Damwâld - Prikkebosk_ontwerp bestemmingsplan 19-09-23

bestemmingsplan

Damwâld - Prikkebosk Dantumadiel

DATUM IMRO IDN

18-09-2023 NL.IMRO.1891.BpDwPrikkebosk-ON01

PROJECT

Damwâld - Prikkeboskgemeente

OPDRACHTGEVER PROJECTNUMMER

Dantumadiel 20200433

AUTEUR STATUS

ontwerp

Inhoudsopgave Toelichting Hoofdstuk 1

Inleiding

5

1.1

Aanleiding

5

1.2

Ligging plangebied

5

1.3

Vigerende regeling

6

1.4

Leeswijzer

8

Beleidskader

9

2.1

Rijksbeleid

9

2.2

Provinciaal beleid

11

2.3

Gemeentelijk beleid

16

Beschrijving voorgenomen ontwikkeling

21

3.1

Huidige situatie

21

3.2

Visie op Prikkebosk

23

3.3

Toekomstige ontwikkeling

24

3.4

Verkeer en parkeren

27

Hoofdstuk 4

Omgevingsaspecten

29

4.1

Vormvrije m.e.r.-beoordeling

29

4.2

Milieuzonering

30

4.3

Archeologie

32

4.4

Landschap en cultuurhistorie

33

4.5

Bodem

34

4.6

Water

34

4.7

Geluid (wegverkeerslawaai)

37

4.8

Luchtkwaliteit

37

4.9

Ecologie

39

4.10

Externe veiligheid

41

4.11

Kabels en leidingen

42

Beschrijving juridische regeling

43

5.1

Algemeen

43

5.2

Toelichting op de enkelbestemmingen

43

5.3

Toelichting op de dubbelbestemming en aanduiding

46

Uitvoerbaarheid

47

6.1

Maatschappelijke uitvoerbaarheid

47

6.2

Economische uitvoerbaarheid

48

Hoofdstuk 2

Hoofdstuk 3

Hoofdstuk 5

Hoofdstuk 6

Bijlagen toelichting Bijlage 1 Bijlage 2 Bijlage 3 Bijlage 4 Bijlage 5 Bijlage 6 Bijlage 7

Stedenbouwkundige visie 2 december 2019 Stedenbouwkundig plan versie 12 september 2023 Vormvrije m.e.r.-beoordeling Archeologisch onderzoek Aanvraag digitale watertoets Quickscan Wnb Stikstofberekening

Regels Hoofdstuk 1

Inleidende regels

67

Artikel 1

Begrippen

67

Artikel 2

Wijze van meten

74

Bestemmingsregels

75

Artikel 3

Agrarisch - Woudenlandschap

75

Artikel 4

Groen

77

Artikel 5

Tuin

79

Artikel 6

Verkeer - Verblijf

80

Artikel 7

Wonen

81

Artikel 8

Woongebied - I

85

Artikel 9

Woongebied - II

89

Artikel 10

Waarde-Reliëf

93

Algemene regels

94

Artikel 11

Anti-dubbeltelbepaling

94

Artikel 12

Algemene bouwregels

95

Artikel 13

Algemene gebruiksregels

96

Artikel 14

Algemene aanduidingsregels

97

Artikel 15

Algemene afwijkingsregels

98

Artikel 16

Overige regels

100

Overgangs- en slotregels

101

Artikel 17

Overgangsrecht

101

Artikel 18

Slotregel

102

Hoofdstuk 2

Hoofdstuk 3

Hoofdstuk 4

Bijlagen regels Bijlage 1 Bijlage 2 Verbeelding

2/110

65

Beeldkwaliteitsplan Prikkebosk 12 september 2023 Lijst van toegestane beroepen en bedrijven aan huis

Toelichting

3/110

4/110

Hoofdstuk 1

1.1

Inleiding

Aanleiding

In het zuidoosten van Damwâld ligt een karakteristiek stukje Friese Woudenlandschap: Prikkebosk. Voor Prikkebosk heeft de gemeente Dantumadiel in het verleden al plannen gehad om woningen te bouwen. In een woningbehoefteonderzoek van 2018 komt al naar voren dat Prikkebosk wordt gezien als geschikte locatie voor woningen. In 2019 is in samenspraak met de omgeving verder nagedacht over de invulling van deze locatie. Dit heeft geresulteerd in de stedenbouwkundige visie Prikkebosk Damwâld (d.d. 2 december 2019). Deze visie voor Prikkebosk houdt rekening met de karakteristieken van het gebied, de woningbehoefte van de regio en het dorp én de wensen van de omwonenden. De stedenbouwkundige visie uit 2019 is vervolgens uitgewerkt tot een stedenbouwkundig plan. De opzet van dit plan is om een bijzondere woonomgeving te creëren binnen de huidige structuren van het landschap. In het stedenbouwkundig plan wordt uitgegaan van maximaal 20 woningen, die geplaatst worden in 10 woonvlakken ('landschappelijke kamers'). Dit stedenbouwkundig plan vormt de basis voor het onderhavige bestemmingsplan. De stedenbouwkundige visie uit 2019 en het stedenbouwkundig plan uit 2023 zijn opgenomen als bijlage 1 en bijlage 2 bij de toelichting.

1.2

Ligging plangebied

Het plangebied van dit bestemmingsplan is circa 6 ha groot en is gelegen aan de oostzijde van de kern Damwâld. De locatie ligt ten zuiden van de Doniawei, de doorgaande weg door Damwâld. In westelijke richting sluit deze doorgaande weg aan op de N361. In oostelijke richting kruist de Doniawei, de Centrale As (de N356). De volgende figuur geeft de ligging van het plangebied weer.

5/110

Figuur 1.1 : Begrenzing bestemmingsplan Damwâld-Prikkebosk (Bron: Pdok.nl)

1.3

Vigerende regeling

Ter plaatse van het plangebied gelden de bestemmingsplannen Butengebiet Dantumadiel en Damwâld. Een uitsnede van de bestemmingsplannen ter plaatse van het plangebied zijn weergegeven in figuur 1.2 Het plangebied is voor het grootste gedeelte geregeld in het bestemmingsplan Damwâld, vastgesteld op 4 juli 2022. In dit bestemmingsplan is op het plangebied de bestemming 'Agrarisch' grotendeels van toepassing. Het betreft hier uitsluitend agrarische cultuurgrond. Bebouwing ten behoeve van agrarische bedrijven is niet toegestaan. Fiets- en voetpaden zijn binnen de agrarische bestemming eveneens toegestaan. In het midden van het plangebied, aan de westzijde, is een gedeelte van het plangebied bestemd als 'Bos'. De bouw van woningen is niet mogelijk op grond van het in geldende bestemmingsplan Damwâld (2022).

6/110

Het zuidelijke deel van het plangebied is geregeld in het bestemmingsplan Bûtengebiet Dantumadiel, vastgesteld op 2 juli 2013. De bestemmingen 'Agrarisch - Woudenlandschap' en 'Bos' zijn van toepassing. Eveneens is de dubbelbestemming 'Waarde-Reliëf' en de gebiedsaanduiding 'vrijwaringszone- radar' van toepassing. De gronden binnen de bestemming 'Agrarisch- Woudenlandschap' zijn primair bestemd voor agrarisch gebruik, met uitzondering van boom-/sierteelt, houtteelt en bollenteelt en het behoud, het herstel en de ontwikkeling van de landschappelijke waarden. Binnen deze bestemming zijn daarbijbehorende functies zoals fiets-, wandel- en ruiterpaden en extensieve dagrecreatie toegestaan. Gebouwen ten behoeve van wonen zijn niet toegestaan. Reguliere grondgebonden woningen zijn binnen deze bestemming niet mogelijk. De voor 'Waarde - Reliëf' aangewezen gronden zijn bestemd voor het behoud, de bescherming en/of het herstel van de landschappelijke waarde en cultuurhistorische waarde van het gebied. Ter plaatse van de aanduiding ' vrijwaringszone - radar ' geldt dat die gronden - naast de aangewezen bestemming(en) - tevens bestemd zijn voor de bescherming van de functionele bruikbaarheid van het radarstation. De bouwhoogte van bouwwerken mag niet meer bedragen dan 75 meter.

Figuur 1.2 : Plangebied bestemmingsplan Prikkebosk met geldende bestemmingsplannen als ondergrond (Bron: Pdok.nl/ruimtelijkeplannen.nl)

7/110

1.4

Leeswijzer

De juridisch-planologische regeling van dit bestemmingsplan wordt in de volgende hoofdstukken nader toegelicht en gemotiveerd. Na deze inleiding wordt in hoofdstuk 2 een uiteenzetting gegeven van het relevante beleid. In hoofdstuk 3 wordt een toelichting gegeven op het plangebied en komt het planvoornemen aan de orde. Vervolgens worden in hoofdstuk 4 de voor het plangebied relevante milieu- en omgevingsaspecten besproken. Hoofdstuk 5 beschrijft de juridische aspecten van het bestemmingsplan en in hoofdstuk 6 wordt tot slot een weergave gegeven van de uitvoerbaarheid.

8/110

Hoofdstuk 2 2.1

Beleidskader

Rijksbeleid

2.1.1 Nationale Omgevingsvisie De Omgevingswet bundelt alle huidige wetten over de leefomgeving. Daarbij hoort ook een Rijksvisie op de leefomgeving: de Nationale Omgevingsvisie (NOVI). Op 11 september 2020 is de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) naar de Tweede Kamer gestuurd. Met de NOVI geeft het kabinet richting aan grote opgaven waardoor Nederland de komende 30 jaar verandert. Dit betreft onder meer:  de bouw van ongeveer 1 miljoen nieuwe woningen;  meer duurzame energie gebruiken;  aanpassen aan klimaatverandering;  de ontwikkeling van een circulaire economie;  omschakeling naar kringlooplandbouw. Bij de opgaven wordt altijd rekening gehouden met een gezonde bodem, schoon water, behoud van biodiversiteit en een aantrekkelijke leefomgeving. De Nationale Omgevingsvisie schetst een duurzaam perspectief voor onze leefomgeving. Op het schaalniveau van dit bestemmingsplan biedt de NOVI geen concrete aandachtspunten. 2.1.2 Ladder voor duurzame verstedelijking In het besluit ruimtelijke ordening (Bro) is de verplichting opgenomen om in het geval van een nieuwe stedelijke ontwikkeling in de toelichting een onderbouwing op te nemen van nut en noodzaak van de nieuwe stedelijke ruimtevraag en de ruimtelijke inpassing. Hierbij wordt uitgegaan van de 'Ladder voor duurzame verstedelijking'.

De 'stappen van de Ladder' worden in artikel 3.1.6 lid 2 Bro als volgt omschreven: De toelichting bij een bestemmingsplan dat een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt, bevat een beschrijving van de behoefte aan die ontwikkeling, en, indien het bestemmingsplan die ontwikkeling mogelijk maakt buiten het bestaand stedelijk gebied, een motivering waarom niet binnen het bestaand stedelijk gebied in die behoefte kan worden voorzien. De Ladder voor duurzame verstedelijking is ingericht voor een zorgvuldige afweging en transparante besluitvorming bij alle ruimtelijke en infrastructurele besluiten waardoor de ruimte in stedelijke gebieden optimaal benut wordt. Bij het bepalen óf en hoe de Ladder moet worden toegepast zijn de volgende aspecten van belang: 1. Is er sprake van een stedelijke ontwikkeling? 2. Is de stedelijke ontwikkeling nieuw? 3. Wat is het ruimtelijk verzorgingsgebied? 4. Is er behoefte aan de voorgenomen ontwikkeling? 5. Ligt de ontwikkeling in bestaand stedelijk gebied? ad 1: Is er sprake van een stedelijke ontwikkeling? ad 2: is de stedelijke ontwikkeling nieuw? Of er sprake is van een stedelijke ontwikkeling wordt bepaald door de aard en omvang van de ontwikkeling in relatie tot de omgeving. Uit jurisprudentie blijkt dat 'in beginsel' sprake is van een nieuwe stedelijke ontwikkeling als er meer dan 11 woningen gerealiseerd worden.

Op de locatie Prikkebosk worden maximaal 20 woningen ontwikkeld. Er

9/110

is sprake van een stedelijke ontwikkeling. Ook is sprake van een nieuwe stedelijke ontwikkeling, omdat het gaat om het toevoegen van nieuwe woningen aan de woningvoorraad. ad 3: Wat is het ruimtelijk verzorgingsgebied? Met de planontwikkeling van Prikkebosk wordt ingespeeld op de (boven-)regionale vraag naar woningen. In het onderzoek 'Woningbehoefte en ontwikkelruimte Damwâld' (KAW 2018) wordt geconstateerd dat een extra vraag naar woningen vooral denkbaar is door het meer dan gemiddeld aantrekken van mensen van buiten het dorp. Deze doelgroep kiest vooral voor ruim wonen in het hoge segment. De Woonvisie 2020-2025 en het Woningbouwprogramma Damwâld van 14 juni 2021 anticiperen hier eveneens op. In de regio en daarbuiten is vraag naar dorpskavels met een landschappelijk uitstraling. De ligging aan de Centrale As geeft Damwâld een goede bereikbaarheid, waardoor het aanbieden van deze woonvorm breder wordt gezien dan alleen de lokale markt. Het ruimtelijk verzorgingsgebied strekt zich dus verder uit dan alleen de kern Damwâld. Met de invulling van Prikkebosk wordt beoogd een bijzondere woonomgeving te creëren binnen de huidige structuren van het landschap. Er ontstaat een bijzonder woongebied met regionale uitstraling, door de mogelijkheid van het wonen in het landschap en de goede bereikbaarheid. ad 4.

Is er behoefte aan de voorgenomen ontwikkeling? Op basis van het onderzoek ‘Woningbehoefte en ontwikkelruimte Damwâld’ (KAW rapport, zie paragraaf 2.3.1 ) kan geconcludeerd worden dat er een extra vraag naar woningen ontstaat bij het aantrekken van mensen buiten het dorp. Vanuit de markt wordt - naast de vraag voor woningen vanuit het dorp en de directe omgeving - een (boven-)regionale vraag naar woningen geconstateerd. (Zie ook paragraaf 2.3.3). Er is in de regio en daarbuiten vraag naar dorpskavels met een landschappelijk uitstraling. De ligging aan de Centrale As geeft Damwâld een goede bereikbaarheid, waardoor het aanbieden van een bijzondere woonomgeving breder kan worden gezien dan alleen de lokale markt. De locatie Prikkebosk komt tegemoet aan een vraag naar bijzondere woonmilieus op (boven) regionaal niveau. ad 5 Ligt de ontwikkeling in bestaand stedelijk gebied? Het plangebied van onderhavig bestemmingsplan wordt niet gerekend tot 'bestaand bebouwd gebied' zoals weergegeven op kaart 1 van de Verordening Romte Fryslân 2014. Zie ook paragraaf 2.2.2. Het programma voor 'Prikkebosk' is gebaseerd op een groene uitstraling, landelijk wonen, een bijzondere woonkwaliteit, woningen binnen 'landschappelijke kamers' en een combinatie van wonen met hobbymatig agrarisch grondgebruik. Het stedenbouwkundig plan sluit aan op het bestaand stedelijk gebied.

Een dergelijk kwalitatief programma is binnen het bestaand stedelijk gebied van Damwâld niet te realiseren. Overigens dient in relatie tot bovenstaande vermeld te worden dat bij de ontwikkeling van de Centrale As tussen gemeente en provincie afspraken zijn gemaakt met betrekking tot de woningmarkt. Bijvoorbeeld over het buitenstedelijk inpassen van de zogenaamde Centrale As-woningen. Daarbij is afgesproken dat deze woningen los staan van de gebruikelijke woningmarktafspraken en dat hierbij nadrukkelijk wordt ingezet op bijzondere woonvormen, experimenten, anders dan de standaard woningontwikkeling. Zie verder paragraaf 2.2 en 2.3. 2.1.3 Bossenstrategie De bossenstrategie (ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit en gezamenlijke provincies, november 2020) is een uitwerking van een afspraak in het Klimaatakkoord.

10/110

Met meer bomen kan er meer koolstof uit het broeikasgas CO2 worden vastgelegd, wordt de natuur versterkt en kan worden bijgedragen aan het herstellen van de biodiversiteit. De doelstelling van de bossenstrategie geeft aan dat verkend wordt hoe in 2030 in Nederland 10% procent meer bos kan worden gerealiseerd. Dit betekent een toename van 37.000 hectare bos waarvan 9.000 hectare extra bos buiten Natuurnetwerk Nederland gerealiseerd kan worden. Dit is 1% van de oppervlakte van Nederland extra bedekken met bos. In het zuidelijk gedeelte van het plangebied wordt op enkele percelen de aanleg van bos mogelijk gemaakt. Deze ontwikkeling past binnen het beleidsvoornemen 'Bossenstrategie'.

2.1.4 Conclusie rijksbeleid De voorgenomen ontwikkeling betreft een nieuwe stedelijke ontwikkeling waarbij het ruimtelijk verzorgingsgebied zich verder uitstrekt dan alleen de kern Damwâld. Er ontstaat een bijzonder woongebied met regionale uitstraling. De locatie Prikkebosk komt daarmee tegemoet aan de vraag naar bijzondere woonmilieus op (boven) regionaal niveau. Het plangebied van onderhavig bestemmingsplan wordt weliswaar niet gerekend tot 'bestaand bebouwd gebied', maar het sluit hier wel op aan. Het voorgestelde kwalitatief programma is binnen het bestaand stedelijk gebied van Damwâld niet te realiseren. In het zuidelijk gedeelte van het plangebied wordt op enkele percelen de aanleg van bos mogelijk gemaakt. Deze ontwikkeling past binnen het beleidsvoornemen 'Bossenstrategie'. Op grond van bovenstaande kan geconcludeerd worden dat de voorgenomen ontwikkeling niet in strijd is met het rijksbeleid.

2.2

Provinciaal beleid

2.2.1 Streekplan Fryslân 2007 'Om de kwaliteit fan de romte' Het ruimtelijk beleid van de provincie vormt een belangrijk kader voor het gemeentelijk (bestemmingsplan) beleid. Dit is onder meer neergelegd in het Streekplan Fryslân 2007 'Om de kwaliteit fan de romte', vastgesteld op 13 december 2006. Het Streekplan zet in op de versterking van stedelijke gebieden, onder andere door het verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit en een duurzaam ruimtegebruik. Woningbouw en voorzieningen worden geconcentreerd in de bundelingsgebieden van de stedelijke centra. Inzet van het beleid is te zorgen voor sterke steden met voldoende draagvlak voor stedelijke voorzieningen en werkgelegenheid. In de Verordening Romte Fryslân 2014 zijn de beleidsuitgangspunten vertaald naar regels voor ruimtelijke projecten. 2.2.2 Verordening Romte Fryslân De verordening stelt regels die ervoor moeten zorgen dat de provinciale ruimtelijke belangen doorwerken in de gemeentelijke ruimtelijke plannen. De verordening voorziet niet in nieuw beleid. Uitsluitend geldend provinciaal ruimtelijk beleid is omgezet in algemeen geldende regels. Het uitgangspunt is dat de verordening niet meer regelt dan noodzakelijk is. Wat elders al goed geregeld is (in het Barro of in andere wet- en regelgeving) hoeft niet over te worden gedaan. Verder is rekening gehouden met de verantwoordelijkheid van gemeenten.

Binnen randvoorwaarden is ruimte voor lokaal maatwerk.

11/110

Bestaand stedelijk gebied In een ruimtelijk plan landelijk gebied mogen geen bouwmogelijkheden en gebruiksmogelijkheden worden opgenomen voor nieuwe stedelijke functies. (Artikel 1.1.1). Onder voorwaarden kan in een ruimtelijk plan een uitbreidingslocatie aansluitend op bestaand stedelijk gebied worden toegestaan. Verantwoording 'bestaand stedelijk gebied' Het plangebied van dit bestemmingsplan maakt geen onderdeel uit van het 'bestaand stedelijk gebied' (zie figuur 2.1). Het plangebied sluit wel aan op het 'bestaand stedelijk gebied'. Het voorliggende plan voorziet in een oost-west gericht bebouwingslint en de woonvlakken bevinden zich binnen de waar te nemen bebouwingsgrens van het dorp. Deze opzet sluit aan op het bestaand stedelijk gebied en past in de aanwezige stedenbouwkundige en landschappelijke structuur. Hiermee wordt voldaan aan het criterium om af te wijken van het verbod uit artikel 1.1.1. van de Verordening. Zorgvuldig ruimtegebruik Op grond van paragraaf 2.3, onder 2.3.1 van de provinciale verordening moet tevens worden voldaan aan het principe van zorgvuldig ruimtegebruik.

Dit betekent dat de toelichting bij een ruimtelijk plan dat voorziet in een nieuwe stedelijke functie buiten bestaand stedelijk gebied een verantwoording bevat waaruit blijkt dat toepassing is gegeven van het principe van zorgvuldig ruimtegebruik, waaruit in ieder geval blijkt waarom die functie redelijkerwijs niet binnen bestaand stedelijk gebied kan worden gerealiseerd. Verantwoording zorgvuldig ruimtegebruik De gemeente Dantumadiel kiest ervoor de stedelijke ontwikkeling in het landelijk gebied te realiseren, omdat de aard van het plan voorziet in een bijzonder woonmilieu, passend in een gebied met een landelijk karakter. De dichtheid van de woonontwikkeling is laag en er is ruimte voor bijzondere woonvormen. De marktanalyses tonen aan dat er vraag is naar deze bijzondere, weids opgezette woonmilieus. Hiervoor is binnen het bestaand stedelijk gebied geen plek, omdat op deze locaties niet de gewenste oppervlakte gevonden kan worden en het landelijke woonmilieu daar niet op een soortgelijke manier gerealiseerd kan worden. Daarmee wordt voldaan aan het principe van zorgvuldig ruimtegebruik.

12/110

Figuur 2.1: Fragment 'Begrenzing bestaand bebouwd gebied' (Verordening Romte Fryslân 2014). Natuur buiten de EHS Een ruimtelijk plan dat betrekking heeft op natuurgebieden buiten de ecologische hoofdstructuur, zoals aangegeven op de bij deze verordening behorende kaart 'Natuur', voorziet in een passende bestemming met gebruiksregels gericht op behoud, herstel of ontwikkeling van natuurwaarden. Ten zuidoosten van het plangebied voor dit bestemmingsplan zijn gronden aangewezen als 'Natuur buiten de EHS' (figuur 2.2). Deze gronden maken geen deel uit van het plangebied. Met de voorgestane bosontwikkeling in het zuidelijk gedeelte van het plangebied vindt een versterking plaats van de aanwezige natuurwaarden.

13/110

Figuur 2.2 : Fragment kaart 'Natuur buiten de EHS' (Verordening Romte Fryslân 2014).

2.2.3 Woningbouwafspraken regio Noordoost - Fryslân Experiment tot en met 2025 In de periode 2019 en 2020 heeft de provincie met de regio Noordoost - Fryslân diverse gesprekken gehad. Kern van deze gesprekken was hoe de balans te creëren op de woningmarkt in de regio. Deze gesprekken vormden de basis voor het inzetten van een experiment met de regio met een looptijd van 5 jaar tot en met 2025. Een en ander is verwoord in de brief van de provincie met als onderwerp 'Woningbouwafspraak regio Noordoost - Fryslân experiment tot en met 2025', d.d. 11 mei 2020.

14/110

In halfjaarlijkse bestuurlijke overleggen wordt het gesprek aangegaan over de balans van de woningmarkt in de regio Noordoost - Fryslân. Na 2,5 jaar zal er een evaluatie plaatsvinden. In het kader van dit experiment is de regio vrij in het programmeren van zowel binnen- als buitenstedelijke projecten. De provincie gaat niet actief sturen. Er zal sprake moeten zijn van een goede verhouding c.q. balans tussen binnen- en buitenstedelijke programmering. De richtlijn hiervoor is 50% binnenstedelijk - 50% buitenstedelijk. Het uitgangspunt hierbij is dat binnenstedelijke programmering voor buitenstedelijke programmering gaat. Tevens wordt toegewerkt naar de woningbehoefte die voor de komende 10 jaar wordt gezien. Centrale As-woningen In een bestuurlijk overleg van 16 januari 2020 tussen de provincie en de gemeenten Dantumadiel en Tytsjerksteradiel is afgesproken dat de nog resterende 265 woningen uit het compensatiepakket van De Centrale As- overeenkomst worden toegekend en buiten de regionale woningbouwafspraken worden gehouden. Dit betekent 150 woningen voor de gemeente Tytsjerksteradiel en 115 woningen voor de gemeente Dantumadiel. Deze woningen dienen binnen de woningbouwafspraken 2020-2030 te zijn opgeleverd.

2.2.4 Grutsk op 'e Romte! De thematische structuurvisie Grutsk op 'e Romte! brengt specifiek in beeld welke landschappelijke en cultuurhistorische kernkwaliteiten, structuren en elementen van provinciaal belang zijn, om daarmee doorwerking van deze belangen te realiseren. In Grutsk op 'e Romte worden landschappelijke en cultuurhistorische structuren van provinciaal belang in samenhang geanalyseerd, gewaardeerd en van een richtinggevend advies voorzien. Het doel hiervan is behoud en verdere ontwikkeling van de ruimtelijke kwaliteit door middel van informeren, adviseren en inspireren. Op deze wijze verwacht de provincie Fryslân de doorwerking van de provinciale belangen in ruimtelijke plannen van gemeenten, rijk en provincie binnen Fryslân te borgen. Het plangebied van dit bestemmingsplan wordt gerekend tot deelgebied 'Noordelijke Wouden'. De aspecten vanuit Grutsk op 'e Romte die van toepassing zijn op het plangebied Prikkebosk zijn de volgende: 1. Kleinschaligheid van het gebied met hoge dichtheid aan opstrekkende percelen (richting aan het landschap gevend), grensbeplanting van houtwallen en elzensingels ('in' de slootrand) en een dicht netwerk van kleinschalige infrastructuur (zandpaden en sloten). In en nabij de dorpskernen dichter bebouwde linten en buurten. 2.

De samenhang van historische wegen met bebouwingslinten en rijke schakeringen aan wegbeplanting in verschillende vormen: singels, bomen, hagen. Op een aantal locaties de bossen behorend bij landgoederen in samenhang met het landschap. 3. De herkenbaarheid en beleefbaarheid van het natuurlijke reliëf in de vorm van dekzandruggen, de vele pingoruïnes, vuursteenvindplaatsen en kleine stuifduinen in restanten van voormalige heidevelden. Planontwikkeling in relatie tot 'Grutsk' De locatie Prikkebosk heeft de typische kenmerken van het Friese Woudenlandschap: kleine percelen met houtsingels als afrastering. Deze houtsingels zorgen ervoor dat de percelen als 'kamers' in het landschap liggen. Binnen de planvorming worden verdwenen houtsingels en watergangen teruggebracht. De Doniawei is de historische ontginningsas met bebouwingslint. Een nieuw oostwest gericht lint vormt de verbinding tussen het Fermanjepaad en de Dammeloane voor de nieuwe bebouwing. Ook in zuidelijke richting ontstaat een nieuwe verbinding, die de koppeling maakt met de aanwezige padenstructuur, waar vanuit het gebied recreatief kan worden beleefd en

15/110

waarmee ook de huidige bebouwing aan het Fermanjepaad wordt ontsloten. Een nieuwe parkachtige omgeving met wandelpaden en bossen wordt gecreëerd. Het natuurlijk reliëf naar de Doniawei op de dekzandrug is zichtbaar. Het zuidelijke deel van het plangebied is in het verleden afgegraven en ligt lager. De afwatering is in zuidelijke richting en wordt de ruimte gegeven om ook in de toekomst droge voeten te houden. Conclusie De opzet van het plan is om een bijzondere woonomgeving te creëren binnen de huidige structuren van het landschap. Daarmee is de planontwikkeling passend binnen de doelstellingen van 'Grutsk', namelijk het respecteren van de landschappelijke en cultuurhistorische kernkwaliteiten en het verder ontwikkelen van de ruimtelijke kwaliteit. 2.2.5 Conclusie provinciaal beleid Uit oogpunt van zorgvuldig ruimtegebruik is de provincie terughoudend met het toestaan van stedelijke functies in het landelijk gebied. Uitbreidingen aansluitend op bestaand bebouwd gebied zijn wel (onder voorwaarden) toegestaan. Geconstateerd kan worden dat het plangebied voor dit bestemmingsplan aansluit op het 'bestaand bebouwd gebied'. In het kader van de woningbouwafspraken tussen de provincie en de regio Noordoost - Fryslân is de regio vrij in het programmeren van zowel binnen- als buitenstedelijke projecten. De richtlijn hiervoor is 50% binnenstedelijk - 50% buitenstedelijk.

De locatie Prikkebosk kan dan ook gezien worden als behorende tot de 50% buitenstedelijke projecten. De gemeente Dantumadiel kan daarnaast in kader van het compensatiepakket van De Centrale As extra woningen bouwen die buiten de regionale woningbouwafspraken worden gehouden. Met de voorgestane bosontwikkeling in het zuidelijk gedeelte van het plangebied vindt bovendien een versterking plaats van de aanwezige natuurwaarden. De opzet van het plan is om een bijzondere woonomgeving te creëren binnen de huidige structuren van het landschap. De planontwikkeling respecteert daarmee de van provinciaal belang zijnde landschappelijke en cultuurhistorische kernkwaliteiten. Op grond van bovenstaande kan worden geconcludeerd dat de planontwikkeling voor Prikkebosk zowel kwantitatief als kwalitatief in overeenstemming is met het provinciaal beleid en de afspraken die in het kader van het experiment woningbouwafspraken zijn gemaakt.

2.3

Gemeentelijk beleid

2.3.1 Woningbehoefte en ontwikkelruimte Damwâld (KAW 2018) KAW heeft in 2018 het rapport ‘Woningbehoefte en ontwikkelruimte Damwâld’ opgesteld. Dit onderzoek geeft weer dat Damwâld op het kantelpunt tussen krimp- en groeigebied ligt. Volgens het behoefteonderzoek kan Damwâld tussen 2017 en 2027 met 15 tot 85 woningen groeien. Daarna is een daling van het aantal huishoudens te verwachten. In dit advies wordt gestuurd op een groei van tussen de 45 en 65 woningen, waarbij een extra vraag kan ontstaan bij het aantrekken van mensen buiten het dorp. Dit aantal kan worden bijgestuurd op basis van de gemeentelijke ambities en de gesprekken hierover met de provincie. Ruimtelijk worden voldoende mogelijkheden gezien om meer woningen toe te voegen indien de vraag groter blijkt. Binnen het dorp zijn voldoende locaties aanwezig om invulling te geven aan de reguliere woningvraag.

16/110

De extra vraag van 20 woningen is vooral denkbaar door het meer dan gemiddeld aantrekken van mensen van buiten het dorp. Deze doelgroep kiest vooral voor ruim wonen in het hoge segment. Tot 2027 is het belangrijk dat Damwâld haar positie als regionaal sub-centrum vasthoudt. In het onderzoek worden de uitbreidingslocaties in beeld gebracht die bruikbaar zijn voor woningbouw. Prikkebosk is één van deze locaties. Aanvullend op dit woningbehoefte rapport onderzoekt de gemeente de mogelijkheden voor starterswoningen. De realisatie van woningen in het plangebied kan de doorstroom bevorderen waardoor ruimte vrijkomt voor starters. 2.3.2 Woonvisie 2020-2025 gemeente Dantumadeel De gemeente Dantumadiel heeft samen met inwoners, corporaties en belangenorganisaties de Woonvisie 2020-2025 opgesteld. Op 26 januari 2021 is de Woonvisie door de gemeenteraad vastgesteld. De woonvisie vormt de basis voor het woonbeleid van de gemeente. De visie geeft aan waar de gemeente in 2025 op het gebied van wonen wil staan. De woonvisie gaat niet alleen over nieuwbouwwoningen, maar ook over toegankelijkheid, natuur, duurzaamheid en voorzieningen. Ook wordt het gebruikt voor het maken van prestatieafspraken met de woningcorporaties en levert het belangrijke informatie op voor de Omgevingsvisie. In de visie staan 7 speerpunten uitgewerkt: 1. Toekomst geven aan bestaande woningen en buurten. 2.

Nieuwbouw in stad, dorpen en wijken, omgang met groei en krimp. 3. Ontwikkeling van de sociale huurvoorraad: betaalbaar, beschikbaar en met kwaliteit. 4. Wonen en zorg in dorpen en wijken. 5. Energietransitie en verduurzaming. 6. Leefbare dorpen: sociaal en veilig, met bereikbare voorzieningen. 7. Samenwerking gemeente, belanghebbenden en bewoners. In de woonvisie wordt het volgende vermeld over de locatie Prikkebosk: De opzet van het plan Prikkebosk is om een bijzondere woonkwaliteit te creëren binnen de huidige structuren van het landschap. Het wonen krijgt een landelijke uitstraling door de kleinschaligheid, de landelijke architectuur en een afwisseling van wonen en agrarisch gebruik. Door het toepassen van eenvoudige verharding, weidehekken en lage beplanting voor de erfbegrenzing wordt het huidige karakter van het landschap zo min mogelijk aangetast. Bewoners kunnen eventueel een stukje weiland grenzend aan hun woning bijkopen. Er ontstaan kansen om het wandelnetwerk uit te breiden en de waterhuishouding te verbeteren. Er zal gestuurd worden op kwaliteit en samenhang in de architectuur van de woningen, waarbij wordt ingezet op landelijke stijlen met een moderne uitstraling, zoals schuurwoningen of moderne toepassingen van riet en hout.

Regionale samenwerking en woningbouwafspraken Al jarenlang maakt de gemeente, in een regionale samenwerking, afspraken met de provincie Fryslân over de bouwprogrammering. Op grond van artikel 3.1.1 van de Verordening Romte Fryslân 2014 kan de Provincie alleen meewerken aan nieuwe ruimtelijke plannen die woningbouw bevatten indien de aantallen en de kwaliteit in overeenstemming zijn met een programma waarmee schriftelijk door de provincie afgestemd is. Om te komen tot een actueel gemeentelijk woningbouwprogramma vormen de regionale woningbouwafspraken de basis. Voor de gemeente volgt hieruit de uitdaging om een woonvisie te maken waaruit blijkt hoe vraag en aanbod op de woningmarkt in balans wordt gebracht. Recent zijn de regionale woningbouwafspraken tot en met 2025 vastgelegd als een experiment, met instemming van de provincie, met een grote eigen verantwoordelijkheid voor de regio

17/110

gemeenten. Zie ook paragraaf 2.2.3. 2.3.3 Woningbouwprogramma Damwâld 14 juni 2021 Dantumadiel heeft op 26 januari 2021 de woonvisie voor alle dorpen in de gemeente vastgesteld. Voor Damwâld wordt een uitwerking opgesteld met daarin een overzicht van de actuele woonplannen en ontwikkellocaties in het dorp in relatie tot de woningbehoefte. Het woonprogramma Damwâld voegt daar stedenbouwkundige verkenningen, voor de potentiële ontwikkellocaties waar nog geen concrete plannen voor ontwikkeld zijn, aan toe. In het 'Woningbouwprogramma Damwâld' is uitgewerkt welke locaties op dit moment in de markt bekend zijn voor potentiële woningbouwplannen en wordt inzicht gegeven of dit overeenkomt komt met de aantallen en locaties uit het woningbehoefteonderzoek. Alle locaties zijn hierin meegenomen. Op basis van dit rapport kan worden bepaald of er een bijstelling gewenst is en welke keuzes ten aanzien van de locaties kunnen worden gemaakt. Ten aanzien van de marktsituatie wordt in het woningbouwprogramma Damwâld het volgende opgemerkt: 'Vanuit de huidige marktanalyse is het advies voor het woningbouwprogramma om als gemeente in te zetten op alle potentiële locaties, waarbij als aandachtspunt geldt dat alle doelgroepen aan bod komen.

Door de marktpartijen en de woningbouwcorporatie wordt een specifieke behoefte gesignaleerd: er is ruimte op de particuliere markt voor levensloopbestendige huur- of koopappartementen voor ouderen in het (middel)hoge segment. Naast de vraag voor woningen vanuit het dorp en de directe omgeving, is er daarnaast ook een (boven-)regionale vraag. Er is in de regio en daarbuiten vraag naar dorpskavels met een landschappelijk uitstraling. De ligging aan de Centrale As geeft Damwâld een goede bereikbaarheid, waardoor het aanbieden van deze woonvorm breder wordt gezien dan alleen de lokale markt.' De ruimtelijke visie geeft aan dat 'voor het aanbod voor een meer landelijke locatie voor de bovenregionale vraag de locatie Prikkebosk in beeld is. Het creëren van een bijzonder woonklimaat, buiten wonen in het landschap, dichtbij voorzieningen en een goede verbinding door de Centrale As, is aanvullend aan het reguliere aanbod in Damwâld. Op deze locatie is voldoende ruimte om in te zetten op bijzondere woonvormen, direct aansluitend aan het dorp. Prikkebosk is grotendeels in eigendom van de gemeente en de planvorming voor een bijzondere woonlocatie is gestart.

Betrokkenheid van de omwonenden voor de eerste plannen is er en ook is er een regionale interesse.' Ten aanzien van de woningbouwlocaties en de aantallen wordt voor Prikkebosk het volgende aangegeven: 'Bij de ontwikkeling van de Centrale As zijn tussen gemeente en provincie afspraken gemaakt met betrekking tot de woningmarkt. Bijvoorbeeld over het buitenstedelijk inpassen van de zogenaamde Centrale As-woningen. Daarbij is afgesproken dat deze woningen los staan van de gebruikelijke woningmarktafspraken en dat hierbij nadrukkelijk wordt ingezet op bijzondere woonvormen, experimenten, anders dan de standaard woningontwikkeling. De 20 extra woningen die benoemd worden in de Woningmarktanalyse van 2018, passen binnen deze context. De gemeente wil deze opgave invullen met bijzondere woonvormen in een landelijke omgeving. Het ‘hogere segment’, zoals dat in de analyse is verwoord, wordt daarbij gezien als enerzijds woningen in een bepaalde kwaliteits-/prijsklasse en anderzijds woonvormen die bijzonder/minder gebruikelijk zijn. Zo wordt voorkomen dat in Damwâld 'meer van hetzelfde wordt ontwikkeld', wat past in de afspraken over de Centrale As-woningen. De planvorming van de locatie Prikkebosk richt zich op een invulling van het agrarisch gebied binnen de dorpscontour van Damwâld tussen de Dammeloane en het Fermanjepaad in.

18/110

Het gebied wordt gevormd door landschappelijke kamers, begrensd door elzensingels. Ingezet wordt op maximaal 20 kwalitatief hoogwaardige woningen en woningen met een bijzondere uitstraling of bijzonder in zijn samenhang en/of relatie met de omgeving. Er is plek voor unieke woonwensen en architectonische oplossingen die de relatie tussen het wonen en de omgeving duiden. De plannen zijn nog in ontwikkeling en worden uitgewerkt in overleg met de omwonenden, het dorp en de provincie.' 2.3.4 Landschapsbeleidsplan In het Landschapsbeleidsplan (2003) zijn de landschappelijke en cultuurhistorische waarden van dit deel van de Friese Wouden beschreven en zijn voorstellen gedaan voor de toekomstige ruimtelijke ontwikkeling. Bijzondere aandacht is in het plan besteed aan onder meer het kleinschalige cultuurlandschap. Op grond van de landschappelijke analyse is een visie opgesteld die gericht is op het behoud en versterking van de karakteristieke landschappen en op de ontwikkeling van nieuwe landschapskwaliteiten. Kenmerkend voor het landschap waarin het plangebied is gelegen zijn de elzensingels en het reliëf. In de beschrijving van het landschap wordt gesproken over het mozaïek van akkers en weilanden, waarbij behoefte was aan goede perceelscheidingen, omdat het vee niet op de akkers mocht komen.

Omdat het keileem- en dekzandgebied te hoog ligt, kon niet worden volstaan met sloten waarin in de zomer onvoldoende water stond. Daarom werden de greppels en elzensingels als perceelscheiding gebruikt. De singels leverden brand en geriefhout. Het reliëf in het gebied kenmerkt zich door het hoogste punt van de dekzandrug tussen de Dammeloane en de Johannes Dirkslaan, bijna 3 meter + NAP. 2.3.5 Welstandsbeleid De welstandsbeoordeling is volgens artikel 12 van de Woningwet gericht op het uiterlijk en de plaatsing van een bouwwerk. Het bouwwerk moet zowel op zichzelf als ook in zijn omgeving worden beoordeeld, waarbij ook verwachte veranderingen van die omgeving een rol kunnen spelen. De welstandsnota vormt hierbij het toetsingskader. In beginsel zijn de meeste bestaande woongebieden in Dantumadiel welstandsvrij. De welstandsnota stelt dat bij nieuwe ontwikkelingen wel welstandsregels moeten gelden en dat deze specifiek op de beoogde ontwikkeling gericht moeten zijn. Om te komen tot een welstandskader voor de locatie Prikkebosk is een separaat beeldkwaliteitsplan opgesteld. Zie ook paragraaf 3.2 en bijlage 1 bij de regels.

2.3.6 Nota grondbeleid Dantumadiel 2020-2023 In deze nota is het grondbeleid voor de gemeente Dantumadiel voor de komende vier jaar vastgelegd. Het grondbeleid is een middel om maatschappelijke doelen te bereiken, zoals wonen, werken, natuur, sport, cultuur, recreatie, zorg en onderwijs. De gemeente Dantumadiel hanteert een uiteenlopend grondbeleid variërend van actief tot faciliterend (passief). Bij grondbeleid gaat het om de totale set aan instrumenten, die de gemeente ter beschikking staat voor het op een zo economisch verantwoord mogelijke wijze uitvoering te kunnen geven aan het ruimtelijk beleid binnen de gemeente Dantumadiel. Niet-functionele gronden/reststroken zijn gronden in de openbare ruimte die niet meer voor eigen bedrijfsvoering noodzakelijk zijn en verkocht kunnen worden tegen de vastgestelde grondprijs. De toetsingscriteria voor de uitgifte van reststroken zijn:  het mag geen structureel groen zijn of gronden met monumentale of beeldbepalende bomen;  geen gronden worden verkocht met archeologische of ecologische waarde;  geen planologische bezwaren (toekomstige ontwikkeling, bestemmingsplan etc.);

19/110



  

een aaneengesloten ligging (grond dient verbonden te zijn met het private eigendom van verzoeker). Indien de grond grenst aan meerdere particuliere percelen zullen de gronden worden verkaveld en aan iedere aangrenzende eigenaar worden aangeboden; Het mag geen belemmering zijn voor verkeer/verkeersveiligheid; Het mag geen belemmering zijn voor de waterhuishouding/riolering; In beginsel wordt geen grond verkocht bij verdachte en aangetoonde bodemverontreiniging.

De reststroken die in het plan aan de orde zijn, liggen in het noordelijk deel van het plangebied. Deze liggen in het verlengde van de woonbestemmingen en hebben in het plan ook een woonbestemming gekregen aansluitend op de geldende woonbestemming. 2.3.7 Conclusie gemeentelijk beleid In het KAW rapport uit 2018 wordt aangeven dat een extra vraag naar woningen kan ontstaan bij het aantrekken van mensen buiten het dorp. Deze doelgroep kiest vooral voor ruim wonen in het hoge segment. Dantumadiel heeft op 26 januari 2021 de Woonvisie 2020-2025 voor alle dorpen in de gemeente vastgesteld. In de woonvisie wordt Prikkebosk expliciet genoemd als locatie om een bijzondere woonkwaliteit te creëren binnen de huidige structuren van het landschap. In de woonvisie wordt tevens verwezen naar de recent vastgelegde regionale woningbouwafspraken tot en met 2025 met daarin een grote eigen verantwoordelijkheid voor de regiogemeenten. In het kader van deze afspraken mag 50 % van woningprogrammering buitenstedelijk worden gebouwd. Prikkebosk past als buitenstedelijk project in deze programmering. Het 'Woningbouwprogramma Damwâld' (14 juni 2021) is een uitwerking van deze woonvisie en geeft aan dat voor het aanbod voor een meer landelijke locatie voor de bovenregionale vraag de locatie Prikkebosk in beeld is.

Op grond van bovenstaand kan geconcludeerd worden dat de voorgenomen ontwikkeling van Prikkebosk zowel programmatisch als ruimtelijk past binnen het gemeentelijk beleid.

20/110

Hoofdstuk 3 3.1

Beschrijving voorgenomen ontwikkeling

Huidige situatie

3.1.1 Algemeen Het plangebied van dit bestemmingsplan betreft een onbebouwd gebied aan de oostzijde van de kern Damwâld. De locatie Prikkebosk heeft de typische kenmerken van het Friese Woudenlandschap: kleine percelen met houtsingels als afrastering. Deze houtsingels zorgen ervoor dat de percelen als 'kamers' in het landschap liggen. Oude kaarten van het gebied laten zien dat deze structuur al lang aanwezig is. In het meest zuidelijk gedeelte van het plangebied zijn delen van de singels verwijderd, waardoor een grotere ruimte is ontstaan. De beplanting van de houtsingels bestaat vooral uit elzen en lagere begroeiing. Onderdeel van de singels zijn de sloten die het gebied ontwateren. De afwatering loopt van noord naar zuid, omdat het terrein naar het zuiden toe een ruime meter afloopt. De meeste percelen in het gebied kennen een agrarisch grondgebruik. Aan de randen worden enkele percelen gebruikt voor het kleinschalig houden van schapen, paarden of voor moestuintjes. Het plangebied is min of meer de open ruimte die omsloten wordt door (de lintbebouwing van) de Doniawei, de Dammeloane en het Fermanjepaad. De Doniawei is de oorspronkelijke weg door het landschap, waarlangs de dorpen die nu Damwâld vormen, zijn ontstaan. Dit is dan ook het meest dicht bebouwde lint van de drie.

De Dammeloane en het Fermanjepaad zijn onderdeel van de rechte ontginningslijnen in zuidelijke richting, waardoor het kenmerkende Woudenlandschap is ontstaan. De Dammeloane is een doorgaande route en daarom breder en dichter bebouwd dan het Fermanjepaad. Het lint is echter wisselend open en dicht, waardoor het Prikkebosk tussen de bebouwing door te ervaren is. Het Fermanjepaad heeft veel meer het karakter van een pad door het bos, maar aan de noordzijde van dit pad zijn de ‘open’ kamers van het plangebied goed te ervaren. Ten zuiden van het plangebied ligt het Halepaad, een door Damwâldsters gerestaureerd pad. Het Halepaad is een historische, spontaan ontstane route van aan elkaar gekoppelde informele paadjes. Nu loopt het Halepaad vanaf de Dammeloane naar de gereformeerde kerk, maar vroeger liep het nog veel verder door naar het oosten. Samen met de rechte bebouwingslinten Dammeloane en het Fermanjepaad vormt het Halepaad een onderdeel van de wandelrondjes die veel Damwâldsters maken. Een ander belangrijk deel van deze wandelrondjes is ook het Fermanjebosk dat ten zuidwesten van het plangebied is aangelegd eind jaren ‘70 van de vorige eeuw. 3.1.2 Landschappelijke analyse Het lint Rinsumageest, Damwâld, Driesum is ontstaan op de landschappelijk hogere zandrug. De zandrug is geomorfologisch gezien het hoogste deel op het keileemplateau, ontstaan in de voorlaatste ijstijd.

De weg over het droge deel van het keileemplateau fungeerde als ontginningsas voor de dorpen. Het landschap, grenzend aan het bebouwingslint kenmerkt zich door smalle percelen, haaks gelegen op het lint, begrensd door houtsingels van elzen. De elzensingels zijn ontstaan als perceel afscheiding omdat op de hogere zandgronden de sloten in de zomer droogvallen en de elzensingels werden gebruikt voor houtwinning.

21/110

Vanuit de ontginningsas over het hogere deel ontstonden laantjes in noord-zuidrichting, die ook weer bouwassen werden. Damwâld is door de jaren heen fors gegroeid en rond het dorp zijn nog verschillende restanten van het typerende elzensingellandschap aanwezig, zo ook het plangebied Prikkebosk. De singels vormen afgesloten kamers met een typerende maatvoering. De zo gevormde kavels zijn tussen de 35 en 50 meter breed en variëren in lengte tussen de 170 en 220 meter. Meer naar het zuiden toe worden de kavels breder en groter, maar altijd afgeschermd door de kenmerkende elzensingels. 3.1.3 Beschrijving plangebied In figuur 3.1 is het plangebied afgebeeld. De Doniawei vormt de noordelijke grens van Prikkebosk. Deze weg ligt op de zandrug en is al eeuwenlang als route en als bewoningslint in gebruik. De Dammeloane en het Fermanjepaad zijn onderdeel van de rechte ontginningslijnen in zuidelijke richting, wat kenmerkend is voor het Woudenlandschap. Zij vormen de westelijke- en oostelijke begrenzing van het plangebied. De Dammeloane is een doorgaande route en daarom breder en dichter bebouwd dan het Fermanjepaad. Het lint is echter wisselend open en dicht, waardoor het Prikkebosk tussen de bebouwing door te ervaren is. Het Fermanjepaad heeft veel meer het karakter van een pad door het bos, maar aan de noordzijde van dit pad zijn de 'open' kamers van het plangebied goed te ervaren.

In het zuiden van het plangebied ligt het Halepaad, een door Damwâldsters gerestaureerd zandpad. Het is een historische route, die bestaat uit aan elkaar gekoppelde informele paadjes. Het Fermanjebosk vervult een belangrijke rol in de woonbeleving van Damwâld. Het wordt recreatief veel gebruikt voor wandelen, fietsen en paardrijden en het zorgt voor een natuurlijke en aantrekkelijke uitstraling van deze rand van het dorp.

Figuur 3.1

22/110

Plangebied met een luchtfoto van de bestaande situatie (Bron: Pdok.nl)

3.2

Visie op Prikkebosk

Planopzet Een belangrijk vertrekpunt voor de planvorming rond Prikkebosk is dat de omgeving niet wordt aangepast aan het wonen, maar dat de woningen worden ingepast in de bestaande structuur van het landschap. Doel is - in samenspraak met omwonenden - een bijzonder woonklimaat te creëren. Daarnaast dient het gebied z'n landelijke uitstraling te behouden door de singels, kleinschaligheid, een landelijke architectuur en door een afwisseling van wonen en hobbymatig agrarisch gebruik. De opzet van het plan is om een bijzondere woonomgeving te creëren binnen de huidige structuren van het landschap. Hiervoor worden in 10 zogenaamde 'landschappelijke kamers' in Prikkebosk woningen gesitueerd. De nieuwe woningen worden voornamelijk geconcentreerd in het midden van het plangebied, langs de oostwest verlopende ontsluiting. Op deze manier blijft er voldoende afstand tot aan de bestaande woningen aan de Doniawei. Er wordt geen definitieve verkaveling gemaakt, zodat optimaal ingespeeld kan worden op de toekomstige vraag. Het uitgangspunt is om kavels met een gemiddelde omvang van 1.100 m2 aan te bieden in de woonkavel-kamers. Per woonkavel-kamer staat aangegeven hoeveel woningen dit maximaal betreft. Voor het gehele plangebied kunnen er binnen de 10 'kamers' maximaal 20 woningen worden gerealiseerd.

Het wonen krijgt een landelijke uitstraling door de kleinschaligheid, de landelijke architectuur en een afwisseling van wonen en agrarisch gebruik. Door het toepassen van eenvoudige verharding, weidehekken en lage beplanting voor de erfbegrenzing wordt het huidige karakter van het landschap zo min mogelijk aangetast. Er ontstaan kansen om het wandelnetwerk uit te breiden en de waterhuishouding te verbeteren. Ook is er ruimte voor omwonenden om het perceel te vergroten of om hobbymatig dieren te houden. In het zuidelijk gedeelte vindt in het kader van de plannen met betrekking tot klimaatadaptatie bosaanleg plaats. Deze nieuwe bospercelen sluiten aan bij de al bestaande bospercelen in het zuidelijk gedeelte en vormen zo een groene afronding van de nieuwe woonwijk. De keuze voor de weidse opzet in lage dichtheden hangt samen met het behoud van de landschappelijke kernkwaliteiten in het gebied. Het ontwerp past binnen de landschappelijke kamers van het Woudenlandschap, de landschappelijke karakteristiek blijft hiermee behouden. Het plan voorziet mede in de ontwikkeling van een padenstructuur in de bebouwde omgeving. Dit nodigt uit tot het maken van een ommetje. Dit zorgt voor een extra beleving van het dorp in verbinding het landelijk gebied.

Sturen op kwaliteit Er zal gestuurd worden op kwaliteit en samenhang in de architectuur van de woningen, waarbij wordt ingezet op landelijke stijlen met een moderne uitstraling, zoals schuurwoningen of moderne toepassingen van riet en hout. Afstemming is vooral nodig binnen één woonkavel-kamer. Tussen de woonkavel-kamers onderling kunnen verschillen zijn. Hierdoor ontstaan ook kansen voor afwijkende woonvormen. Het uitgangspunt is vrijstaande woningen op ruime kavels, maar andere oplossingen zijn mogelijk zolang het beeld een landelijke uitstraling heeft en er afstemming is binnen de kamer.

23/110

Het aantal woningen per kamer ligt nog niet vast zodat de mogelijkheid open blijft om bijzondere woonvormen toe te staan wanneer daar vraag naar is. Het maximum aantal woningen ligt vast per woonkamer, met uitzondering van de woonkamers binnen de bestemming 'Woongebied II'. De woningen zijn tussen deze woonkamers uitwisselbaar. Beeldkwaliteitsplan Om te komen tot een welstandskader is een beeldkwaliteitsplan opgesteld. Dit is nodig omdat de welstandsnota van de gemeente Dantumadiel geen uitgewerkte welstandscriteria voor ontwikkelingsprojecten bevat die “de bestaande ruimtelijke structuur en karakteristiek doorbreken”. Oftewel, voor grotere plannen die de aard van de omgeving veranderen. Dergelijke uitwerkingen kunnen namelijk niet op voorhand worden voorzien, als er geen concreet (stedenbouwkundig) plan aan ten grondslag ligt. In de welstandsnota wordt aangegeven dat voor een ontwikkelingslocatie, zoals Prikkebosk, een welstandstoetsingskader dient te worden opgesteld. Voor dit kader gelden dezelfde eisen als voor de welstandsnota:  vaststelling in de vorm van beleidsregels door de gemeenteraad;  inspraak conform de gemeentelijke inspraakverordening;  welstandscriteria die “zoveel mogelijk” zijn toegespitst op het individuele bouwwerk en die specifieke aspecten van het bouwwerk normeren.

Het welstandstoetsingskader gaat niet meer mee voor inspraak, maar komt ter inzage te liggen bij het ontwerpbestemmingsplan. Het stedenbouwkundig plan (en het beeldkwaliteitsplan) vormt de basis voor dit kader. Deze is tijdens de inloopavonden besproken. Het 'Beeldkwaliteitsplan Prikkebosk Damwâld' (d.d. 7 maart 2022) is opgenomen als bijlage 1 bij de regels. Het BKP maakt onderdeel uit van het afwegingskader in geval van het verlenen van een omgevingsvergunning. In de regels is een bepaling opgenomen die hier op toeziet.

3.3

Toekomstige ontwikkeling

3.3.1 Algemene uitgangspunten De volgende uitgangspunten liggen ten grondslag aan het stedenbouwkundig plan voor Prikkebosk:  Het bestaande landschap is bepalend bij de uitgangspunten voor het stedenbouwkundig plan.  Behouden en versterken van de bestaande kwaliteiten: woningen worden ingepast in de bestaande structuur van het landschap en de ruimte in de afgesloten kamers wordt behouden.  Herstel van oude verkavelingsstructuur: terugbrengen van verdwenen houtsingels en watergangen.  Creëren recreatieve parkachtige omgeving: aanleg wandelpaden en uitbreiding bos.  Gekozen wordt voor een nieuw lint, aansluitend aan de bestaande bebouwing. Tussen de bebouwingspercelen worden open ruimtes behouden om zicht op het landschap te behouden een doorkijken te creëren. Er wordt expliciet niet gekozen voor de verdichting van de bestaande linten, om de open ruimtes en beleefbaarheid van het landschap in stand te houden. De basis is het creëren van een nieuw oost-westelijk 'lint' en een zuidelijke weg, waaraan bebouwing is gekoppeld. De woningen liggen aan de weg en zijn gericht op de openbare ruimte. De woningen geven de indruk 'te gast zijn' in het landschap.

24/110

3.3.2 Stedenbouwkundige uitgangspunten Voor de toekomstige ontwikkeling van het nieuwe woongebied Prikkebosk zijn in het 'Stedenbouwkundig plan Prikkebosk Dâmwald' (d.d. 12 september 2023) de volgende stedenbouwkundige uitgangspunten geformuleerd:  De bestaande singels in het gebied worden behouden en versterkt. In oost-westrichting volgt het nieuwe lint de bestaande singelstructuur. Nieuwe woningen worden in de landschappelijke kamers geplaatst.  Langs de singels wordt een strook vrijgehouden ten behoeve van het onderhoud van de singels.  Een deel van het Fermanjepaad wordt verbreed om de hoofdontsluiting aan te sluiten op de T.E. Teunissenwei.  Aan de oostkant wordt een voet- en fietsverbinding naar de R. de Breestrjitte aangelegd, welke tevens dienst doet als noodontsluiting voor de hulpdiensten.  Ten zuiden van en direct achter de bebouwing langs de hoofdontsluiting liggen nog 3 woonvlakken. Deze worden ontsloten via een secundair pad dat de bestaande singels volgt.  Het zuidelijke pad ontsluit ook de bestaande woning Fermanjepaad 9A.  Aan het einde van de zuidelijke weg een vlak grastegels ten behoeve van het opstellen van hulpdiensten en het keren van de vuilniswagen.  Bij bestaande woonpercelen, gelegen aan de randen van de landschapskamers, wordt de optie aangeboden om tuinen (c.q. woonpercelen) uit te breiden.

 De gronden tussen de bestaande en nieuwe kavels worden verkocht voor agrarisch gebruik.  In het zuidelijke deel van het plangebied wordt het bos uitgebreid met dichte bospercelen en smalle open percelen omkaderd door singels.  Twee voormalige singels met watergangen worden teruggebracht.  Langs één van de singels komt een wandel-/ruiterpad dat het woongebied verbindt met het Halepaad.  Een verzoek voor een voedselbos kan worden verkend als invulling van de nieuwe bospercelen. Bovenstaande uitgangspunten maken samen het stedenbouwkundig plan zoals afgebeeld in figuur 3.1 en toegevoegd aan bijlage 2.

25/110

Figuur 3.1 Stedenbouwkundig plan (Bron: Roenom 12 september 2023) Principes woonvlakken Op de plankaart van het stedenbouwkundig plan zijn woonvlakken aangegeven met daarbinnen aangegeven het aantal woningen per woonvlak (figuur 3.2). Uitgangspunt voor de oranje woonvlakken is een traditionele verkaveling. Op de gele zijn traditionele en bijzondere verkavelingen/woonvormen mogelijk. Per woonvlak zijn in het stedenbouwkundige plan verdere detailleerde inrichtingsprincipes aangegeven. Onderscheid is gemaakt in:  Kavels gericht op de noordelijke weg met aandacht voor de hoek/zijkant gericht op het Fermanjepaad.  Kavels gericht op de noordelijke weg met aandacht voor doorkijken en richting van de landschappelijke kamer.  Woningen vormen samen een groep/eenheid.  Woningen vormen samen een groep/eenheid dat als geheel gericht is op de noordelijke weg.

26/110

  

Kavels gericht op de zuidelijke weg met een ondergeschikte positionering ten opzichte van de woningen aan het lint. Woning positioneert zich als zichtbaar element door een opening in de nieuwe singel/erfbeplanting. De woningen zijn te gast in het landschap.

Figuur 3.2 Woonvlakken bestemmingsplan Prikkebosk (Roenom 2023) Gebruik agrarische gronden De omwonenden zijn geïnteresseerd in het gebruik van de overige, agrarische gronden. Voor nieuwe bewoners kan dit ook interessant zijn. Veel bewoners aan de Doniawei hebben aangegeven dat zij hun tuin willen uitbreiden. Zolang de singels worden behouden kan hieraan worden meegewerkt. Wel onder de voorwaarde dat per landschappelijke kamer een nieuwe rechte lijn ontstaat. Dat betekent dus dat per kamer alle tuinen even diep moeten worden uitgebreid. Daarnaast dient de nieuwe grens tussen de tuinen en het landschap als één geheel te worden vormgegeven. De overige percelen, gelegen tussen de nieuwe kavels en de bestaande linten langs de randen van Prikkebosk, behouden hun huidige uitstraling en agrarisch karakter. Waarbij wordt ingezet op meer extensief beheer en het hobbymatig gebruik door zowel de nieuwe als de bestaande bewoners. Het beoogde beeld is dus weilanden tussen de singels, waarop hobbymatig bijvoorbeeld paarden of schapen worden gehouden. Bosontwikkeling Vanuit het klimaatakkoord hebben gemeente een opgave om 1% nieuw bos aan te leggen. Daarnaast is er op de omwonendenavond aangegeven dat er behoefte is aan een voedselbos. Om deze reden wordt de aanleg van bos op enkele percelen in het zuidelijk gedeelte van het plangebied mogelijk gemaakt.

Met de voorgestane bosontwikkeling in het zuidelijk gedeelte van het plangebied vindt bovendien een versterking plaats van de aanwezige natuurwaarden in de directe omgeving van het plangebied. De uitbreiding van het bos wordt tevens ingezet als een vergroting van het recreatieve netwerk en de recreatieve beleving van het Fermanjebosk.

3.4

Verkeer en parkeren

Verkeer Er is gekozen de aansluiting van de ontwikkeling te voorzien op de T.E. Teunissenwei, op de bebouwde kom van Damwâld. Er wordt geen doorgaande ontsluiting gerealiseerd op de Dammeloane, het buitengebied. Via de Rommert de Breestrjitte wordt voorzien in een noodontsluiting voor hulpdiensten op de Dammeloane. De locatie wordt ontsloten via de T.E. Teunissenwei, de hoofdontsluiting van de naastgelegen wijk. Deze weg leidt naar de Haadwei, de hoofdontsluiting van Damwâld. Bij de aanleg van de T.E. Teunissenwei is rekening gehouden met het toekomstig doortrekken van deze weg ten behoeve van een veel uitgebreider plan ter hoogte van het plan Prikkebosk. De T.E. Teunissenwei zal de toename van verkeer als gevolg van de ontwikkeling op Prikkebosk - gezien de lage bebouwingsdichtheid (maximaal 20 woningen) - goed af kunnen wikkelen.

27/110

Parkeren Volgens de parkeerkencijfers van het CROW moeten voor vrijstaande koophuizen in niet stedelijke gebieden minimaal 1,9 (rest bebouwde kom) à 2 (buitengebied) parkeerplaatsen voorhanden zijn. De gemeente vraagt bij nieuwe ontwikkelingen het parkeren op eigen terrein te realiseren. Uitgaande van een parkeernorm van 2 parkeerplaatsen per woning zijn er binnen het plangebied 40 parkeerplaatsen nodig. Gezien de oppervlakte uit te geven grond (circa 2 ha) en een gemiddelde kaveloppervlakte van 1.100 m2 kan er ruimschoots aan deze norm worden voldaan.

28/110

Hoofdstuk 4

4.1

Omgevingsaspecten

Vormvrije m.e.r.-beoordeling

Beleid en Normstelling In onderdeel C en D van de bijlage bij het Besluit m.e.r. is aangegeven welke activiteiten in het kader van het omgevingsvergunning plan-m.e.r.-plichtig, project-m.e.r.-plichtig of m.e.r.-beoordelingsplichtig zijn. Voor deze activiteiten zijn in het Besluit m.e.r. drempelwaarden opgenomen. Indien een activiteit onder de drempelwaarden blijft, dient alsnog een vormvrije m.e.r.-beoordeling uitgevoerd te worden, waarbij onderzocht dient te worden of de activiteit belangrijke nadelige gevolgen heeft voor het milieu, gelet op de omstandigheden als bedoeld in bijlage III van de EEG-richtlijn milieueffectbeoordeling. Deze omstandigheden betreffen de kenmerken van het project, de plaats van het project en de kenmerken van de potentiële (milieu)effecten. Per 16 mei 2017 is de regelgeving voor de MER en m.e.r.-beoordeling gewijzigd met daarin een nieuwe procedure voor de vormvrije m.e.r.-beoordeling.  Voor de ontwerp-bestemmingsplanfase moet een m.e.r-beoordelingsbeslissing worden genomen, waarin wordt aangegeven of wel of geen MER nodig is, gelet op de kenmerken van het project, de plaats van het project en de kenmerken van de potentiële (milieu)effecten en mogelijke mitigerende maatregelen. Deze beslissing wordt als bijlage bij het bestemmingsplan opgenomen.

 Voor elke aanvraag waarbij een vormvrije m.e.r.-beoordeling aan de orde komt moet de initiatiefnemer een aanmeldingsnotitie opstellen, waarbij ook mitigerende maatregelen mogen worden meegenomen. Het bevoegd gezag dient binnen 6 weken na indienen een m.e.r.-beoordelingsbesluit af te geven. Een vormvrije m.e.r.-beoordelingsbeslissing hoeft echter niet gepubliceerd te worden. Onderzoek In het Besluit milieueffectrapportage is opgenomen dat de aanleg, wijziging of uitbreiding van een stedelijk ontwikkelingsproject m.e.r.-beoordelingsplichtig is in gevallen waarin de activiteit betrekking heeft op een oppervlakte van 100 hectare of meer of een aaneengesloten gebied en 2000 of meer woningen omvat (Besluit milieueffectrapportage, Bijlage onderdeel D11.2). De beoogde ontwikkeling bestaat uit de ontwikkeling van 20 woningen. De beoogde ontwikkeling blijft daarmee ruim onder de drempelwaarde. Dit betekent wel dat een zogenaamde 'vormvrije m.e.r.-beoordeling' noodzakelijk is. Uit de informatie in deze beoordeling blijkt dat het plangebied niet is gelegen in kwetsbaar gebied en/of gebied met een beschermde status. Verder leiden de aard en omvang van het project niet tot belangrijke nadelige milieugevolgen. Het doorlopen van een volledige m.e.r.-procedure is niet noodzakelijk. De m.e.r.-beoordelingsnotitie is als bijlage 3 aan het ontwerpbestemmingsplan toegevoegd.

29/110

4.2

Milieuzonering

Toetsingskader In het kader van een goede ruimtelijke ordening is het van belang dat bij de aanwezigheid van bedrijven in de omgeving van milieugevoelige functies zoals woningen:  ter plaatse van de woningen een goed woon- en leefmilieu kan worden gegarandeerd;  rekening wordt gehouden met de bedrijfsvoering en milieuruimte van de betreffende bedrijven. Om in de bestemmingsregeling de belangenafweging tussen bedrijvigheid en nieuwe woningen in voldoende mate mee te nemen, wordt in dit plan gebruikgemaakt van de VNG-publicatie Bedrijven en milieuzonering (editie 2009). In deze publicatie is een lijst opgenomen waarin de meest voorkomende bedrijven en bedrijfsactiviteiten zijn gerangschikt naar mate van milieubelasting. Voor elke bedrijfsactiviteit is de maximale richtafstand ten opzichte van milieugevoelige functies aangegeven op grond waarvan de categorie-indeling heeft plaatsgevonden. De richtafstanden gelden ten opzichte van het omgevingstype 'rustige woonwijk'. Een richtafstand kan worden beschouwd als de afstand waarbij onaanvaardbare milieu-hinder als gevolg van bedrijfsactiviteiten redelijkerwijs kan worden uitgesloten. In bepaalde gevallen kan gemotiveerd worden dat er geen sprake is van een 'rustige woonwijk', maar van een 'gemengd gebied'. Dit is bijvoorbeeld het geval bij een lint in een dorpskern waar meerdere functies naast elkaar zitten.