een dicht netwerk van kleinschalige infrastructuur (zandpaden en sloten); • De houtwallen bevinden zich op de hogere zandgronden en vormen samen een landschappelijke structuur die van belang is in stand te houden; • De samenhang van historische wegen met bebouwingslinten en rijke schakeringen aan wegbeplanting in verschillende vormen: singels, bomen, hagen. • De herkenbaarheid en beleefbaarheid van het natuurlijke reliëf in de vorm van de dekzandrug; • De verbinding tussen de linten en het landschap versterken door het niet dicht te bouwen van openingen in het lint. Zo blijven de singels en houtwallen ook vanuit het bebouwingslint herkenbaar en beleefbaar. Nieuwe en historische bebouwing wordt op een evenwichtige wijze met elkaar verbonden.
Bossenstrategie, ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit en gezamenlijke provincies, november 2020 De bossenstrategie is een uitwerking van een afspraak in het Klimaatakkoord. Met meer bomen kan er meer koolstof uit het broeikasgas CO2 worden vastgelegd, wordt de natuur versterkt en kan worden bijgedragen aan het herstellen van de biodiversiteit. De doelstelling van de bossenstrategie geeft aan, dat er wordt verkend hoe in 2030 in Nederland 10% procent meer bos kan worden gerealiseerd. Dit betekent een toename van 37.000 hectare bos, waarvan 9.000 hectare buiten Natuurnetwerk Nederland gerealiseerd. De provincie vraagt alle gemeenten hieraan bij te dragen.
11.
WONINGBEHOEFTE DAMWÂLD In 2018 is een woningbehoefte-onderzoek uitgevoerd. Dit liet zien dat voor de komende jaren een lichte toename van de woningbehoefte wordt verwacht in Damwâld. Het Woningmarktonderzoek stuurt aan op een breed aanbod aan woningtypen in een bandbreedte tussen de 45 en 65 woningen als standaardbehoefte met daar bovenop een aanvullende (boven)regionale vraag van 20 woningen. Binnen en tegen Damwâld liggen meerdere potentiële nieuwe woonlocaties. Een deel daarvan zijn de vrijgekomen schoollocaties. Voor de locaties binnen het dorp worden op dit moment plannen gemaakt, variërend van zeer concreet tot schetsfase. Deze plekken lijken geschikt voor bepaalde doelgroepen zoals starters en ouderen. Bijvoorbeeld omdat hier de nodige voorzieningen dichtbij liggen. Op de locaties binnen het bestaand stedelijk gebied is ruimte voor het invullen van de standaardbehoefte. Prikkebosk wordt gezien als bijzonder woonproject waar de aanvullende (boven)regionale vraag wordt bediend. In Prikkebosk is ruimte om buiten de basisbehoefte én voor andere doelgroepen te bouwen. De gemeente heeft in het verleden al plannen gehad met veel woningen voor Prikkebosk, maar omdat er nu minder behoefte is, voorziet de gemeente nu maximaal 20 woningen op deze locatie.
Verder blijkt uit het onderzoek van KAW dat Prikkebosk als locatie gewild is bij alle doelgroepen en vooral bij bewoners met een grote verhuiswens. Als geschikte woningtypes voor het gebied gaven bewoners vooral ‘vrijstaande koopwoningen’ aan, maar ook ‘gelijkvloerse koop-en huurwoningen’. De uitkomsten van het woningbehoefte-onderzoek passen bij het unieke karakter van het gebied. Kenmerken die elkaar kunnen versterken. Er wordt daarom bewust ingezet op bijzondere woonvormen: kwalitatief hoogwaardig en met een bijzondere uitstraling of bijzonder in zijn samenhang en/of relatie met de omgeving. Maar er is ook plek voor conventionelere kavels. Daarnaast kan er gebruik worden gemaakt van de omliggende agrarische gronden voor hobbymatige doeleinden. Dit maakt Prikkebosk tot een kleinschalig, landschappelijk en bijzonder woongebied. Met mogelijkheden voor zowel de lokale markt, als voor een ieder met nieuwe woonideeën. Er liggen kansen om unieke woonwensen te vervullen, met woonplannen die opgaan in en gebruik maken van de kwaliteiten van het Woudenlandschap.
Stedenbouwkundig plan Prikkebosk Damwâld - 12 september 2023
12. Melkfabriek Thiedemapark
Camstrastrji�e
Moune�lle
De Fontein De Saad De Bron
Prikkebosk
Botkeskoalle
Potentiële woonlocaties in en tegen het bestaand stedelijk gebied van Damwâld
HOOFDSTUK 2 PLANUITGANGSPUNTEN UITGANGSPUNTEN VOOR DE PLANONTWIKKELING MET UITLEG OVER HOE HET PLAN REAGEERT OP DE CONTEXT
Stedenbouwkundig plan Prikkebosk Damwâld - 12 september 2023
HET WONEN WORDT INGEPAST IN DE KAMERS De bestaande structuren en kwaliteiten van het gebied zijn het allerbelangrijkste. Dat betekent vooral het behouden van het landelijke karakter. De structuur van het landschap wordt dus niet aangepast ten behoeve van het wonen, maar de woningen worden ingepast in de bestaande structuur van het landschap. De woningen geven de indruk ‘te gast zijn’ in het landschap. Het gebied behoudt een landelijke uitstraling door de singels, de kleinschaligheid, een landelijke architectuur en een afwisseling van wonen en extensief agrarisch beheer/hobbymatig agrarisch gebruik. Door het toepassen van eenvoudige afrasteringen, spaarzame beplanting en zo weinig mogelijk verharding en verlichting wordt het karakter van het landschap behouden. Er wordt expliciet niet gekozen voor de verdichting van de bestaande linten, zoals uitbreiden aan het Fermanjepaad of bouwen direct achter het lint aan de Doniawei. Dit om de huidige open ruimtes en beleefbaarheid van het landschap vanaf deze linten in stand te houden. Gekozen wordt voor een nieuw lint dat de dwarssingels in oost-westrichting volgt en aan beide uiteinden aansluit op het bestaand stedelijk gebied van Damwâld. Omdat dit lint meerdere landschapskamers doorkruist, staan de woningen gezamenlijk aan de weg, maar liggen zij in verschillende landschapskamers.
Per kamer is een woonvlak gedefinieerd, waarop één of meerdere woningen komen. Een paar kamers blijven onbebouwd, om open ruimtes te behouden met doorzichten op het agrarische landschap. De woningen staan hier op de koppen van de landschapskamers en gaan zowel een relatie aan met de weg als met het achterliggende weiland. Aansluitend aan het noordelijke lint en de woonvlakken hieraan, komt een tweede weg in zuidelijke richting. Deze weg ligt langs de randen van de middelste landschapskamer van Prikkebosk. Zij ontsluit nog eens drie woonvlakken en de woning aan Fermanjepaad 9A. Het wonen ligt zo aansluitend aan elkaar, maar heeft toch overal een relatie met het landschap.
Stedenbouwkundig plan Prikkebosk Damwâld - 12 september 2023
14.
UITBREIDING RECREATIEVE ROUTES Aan het uiteinde van de wegen is ruimte gecreëerd om te draaien en keren. Ook sluiten hier paden aan voor niet-gemotoriseerd verkeer, waardoor nieuwe wandel-, men- en fietsverbindingen ontstaan en het recreatieve wandel- en mennetwerk wordt uitgebreid. Het pad aan de noordoostzijde is primair bedoeld voor langzaamverkeer, maar kan gebruikt worden door de hulpdiensten bij calamiteiten. Zo is Prikkebosk wel van twee zijden te benaderen door de hulpdiensten en kunnen fietsers en wandelaars van de speeltuin aan de Doniawei naar het speelveld aan de T.E. Teunissenwei gaan, maar kan Prikkebosk niet gebruikt worden als autosluiproute.
MEER BOMEN EN WATERGANGEN Aan de zuid- en oostzijde van Prikkebosk worden nieuwe singels aangelegd en de slecht onderhouden singels hersteld. Aan de zuidzijde komen de twee verdwenen singels en greppels/watergangen terug. Hierdoor worden de oude landschappelijke structuren in het zuidelijke deel van het plangebied hersteld. De hoofdontwatering wordt verlengd in noordelijke richting, wat gaat zorgen voor een verbetering van de waterhuishouding van het gebied. Het Fermanjebosk kan worden uitgebreid in oostelijke richting. Daarmee wordt een bijdrage gedaan aan de bossenstrategie en het vervult een wens uit de omgeving. De uitbreiding van het bos wordt ingezet als een vergroting van het recreatieve netwerk en de recreatieve beleving van het Fermanjebosk. De aanleg van een voedselbos behoort tot de mogelijkheden.
Stedenbouwkundig plan Prikkebosk Damwâld - 12 september 2023
15.
GEBRUIK AGRARISCHE GRONDEN De omwonenden zijn geinteresseerd in het gebruik van de overige, agrarische gronden. Voor nieuwe bewoners kan dit ook interessant zijn. Veel bewoners aan de Doniawei hebben aangegeven dat zij hun tuin willen uitbreiden. Zolang de structuur van het landschap en daarom de singels worden behouden, kan hieraan worden meegewerkt. Het plangebied bestaat uit noordzuidgerichte landschapskamers. Op de koppen van een deel van deze kamers staan bestaande woningen, bijvoorbeeld aan de Doniawei. Tuinuitbreidingen zijn landschappelijk mogelijk wanneer: 1. 2.
de tuinuitbreiding plaatsvindt in een landschappelijke kamer waar op de kop bestaande woningen staan en; de tuinuitbreiding over de gehele breedte van de landschappelijke kamer plaatsvindt.
Er dient dus per landschappelijke kamer een nieuwe rechte overgang tussen tuinen en agrarische grond te komen. Dit betekent dat per kamer alle tuinen even diep moeten worden uitgebreid. Daarnaast dient de nieuwe grens tussen de tuinen en het landschap als één geheel te worden vormgegeven. Op een aantal plekken zal dit onder andere het verplaatsen van de watergang betekenen, want een goede waterhuishouding moet worden behouden. Afstemming tussen de buren binnen één landschappelijke kamer over de gewenste diepte van de uitbreiding is daarom nodig. De overige percelen, gelegen tussen de nieuwe kavels en de bestaande linten langs de randen van Prikkebosk, behouden hun huidige uitstraling en agrarisch karakter. Waarbij wordt ingezet op meer extensief beheer en het hobbymatig gebruik door zowel de nieuwe als de bestaande bewoners. Het beoogde beeld is dus weilanden tussen de singels, waarop hobbymatig bijvoorbeeld paarden of schapen worden gehouden.
Stedenbouwkundig plan Prikkebosk Damwâld - 12 september 2023
16.
UITGANGSPUNTEN VOOR BIJZONDERE WOONWENSEN De uitkomsten van het woningbehoefte-onderzoek passen bij het unieke karakter van Prikkebosk: de vraag naar vrijstaande woningen, kwaliteit, een landelijke setting en levensloopbestendig wonen kan hier ingevuld worden. In Prikkebosk is namelijk voldoende ruimte voor grote kavels in een landelijke omgeving. Waarbij gebruik kan worden gemaakt van de omliggende agrarische gronden voor hobbymatige doeleinden. Dit biedt kansen voor zowel de lokale markt als breder. Er liggen kansen om unieke woonwensen te vervullen, met woonplannen die opgaan in en gebruik maken van de kwaliteiten van het singellandschap. Daarom wordt er bewust ingezet op bijzondere woonvormen: kwalitatief hoogwaardig en met een bijzondere uitstraling of bijzonder in zijn samenhang en/of relatie met de omgeving. Het is niet de bedoeling om vooraf precies te bepalen hoe dit wonen eruit komt te zien, maar om dit met een open blik aan te bieden aan de markt. Dit betekent dat er unieke woonconcepten kunnen komen, maar ook dat er gekozen kan worden voor een meer traditionele oplossing. Omdat er verschillende woonvlakken ontstaan, van elkaar gescheiden door singels, kunnen er oplossingen per woonvlak worden uitgewerkt. Wel zijn er enkele spelregels nodig om het wonen te organiseren en positioneren. Een goede basis waarbinnen vrijheid mogelijk is.
17. Gericht zijn op de openbare ruimte betekent op een aantal plekken dat woningen en erven op meerdere zijdes worden gericht. Bijvoorbeeld bij het kruispunt van de twee wegen of bij het Fermanjepaad. Op dit soort plekken is aandacht nodig voor de hoeksituatie. Een tweede uitgangspunt is dat het wonen dient te reageren op de aard van het woonvlak. Sommige woonvlakken liggen bijvoorbeeld op de kop van een landschapskamer. De woningen en de erfinrichting kunnen hier de richting van de landschapskamer benadrukken en doorzichten vrijlaten waardoor de kamer te ervaren is vanaf de weg. Andere woonvlakken liggen meer omsloten door singels, waardoor een doorzicht minder van belang is, maar bijvoorbeeld meer aandacht kan zijn voor het groeperen van de woningen op het woonvlak. Als derde uitgangspunt is het is de bedoeling, dat de woningen de indruk geven ‘te gast zijn’ in het landschap. Dit geldt zowel voor de vrijstaande woningen als voor ensembles van woningen. Er zijn verschillende ‘trucs’ waarmee dit kan worden bereikt. Er zijn oplossingen in de manier waarop de woning zelf is vormgegeven, maar er zijn ook oplossingen door middel van de erfinrichting.
Het belangrijkste uitgangspunt is dat de woningen aan de wegen liggen en gericht zijn op de openbare ruimte. De noordelijke weg kent aan beide zijden lintbebouwing. De zuidelijk weg wordt voornamelijk aan één zijde begeleid door bebouwing. De woningen staan met een voorzijde naar de weg. Het maakt niet uit of dit nu de voorkant van een vrijstaande woning is of van een ensemble van woningen. Een bijkomend voordeel van dit uitgangspunt is, dat de woonvlakken in de basis een traditionele opzet hebben en altijd conventioneel verkaveld kunnen worden.
Er wordt ingezet op bijzondere woonvormen. Woningen kunnen binnen een woonvlak worden samengebracht tot een ensemble. Bijvoorbeeld als groepje rondom een centrale plek, maar gezamenlijk één volume van meerdere woningen vormen kan ook. Stedenbouwkundig plan Prikkebosk Damwâld - 12 september 2023
De woning te gast laten zijn in het landschap is deels bedoeld als bescherming van het beeld van het landschap, maar kan ook zorgen voor een bijzondere woonervaring, waarbij het landschap onderdeel wordt van het leven binnen.
PLANKAART C
LEGENDA 2 5*
8
C’
woonvlakken voor een maximaal totaal van 20 woningen beoogd aantal woningen per woonvlak beoogd aantal van vijf woningen verdeeld over deze twee woonvlakken strook vrij te houden van bebouwing/obstakels (o.a. ten behoeve van onderhoud singels) voorzijde kavels c.q. duidelijke gerichtheid woningen op deze zijde
9
uitbreiding bestaande tuinen (verzoek omwonenden) hobbyma�g agrarisch gebruik 4
bestaande moestuinen bestaand speelveld/speeltuin bestaande gebouwen
D
1
A’
B’
toegang door elzensingel ontslui�ng Fermanjepaad 9A bestaande wegen en paden asfaltverbreding Fermanjepaad klinkerweg fiets- en voetpad en noodontslui�ng hulpdiensten keervlak van grastegels verbreding watergang
A
B
1
nieuwe of herstelde elzensingels en nieuw bos
2
2
3
bestaande singels en bos
1
2 3 4
5
6 7 8 9 10 11 12
De bestaande singels in het gebied worden behouden en versterkt. In oost-westrich�ng volgt het nieuwe lint de bestaande singelstructuur. Nieuwe woningen worden in de landschappelijke kamers geplaatst. Langs de singels wordt een strook vrijgehouden ten behoeve van het onderhoud aan de singels. Een deel van het Fermanjepaad wordt verbreed om Prikkebosk aan te sluiten op de T.E. Teunissenwei. Aan de oostkant wordt een voet- en fietsverbinding naar de R. de Breestrji�e aangelegd, welke tevens dienst doet als noodontslui�ng voor de hulpdiensten. Ten zuiden van en direct achter de bebouwing langs de hoofdontslui�ng liggen nog drie woonvlakken. Deze worden ontsloten via een tweede weg die de bestaande singels volgt. Het zuidelijke pad ontsluit ook de bestaande woning Fermanjepaad 9A. Aan het einde van de zuidelijke weg een vlak grastegels ten behoeve van het opstellen van hulpdiensten en het keren van de vuilniswagen. Bij bestaande woonpercelen, gelegen aan de kopse kanten van landschapskamers, wordt de op�e geboden om tuinen uit te breiden. De gronden tussen de bestaande en nieuwe kavels worden verkocht voor agrarisch gebruik. In het zuidelijke deel van het plangebied wordt het bos uitgebreid met dichte bospercelen en smalle open percelen omkaderd door singels. Twee oude singels met watergangen worden teruggebracht.
Langs één van de singels komt een wandel-/ruiterpad dat het woongebied verbindt met het Halepaad.
PRINCIPES WOONVLAKKEN Kavels gericht op de noordelijke weg met aandacht voor de hoek/zijkant gericht op het Fermanjepaad. Kavels gericht op de noordelijke weg met aandacht voor doorkijken en rich�ng van de landschappelijke kamer. Woningen vormen samen een groep/eenheid. Woningen vormen samen een groep/eenheid dat als geheel gericht is op de noordelijke weg. Kavels gericht op de zuidelijke weg met een ondergeschikte posi�onering tov de woningen aan het lint. Woning posi�oneert zich als zichtbaar element door een opening in de nieuwe singel/er�eplan�ng.
Stedenbouwkundig plan Prikkebosk Damwâld - 12 september 2023
5*
2
E’
E 3
STEDENBOUWKUNDIGE UITGANGSPUNTEN 1
2
3
5
7 6
5* 1
F
10
11
F’
11
12
D’
HOOFDSTUK 3 STEDENBOUWKUNDIG PLAN
Stedenbouwkundig plan Prikkebosk Damwâld - 12 september 2023
PROFIELEN
20.
Profiel A-A’ - oostelijke deel noordelijke weg
Profiel D-D’ - betonpad
Profiel B-B’ - westelijke deel noordelijke weg
Profiel E-E’ - zuidelijke weg
Profiel C-C’ - overgang uitbreiding tuinen naar weiland
Profiel F-F’ - zandpad
Stedenbouwkundig plan Prikkebosk Damwâld - 12 september 2023
SINGELS, WATER EN (VOEDSEL)BOS De singels bestaan uit bomen en onderbegroeïng langs de watergangen. Zij zijn essentieel voor zowel het karakter als de ecologie van Prikkebosk. De bestaande singels worden daarom zoveel mogelijk behouden en waar nodig versterkt. Daarnaast wordt een aantal nieuwe singels aangelegd, als onderdeel van de uitbreiding van het bos en het terugbrengen van twee historische singels. De bestaande singels, greppels en watergangen worden nagelopen en krijgen een onderhoudscyclus. Ter verbetering van de waterhuishouding wordt een centrale watergang aangewezen die wat wordt verbreed en waarin water tijdelijk kan worden vastgehouden. Waar nodig wordt hiervoor aan één zijde de singel verwijderd. Deze watergang ligt langs de nieuwe wegen waardoor regelmatig onderhoud mogelijk is. Daarnaast zal ook één van de greppels/watergangen richting het noorden als centrale watergang gaan dienen. In combinatie met een goede afwatering ten zuiden van de tuinen en/of tuinuitbreidingen, die hier op aansluit. Aan de zuidzijde van het plangebied komt het oude verkavelingspatroon terug en dit wordt gebruikt voor de uitbreiding van het Fermanjebosk. Hierbij wordt dezelfde stijl als het Fermanjebosk gehanteerd: de landschappelijke structuur wordt behouden, waarbij de bestaande kamers worden gevuld met bomen.
Daarnaast zijn er smalle kamers met langgerekte weilandjes, die veelal aan de randen van het bos liggen en een relatie aangaan met het wonen. Dit beeld wordt ook doorgezet langs de oostzijde van het plangebied, waardoor er bij de zuidoostelijke woonvlakken ook een aantal nieuwe singels komen, in combinatie met het herstel van een slecht onderhouden bestaande singel. Eén van de terug te brengen singels wordt uitgevoerd als een dubbele singel met daar tussenin een zandpad. De nieuwe singels zijn in principe Elzensingels, maar er wordt gekeken naar een combinatie met meer besdragende struiken/onderbegroeïng, zoals dit in het verleden meer voorkwam. Ecologisch interessant vanwege de schuil- en voedselmogelijkheden voor vogels en kleine dieren. Voor de beplanting en bomen in de bospercelen wordt aansluiting gezocht bij het beeld en de soorten in het Fermanjebosk. Zowel de uitwerking van de singels als de bosuitbreiding wordt in overleg met Staatsbosbeheer opgepakt. verbreden watergang singels verwijderen tbv verbreding bestaande hoofdontwatering bosuitbreiding
indicatie centrale watergang noordzijde nieuwe greppels nieuwe en te herstellen singels
Stedenbouwkundig plan Prikkebosk Damwâld - 12 september 2023
21.
22. VERLICHTING De singels en watergangen vormen de ecologische ruggengraat van Prikkebosk. Zo gebruiken vleermuizen de singels als routes waar langs zij vliegen. Behalve het behoud van de singels is het ook noodzakelijk om het onderhoud van de singels goed af te stemmen. Bijvoorbeeld door elke keer maar een deel van de singels te snoeien, zodat dieren de mogelijkheid hebben om (tijdelijk) naar andere singels te verplaatsen. Vleermuizen zijn beschermde dieren die gevoelig zijn voor licht. Langs de nieuwe weg worden daarom alleen lantaarns geplaatst bij de kruispunten. Er wordt gekozen voor vleermuisvriendelijke verlichting. Deze geeft amberkleurig licht dat scherp gericht is op de weg en weinig verstrooiing geeft. Daarnaast hebben deze armaturen de mogelijkheid om bij het in- en uitschakelen langzaam op te komen en te doven of alleen aan te gaan als weggebruikers in de buurt komen door middel van een bewegingssensor. Bij de inrichting van de erven is het wenselijk om zo min mogelijk of geen buitenverlichting toe te passen. Ook kan nagedacht worden over het beperken van het uitstralen van licht vanuit de woningen.
Stedenbouwkundig plan Prikkebosk Damwâld - 12 september 2023
Vleermuisvriendelijk La Foglia-armatuur.
WEGEN EN ONTSLUITING
23.
De ontsluiting van Prikkebosk gaat via de T.E. Teunissenwei richting het westen naar de Haadwei. Ten behoeve hiervan wordt een stukje Fermanjepaad verbreed. Het afsluitingspaaltje, dat ervoor zorgt dat het Fermanjepaad geen doorgaande route voor auto’s is, wordt naar het noorden verplaatst. De kruising van de T.E. Teunissenwei naar het Fermanjepaad is nu nog gemaakt van klinkers. Dit wordt ook meegeasfalteerd, waardoor het asfalt van het Fermanjepaad geheel doorloopt en het Fermanjepaad als eigen lijn in het landschap herkenbaar is. De wegen van Prikkebosk krijgen een zo minimaal mogelijk profiel van 4,5 meter breed, uitgevoerd in roodbruine klinkers. Zij volgen de bestaande singelstructuren. De noordelijke weg (profielen A-A’ en B-B’) geeft alleen aan de westzijde toegang voor gemotoriseerd verkeer, zodat er geen sluiproutes ontstaan. De zuidelijke weg (profiel E-E’) eindigt tussen de woonvlakken. Voor gemotoriseerd verkeer is Prikkebosk dus een doodlopende weg. Ten behoeve van vrachtverkeer, hulp- en afvaldiensten zijn er een aantal plekken om te keren. Het kruispunt tussen de beide wegen is ruim genoeg opgezet om te draaien en steken. Bij het betonpad is de toegang tot het weiland aan de zuidzijde een plek om te steken. Aan het einde van de zuidelijke weg komt een keervlak van grastegels.
Beoogde verbreding Fermanjepaad
PADEN Aan de oostzijde komt een smal betonpad voor langzaamverkeer (profiel D-D’), dat Prikkebosk aansluit op de Rommert de Breestrjitte. Wandelaars, paarden en fietsers kunnen dus wel door Prikkebosk heen, auto’s niet. Dit pad is echter zo ingericht, dat het bij calamiteiten gebruikt kan worden door de hulpdiensten. Aan de zuidzijde wordt een zandpad (profiel F-F’) aangelegd naar het Halepaad. Aan weerszijden komt een singel. Hierdoor ontstaat ten westen van het pad een langgerekt, half-besloten landschapskamer, vergelijkbaar met de bestaande kamer ten westen van het Fermanjepaad. Het pad zorgt voor een uitbreiding van het netwerk aan recreatieve routes in en rond het Fermanjebosk.
asfaltverbreding Fermanjepaad klinkerweg betonpad naar Rommert de Breestrjitte zandpad naar het Halepaad keervlak van grasstenen Stedenbouwkundig plan Prikkebosk Damwâld - 12 september 2023
Overzicht aan te leggen wegen en paden
BERMEN MIDDELSTE LANDSCHAPSKAMER
24.
In de middelste kamer komen twee woonvlakken en de zuidelijke weg. Anders als aan het noordelijke lint, ligt het woonvlak hier niet direct tegen de weg aan. Daarnaast worden de twee woonvlakken van elkaar gescheiden door een smalle strook waar de riolering ligt. In deze landschapskamer zijn dus brede bermen en grasstroken aanwezig. Het eerder genoemde keervlak ligt ook in zo’n brede grasstrook. Deze stroken worden extensief beheerd en ingezaaid met een gras-/kruidenmengsel. Dit verhoogt de biodiversiteit van de bermen. Door zorgvuldig tijdstippen en locaties te kiezen dat er wordt gemaaid, zijn er gedurende een langere periode bloeiende bloemen en planten beschikbaar voor insecten.
Referentiebeeld keervlak van grasstenen.
ONTSLUITING WOONVLAKKEN DOOR DE SINGELS De zuidelijke weg ontsluit naast drie woonvlakken ook de bestaande woning aan Fermanjepaad 9A. Zowel hier, als op een aantal plekken bij de woonvlakken, zullen doorgangen door de singels moeten komen om de woningen te ontsluiten. Dit wordt tot een minimum beperkt door per woonvlak maar één doorgang toe te staan. Daarnaast mogen de doorgangen niet te breed worden. Uitgangspunt is een opening van maximaal 6 meter in de singel. De duiker die daarachter ligt om de watergang over te steken mag niet breder worden dan 8 meter inclusief de taluds.
Bestaande bloemen- en kruidenrijke akkerrand langs het Fermanjepaad.
Bij het verkavelen van de woonvlakken dient dus rekening te worden gehouden met de enkele doorgang door de singels. Wat gevolgen heeft voor de wijze waarop de woningen in de woonvlakken kunnen worden gepositioneerd.
max. 6 m.
max. 8 m.
Smalle doorgang door de singel naar een woonvlak. Stedenbouwkundig plan Prikkebosk Damwâld - 12 september 2023