Document · PDF

bijlage 3 FUMO Ontwerpbegroting 2027

Raadsvergadering (Dantumadiel) 2 juni 2026, gemeente DantumadielBij agendapunt: Begroting FUMO 202720.767 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

(Ontwerp) Begroting 2027 April 2026

Inhoudsopgave 1

Inleiding

In één oogopslag

Managementsamenvatting

De bestuurlijke behandeling

Algemene ontwikkelingen

5.1 5.2 5.3

Programma's

6.1 6.2 6.3

Overzicht baten en lasten Programma milieu Programma bedrijfsvoering

Paragrafen

7.1 7.2 7.3 7.4

Paragraaf weerstandsvermogen Paragraaf financiering Paragraaf bedrijfsvoering Paragraaf openbaarheid

De financiële begroting 2027

8.1 8.2 8.3 8.4 8.5 8.6 8.7

Beleidsmatige ontwikkelingen Organisatorische ontwikkelingen Ontwikkelingen informatisering en automatisering

Uitgangspunten Overzicht van baten en lasten Collectieve taken Integraal uurtarief en gedifferentieerde tarieven Investeringen Financieel meerjarenperspectief Geprognosticeerde balans en toelichting

Inleiding

In 2027 zetten de deelnemers en de FUMO een gezamenlijke stap om de FUMO te laten uitgroeien tot een robuuste, toekomstbestendige kennisorganisatie voor de fysieke leefomgeving in Friesland. Vertrekpunt is de bestuurlijke ambitie zoals besproken in de gezamenlijke bijeenkomst: de FUMO vervult een meer onafhankelijke, gezaghebbende rol richting het bevoegd gezag, met ruimte voor intensievere samenwerking en wederzijds begrip voor ieders rol en belang. Binnen Friesland is het uitgangspunt dat we toewerken naar meer uniformiteit en regionaal programmeren van de VTH opgave. Samen met de partners worden de gezamenlijke ambities vertaald naar de praktijk, zodat kennis en capaciteit beter worden gedeeld en ingezet. Doel is om de beschikbare middelen efficiënt en effectief in te zetten, door fragmentatie te verminderen en waar mogelijk regionaal samen op te trekken.

Om dit te realiseren, zet de FUMO in 2027 in op drie versterkingslijnen: 1. •

Versterken van de samenwerking tussen deelnemers en FUMO, gericht op gezamenlijke programmering op gebied van de fysieke leefomgeving het realiseren.

•

Uniforme werkafspraken en het delen van specialistische kennis.

Bijlage 1: Specificatie bijdrage per deelnemer Bijlage 2: Specificatie plusuren per gemeenten & Provincie Fryslân Bijlage 3: Specificatie basistaakuren per deelnemer Bijlage 4: Overzicht taakvelden Bijlage 5: Risicoanalyse 2027 Bijlage 6: Verdeelsleutel overhead

Digitalisering en datagedreven werken

•

Verdere digitalisering van processen, inclusief het optimaal benutten van VTH systemen en koppelingen, zodat informatie één keer wordt vastgelegd en Friese partners tijdig en betrouwbaar geïnformeerd zijn.

•

Opbouwen van een stevige functie op het gebied van data en informatiebeheer, zodat sturing (door deelnemers én FUMO) meer gebaseerd is op actuele cijfers, trends en risico’s.

•

Ontwikkelen van dashboards en rapportages die uniform beschikbaar zijn voor alle deelnemers, als basis voor regionaal programmeren en verantwoording.

Bijlagen

Bijdragen per deelnemer

Samenwerking en programmering in Friesland

Inhoudsopgave 1

Inleiding

In één oogopslag

Managementsamenvatting

De bestuurlijke behandeling

Algemene ontwikkelingen

5.1 5.2 5.3

Beleidsmatige ontwikkelingen Organisatorische ontwikkelingen Ontwikkelingen informatisering en automatisering

•

Programma's

6.1 6.2 6.3

Overzicht baten en lasten Programma milieu Programma bedrijfsvoering

Paragrafen

7.1 7.2 7.3 7.4

Paragraaf weerstandsvermogen Paragraaf financiering Paragraaf bedrijfsvoering Paragraaf openbaarheid

De financiële begroting 2027

8.1 8.2 8.3 8.4 8.5 8.6 8.7

Uitgangspunten Overzicht van baten en lasten Collectieve taken Integraal uurtarief en gedifferentieerde tarieven Investeringen Financieel meerjarenperspectief Geprognosticeerde balans en toelichting

Bijlagen

•

Cultuur- en organisatieontwikkeling FUMO Doorontwikkeling van de FUMO naar een volwassen, lerende organisatie met helder leiderschap, rolvastheid en verantwoordelijkheid op de juiste plekken. Gerichte investering in medewerkers en leidinggevenden, zodat de FUMO zichtbaar en herkenbaar is als onafhankelijk, deskundig partner met gezag en vertrouwen. Versterken van de interne samenwerking, het eigenaarschap en de dienstverlenende houding, passend bij de rol van kennisorganisatie en partner in de Friese opgaven.

Deze opgave vraagt in 2027 om gerichte investeringen in de organisatie (capaciteit, digitalisering, informatiebeheer en ontwikkeling van medewerkers en leiders). Dit is noodzakelijk om de FUMO in staat te stellen haar rol adequaat, rechtmatig en met gezag en vertrouwen te vervullen. De investering wordt daarmee gezien als een bijdrage aan de gezamenlijke opgaven van de Friese overheden in de fysieke leefomgeving en aan het voldoen aan de landelijke eisen voor een robuuste Omgevingsdienst.

Voor de omslag naar een proactieve, zelfbewuste organisatiecultuur en VTH uitvoeringsorganisatie. Is de strategie: •

samenhang en richting (van output naar outcome);

•

informatiegestuurd werken en digitalisering;

•

professioneel leiderschap en consistente aansturing;

•

vertrouwen en samenwerking tussen FUMO, bevoegd gezag en ketenpartners.Met de investeringen die noodzakelijk zijn op een opwaartse lijn te creëren realiseren wij:

•

bouwen aan vertrouwen;

•

efficiëntie winst bij FUMO en partners;

•

innoverende processen;

•

versterking samenwerking;

•

de basis op orde;

•

korte lijnen en duidelijkheid;

•

voorspelbaarheid en continuïteit;

•

kwaliteit verbetering;

•

rechtmatigheid;

•

stabiliteit op gebied van P&O en organisatie.

Bijdragen per deelnemer Bijlage 1: Specificatie bijdrage per deelnemer Bijlage 2: Specificatie plusuren per gemeenten & Provincie Fryslân Bijlage 3: Specificatie basistaakuren per deelnemer Bijlage 4: Overzicht taakvelden Bijlage 5: Risicoanalyse 2027 Bijlage 6: Verdeelsleutel overhead

Inhoudsopgave 1

Inleiding

In één oogopslag

Managementsamenvatting

De bestuurlijke behandeling

In één oogopslag

Algemene ontwikkelingen

5.1 5.2 5.3

Beleidsmatige ontwikkelingen Organisatorische ontwikkelingen Ontwikkelingen informatisering en automatisering

Programma's

6.1 6.2 6.3

Overzicht baten en lasten Programma milieu Programma bedrijfsvoering

Paragrafen

7.1 7.2 7.3 7.4

Paragraaf weerstandsvermogen Paragraaf financiering Paragraaf bedrijfsvoering Paragraaf openbaarheid

De financiële begroting 2027

8.1 8.2 8.3 8.4 8.5 8.6 8.7

Uitgangspunten Overzicht van baten en lasten Collectieve taken Integraal uurtarief en gedifferentieerde tarieven Investeringen Financieel meerjarenperspectief Geprognosticeerde balans en toelichting

Totale baten

Totale lasten

Deelnemersbijdrage

Personeelskosten

SPUK baten

Overige personeelskosten

Financiële baten

Kapitaallasten

Overige baten

Bedrijfsvoeringskosten Onvoorzien

Begrote formatie Ondersteuning

Ontwikkelkosten

147

Bijlagen

26.656

Primair proces

24,9

mln

Deelnemersbijdrage

Inhoudsopgave 1

Inleiding

In één oogopslag

Managementsamenvatting

De bestuurlijke behandeling

Algemene ontwikkelingen

5.1 5.2 5.3

Programma's

6.1 6.2 6.3

Overzicht baten en lasten Programma milieu Programma bedrijfsvoering

Paragrafen

7.1 7.2 7.3 7.4

Paragraaf weerstandsvermogen Paragraaf financiering Paragraaf bedrijfsvoering Paragraaf openbaarheid

De financiële begroting 2027

8.1 8.2 8.3 8.4 8.5 8.6 8.7

Beleidsmatige ontwikkelingen Organisatorische ontwikkelingen Ontwikkelingen informatisering en automatisering

Uitgangspunten Overzicht van baten en lasten Collectieve taken Integraal uurtarief en gedifferentieerde tarieven Investeringen Financieel meerjarenperspectief Geprognosticeerde balans en toelichting

Bijlagen

Managementsamenvatting

In deze begroting worden de belangrijkste beleidsmatige, operationele en organisatorische ontwikkelingen geschetst die in 2027 van invloed zijn op de uitvoering van de taken van de FUMO. De omgeving waarin de FUMO opereert blijft sterk in beweging door nieuwe wet- en regelgeving, maatschappelijke opgaven en toenemende eisen aan kwaliteit, samenwerking en informatievoorziening. Tegelijkertijd groeit de behoefte aan een robuuste, professionele en toekomstbestendige omgevingsdienst. Beleidsmatige ontwikkelingen In 2027 bouwt de FUMO voort op het uitvoeringsprogramma VTH 2026 en de Uitvoerings- en handhavingsstrategie Fryslân 2025–2028. De uitvoering van vergunningverlening, toezicht en handhaving wordt verder versterkt en geprofessionaliseerd, in lijn met adviezen voortkomend uit het Interbestuurlijk Programma VTH (IBP-VTH). De focus ligt op uniforme, risicogerichte en kwalitatief hoogwaardige uitvoering, ondersteund door digitale informatievoorziening, kennisontwikkeling en samenwerking binnen het VTH-netwerk. Nieuwe en gewijzigde wet- en regelgeving hebben directe gevolgen voor de uitvoering. De Wet veilige jaarwisseling introduceert nieuwe gemeentelijke bevoegdheden en heeft impact op toezicht en handhaving op vuurwerkopslagen en -verkooppunten.

Daarnaast leidt de verwachte wijziging van het asbeststelsel per 2027 tot een aanzienlijke toename van vergunningplichtige bedrijven en toezichtslasten, terwijl ook tijdige keuzes nodig zijn over capaciteit en systemen door de overgang naar het Digitaal Stelsel Omgevingswet. Verder vraagt de toenemende aandacht voor risico’s rond staalslakken om versterking van kennis en toezicht.

Strategische thema’s zoals circulaire economie, zeer zorgwekkende stoffen (ZZS) en de actualisatie van de kwaliteitscriteria 3.0 bepalen mede de koers. De FUMO investeert in kennisopbouw en samenwerking om deelnemers goed te kunnen ondersteunen bij hun beleidsambities. De aanpak van ZZS wordt in 2027 verder uitgebouwd en structureel ingebed, waarbij het belang van zichtbaarheid en continuïteit van toezicht wordt benadrukt. Door de actualisatie van de kwaliteitscriteria wordt de adviserende rol van de FUMO in het fysieke domein verder versterkt, onder meer via de inzet van omgevingsadviseurs. Door de actualisatie van de kwaliteitscriteria 3.0 wordt de adviserende rol van de FUMO in het fysieke domein versterkt. Voor een goede uitvoering worden in 2027 extra functies ingezet, waaronder omgevingsadviseurs, die nauw samenwerken met de deelnemers bij het opstellen van omgevingsplannen en thema’s als circulaire economie en energie. Deze versterking van capaciteit en deskundigheid draagt bij aan een uniforme, hoogwaardige uitvoering van VTHtaken en beleidsadvisering. Operationele ontwikkelingen In 2027 zet de FUMO in op verdere professionalisering van het toezicht en de handhaving. Er wordt een audit gestart met daarin extra aandacht voor het preventief voorkomen van overtredingen.

Bestaande toezichtvormen zoals ketentoezicht en dronetoezicht worden verder versterkt met investeringen in kennis en processen om de kwaliteit en robuustheid te waarborgen. Energietoezicht blijft een basistaak en wordt voortgezet met de extra gelden vanuit de SPUK-gelden tot en met 2027. Het nieuwe risicomodel I-GO wordt na een pilotfase structureel geïmplementeerd, zodat toezicht effectiever en meer risicogestuurd kan worden ingezet. Ook het actualisatieprogramma voor vergunningen wordt voortgezet, met nadruk op samenwerking tussen vergunningverlening, toezicht en handhaving.

Inhoudsopgave 1

Inleiding

In één oogopslag

Managementsamenvatting

De bestuurlijke behandeling

Algemene ontwikkelingen

5.1 5.2 5.3

Beleidsmatige ontwikkelingen Organisatorische ontwikkelingen Ontwikkelingen informatisering en automatisering

Programma's

6.1 6.2 6.3

Overzicht baten en lasten Programma milieu Programma bedrijfsvoering

Paragrafen

7.1 7.2 7.3 7.4

Paragraaf weerstandsvermogen Paragraaf financiering Paragraaf bedrijfsvoering Paragraaf openbaarheid

De financiële begroting 2027

8.1 8.2 8.3 8.4 8.5 8.6 8.7

Organisatorische ontwikkelingen

Uitgangspunten Overzicht van baten en lasten Collectieve taken Integraal uurtarief en gedifferentieerde tarieven Investeringen Financieel meerjarenperspectief Geprognosticeerde balans en toelichting

Bijlagen

Om de groeiende en complexere opgaven duurzaam te kunnen blijven uitvoeren, werkt de FUMO toe naar een zelfstandige en robuuste organisatie. De afgelopen jaren is gebleken dat de huidige slanke inrichting van de bedrijfsvoering kwetsbaar is. In 2027 wordt daarom ingezet op versterking van de afdeling bedrijfsvoering, zodat de primaire processen beter worden ondersteund en de organisatie blijvend kan voldoen aan externe eisen. Daarnaast staan belangrijke ontwikkelingen op het gebied van huisvesting, wagenpark en personeelsbeleid op de agenda. De voorgenomen nieuwbouw biedt een toekomstbestendige oplossing voor structurele knelpunten in de huidige huisvesting. Op het gebied van personeel en organisatie ligt de nadruk op het creëren van interne rust, duidelijke sturing en professioneel leiderschap. Door te investeren in medewerkers, cultuur en organisatieontwikkeling wordt gewerkt aan continuïteit, wendbaarheid en aantrekkelijkheid als werkgever. Informatisering en automatisering De verdere digitalisering en professionalisering van de informatievoorziening vormen een belangrijke randvoorwaarde voor de uitvoering van de taken. In 2027 werkt de FUMO op basis van de vastgestelde Informatievisie 2024–2028 aan uniformering, datagedreven werken en het borgen van wet- en regelgeving in het digitale domein.

De implementatie van een nieuw zaaksysteem, de doorontwikkeling van het datawarehouse en de inzet van AI dragen bij aan kwaliteit en efficiëntie, maar vragen ook om structurele aandacht voor beheer, informatiebeheer en deskundigheid.

Inhoudsopgave 1

Inleiding

In één oogopslag

Managementsamenvatting

De bestuurlijke behandeling

Financieel 2026 BEGROTING

2027 BEGROTING

Totale baten

23.424

26.656

3.232

13,8%

Deelnemersbijdragen

21.541

24.927

3.386

15,7%

Gemeenten

14.382

16.730

2.347

16,3%

Provincie

7.112

8.151

1.039

14,6%

Wetterskip

0,0%

Specifieke uitkeringen

614

0,0%

Financiële baten

150

100

-50

-33,3%

Overige baten

1.119

1.015

-104

-9,3%

Totale lasten

23.424

26.656

3.232

13,8%

Personeelskosten

19.160

21.493

2.333

12,2%

Primair proces

13.518

15.115

1.597

11,8%

Overhead

4.813

5.562

749

15,6%

DVO's

828

816

-12

-1,5%

Overige personeelskosten

1.383

1.525

142

10,3%

Kapitaallasten

240

274

14,2%

Bedrijfsvoeringskosten

2.189

2.448

259

11,8%

Bijdragen per deelnemer

ICT-kosten

824

927

103

12,5%

Bijlage 1: Specificatie bijdrage per deelnemer

Huisvestingskosten

732

834

102

14,0%

Bijlage 2: Specificatie plusuren per gemeenten & Provincie Fryslân

Overige bedrijfsvoeringskosten

633

687

8,5%

Onvoorzien

105

258

152

144,7%

Ontwikkelkosten

272

658

386

141,7%

Implementatie omgevingswet

-75

-100,0%

Algemene ontwikkelingen

5.1 5.2 5.3

Programma's

6.1 6.2 6.3

Overzicht baten en lasten Programma milieu Programma bedrijfsvoering

Paragrafen

7.1 7.2 7.3 7.4

Paragraaf weerstandsvermogen Paragraaf financiering Paragraaf bedrijfsvoering Paragraaf openbaarheid

De financiële begroting 2027

8.1 8.2 8.3 8.4 8.5 8.6 8.7

Beleidsmatige ontwikkelingen Organisatorische ontwikkelingen Ontwikkelingen informatisering en automatisering

Uitgangspunten Overzicht van baten en lasten Collectieve taken Integraal uurtarief en gedifferentieerde tarieven Investeringen Financieel meerjarenperspectief Geprognosticeerde balans en toelichting

Bijlagen

Bijlage 3: Specificatie basistaakuren per deelnemer Bijlage 4: Overzicht taakvelden Bijlage 5: Risicoanalyse 2027 Bijlage 6: Verdeelsleutel overhead

OMSCHRIJVING (€ X1.000)

MUTATIE

Tabel 1. exploitatiebegroting

De totale omvang van de begroting neemt toe met € 3,2 mln. (13.8%) Hierin zijn de volgende ontwikkelingen meegenomen: • • • • • • • • • • •

Indexeringen op basis van CPB 4 Omgevingsadviseurs Versterken Ketentoezicht Verlagen productiviteitsnorm (in afwachting van onderzoek) Robuuste Bedrijfsvoering Implementatie zaaksysteem Arbeidsmarktcampagne Kosten Vakoverleg Post onvoorzien naar 1% van de begroting Verlagen verwachte renteopbrengst Bedrijfsvoeringskosten (wagenpark, huisvesting, ICT)

FTE 25,5%

Afdeling

Begrote formatie

Primair proces

146,9

Ondersteuning

48,5

Totaal FUMO

195,4 Tabel 2. FTE

74,5%

■ Primair proces ■ Ondersteuning

Inhoudsopgave 1

Inleiding

In één oogopslag

Managementsamenvatting

De bestuurlijke behandeling

Algemene ontwikkelingen

5.1 5.2 5.3

Programma's

6.1 6.2 6.3

De bestuurlijke behandeling In onderstaand overzicht ziet u de afgesproken P&C cyclus 2026, waar de ontwerpbegroting 2027 deel van uitmaakt. Januari 29 januari: Bestuurdersconferentie

Overzicht baten en lasten Programma milieu Programma bedrijfsvoering

Februari 13 februari: Extra informele sessie AB, behandelen kaderbrief (contouren ontwerpbegroting 2027)

Paragrafen

7.1 7.2 7.3 7.4

Paragraaf weerstandsvermogen Paragraaf financiering Paragraaf bedrijfsvoering Paragraaf openbaarheid

De financiële begroting 2027

8.1 8.2 8.3 8.4 8.5 8.6 8.7

Beleidsmatige ontwikkelingen Organisatorische ontwikkelingen Ontwikkelingen informatisering en automatisering

Uitgangspunten Overzicht van baten en lasten Collectieve taken Integraal uurtarief en gedifferentieerde tarieven Investeringen Financieel meerjarenperspectief Geprognosticeerde balans en toelichting

Bijlagen

Maart 19 maart: DB ontwerpbegroting 2027 April 9 april: AB ontwerpbegroting 2027 13 april: Verzending ontwerpbegroting 2027 voor zienswijze Juni 22 juni: Einde zienswijze

Bijdragen per deelnemer Bijlage 1: Specificatie bijdrage per deelnemer

Juli

Bijlage 2: Specificatie plusuren per gemeenten & Provincie Fryslân Bijlage 3: Specificatie basistaakuren per deelnemer Bijlage 4: Overzicht taakvelden Bijlage 5: Risicoanalyse 2027 Bijlage 6: Verdeelsleutel overhead

Augustus 27 augustus: DB ontwerpbegroting 2027 Reactienota zienswijze begroting AB

September 10 september: AB vaststellen begroting 2027

Inhoudsopgave 1

Inleiding

In één oogopslag

Managementsamenvatting

De bestuurlijke behandeling

Algemene ontwikkelingen

5.1 5.2 5.3

Programma's

6.1 6.2 6.3

Overzicht baten en lasten Programma milieu Programma bedrijfsvoering

Paragrafen

7.1 7.2 7.3 7.4

Paragraaf weerstandsvermogen Paragraaf financiering Paragraaf bedrijfsvoering Paragraaf openbaarheid

De financiële begroting 2027

8.1 8.2 8.3 8.4 8.5 8.6 8.7

Beleidsmatige ontwikkelingen Organisatorische ontwikkelingen Ontwikkelingen informatisering en automatisering

Uitgangspunten Overzicht van baten en lasten Collectieve taken Integraal uurtarief en gedifferentieerde tarieven Investeringen Financieel meerjarenperspectief Geprognosticeerde balans en toelichting

Bijlagen

Algemene ontwikkelingen In dit hoofdstuk behandelen we een aantal ontwikkelingen die mogelijk van invloed zijn op onze taakuitvoering in 2027. 5.1 Beleidsmatige ontwikkelingen 5.1.1 Uitvoering en handhaving 2027 In 2027 gaat de FUMO verder bouwen op het uitvoeringsprogramma VTH 2026 en de Uitvoerings‑ en handhavingsstrategie Fryslân (2025–2028). De focus ligt op een efficiënte en robuuste uitvoering van vergunningverlening, toezicht en handhaving, in lijn met landelijke kaders uit het IBP‑VTH. Digitale informatievoorziening, kennisontwikkeling en samenwerking binnen het VTHnetwerk worden verder versterkt, zodat processen uniform, risicogericht en kwaliteitsbewust verlopen. Hiermee waarborgt de FUMO dat de taken professioneel worden uitgevoerd en inspeelt op technologische en maatschappelijke ontwikkelingen. 5.1.2 Wet- en regelgeving en nieuwe bevoegdheden Wet veilige jaarwisseling Op 1 juli 2025 is de Wet veilige jaarwisseling aangenomen. Deze wet introduceert een landelijk vuurwerkverbod voor consumenten. Alleen gemeenten kunnen nog ontheffingen verlenen aan verenigingen en stichtingen voor het afsteken van vuurwerk tijdens de jaarwisseling. Dit betreft een nieuwe bevoegdheid, waardoor gemeenten hun processen moeten inrichten op het ontvangen en beoordelen van aanvragen én op toezicht en handhaving van de bijbehorende voorschriften.

Ook verbiedt de nieuwe wet F2-vuurwerk voor consumenten. Dit heeft gevolgen voor het aantal vuurwerkopslagen en -verkooppunten. Omdat vuurwerk nog uitsluitend aan verenigingen en stichtingen met een ontheffing mag worden

Inhoudsopgave 1

Inleiding

In één oogopslag

Managementsamenvatting

De bestuurlijke behandeling

Algemene ontwikkelingen

5.1 5.2 5.3

Programma's

6.1 6.2 6.3

Overzicht baten en lasten Programma milieu Programma bedrijfsvoering

Paragrafen

7.1 7.2 7.3 7.4

Paragraaf weerstandsvermogen Paragraaf financiering Paragraaf bedrijfsvoering Paragraaf openbaarheid

De financiële begroting 2027

8.1 8.2 8.3 8.4 8.5 8.6 8.7

Beleidsmatige ontwikkelingen Organisatorische ontwikkelingen Ontwikkelingen informatisering en automatisering

Uitgangspunten Overzicht van baten en lasten Collectieve taken Integraal uurtarief en gedifferentieerde tarieven Investeringen Financieel meerjarenperspectief Geprognosticeerde balans en toelichting

Bijlagen

verkocht, is de verwachting dat het aantal opslag- en verkooppunten sterk zal afnemen. In het Vuurwerkbesluit zijn hierover geen nadere regels opgesteld; de markt bepaalt waar de resterende verkooppunten zich zullen vestigen. Mogelijke rol FUMO (vanaf 2026) De FUMO beschikt over expertise die nauw aansluit bij het beoordelen van ontheffingsaanvragen, vergelijkbaar met aanvragen voor bedrijfsmatige vuurwerkontbranding. Vanuit deze deskundigheid kan de FUMO: •

meedenken en adviseren over integraal, bij voorkeur Friesland-breed beleid (mogelijk in samenwerking met de Veiligheidsregio);

•

adviseren over het (onder voorwaarden) toestaan van ontheffingen en toezicht en handhaving bij vuurwerkontbrandingen.

Indien gemeenten besluiten deze nieuwe bevoegdheden (gedeeltelijk) als plustaak bij de FUMO onder te brengen, leidt dit tot een aanzienlijke toename van de benodigde uren. Toezicht vuurwerkopslagen en -verkooppunten (basistaak) Naar verwachting daalt het aantal opslag- en verkooppunten van F2-vuurwerk door het landelijke verbod. Dit heeft gevolgen voor de benodigde toezichturen (voor- en verkoopcontroles). Wel blijven enkele verkooppunten noodzakelijk om verenigingen en stichtingen met een ontheffing te kunnen voorzien van vuurwerk.

Asbest toezicht Het asbeststelsel in Nederland gaat veranderen. Naar verwachting worden de Arbeidsomstandighedenwet en het Arbeidsomstandighedenbesluit per 1 januari 2027 aangepast vanwege een nieuwe Europese richtlijn. Dit heeft grote impact op de basistaak asbest voor omgevingsdiensten.

Alle bedrijven die bij sloopwerkzaamheden aan asbest kunnen worden blootgesteld, moeten hiervoor een vergunning aanvragen. Dat betekent dat naast de huidige 260 gecertificeerde asbestsaneerders, mogelijk nog veel meer andere bedrijven een vergunning nodig hebben. Hierdoor neemt het aantal meldingen via het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) mogelijk sterk toe en is extra toezicht nodig. De Arbeidsinspectie benadrukt het belang van een goede gegevensuitwisseling tussen overheden, omdat toezichtsinformatie van omgevingsdiensten invloed heeft op de vergunningverlening. Met het verdwijnen van het Landelijk Asbestvolgsysteem en de volledige overstap naar het DSO zijn tijdige beleidskeuzes nodig over capaciteit, benodigde systemen en de herijking van het uitvoeringsprogramma.

Inhoudsopgave 1

Inleiding

In één oogopslag

Managementsamenvatting

De bestuurlijke behandeling

Algemene ontwikkelingen

5.1 5.2 5.3

Beleidsmatige ontwikkelingen Organisatorische ontwikkelingen Ontwikkelingen informatisering en automatisering

Programma's

6.1 6.2 6.3

Overzicht baten en lasten Programma milieu Programma bedrijfsvoering

Paragrafen

7.1 7.2 7.3 7.4

Paragraaf weerstandsvermogen Paragraaf financiering Paragraaf bedrijfsvoering Paragraaf openbaarheid

De financiële begroting 2027

8.1 8.2 8.3 8.4 8.5 8.6 8.7

Staalslakken

Uitgangspunten Overzicht van baten en lasten Collectieve taken Integraal uurtarief en gedifferentieerde tarieven Investeringen Financieel meerjarenperspectief Geprognosticeerde balans en toelichting

Bijlagen

Staalslakken zijn bijproducten van het productieproces van staal en bestaan uit mineralen en metaal resten. Het verantwoord verwerken en opslaan van staalslakken is belangrijk om milieuschade te voorkomen. Landelijk is er steeds meer aandacht voor de risico’s rondom het gebruik van staalslakken. Nieuwe landelijke regelgeving en tijdelijke verboden of vergunningplichten rondom de toepassing van staalslakken leiden naar verwachting tot een grotere toezichtsopgave voor omgevingsdiensten. Vanwege het verhoogde risico waaronder uitloging van metalen, aantasting van bodemkwaliteit en het beperkte zicht op toepassingslocaties – wil de FUMO, in afstemming met de deelnemers, de komende jaren verkennen hoe toezicht op staalslakken kan worden versterkt door het opbouwen van kennis en specialistische vaardigheden. 5.1.3 Strategische thema’s en beleidskaders Circulaire economie Nederland streeft ernaar – in het kader van de Europese klimaatdoelstellingen in 2050 – volledig circulair te zijn en in 2035 het grondstoffengebruik met vijftig procent te verminderen. Om in dit actuele thema een rol te vervullen en van toegevoegde waarde te zijn voor de deelnemers, moet de FUMO haar kennis op dit gebied verder ontwikkelen. Provincie Fryslân heeft ambitieuze doelen voor de transitie naar een circulaire economie.

In dit kader stimuleert de provincie bedrijven om circulair te werken, waarbij ook gemeenten en lokale bedrijven worden betrokken. Er wordt nauw samengewerkt met de Vereniging Circulair Friesland (VCF) en Omgevingsdienst NL. Daarnaast wordt de verbinding met de overige Noordelijke Omgevingsdiensten opgezocht. Los van de provincie voeren de Friese gemeenten projecten uit om bedrijven te ondersteunen bij de overstap naar circulaire producten en diensten. Vroegtijdige betrokkenheid van de FUMO bij deze initiatieven vergroot de kans op succes.

Het bedrijfsleven heeft het bestuur van de FUMO opgeroepen structureel te investeren in een sterke VTH-keten, die noodzakelijk is voor het realiseren van politiek-bestuurlijke ambities en het versnellen van circulaire initiatieven binnen het kader van VTH. Kwaliteitscriteria 3.0 In 2027 gaat de FUMO werken met omgevingsadviseurs. Dit betreft een nieuwe functie binnen de organisatie en vormt een belangrijke stap in de verdere doorontwikkeling van de FUMO. Uit de bestuurlijke conferentie is gebleken dat deelnemers veel waarde hechten aan een organisatie die goed zicht heeft op wat er lokaal speelt en hier adequaat op kan inspelen. Regionaal maatwerk staat daarbij centraal. De omgevingsadviseur vervult hierin een sleutelrol. Als sparringpartner voor deelnemers beschikt deze over kennis van actuele milieuvraagstukken en weet deze te vertalen naar een gerichte inzet van expertise vanuit de FUMO. Daarnaast leveren de omgevingsadviseurs een belangrijke bijdrage aan de milieuparagraaf binnen de omgevingsplannen van gemeenten en aan bredere thema’s zoals circulaire economie en energie. Deze ontwikkeling sluit aan bij de actualisatie van de kwaliteitscriteria 3.0, die gelden voor de periode 2025-2026 en in 2027 worden herzien.

De aanpassingen richten zich met name op deskundigheidsgebied 23: ‘Advisering fysieke leefomgeving’, waarbij de rol van advisering binnen het omgevingsbeleid wordt versterkt. Daarbij worden bepaalde taken verplicht belegd bij omgevingsdiensten, in plaats van facultatief. Dit vraagt om regionale afstemming over het niveau waarop taken worden uitgevoerd en om een passende inrichting van de organisatie per 2027. De inzet van omgevingsadviseurs past binnen deze ontwikkeling en sluit aan bij ervaringen van andere omgevingsdiensten. Met het structureel opnemen van deze functie komt het separate budget voor de implementatie van de Omgevingswet te vervallen, evenals de eerder benoemde functie van adviseur Omgevingswet.

Inhoudsopgave 1

Inleiding

In één oogopslag

Managementsamenvatting

De bestuurlijke behandeling

Algemene ontwikkelingen

5.1 5.2 5.3

Beleidsmatige ontwikkelingen Organisatorische ontwikkelingen Ontwikkelingen informatisering en automatisering

Programma's

6.1 6.2 6.3

Overzicht baten en lasten Programma milieu Programma bedrijfsvoering

Paragrafen

7.1 7.2 7.3 7.4

Paragraaf weerstandsvermogen Paragraaf financiering Paragraaf bedrijfsvoering Paragraaf openbaarheid

De financiële begroting 2027

8.1 8.2 8.3 8.4 8.5 8.6 8.7

ZZS-aanpak in meerjarenperspectief

Uitgangspunten Overzicht van baten en lasten Collectieve taken Integraal uurtarief en gedifferentieerde tarieven Investeringen Financieel meerjarenperspectief Geprognosticeerde balans en toelichting

Bijlagen

Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS) vormen ernstige risico’s voor de gezondheid van mens en milieu. Om deze risico’s te beperken, zijn op Europees en nationaal niveau wettelijke kaders opgesteld die gericht zijn op het reduceren, minimaliseren en waar mogelijk elimineren van het gebruik en de uitstoot van ZZS. Een belangrijk aanvullend kader is de Kaderrichtlijn Water (KRW), die extra eisen stelt aan de chemische en ecologische kwaliteit van grond- en oppervlaktewater. Dit vraagt om aanvullende inspanningen van alle betrokken partijen. Bedrijven, bevoegde gezagen en omgevingsdiensten vervullen hierin een actieve en structurele rol. De aanpak van ZZS is dan ook een integraal onderdeel van het Uitvoerings- en Handhavingsbeleid van de Friese bevoegde gezagen, dat gericht is op het realiseren van een gezonde en veilige leefomgeving voor iedereen. In 2027 wordt de opgezette kennisinfrastructuur rond ZZS verder uitgebouwd. De in 2026 uitgezette actielijnen worden daarbij gecontinueerd en doorontwikkeld, in nauwe samenwerking met partners zoals Wetterskip, RIVM, ILT en ODNL.

Waar in 2026 is gestart met een risico- en branchegerichte inventarisatie en onderzoek naar de aanwezigheid, het gebruik en de uitstoot van ZZS, ligt in 2027 de nadruk op verdere investeringen in kennisopbouw, verbeterde data- en informatievoorziening en het behouden en versterken van capaciteit om de complexe regelgeving adequaat uit te voeren. Zo zetten we maximaal in op meer bewustwording en een betere naleving en handhaving van het voorzorgsbeginsel, de zorgplicht en de minimalisatieverplichting. In 2027 gaat de FUMO de uren voor ZZS dekken uit de collectieve uren. In 2026 is er in samenspraak met de deelnemers voor gekozen om de uren te dekken uit het regionale programma. Op incidentele basis vindt de FUMO dit een goede oplossing, op structurele basis echter niet.

Binnen het toezicht- en handhavingsprogramma is namelijk een urenraamwerk opgesteld om de afgesproken controlefrequentie (streefwaarde) te behalen, gebaseerd op kengetallen per bedrijf en overeengekomen frequenties. Hoewel de inzet op ZZS inhoudelijk belangrijk is, is het onwenselijk om deze capaciteit structureel te dekken uit het regionale programma. De onttrekking van 3.000 uur betekent dat 50% van het regionale urenbudget (3.000 van 6.000 uur) niet meer beschikbaar is voor regionale themacontroles en branchegerichte inzet. Minder bedrijfsbezoeken heeft ook invloed op de effectiviteit. Toezicht werkt niet uitsluitend doordat overtredingen worden vastgesteld, maar ook door de preventieve werking: de zichtbaarheid van toezicht en de reële kans op controle stimuleren naleving.

Inhoudsopgave 1

Inleiding

In één oogopslag

Managementsamenvatting

De bestuurlijke behandeling

Algemene ontwikkelingen

5.1 5.2 5.3

Programma's

6.1 6.2 6.3

Overzicht baten en lasten Programma milieu Programma bedrijfsvoering

Paragrafen

7.1 7.2 7.3 7.4

Paragraaf weerstandsvermogen Paragraaf financiering Paragraaf bedrijfsvoering Paragraaf openbaarheid

De financiële begroting 2027

8.1 8.2 8.3 8.4 8.5 8.6 8.7

Beleidsmatige ontwikkelingen Organisatorische ontwikkelingen Ontwikkelingen informatisering en automatisering

Uitgangspunten Overzicht van baten en lasten Collectieve taken Integraal uurtarief en gedifferentieerde tarieven Investeringen Financieel meerjarenperspectief Geprognosticeerde balans en toelichting

Bijlagen

Daarbij geldt voor toezicht in het algemeen dat meer inspecties leiden tot meer zicht op afwijkingen en risico’s; minder inspecties betekent dus niet automatisch minder overtredingen, maar vaak vooral minder waarneming en minder grip. Dit is extra relevant omdat opvolging na signalen (bijvoorbeeld hercontrole of waarschuwing) aantoonbaar bijdraagt aan het voorkomen van herhaling en het versterken van naleving. (bron: Handhaven in het duister, Algemene Rekenkamer, 2021) Daarom is het verstandig om ZZS als aanvullende opgave apart en herkenbaar te financieren, zodat het regionale toezichtprogramma in stand blijft voor thematische en branchegerichte inzet en de afgesproken controlefrequentie haalbaar blijft. 5.1.4 Operationele ontwikkelingen en toezichtprojecten Preventief toezicht (audit) In 2027 wordt een audittraject ‘preventief toezicht’ opgezet met de focus op het voorkomen van overtredingen. Deze aanpak wordt toegepast bij een select aantal bedrijven die werken met gevaarlijke stoffen en kan daarnaast worden ingezet bij ZZS-controles. Het betreft drie tot vier bedrijven die dicht tegen de Seveso-grens aanliggen, maar net niet onder de Seveso-richtlijn vallen. Voorheen vond bij deze bedrijven standaard extra toezicht plaats op de omgang met gevaarlijke stoffen en de monitoring van hoeveelheden.

Het nieuwe preventieve toezicht vormt een verdieping: het stimuleert bedrijven om actief aandacht te besteden aan veiligheid. Daarnaast lopen nieuwe toezichthouders mee met ervaren collega's, om inzicht te verwerven in de processen en werkwijzen van deze bedrijven.

Bij elke audit wordt een vergunningverlener betrokken om kennis en ervaring uit te wisselen, de vergunningzijde te belichten en te beoordelen of aanvullende voorschriften wenselijk zijn. Indien nodig kunnen specialisten worden ingeschakeld voor specifieke kennisgebieden. Energietoezicht Energietoezicht is een basistaak. Daarnaast is het energietoezicht uitgebreid met extra taken die worden gefinancierd vanuit de zogenoemde SPUK-gelden. Deze middelen zijn toegekend tot en met 2027. Voor 2027 staat daarmee vast dat de gelden beschikbaar zijn en dat de FUMO hiervan gebruik kan maken. Over de wijze waarop de extra taken na 2027 worden voortgezet, bestaat op dit moment nog onzekerheid. ODNL heeft in de nieuwsbrief Energiebesparing 38 aangegeven dat het Ministerie van Klimaat en Groene Groei werkt aan een opvolger van de SPUK-THE. Vaststaat dat er een vervolg komt, maar de precieze vorm daarvan is nog niet bekend. De FUMO heeft veel kennis opgebouwd binnen het thema energietoezicht en er zijn significante resultaten behaald bij gecontroleerde bedrijven. Om deze lijn door te kunnen trekken - en met de klimaatdoelstellingen in het achterhoofd - is verdere investering in kennis en kwaliteit essentieel. Ketentoezicht In de komende jaren ligt de focus binnen het ketentoezicht op het verder versterken van de kwaliteit en robuustheid.

Om te voldoen aan de geldende kwaliteitscriteria is het noodzakelijk om te investeren in een structurele kennisontwikkeling, vaardigheden en capaciteit binnen het team. Dit vraagt om gerichte opleidingen, het blijven opdoen van ervaring en het borgen van voldoende personele inzet. We gaan graag met onze deelnemers in gesprek om een Meerjaren aanpak Ketentoezicht te ontwikkelen. Ook nemen we onze deelnemers in (tussentijdse) rapportagemomenten graag mee in de bijdrage die ketentoezicht levert aan het bereiken van onze gezamenlijke doelen.

Inhoudsopgave 1

Inleiding

In één oogopslag

Managementsamenvatting

De bestuurlijke behandeling

Algemene ontwikkelingen

5.1 5.2 5.3

Programma's

6.1 6.2 6.3

Overzicht baten en lasten Programma milieu Programma bedrijfsvoering

Paragrafen

7.1 7.2 7.3 7.4

Paragraaf weerstandsvermogen Paragraaf financiering Paragraaf bedrijfsvoering Paragraaf openbaarheid

De financiële begroting 2027

8.1 8.2 8.3 8.4 8.5 8.6 8.7

Beleidsmatige ontwikkelingen Organisatorische ontwikkelingen Ontwikkelingen informatisering en automatisering

Uitgangspunten Overzicht van baten en lasten Collectieve taken Integraal uurtarief en gedifferentieerde tarieven Investeringen Financieel meerjarenperspectief Geprognosticeerde balans en toelichting

Bijlagen

Totdat de robuuste basis volledig is gerealiseerd, wordt, volgens de opgestelde intentieverklaring, samengewerkt met de Omgevingsdienst Groningen op het gebied van ketentoezicht. Deze samenwerking ondersteunt in het opvangen van knelpunten in capaciteit, het delen van expertise en het waarborgen van een uniforme en kwalitatief hoogwaardige aanpak binnen de noordelijke regio. Dronetoezicht De FUMO is al enkele jaren bezig met de ontwikkeling en implementatie van dronetoezicht. De behaalde resultaten zijn veelbelovend en vormen een waardevolle aanvulling op het toezichts- en handhavingsdomein. Het dronetoezicht breiden we verder uit, waarvoor investering in de ontwikkeling van processen en in de training van personeel noodzakelijk is.

LVS-Tool De Landelijke VTH- en Signaleringssysteem-tool is een digitale ondersteuning voor toezicht, meldingen en oplevercontroles. Binnen deze tool is het onderdeel risicogericht beoordelen van meldingen gekoppeld aan de wijze en planning van toezicht en oplevercontrole. Voor meldingen is deze functionaliteit echter nog niet uitgewerkt voor de FUMO. De mogelijkheden voor risicogericht beoordelen van meldingen hangen één-op-één samen met het uitvoeren van oplevercontroles. Hiervoor wordt gezamenlijk een projectplan opgesteld, waarin de FUMO verschillende opties onderzoekt om inzicht te krijgen in zowel de mogelijkheden als de beperkingen van de tool. 5.1.5 Toezicht en implementatieprojecten

Boa domein II (grijze wetgeving):

Nieuw risicomodel (I-GO)

De komende jaren ligt de focus op het versterken van de kwaliteit en robuustheid van de strafrechtelijke handhaving. De huidige versnippering van BOA-taken die zijn belegd bij toezichthouders belemmert een slagvaardige inzet en effectieve samenwerking met ketenpartners. Daarom wordt gestreefd naar het bundelen van deze taken in een duidelijk gepositioneerde fulltime functie binnen HR21 en het functieboek. Dit waarborgt continuïteit, kennisontwikkeling en duidelijkheid richting partners en bevoegde gezagen. Door te werken met fulltime Boa’s worden bovendien de opleidingskosten verlaagd, omdat minder medewerkers her- en bijscholing nodig hebben. Bij de ontwikkeling van de functie is aandacht voor onderwerpen als ondermijning, OSINT (Open Source Intelligence) en een toekomstgerichte bijdrage binnen de strafrechtketen.

In 2026 vindt de pilot van het nieuwe risicomodel I-GO plaats. De ervaringen en bevindingen uit deze pilot vormen de basis voor de implementatie van het model in 2027, zodat het structureel kan worden ingezet binnen het toezicht- en handhavingsproces. Voor de voorbereiding en succesvolle invoering zijn structurele uren benodigd. Deze uren worden ingezet voor het inrichten van processen, het monitoren van de uitvoering en het borgen van kennis binnen de organisatie. Op deze manier kan het risicomodel vanaf 2027 effectief bijdragen aan een doelmatige en risicogebaseerde uitvoering van het toezicht. Aanvullende toezichtstaken Omgevingswet

Bijlage 5: Risicoanalyse 2027 Bijlage 6: Verdeelsleutel overhead

De onderstaande taken betreffen toezichtactiviteiten die op grond van de Omgevingswet uitgevoerd moeten worden, maar momenteel nog niet (volledig) plaatsvinden. Voor de uitvoering hiervan is voldoende inzet van uren noodzakelijk.

Inhoudsopgave 1

Inleiding

In één oogopslag

Managementsamenvatting

De bestuurlijke behandeling

Algemene ontwikkelingen

5.1 5.2 5.3

Snoeihout, rietsluik en paasvuren

Beleidsmatige ontwikkelingen Organisatorische ontwikkelingen Ontwikkelingen informatisering en automatisering

Programma's

6.1 6.2 6.3

Overzicht baten en lasten Programma milieu Programma bedrijfsvoering

Paragrafen

7.1 7.2 7.3 7.4

Paragraaf weerstandsvermogen Paragraaf financiering Paragraaf bedrijfsvoering Paragraaf openbaarheid

De financiële begroting 2027

8.1 8.2 8.3 8.4 8.5 8.6 8.7

rekening mee gehouden. Daarnaast bespreekt de FUMO dit onderwerp in het Noordelijk Kennismakelaarsoverleg om afstemming en verdere uitvoering te waarborgen.

Uitgangspunten Overzicht van baten en lasten Collectieve taken Integraal uurtarief en gedifferentieerde tarieven Investeringen Financieel meerjarenperspectief Geprognosticeerde balans en toelichting

Bijlagen

Gesloten bodemenergiesystemen Binnen de Omgevingswet is het beheren en controleren van Gesloten Bodemenergie Systemen (GBES) een taak voor de FUMO. GBES-installaties vallen niet onder het reguliere controleregime voor gangbare milieubelastende activiteiten. Na de oplevering van een installatie volstaat in de meeste gevallen een administratieve controle, die periodiek (bijvoorbeeld eens per meerdere jaren) wordt uitgevoerd. Voor de uitvoering kijkt de FUMO naar de ervaringen van andere Omgevingsdiensten: bij ongeveer 10% van de meldingen vindt een fysieke controle plaats, wat in Friesland neerkomt op circa 21 controles, verdeeld over de gemeenten. Voor deze controles is een kengetal van 12 uren per type B-bedrijf gehanteerd, wat voor 2026 neerkomt op een totaal van 252 uren. Een controle vindt tijdens de aanleg van de installatie plaats, waarbij de FUMO zowel administratieve als fysieke aspecten beoordeelt. In 2027 stijgt naar verwachting het aantal GBES-installaties; bij het opstellen van beleid wordt hier

De beleidsnotitie over de verbranding van snoeihout en rietsluik is verlengd tot 31 december 2026. Met de invoering van de Omgevingswet is de toezichttaak voor de naleving van deze notitie bij de FUMO komen te liggen. Omdat sommige gemeenten de notitie hebben overgenomen en andere niet, verschilt de uitvoering per gemeente. Voor deze taak zijn in de begroting uren opgenomen, zodat administratieve controles en bijbehorende werkzaamheden structureel worden uitgevoerd. Dit betekent hetzelfde voor snoeihout en paasvuren. Voor 2027 betekent dit dat FUMO de bestaande toezicht- en administratieve werkzaamheden kan voortzetten binnen de huidige formatie, terwijl voorbereidingen worden getroffen voor eventuele nieuwe of aangepaste beleidskaders na afloop van de notitie. Lithiumhoudende energiedragers en opslagsystemen Voor 2027 wordt verwacht dat lithiumhoudende energiedragers en opslagsystemen aan het BAL worden toegevoegd. De taak voor toezicht en beheer gaat daarbij van de gemeenten over naar de FUMO. De FUMO bereidt zich hier inhoudelijk op voor en organiseert de voorbereiding en bijbehorende opleidingen organisatiebreed om efficiëntie te bevorderen en kosten te besparen. Daarnaast wordt verwacht dat het aantal locaties met deze energiedragers en opslagsystemen de komende jaren zal toenemen.

Dit betekent een groei in het aantal toezicht locaties, meldingen en vergunningaanvragen, wat ook leidt tot een toename van de vraag naar specialistisch advies om de externe veiligheid van de leefomgeving te waarborgen.

Inhoudsopgave 1

Inleiding

In één oogopslag

Managementsamenvatting

De bestuurlijke behandeling

Algemene ontwikkelingen

5.1 5.2 5.3

Beleidsmatige ontwikkelingen Organisatorische ontwikkelingen Ontwikkelingen informatisering en automatisering

De afdeling Vergunningverlening voert primair het actualisatieprogramma uit. Voor 2026 is het noodzakelijk om toezicht en handhaving meer te betrekken bij het programma en actief mee te laten denken over de inhoud. Voor 2027 ligt de nadruk op verdere versterking van de samenwerking tussen de afdelingen en het optimaal benutten van de gezamenlijke input binnen het programma.

Programma's

6.1 6.2 6.3

Overzicht baten en lasten Programma milieu Programma bedrijfsvoering

Paragrafen

7.1 7.2 7.3 7.4

Paragraaf weerstandsvermogen Paragraaf financiering Paragraaf bedrijfsvoering Paragraaf openbaarheid

De financiële begroting 2027

8.1 8.2 8.3 8.4 8.5 8.6 8.7

Actualisatieprogramma

Uitgangspunten Overzicht van baten en lasten Collectieve taken Integraal uurtarief en gedifferentieerde tarieven Investeringen Financieel meerjarenperspectief Geprognosticeerde balans en toelichting

Bijlagen

Bijdragen per deelnemer Bijlage 1: Specificatie bijdrage per deelnemer Bijlage 2: Specificatie plusuren per gemeenten & Provincie Fryslân Bijlage 3: Specificatie basistaakuren per deelnemer

De FUMO controleert ook of de vergunningdossiers van bedrijven met milieubelastende activiteiten nog actueel zijn. Als een dossier niet meer actueel is, past de FUMO het dossier zelf aan. Soms gebeurt dit samen met een herziening, intrekking of maatwerk. Uit de evaluatie van het actualisatieprogramma blijkt dat de uitvoering voor 2027 binnen de eerder geraamde 6.116 uren kan plaatsvinden, inclusief een beperkte inzet voor actualisaties naar aanleiding van Vermijdings- en reductieprogramma’s.

5.2 Organisatorische ontwikkelingen 5.2.1 Robuuste afdeling bedrijfsvoering Sinds de start van de FUMO in 2014 is bewust gestuurd op een slanke en kostenefficiënte organisatie. Nieuwe ontwikkelingen en wettelijke eisen zijn de afgelopen jaren veelal binnen bestaande budgetten en met de huidige formatie opgevangen. Inmiddels is er geconstateerd dat deze sobere en doelmatige benadering steeds vaker negatieve gevolgen heeft. Bij de afdeling bedrijfsvoering is bijvoorbeeld sinds 2023 een fors personeelsverloop en een sterk oplopend ziekteverzuim zichtbaar, met een piek van ruim twintig procent.

Bijlage 4: Overzicht taakvelden Bijlage 5: Risicoanalyse 2027 Bijlage 6: Verdeelsleutel overhead

Tegelijkertijd staat de FUMO voor grote opgaven in een dynamische omgeving, waarin uiteenlopende en soms tegenstrijdige belangen samenkomen: die van inwoners, ondernemers, belangenorganisaties en het Rijk. Ook kijken de opdrachtgevers onderling verschillend naar de organisatie en de geleverde

dienstverlening. Om in te kunnen spelen op deze ontwikkelingen, werkt de FUMO toe naar een zelfstandige en robuuste omgevingsdienst. In de volgende ontwikkelingsfase zet de FUMO in op een koers die wordt gedreven door onafhankelijke deskundigheid, terwijl er kritisch wordt geluisterd naar de wensen van de opdrachtgevers. Om de primaire afdelingen beter te kunnen ondersteunen in de dagelijkse uitvoering en blijvend te voldoen aan externe eisen, is een structurele investering in de afdeling bedrijfsvoering noodzakelijk. Daarmee wordt de juiste uitvoering van het VTH-beleid een betere kwaliteit van werkprocessen verhoogd en de tevredenheid onder de deelnemers versterkt. Concreet wordt beoogd de afdeling te versterken met enkele functies die momenteel ontbreken: •

strategisch accountmanager;

•

medewerker facilitair en huisvesting;

•

bedrijfsjurist / WOO-coördinator;

•

directiesecretaris;

•

strategisch communicatieadviseur;

•

informatiebeheerder;

•

kwaliteitsmedewerker.

Een aantal van deze functies stonden ook in de begroting van 2026, maar toen zijn ze uitgesteld omdat er eerst onderzoek moest komen naar een sterke en toekomstbestendige organisatie. Omdat de bestuurlijke conferentie (waarin het AB dit bespreekt) tegelijk loopt met de begroting, staan de functies alvast in de begroting van 2027. Het algemeen bestuur beslist bij vaststelling van de

Inhoudsopgave 1

Inleiding

In één oogopslag

Managementsamenvatting

De bestuurlijke behandeling

Algemene ontwikkelingen

5.1 5.2 5.3

Beleidsmatige ontwikkelingen Organisatorische ontwikkelingen Ontwikkelingen informatisering en automatisering

Programma's

6.1 6.2 6.3

Overzicht baten en lasten Programma milieu Programma bedrijfsvoering

Paragrafen

7.1 7.2 7.3 7.4

Paragraaf weerstandsvermogen Paragraaf financiering Paragraaf bedrijfsvoering Paragraaf openbaarheid

De financiële begroting 2027

8.1 8.2 8.3 8.4 8.5 8.6 8.7

begroting over deze functies en de bijdrage die zij wil leveren aan een sterke FUMO.

Uitgangspunten Overzicht van baten en lasten Collectieve taken Integraal uurtarief en gedifferentieerde tarieven Investeringen Financieel meerjarenperspectief Geprognosticeerde balans en toelichting

Bijlagen

5.2.2 Wagenpark Het wagenpark van de FUMO bestaat uit twintig voertuigen, waaronder elektrische en dieselauto’s, aangevuld met een boot, waterscooter en e-bikes. In 2027 gaat de FUMO aflopende leasecontracten vervangen. Tegelijkertijd worden er voorbereidingen getroffen voor een nieuwe aanbesteding van voertuigen, waarbij eenmalige kosten voor extern advies geschat wordt op € 10.000. Na het afsluiten van een nieuw contract begint de FUMO met de vervanging van de auto’s waarvan het leasecontract in 2027 afloopt. De overige voertuigen worden vervangen in 2028 en 2029. De kosten voor het vervangen van de auto’s in 2027 worden geschat op € 16.000 per jaar, gebaseerd op de huidige leasekosten. Het budget voor het wagenpark wordt structureel verhoogd met € 20.000 om onvoorziene kosten zoals onderhoud, stalling, brandstof, wasbeurten, overschrijding van gecontracteerde kilometers en schade te dekken.

5.2.3 Huisvesting Het Algemeen Bestuur besloot op 18 december 2025 in te stemmen met de verdere uitwerking van een nieuwbouwlocatie naast het Aquaverium in Grou als mogelijke toekomstige huisvesting voor de FUMO. Deze beslissing volgt op een uitgebreide heroriëntatie van de huisvesting, ingegeven door structurele knelpunten in het huidige pand aan de J.W. de Visserwei. Het bestaande gebouw, oorspronkelijk gebouwd in 1978 en gerenoveerd in 2020, kampt met problemen op het gebied van klimaatbeheersing en luchtkwaliteit, akoestiek, werkcomfort en bereikbaarheid. Daarnaast leidt de ontwikkeling van een nieuwe woonwijk naast het huidige terrein tot een afname van parkeerplaatsen en een toename van verkeersdruk, waardoor de huidige locatie op termijn minder functioneel en minder veilig wordt voor medewerkers en bezoekers. In het voorjaar van 2025 is een onafhankelijk onderzoek uitgevoerd door ICShuisvestingsadviseurs. Hierbij is samen met medewerkers een Programma van Eisen (PvE) opgesteld, waarin de functionele, technische en ruimtelijke wensen van de FUMO zijn vastgelegd. Op basis van deze analyse zijn drie scenario’s onderzocht: verlengen van de huidige huur, verhuizen naar een bestaande alternatieve locatie en verhuizen naar een nieuwbouwlocatie.

Alleen het scenario van nieuwbouw voldoet volledig aan de gestelde eisen en biedt een toekomstbestendige oplossing voor de organisatie. De nieuwbouw richt zich op het creëren van een gezonde, comfortabele en flexibele werkomgeving. Daarmee waarborgt de FUMO het werkcomfort en de productiviteit van medewerkers en lost zij de structurele problemen van het huidige gebouw definitief op. Ook richt de FUMO de parkeer- en verkeerssituatie adequaat in, zodat medewerkers, bezoekers en omwonenden veilig en efficiënt worden ontvangen. Daarnaast vergroot de nieuwe locatie de zichtbaarheid en bereikbaarheid van de FUMO voor inwoners, ondernemers en samenwerkende organisaties, waarmee zij haar publieke taak beter kan uitvoeren. In de begroting 2027 leidt de geplande verhuizing nog niet tot extra structurele lasten. Wel wordt rekening gehouden met de autonome stijging van onderhouds-

Inhoudsopgave 1

Inleiding

In één oogopslag

Managementsamenvatting

De bestuurlijke behandeling

Algemene ontwikkelingen

5.1 5.2 5.3

Programma's

6.1 6.2 6.3

Overzicht baten en lasten Programma milieu Programma bedrijfsvoering

Paragrafen

7.1 7.2 7.3 7.4

Paragraaf weerstandsvermogen Paragraaf financiering Paragraaf bedrijfsvoering Paragraaf openbaarheid

De financiële begroting 2027

8.1 8.2 8.3 8.4 8.5 8.6 8.7

Beleidsmatige ontwikkelingen Organisatorische ontwikkelingen Ontwikkelingen informatisering en automatisering

Uitgangspunten Overzicht van baten en lasten Collectieve taken Integraal uurtarief en gedifferentieerde tarieven Investeringen Financieel meerjarenperspectief Geprognosticeerde balans en toelichting

Bijlagen

en energiekosten op de huidige locatie. Vanaf 2028 stijgen de huisvestingslasten structureel met circa € 34.000 en worden incidentele kosten voor verhuizing (€ 100.000) en desinvestering van het huidige pand (€ 150.000) in de begroting verwerkt. Het nieuwe pand is bijna energieneutraal, waardoor de structurele energielasten beperkt blijven, ook is er een investeringskrediet van € 250.000 gereserveerd voor inrichting, ICT en overige voorzieningen, waarvan de kapitaallasten vallen onder het budget van de desinvestering. 5.2.4 Personeel en organisatie De FUMO is een organisatie met een sterk DNA. De verbondenheid met de maatschappelijke opdracht en het milieu is in alle lagen van de organisatie voelbaar. Tegelijkertijd opereert de FUMO in een onrustige en veeleisende omgeving, waarin wet- en regelgeving voortdurend verandert, de arbeidsmarkt krap is en het maatschappelijke en politieke krachtenveld dynamisch van aard is. Naar verwachting zal deze context op korte termijn niet significant veranderen. Dit benadrukt het belang van interne rust, voorspelbaarheid en structuur, zodat de organisatie koersvast kan blijven bijdragen aan een veilige en gezonde fysieke leefomgeving.

Door interne organisatorische behoeften en maatschappelijke ontwikkelingen binnen actuele thema's zoals zeer zorgwekkende stoffen, bodemvervuiling, circulaire economie, klimaatadaptatie, energietransitie en waterkwaliteit, groeit de vraag naar een robuuste FUMO. De organisatie moet bestand zijn tegen externe schokken, koersvast blijven in onzekere tijden en stevig staan in de uitvoering. Om dit te realiseren, is het noodzakelijk dat de bedrijfsvoering, inclusief leiderschap, onderlinge samenwerking en personele inzet, in balans wordt gebracht. Alleen zo kan de FUMO de continuïteit en effectiviteit van haar maatschappelijke bijdrage op lange termijn waarborgen.

Vanuit de afdeling bedrijfsvoering onderscheidt de FUMO in 2027 drie kernopgaven: 1.

het vertalen van missie en visie naar duidelijke richting en regie;

2. het professionaliseren van sturing, processen en informatievoorziening; 3. het investeren in leiderschap, cultuur en medewerkers. Het voldoen aan de robuustheidscriteria wordt binnen deze kernopgaven expliciet meegenomen. Vertalen van missie en visie naar richting en regie De FUMO gebruikt de missie en visie om richting te geven en zet zich in 2027 om in concrete doelen, keuzes en acties. Hierbij is een strategische roadmap opgesteld, een instrument dat houvast biedt en waarop besluitvorming, prioritering en planning worden gebaseerd. Deze roadmap vormt het fundament voor rust, voorspelbaarheid en het maken van scherpe keuzes. Zo ontstaat ruimte voor ontwikkeling, zowel van de organisatie als van de medewerkers. Binnen deze koers vervult het cluster Personeel & Organisatie (P&O) een duidelijke rol. P&O is hierbij aanjager van verandering, met regie op organisatieontwikkeling, behoud en inzetbaarheid van medewerkers, leiderschapsontwikkeling en het versterken van de ‘menskant’ van de organisatie. Dit vraagt om een vertaling van strategische doelen naar een concrete P&O-agenda, die richting geeft aan zowel beleid als het dagelijks handelen. Door deze stappen planmatig te organiseren en te borgen, draagt de FUMO bij aan de robuustheidscriteria en versterkt zij de wendbaarheid en stabiliteit in een blijvend dynamische omgeving.

Inhoudsopgave 1

Inleiding

In één oogopslag

Managementsamenvatting

De bestuurlijke behandeling

Algemene ontwikkelingen

5.1 5.2 5.3

Beleidsmatige ontwikkelingen Organisatorische ontwikkelingen Ontwikkelingen informatisering en automatisering

Programma's

6.1 6.2 6.3

Overzicht baten en lasten Programma milieu Programma bedrijfsvoering

Paragrafen

7.1 7.2 7.3 7.4

Paragraaf weerstandsvermogen Paragraaf financiering Paragraaf bedrijfsvoering Paragraaf openbaarheid

De financiële begroting 2027

8.1 8.2 8.3 8.4 8.5 8.6 8.7

Professionaliseren van sturing, processen en informatievoorziening

Uitgangspunten Overzicht van baten en lasten Collectieve taken Integraal uurtarief en gedifferentieerde tarieven Investeringen Financieel meerjarenperspectief Geprognosticeerde balans en toelichting

Bijlagen

In 2027 richt de FUMO zich op het standaardiseren en professionaliseren van processen rondom besluitvorming, communicatie en projectuitvoering. De organisatie streeft naar eenduidige, actuele en toegankelijke informatie, voor meer grip op planning, capaciteit en voortgang. Hierdoor krijgen het managementteam, teamleiders en P&O tijdig inzicht in waar bijsturing nodig is. Daarnaast wordt in 2027 gewerkt aan een duidelijke rolverdeling binnen de organisatie. Met aangescherpte taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden, zodat managers effectief kunnen sturen en medewerkers verantwoordelijkheid kunnen nemen. Het versterken van eigenaarschap op alle niveaus vormt een centrale ambitie. Met deze stappen bouwt de FUMO aan een robuuste en gestructureerde organisatie, waarin processen voorspelbaar en betrouwbaar verlopen. Investeren in leiderschap, cultuur en medewerkers De medewerkers van de FUMO zijn betrokken en bevlogen. Tegelijkertijd ervaren zij een hoge werkdruk, weinig adempauze en onduidelijkheid in de aansturing. Binnen de organisatie bestaan uiteenlopende leiderschapsstijlen, variërend van inspirerend tot controlerend, en is er nog onvoldoende ruimte voor feedback en tegenspraak. Bovendien is het verloop onder leidinggevenden hoog. Daarom zet de FUMO in 2027 nadrukkelijk in op leiderschap en cultuurverandering.

De organisatie investeert in de professionalisering van leiderschap, met nadruk op rust, eigenaarschap, aanspreekbaarheid en vertrouwen. De rol van P&O wordt hierbij versterkt als partner voor leidinggevenden en als bewaker van organisatie- en personeelsontwikkeling op de lange termijn. De focus ligt op de menskant, omdat het behoud en de ontwikkeling van medewerkers cruciaal is voor de maatschappelijke opgave.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=gemeentedantumadiel&id=eccc16ed-0216-4b2b-b98c-7b1375bad610