Begroting Dantumadiel 2025_2024-09-26

Begroting Dantumadiel 2025

Inhoudsopgave Inhoudsopgave........................................................................................................................................ 3 Voorwoord .............................................................................................................................................. 4 Inleiding................................................................................................................................................... 4 Programma 1: Ynwenner en Bestjoer ................................................................................................... 12 Programma 2: Mienskip ........................................................................................................................ 18 Programma 3: Soarch en Wolwêzen..................................................................................................... 22 Programma 4: Wurk, Bedriuw en Rekreaasje ....................................................................................... 29 Programma 5: Wenjen en Omjouwing ................................................................................................. 33 Programma 6: Iepenbiere Romte .........................................................................................................

38 Algemiene dekkingsmiddels, Overhead, Heffing VPB en Onvoorzien .................................................. 41 Algemiene dekkingsmiddels ............................................................................................................. 41 Overhead........................................................................................................................................... 43 Heffing VPB ....................................................................................................................................... 45 Onvoorzien ........................................................................................................................................ 45 Paragrafen............................................................................................................................................. 45 Paragraaf lokale heffingen ................................................................................................................ 45 Paragraaf weerstandsvermogen ....................................................................................................... 56 Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen ...........................................................................................

65 Paragraaf financiering ....................................................................................................................... 71 Paragraaf bedrijfsvoering.................................................................................................................. 76 Paragraaf verbonden partijen ........................................................................................................... 80 Gemeenschappelijke regelingen ................................................................................................... 80 Vennootschappen en coöperaties ................................................................................................ 90 Stichtingen en verenigingen ......................................................................................................... 93 Paragraaf grondbeleid .................................................................................................................... 101 Paragraaf openbaarheid ................................................................................................................. 105 Financiën .............................................................................................................................................

107 Geprognosticeerde balans .............................................................................................................. 107 Meerjarenbegroting........................................................................................................................ 107 Bijlagen................................................................................................................................................ 109 Bijlage 1: Lijst van investeringen ..................................................................................................... 109 Bijlage 2: Staat van reserves en voorzieningen .............................................................................. 114 Bijlage 3: Algemene reserve ........................................................................................................... 119 Bijlage 4: Langlopende leningen ..................................................................................................... 121 Bijlage 5: Gewaarborgde geldleningen ........................................................................................... 121

Bijlage 6: Structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves.............................................. 122 Bijlage 7: Incidentele baten en lasten ............................................................................................. 123 Bijlage 8: Overzicht baten en lasten per taakveld .......................................................................... 124 Vaststellingsbesluit ............................................................................................................................. 126

Voorwoord Voorwoord Hierbij bieden wij u de begroting 2025 aan. Een begroting die sluitend is voor de gehele periode 2025-2028. We zijn nu een jaar onderweg met onze nieuwe organisatie. De organisatie raakt steeds beter op elkaar ingespeeld, maar kent natuurlijk nog wel aspecten die frictie opleveren. Vooral het zoeken, binden en borgen van eigen personeel blijft actueel. Te denken valt aan vergunningverlening. Neemt niet weg dat de weg, passend bij de visie, is ingeslagen en gevolgd blijft worden. Overigens zal 2025 in het teken staan van de voorbereiding naar een passende formatieve bezetting die niet op frictie berekend is. Dit proces moet in 2027 afgerond zijn. In deze begroting is rekening gehouden met de kostenontwikkeling in de jeugdzorg en het betalen van reële tarieven aan de zorgaanbieders huishoudelijke hulp. Ook wordt geïnvesteerd in het wegwerken van achterstallig onderhoud in openbare werken. Er zijn extra budgetten opgenomen voor onderhoud aan monumentale bomen, schoonmaken en schilderen van wegmeubilair en herstellen van de grasbetonkeien langs wegen. Ondanks deze investeringen is het mogelijk de OZB, afvalstoffenheffing en leges alleen met de inflatie te verhogen. De begroting kent een positief structureel begrotingsresultaat voor alle jaren in de periode 20252028.

Een basis die noodzakelijk is gezien de onzekerheden rondom het gemeentefonds en de investeringen die voor ons liggen. Het college verwacht dat een groot deel van de structurele financiële ruimte nodig zal zijn om in noodzakelijke investeringsprojecten te voorzien die vallen buiten de planperiode van 2025-2028. Een nadere uitwerking zal in 2024 en 2025 plaatsvinden. De financiële consequenties van Prinsjesdag zijn niet verwerkt in deze begroting. We informeren de raad via een afzonderlijk advies over de beleidsmatige en financiële gevolgen van de septembercirculaire 2024. Ik sluit af met een dankwoord aan een ieder die bij heeft bijgedragen aan deze sluitende begroting. Een begroting die een gezonde financiële basis vormt, van waaruit er mooie zaken gerealiseerd kunnen worden in en voor de gemeente Dantumadiel. Het college van Burgemeester en Wethouders, Rommy Kempenaar Wethouder Financiën

Inleiding 0.1 Uitgangspunten bij de begroting Uitgangspunt voor het opstellen van de begroting 2025-2028 is de Perspectiefnota. Na vaststelling van de perspectiefnota op 9 juli 2024 zijn er nog diverse mutaties geweest welke van invloed zijn op het begrotingssaldo.

De provincie heeft als toezichthouder een wettelijke plicht om gemeentelijke begrotingen te toetsen op structureel en reëel evenwicht. De toetst vindt eerst plaats op het begrotingsjaar en indien deze niet in evenwicht is, moet aangetoond worden dat het evenwicht uiterlijk in de laatste jaarschijf van de meerjarenraming wordt hersteld. Hierbij mag geen sprake zijn van een opschuivend meerjarenperspectief waarbij in de opvolgende begrotingen alleen de laatste jaarschijf sluit. Het is dus belangrijk om het begrotingsjaar structureel in evenwicht te hebben en houden. Voor het financieel beleid wordt als uitgangspunt genomen dat er ruimte voor nieuw beleid aanwezig is als er een structureel en reëel sluitende begroting is waarbij ook het eerste jaarschijf sluit. Het andere uitgangspunt is dat de algemene reserve van voldoende niveau is. Algemene financiële uitgangspunten De algemene technische uitgangspunten bij het opstellen van de begroting 2025 zijn: - De raming van lasten en baten van bestaand beleid vindt plaats op basis van analyses en niet uitsluitend op basis van inflatie indexering. - De meicirculaire van het gemeentefonds wordt structureel verwerkt. De september- en december circulaire worden incidenteel voor het lopende jaar en het jaar T+1 verwerkt.

- De raming van gemeentelijke bijdragen aan externe instanties vindt plaats op basis van ervaringscijfers en recente ontwikkelingen. - Voor de meerjarenbegroting wordt geraamd op basis van constante prijzen. - Structurele lasten worden gedekt door structurele baten en incidentele baten zijn dekkingsmiddel voor incidentele lasten. - De algemene reserves en de weerstandscapaciteit voldoen aan normen die zijn gebaseerd op een risicoanalyse opgenomen in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. - De financierings- en schuldpositie en het kasstroomsaldo voldoen aan de normen van de Economische Monetaire Unie (EMU) en de Wet Houdbare Overheidsfinanciën (Wet HOF). - In de begroting wordt ruimte gelaten voor onderhoud van kapitaalgoederen conform de door de raad vastgelegde kwaliteitsniveaus. - Vrijvallende kapitaallasten van vervangingsinvesteringen met betrekking tot de bedrijfsvoering blijven beschikbaar voor noodzakelijke vervangingen in de bedrijfsvoering. Technische begrotingsparameters Bij het opstellen van de begroting wordt uitgegaan van de volgende parameters: Begrotingsparameter

Aan te houden waarde

Prijseffect bij interne budgetten (m.b.t. de leveringen binnen de gemeente)

Geen vaste aanpassingen, maximaal volgens de prognose van de HCPI (geharmoniseerde consumentenprijsindex) 2024 van het Centraal Planbureau (CPB) in het Centraal Economisch Plan (CEP) gepresenteerd in de meicirculaire 2024: 2,2%.

Prijseffect bij externe budgetten (uitgaven)

Geen vaste indexering, eveneens maximaal volgens CPB-prognose van de HCPI 2024: 2,2%.

Rente % (voor interne

Uitgegaan wordt van het volgens BBV-bepalingen berekende omslagpercentage. Voor de berekening van nieuwe kapitaallasten is

verrekeningen: kosten kort geld, rekenrente reserves, kapitaallasten) Caoloonstijgingspercentage (betreft stijging bovenop periodieke loonstijging)

in afwijking hierop gerekend met het werkelijke rentepercentage April 2024: 3,4%

Loonvoet sector overheid op basis van CBP CEP gepresenteerd in de meicirculaire 2024: 4,4%.

Uitgangspunten tariefbeleid In het hiernavolgende schema zijn de uitgangspunten voor de componenten van het tariefbeleid opgenomen. (Belasting)tarieven

Uitgangspunten

Onroerendezaakbelasting (OZB)

Voor de OZB wordt het volgende uitgangspunt gehanteerd: Het tarief voor de OZB eigenaren is verlaagd met 1,14% uitgaande van een waardestijging van 3,75% . De resultaten van de hertaxatie van OZB niet woningen is nog niet bekend. Het tarief is (voorlopig) verhoogd met 3,3% in afwachting van deze resultaten.

Afvalstoffenheffing

100% kostendekkend, inclusief de component BTW–compensatie.

Rioolrechten

100% kostendekkend, inclusief de component BTW–compensatie.

Leges

Verhoging tarieven afhankelijk van kostenniveau, berekend op basis van het model opgesteld door de Adviesgroep Nederlandse Gemeenten (ANG-model).

Tarieven sportaccommodaties (binnen– en buitensport)

Gelijkblijvende tarieven ten opzichte van 2024.

Van deze algemene uitgangspunten kan met betrekking tot de OZB-tarieven worden afgeweken op basis van een politieke afweging tussen bezuinigingen op uitgaven voor de burger versus tariefverhogingen voor de burger. Uitgangspunten beleidsindicatoren De uniforme set van beleidsindicatoren is voorgeschreven door het BBV. Hierin is aan de gemeenten opgelegd gebruik te maken van een basis set van beleidsindicatoren voor de begroting en de verantwoordingsstukken. Het doel hiervan is om de resultaten van beleidsmatige inspanningen van gemeenten beter inzichtelijk te maken en te kunnen vergelijken met het landelijke gemiddelde.

De set van beleidsindicatoren is ondergebracht bij het betreffende programma binnen de begroting. Een klein aantal beleidsindicatoren welke betrekking hebben op de eigen organisatie worden door de gemeenten zelf ingevuld. Voor de overige beleidsindicatoren dient gebruikt te worden gemaakt van de website www.waarstaatjegemeente.nl. Ook de definities van de diverse beleidsindicatoren worden op deze website nader toegelicht. Voor wat betreft de actualiteit van de maatstaven kunnen grote verschillen bestaan. Het jaar waarover wordt gerapporteerd staat bij de betreffende indicator vermeld. 0.2 Meerjaren begroting In de onderstaande tabel ziet u de meerjarige begrotingssaldi zoals deze in de begroting 2025 zijn opgenomen. Bedragen x €1.000 Omschrijving Jaarrekening 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Raming 2026

Raming 2027

Baten

72.801

71.668

72.490

66.986

66.362

Raming 2028 66.789

Lasten

-72.547

-76.493

-72.160

-67.981

-66.453

-66.138

Saldo baten en lasten

255

-4.825

330

-995

-91

650

Onttrekkingen 4.459

8.644

2.583

1.977

755

337

Stortingen

-817

-911

-418

-418

-418

-418

Saldo 3.642 onttrekkingen en stortingen

7.733

2.165

1.559

337

-81

Resultaat

2.908

2.495

564

246

569

3.896

0.3 Van perspectiefnota naar begroting Verschillenverklaring Ten opzichte van de perspectiefnota wijkt de begroting op een aantal onderdelen af. In onderstaande tabel worden de wijzigingen weergegeven.

Omschrijving

Begroting

Raming

Raming

Raming

(bedragen x € 1.000)

2025

2026

2027

2028

Resultaat PPN

2.709

741

876

1.295

Begroting 2025

2.495

564

246

569

Verschil

-214

-177

-630

-726

Jeugdzorg indexatie 2025

-210

-210

-210

-210

Inhaalslag achterstallig onderhoud Openbare Werken

-161

Verklaring verschil Mutaties begroting 2025

Professioneel welzijnswerk

-150

-150

-150

-150

FUMO en Veiligheidsregio

-105

-105

-105

-105

Subsidie Jongerenproject De Westereen

-52

-52

-52

-52

Verschillen < € 50.000

122

101

52

55

152

212

249

Riolering

Mutaties 2e turap 2024 Verhoging tarieven Huishoudelijke Hulp 2024

-446

-446

-446

-446

Jeugdzorg indexatie 2024

-90

-90

-90

-90

Correctie SISA regeling GALA

-89

-89

-89

-89

Verschillen < € 50.000

-55

-55

-55

-55

Actualisatie planningen investeringen

1.022

767

303

167

Verklaard verschil

-214

-177

-630

-726

Beknopte verschillenverklaring begroting 2025 t.o.v. perspectiefnota 2025-2028 Het financieel perspectief is minder positief door onder andere oplopende kosten jeugdzorg van € 300.000 structureel, verhoging van de tarieven huishoudelijke hulp van zorgaanbieders van € 446.000 structureel en professionalisering welzijnswerk van € 150.000 structureel. Per saldo € 896.000 aan structurele tegenvallers. Dit wordt deels gecompenseerd door vrijval van afschrijvingslasten omdat de planning van onze investeringen is geactualiseerd. Dit levert voordelen op van € 1.022.000 in 2025, € 767.000 in 2026, € 303.000 in 2027 en € 167.000 in 2028. Eenmalige investeringen achterstallig onderhoud openbare werken in 2025 van € 161.000 en geringe mee- en tegenvallers in de periode 2025 t/m 2028 verklaren de overige verschillen. Uitgebreide verschillenverklaring begroting t.o.v. perspectiefnota 2025-2028 Mutaties begroting 2025 Jeugdzorg indexatie 2025 De VNG adviseert gemeenten om de kosten voor de Jeugdzorg in 2025 te indexeren met een percentage van 3,94%. Er is geen landelijke indexering voor de Jeugdwet daarom hanteert de VNG een percentage die voor 90% is gebaseerd op indexering de Overheidsbijdrage arbeidsontwikkeling (OVA) en voor 10% op de Prijs particuliere consumptie (PCC). In de Perspectiefnota 2025-2028 is nog geen indexering meegenomen voor de kosten Jeugdzorg.

Inhaalslag achterstallig onderhoud Openbare Werken Herstellen van de grasbetonkeien langs wegen - € 30.000 in 2025 Langs diverse wegen in de gemeente zijn klachten binnengekomen over verzakkingen van grasbetonkeien in de wegbermen. Zorgt voor schade aan wielen van auto’s en levert onveilige

situaties op voor fietsers. Voor dit type onderhoud is geen budget gereserveerd in reguliere beheerplannen. Gaat nu om een incidentele inhaalslag qua onderhoud, in toekomstige beheerplannen zullen we structureel jaarlijks budget hiervoor reserveren. Inhaalslag wegwerken achterstallig onderhoud aan monumentale bomen op particuliere grond - € 80.550 in 2025 In de afgelopen jaren is achterstand ontstaan in het onderhoud aan de monumentale bomen vanwege een reactieve aanpak van dit onderhoud. Met deze inhaalslag brengen we het onderhoud weer terugbrengen tot een beheersbaar niveau. Met deze inhaalslag ontstaat qua boomveiligheid weer een veilige staat van onderhoud, die in de toekomst weer planmatig uitgevoerd kan in de reguliere beheercyclus. Deze bomen staan voornamelijk op particuliere eigendommen. Het uitvoeren van dit onderhoud is in het verleden een keuze geweest van de gemeenteraad. Na een grote inhaalslag kan met het vastgestelde jaarlijkse budget het onderhoud weer worden uitgevoerd. Schoonmaken en schilderen van wegmeubilair - € 50.000 in 2025 Er is een achterstand ontstaan in de onderhoudstoestand van het wegmeubilair. Graag zou het college een grote inhaalslag willen uitvoeren, zodat deze objecten er weer fris en netjes voor komen te staan. Dit betreft onder meer verkeersborden, lantaarnpalen, schrikhekken, zitbankjes, prullenbakken, etc.

Een grote schoonmaakactie, gecombineerd met schilderwerkzaamheden, leidt tot een veel verzorgdere uitstraling van het geheel. In het verleden is hier geen geld voor gereserveerd, waardoor dergelijke werkzaamheden altijd achterwege zijn gebleven. Professioneel welzijnswerk is te laag geraamd i.v.m. professionaliseringsslag Al jaren is er een goede relatie tussen de stichting Het Bolwerk en de gemeente Dantumadiel. Ook wanneer er forse bezuinigingen nodig waren is dit altijd samen opgelost. In 2023 is een transitie voor de stichting het Bolwerk ingezet. Dit houdt in dat er een professionaliseringsslag gemaakt wordt door een nieuwe structuur te introduceren en door bijv. per kwartaal verantwoording afleggen bij de gemeenten via het nieuwe uur registratiesysteem. Hiermee kan er tussendoor bijgestuurd worden welke onderdelen meer of minder aandacht nodig hebben. Deze professionalisering houdt ook in dat het uurloon van stichting het Bolwerk is aangepast naar een uurloon wat bij een professionele welzijnsorganisatie past. In 2023 en 2024 zijn eenmalige budgetten gebruikt voor deze professionaliseringsslag. FUMO en Veiligheidsregio Er zijn nog bijstellingen doorgevoerd in de financiële bijdragen van onze gemeente aan verbonden partijen. Dit betreffen De FUMO en de Veiligheidsregio. Deze waren bij de perspectiefnota 20252028 nog niet volledig verantwoord.

Ook is het aanvullend pakket jeugd gezondheidszorg die we afnemen van de Veiligheidsregio nu verwerkt in de begroting. Subsidie Jongerenproject De Westereen De raad heeft op 2 juli 2024 besloten om een bedrag van structureel € 52.000 beschikbaar te stellen voor het Jongerenproject De Westereen. In 2024 wordt dit gedekt uit de algemene reserve, maar voor de latere jaren is dit abusievelijk niet meegenomen in de perspectiefnota. Deze is al vastgesteld en daarom is het besluit over het jongerenproject verwerkt in een aparte begrotingswijziging (nummer 18), zowel voor het deel van 2024 dat onttrokken moet worden aan de algemene reserve als het deel vanaf 2025 dat ten laste komt van het rekeningresultaat.

Riolering Het tarief voor de rioolheffing en de onttrekkingen uit de voorziening baseren we op het vastgestelde GRP (Gemeentelijk Rioleringsplan). Het tarief blijft ongewijzigd ten opzichte van de

begroting 2024. In de Perspectiefnota was geen rekening gehouden met de bijstellingen op de riolering. Dit heeft betrekking op areaaluitbreiding, verschuiving investeringen, doorbelasting tractiemiddelen en personeelskosten en indexering van exploitatielasten. Mutaties 2e turap 2024 In de tweede turap 2024 zijn een aantal structurele wijzigingen opgenomen die doorwerken in het financieel perspectief van de programmabegroting 2025. Hieronder een toelichting op de grootste afwijkingen. Verhoging tarieven Huishoudelijke Hulp 2024 Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het betalen van reële tarieven aan zorgaanbieders. Dit vloeit voort uit de AMvB (Algemene Maatregel van Bestuur) van 2017. De kosten hiervoor worden elk jaar geïndexeerd. Hierin houdt de gemeente rekening met het advies van de VNG. Ook dit jaar heeft er een indexatie plaatsgevonden. Deze blijkt echter niet voldoende gezien de huidige ontwikkelingen. Zorgaanbieders ervaren dat het tarief niet aansluit bij de realiteit en raakt het hun op verschillende vlakken. Het heeft directe gevolgen voor de kwaliteit van de te leveren hulp. Zorgaanbieders hebben meerdere malen hun zorgen bij ons geuit over het tarief. Door sterker toegenomen loon- en prijsontwikkelingen geven zij aan dat het tarief niet meer kostendekkend is, waarbij de kwaliteit gewaarborgd kan blijven.

Hierover zijn gesprekken gevoerd met elkaar, waarna er een nieuw voorstel is gekomen voor het uurtarief. Het tarief is per 1 januari 2024 verhoogd van € 32,40 per uur naar € 36,60 per uur. De raad is hierover schriftelijk geïnformeerd. Jeugdzorg indexatie 2024 In de primitieve begroting 2024 is geen indexering meegenomen voor de kosten Jeugdwet. De VNG schat in dat de kosten Jeugdwet 5,71% zullen stijgen in 2024. Vooralsnog koersen we in Dantumadiel af op een lagere kostenstijging van +/- € 90.000 (+1,7%). De oorzaak van de lagere kostenstijging is lastig te verklaren door de invoering van nieuwe jeugdzorgproducten, een vergelijking met voorgaande jaren wordt daardoor bemoeilijkt. Correctie SISA regeling GALA In 2023 is voor GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord) een negatieve uitgaaf geraamd van € 89.500, dat is bij deze turap gecorrigeerd. Actualiseren planningen investeringen De planning van onze investeringen in de periode 2025-2028 is geactualiseerd. Een aantal investeringen zijn doorgeschoven naar latere jaren. Dit heeft als gevolg dat ook de afschrijvingslasten van deze investeringen doorschuiven in het financieel meerjarenperspectief. 0.4 Structurele positie De structurele positie van de gemeente zijn jaarlijks terugkerende baten en lasten die opgeteld tot een saldo leiden. Een plus-bedrag betekent een overschot een min-bedrag betekent een tekort.

De tekorten moeten opgelost worden door jaarlijks terugkerende baten (inkomsten) te verhogen of door het verminderen van jaarlijks terugkerende lasten (uitgaven). Dat laatste betekent dat er bezuinigd wordt.

Omschrijving

Begroting

Raming

Raming

Raming

(bedragen x € 1.000)

2025

2026

2027

2028

Resultaat

2.495

564

246

569

Saldo incidentele baten en lasten

-161

0

0

0

Structureel resultaat

2.656

564

246

569

Het geraamde resultaat wordt gecorrigeerd met incidentele baten en lasten om zo een goed beeld te krijgen van het structurele exploitatiesaldo. Het te corrigeren bedrag bestaat uit de eenmalige investeringen inhaalslag achterstallig onderhoud Openbare Werken in 2025. Het college verwacht dat een groot deel van de structurele financiële ruimte nodig zal zijn om in noodzakelijke investeringsprojecten te voorzien die vallen buiten de planperiode van 2025-2028. Een nadere uitwerking zal in 2024 en 2025 plaats vinden. 0.5 Ontwikkeling Algemene reserve Bij de eenmalige positie richten wij ons op de Algemene reserve. De Algemene reserve is onderdeel van het eigen vermogen van een gemeente. Dit eigen vermogen is het saldo van de bezittingen en de schulden op de gemeentelijke balans. De Algemene reserve is de buffer voor het opvangen van risico’s en tegenvallers. Bij de beoordeling van de eenmalige positie hanteert Dantumadiel het uitgangspunt dat de minimale omvang van de Algemene reserve op 1 januari 2024 minimaal de benodigde weerstandcapaciteit moet bevatten. Op basis van de vastgestelde nota risicomanagement en weerstandsvermogen moet de algemene reserve minimaal € 10 miljoen bedragen. De algemene reserve voldoet aan het einde van de jaarschijven aan het gestelde criterium.

Met betrekking tot de eenmalige positie is in onderstaande tabel de stand van de Algemene reserve van Dantumadiel per 1 januari 2024 als uitgangssituatie genomen. Hierbij is rekening gehouden met de doorlopende verplichtingen en met onttrekkingen en toevoegingen in 2024. De geraamde toevoegingen en onttrekkingen (meerjarig) zijn op dit saldo gemuteerd, zodat er een saldo op basis van rechten en verplichtingen ontstaat. In de bijlagen is een uitsplitsing gemaakt van de vermeerderingen en verminderingen in de Algemene reserve. De verwachte stand van de algemene reserve eind 2028 is afgerond € 0,3 miljoen lager dan de verwachting in de perspectiefnota. Het verschil is grotendeels een gevolg van de mutaties in de rekeningresultaten 2024 t/m 2028 ten opzichte van de perspectiefnota en overige mutaties. Omschrijving

Begroting

Begroting

Raming

Raming

Raming

(bedragen x € 1.000)

2024

2025

2026

2027

2028

Stand Algemene reserve 1 januari

12.828

9.215

10.035

11.056

11.368

Vermeerderingen

4.381

3.074

2.661

730

412

Verminderingen

-7.993

-2.253

-1.640

-418

0

Stand Algemene reserve 31 december

9.215

10.035

11.056

11.368

11.779

Onbestemd rekeningresultaat

2.908

2.495

564

246

569

Programma 1: Ynwenner en Bestjoer 1.1 Waar gaat programma 1 'Ynwenner en Bestjoer' over? Programmaportefeuillehouder: N.L. Agricola, R. Kempenaar Het gemeentebestuur van Dantumadiel gaat voor een sterke autonome en herkenbare gemeente die dichtbij haar inwoners staat. De samenwerking tussen gemeente, inwoners en ondernemers staat daarbij centraal. Het opheffen van de centrumregeling zorgt ervoor dat hier de komende bestuursperiode nog meer de nadruk op komt te liggen. Het gemeentelijke bestuur komt daarmee de komende periode voor een grote uitdaging te staan als het gaat om de opbouw van de nieuwe organisatie en de bijbehorende ontvlechting van gemeente Noardeast Fryslân. De gemeente Dantumadiel gaat zich de komende tijd vol inzetten op de opbouw van een nieuwe eigen organisatie, waarbij Dantumadiel een toegankelijke organisatie wil zijn met focus op klantgerichte dienstverlening welke goed is toegesneden op de toekomst. Dit voortkomend uit de kernwaarde van het coalitieakkoord ‘Sosjaal en Tichtby’. Hierbij is de doelstelling om in ieder geval de dienstverlening op het niveau te behouden zoals het nu is en om alle inwoners een passend digitaal of fysiek kanaal te bieden om contact te zoeken met de gemeentelijke organisatie. Belangrijk speerpunt is om rekening te houden met de huidige krapte op de arbeidsmarkt.

Dantumadiel wil inzetten op aantrekkelijk werkgeverschap en talentontwikkeling. De basis voor een sterke autonome gemeente wordt gevormd door een robuuste financiële positie met oog voor structurele en incidentele kosten. Het opstellen van een toekomstbestendige lange termijn visie van de financiële positie en een overzichtelijke financiële verantwoording zullen hierbij de speerpunten zijn. Ook veiligheid is een kerntaak van de overheid en in het bijzonder ook van de gemeente. Het realiseren en behouden van een veilige woon- en leefomgeving is een terugkerend en actueel onderwerp en staat daarom altijd hoog op de politieke agenda. Hoewel de gemeente een regierol heeft als het gaat om veiligheid en ook de kaders voor het (integraal) veiligheidsbeleid vaststelt, opereert de gemeente in een speelveld met veel spelers (ketenpartners). Belangrijk is om op de samenwerking te blijven investeren. Tevens zal er verder worden ingezet op het voorkomen en bestrijden van ondermijning in de gemeente. Het gevoel van veiligheid wat wordt ervaren door de inwoners is daarbij een belangrijke maatstaaf. Onze democratie is een groot goed. Daar is ook in Dantumadiel veel aandacht voor. Het is van belang dat inwoners centraal staan en invloed hebben op en de eigen woon- en leefomgeving. We bieden inwoners heldere kaders voor burgerparticipatie: we geven als overheid ruimte en duidelijkheid.

1.2 Doelen 101.1 De dienstverlening op het zelfde niveau behouden ondanks ontvlechting 101 Dienstverlening

Activiteiten 101.1.1 Klant in Focus Tool gebruiken om de klanttevredenheid voor en na ontvlechting te meten. 101.1.2 Één loket aanbieden voor dienstverlening richting inwoners en ondernemers voor afhandeling van het grootste gedeelte van de vragen. 101.1.3 Voor elke inwoner en ondernemer een passend kanaal aanbieden om contact te zoeken met de gemeente (digitaal of fysiek). 1.2 Doelen 101.2 Aantrekkelijk werkgever worden in de nieuwe organisatie 101 Dienstverlening

Activiteiten 101.2.1 Traineeships bieden en talent tot bloei laten komen. 101.2.2 Secundaire arbeidsvoorwaarden aantrekkelijk maken. 101.2.3 Enthousiasmeren van studenten van de diverse scholen (LBO, MBO, HBO) in de regio. 101.2.4 Rol voor hogescholen bieden in de opbouw van de organisatie. 101.2.5 Een werkomgeving creëren waarin werknemers zich kunnen ontplooien. 1.2 Doelen 102.1 Veilige woon- en leefomgeving versterken 102 Veilige woon en leefomgeving Onderzoek doen naar veiligheidsgevoel in de gemeente om doel SMART te kunnen maken.

Activiteiten 102.1.1 Project veilig buitengebied uitvoering geven (gericht op ondermijning) 102.1.2 Project bedrijventerreinen (gericht op ondermijning) 102.1.3 Biboscan uitvoering geven. 102.1.4 Signaaltafel bijeenkomsten uitvoering geven. 102.1.5 Meerjarige visie ontwikkelen op inzet en prioritering toezichthouders publiek domein. 102.1.6 Voorkomen jeugdoverlast door inzet jeugdboa en stakeholders. 1.2 Doelen 103.1 Burgerparticipatie faciliteren waar nodig en te handelen vanuit de ja mits houding 103 Krachtig en eigentijds bestuur

Activiteiten 103.1.1 Proces voor participatie verbeteren door duidelijke kaders vast te leggen. 103.1.2 Memo Contactmomenten in de praktijk brengen. 1.2 Doelen 104.1 Robuuste financiële positie behouden zowel incidenteel als structureel 104 Gezond financieel beleid voor de lange termijn

Activiteiten 104.1.1 Lange termijn visie opstellen financiële situatie. 104.1.2 Beheersbaar houden van de exploitatiekosten van de organisatie te benchmarken aan de huidige kosten van de centrumregeling. 104.1.3 Meetbaar maken in samenwerking met financiën (dashboard) 1.3 Beleidsdocumenten Beleidsdocumenten per onderwerp Dienstverlening Programmaplan Opbouw Dantumadiel 2024 Visie ‘Dantumadiel krijgt het voor elkaar’ Veilige woon en leefomgeving Veiligheidsagenda 2024-2027 Regionaal Beleidsplan Veiligheid Noord-Nederland 2024 – 2027 (Politie) Fries Regionaal crisisplan Deelplan bevolkingszorg Deelplan crisiscommunicatie Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Fryslân 2024 Samenwerkingsovereenkomst Zorg en Veiligheidshuis 2019 e.v. Meerjarenplan Zorg en Veiligheidshuis Fryslân 2024-2028 De Friese Norm 2022 Subsidieregeling initiatieven jaarwisseling Dantumadiel Nadere regels carbidschieten Dantumadiel

Beleidsregels bestuurlijke handhaving drugscriminaliteit gemeente Dantumadiel Beleidsregel coffeeshops gemeente Dantumadiel Beleidsregels Wet aanpak woonoverlast gemeente Dantumadiel 2024 Krachtig en eigentijds bestuur Raadsakkoord 2022-2026 Coalitieakkoord ‘Sosjaal en Tichtby’ Sociaal Economisch Masterplan en Agenda Netwerk Noordoost (ANNO) Gezond financieel beleid voor de lange termijn Financiële beleidsdocumenten (begroting, meerjarenraming, jaarrekening en perspectiefnota) 1.4 Verbonden partijen Verbonden partij

Bijdrage aan beleidsdoelstellingen

Veiligheidsregio Fryslân (VRF), onderdeel veiligheid

Belangrijke partner bij het realiseren van een veilige woonen leefomgeving.

Vereniging van Friese Gemeenten

De VFG behartigt de belangen voor alle Friese gemeenten, totaal 18.

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

De VNG behartigt de belangen voor alle Nederlandse gemeenten.

K80

De K80 zet in op lobby voor kleine gemeenten en kennisdeling.

RIEC

Biedt ondersteuning in de strijd tegen ondermijnende criminaliteit.

Veiligheidshuis Fryslân

Biedt persoonsgerichte aanpak van domein-overstijgende en complexe zorg- en veiligheidsproblemen.

1.5 Uniforme beleidsindicatoren Uniforme beleidsindicatoren

Eenheid

Periode

Gemeente Dantumadiel

Nederland

Formatie

Fte per 1.000 inwoners

2025

8,6

n.v.t.

Bezetting

Fte per 1.000 inwoners

2025

8,6

n.v.t.

Apparaatskosten

Kosten per inwoner

2025

1.049,58

n.v.t.

Externe inhuur

Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen

2025

4,06

n.v.t.

Verwijzingen Halt

Aantal verwijzingen

2023

4

10.218

Winkeldiefstallen

Aantal per 1.000 inwoners

2023

0,5

2,5

Geweldsmisdrijven

Aantal per 1.000 inwoners

2023

2,1

4,3

Diefstallen uit woning

Aantal per 1.000 inwoners

2023

0,8

1,3

Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)

Aantal per 1.000 inwoners

2023

2,6

5,8

Leeswijzer uniforme beleidsindicatoren Uniforme beleidsindicatoren

Toelichting

Bron

Formatie

Het gaat hier om de toegestane formatie in fte van het ambtelijk apparaat voor het begrotingsjaar op peildatum 1 januari, uitgedrukt in fte per 1.000 inwoners.

Eigen gegevens

Bezetting

Het gaat hier om het werkelijk aantal fte dat werkzaam is (inclusief boventallige werknemers), dus niet om de

Eigen gegevens

toegestane formatieve omvang uit het formatieplan. Het aantal fte wordt uitgedrukt per 1.000 inwoners.

Apparaatskosten

Apparaatskosten (ofwel organisatiekosten) zijn de noodzakelijke financiële middelen voor het inzetten van personeel (salarissen), organisatie-, huisvestings-, materieel-, automatiseringskosten e.d. voor de uitvoering van de organisatorische taken.

Eigen gegevens

Eigen begroting

Externe inhuur

Verwijzingen Halt

Het aantal verwijzingen Halt per jaar van jongeren van 12 tot 18 jaar die een licht strafbaar vergrijp plegen. Deze jongeren worden door de politie of leerplichtambtenaren naar Bureau Halt verwezen voor een passende Halt-straf. Zij krijgen leeropdrachten en er volgen gesprekken met de jongere en de ouders. Op deze manier kunnen jongeren rechtzetten wat zij fout hebben gedaan, zonder dat zij in aanraking komen met het Openbaar Ministerie.

Bureau Halt

Winkeldiefstallen

Het aantal winkeldiefstallen per 1.000 inwoners.

CBS

Geweldsmisdrijven

Het aantal geweldsmisdrijven. Voorbeelden van geweldsmisdrijven zijn seksuele misdrijven, levensdelicten zoals moord en doodslag en dood en lichamelijk letsel door schuld (bedreiging, mishandeling, etc.).

CBS

Diefstallen uit woning

Het aantal diefstallen uit woningen per 1.000 inwoners.

CBS

Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)

Hieronder vallen brandstichting, alle vormen van vernieling en misdrijven tegen de openbare orde en het openbaar gezag. Voorbeelden van misdrijven tegen de openbare orde en tegen het openbaar gezag zijn opruiing, huis-, computer- en lokaalvredebreuk, deelneming aan een criminele of terroristische organisatie, openlijke geweldpleging, godslastering, discriminatie en het doen van een valse aangifte. Omdat het delict mensenhandel vaak onder dezelfde feitcode geregistreerd wordt als het delict mensensmokkel worden deze twee delicten samengeteld en weergegeven bij de gewelds- en seksuele misdrijven.

CBS

1.6 Overzicht baten en lasten Bedragen x €1.000 Omschrijving

Begroting 2025

Baten 102 Dienstverlening

296

103 Veiligheid

43

Totaal Baten

340

Lasten 101 Bestuur

-1.662

102 Dienstverlening

-1.254

103 Veiligheid

-2.102

Totaal Lasten

-5.017

Saldo baten en lasten

-4.678

Onttrekkingen 190 Mutaties reserves programma 1

0

Totaal Onttrekkingen

0

Saldo onttrekkingen en stortingen

0

Resultaat

-4.678

Programma 2: Mienskip 2.1 Waar gaat programma 2 ‘Mienskip’ over? Programmaportefeuillehouder: L.N. Agricola, R. Kempenaar, G. Wiersma Vitale en levendige dorpen vormen de basis voor verbinding en sociale samenhang in de gemeente. Het is daarom belangrijk initiatieven voor activiteiten en evenementen blijvend te ondersteunen. De gemeente Dantumadiel wil onderzoeken waar de kracht van de inwoners zit en waar inwoners ondersteuning nodig hebben als het gaat om het versterken van de sociale samenhang. Een toekomstbestendige omgeving wordt gevormd door het op peil houden van voorzieningen zoals scholen, winkels en huisartsen. Daarbij wil de gemeente oog hebben voor een inclusieve samenleving, waarin iedereen mee kan doen. Er is extra aandacht voor de jeugd. Hen wordt een goed toekomstperspectief geboden als het gaat om de toekomstbestendigheid van onze regio. Het is van belang om kansen te bieden aan de jeugd door goed onderwijs, sport, cultuur te blijven stimuleren. 2.2 Doelen 201.1 Sociale samenhang behouden en waar nodig en mogelijk versterken. 201 Sociale verbondenheid Nadere toelichting: Onderzoeken waar de kracht van de onze inwoners zit en waar de uitdagingen ( mogelijkheden ) liggen om te benutten.

Activiteiten 201.1.1 Ondersteunen en versterken van initiatieven door implementatie van de aanpassing van het subsidielandschap. 201.1.2 DOM’s doorontwikkelen naar structurele werkwijze, die samen met de nieuwe regeling dorpsbudgetten een integraal pakket vormt. 201.1.3 Onderzoeken hoe we jongeren kunnen betrekken bij gemeentelijke beslissingen. 201.1.4 Implementeren van het nieuwe welzijnsbeleid. 2.2 Doelen 202.1 De maatschappelijke voorzieningen in de dorpskernen toekomstbestendig, betaalbaar en bereikbaar te maken en waar nodig te verbeteren. 202 Voorzieningenniveau

Activiteiten 202.1.1 Onze sportaccommodaties toekomstbestendig maken (o,a. vervangen in Feanwalden). 2.2 Doelen 203.1 In 2025 is het aanbod van culturele activiteiten in Dantumadiel met 10% toegenomen t.o.v. 2022 203 Talentontwikkeling (onderwijs, cultuur) Nadere toelichting: Onderzoek naar het aanbod van culturele activiteiten om smartdoel te kunnen meten.

Activiteiten 203.1.2 Culturele mogelijkheden, zowel actief als passief, voor jongeren vergroten en beter faciliteren door de introductie va een nieuwe subsidieregeling 203.1.3 Volwassenfonds sport en cultuur promoten door mee nemen in de geldgids en nieuwsbrieven 203.1.4 In het kader van preventie sport- en cultuuractiviteiten aanbieden aan jongeren (buurtsporcoaches en jongerenwerkers). 203.1.5 It organisearjen fan in Fryske wike mei de Anno-gemeenten. 203.1.6 It organisearjen fan in jierliks werkomkommende aktiviteit yn it basisûnderwiis oangeande it Frysk. 203.1.7 Opstarten pilot Verrrijkte Schooldag 2.2 Doelen 203.2 Onze jongeren meer en structureler de kans bieden om hun talenten volledig te ontwikkelen 203 Talentontwikkeling (onderwijs, cultuur)

Activiteiten 203.2.1 Faciliteren en stimuleren van projecten gericht op talentontwikkeling ( zoals het project bouwen aan ambitie). 203.2.2 Uitvoering geven, evalueren en doorontwikkelen van het ‘Project tiid foar aksje, waai mar mei’ en project Maatschappelijke Diensttijd. 203.2.3 Opstarten pilot Verrrijkte Schooldag, waarbij ingezet wordt op talentontwikkeling jongeren 2.3 Beleidsdocumenten Beleidsdocumenten per onderwerp Sociale verbondenheid It is oan jo! Notitie gebiedsgericht werken Noardeast-Fryslân en Dantumadiel 2019-2022 Voorzieningenniveau Naar een regionale ontwikkelagenda voor onderwijsvoorzieningen in NO Friesland; Verkennend masterplan huisvesting DDFK Naar een regionaal voorzieningenspreidingsmodel in Noordoost Fryslân 2010-2030 (jan. 2014) Atlas van Noordoost Fryslân Eindrapport (sept. 2015) Agenda voor onderwijsvoorzieningen in Noordoost Fryslân (2017) Sport in Dantumadiel: nieuwe rollen nieuwe kansen (2016) Talentontwikkeling (onderwijs, cultuur) Kennislab Integraal Huisvestingsplan onderwijs Dantumadiel 2.4 Verbonden partijen Verbonden partij

Bijdrage aan beleidsdoelstellingen

Roobol

Verzorgt het openbaar onderwijs zoals beschreven in artikel 46 van de Wet op het primair onderwijs

2.5 Uniforme beleidsindicatoren Uniforme beleidsindicatoren

Eenheid

Periode

Gemeente Dantumadiel

Nederland

Niet-Sporters

%

2022

55,5

46,4

Leeswijzer uniforme beleidsindicatoren Uniforme beleidsindicatoren

Toelichting

Bron

Niet-Sporters

Het percentage niet-wekelijkse sporters t.o.v. de bevolking van 19 jaar en ouder. Bevolking van 19 jaar en ouder dat niet minstens één keer per week aan sport doet.

Gezondheidsenquête (CBS, RIVM, GGD'en)

2.6 Overzicht baten en lasten Bedragen x €1.000 Omschrijving

Begroting 2025

Baten 201 Voorzieningen

163

202 Onderwijshuisvesting en -kansenbeleid

185

203 Sport

136

204 Cultuur

0

Totaal Baten

485

Lasten 201 Voorzieningen

-291

202 Onderwijshuisvesting en -kansenbeleid

-1.631

203 Sport

-166

204 Cultuur

-810

Totaal Lasten

-2.898

Saldo baten en lasten

-2.413

Onttrekkingen 290 Mutaties reserves programma 2

35

Totaal Onttrekkingen

35

Saldo onttrekkingen en stortingen

35

Resultaat

-2.378

Programma 3: Soarch en Wolwêzen 3.1 Waar gaat programma 3 ‘Soarch en Wolwêzen’ over? Programmaportefeuillehouder: G. Wiersma, K. Wielstra, R. Kempenaar De gemeente Dantumadiel vindt het van belang dat iedereen mee kan doen en dat alle inwoners in hun kracht kunnen staan. We willen dat mensen zelfredzaam en samen-redzaam zijn en zelf de regie over hun leven kunnen behouden. Inwoners hebben behoefte aan goede en doeltreffende zorg. De gemeente heeft een sleutelrol als het gaat om informatievoorziening gezinsondersteuning en opvoeding en wil hierin toegankelijk zijn. Met het benutten van sturingsinformatie, een efficiëntere inzet van middelen en innovatie in de bedrijfsvoering willen we de beperkte middelen zo inzetten dat deze maximaal ten goede komen aan inwoners die het nodig hebben om te kunnen participeren in de samenleving. De gemeente Dantumadiel zal extra inzetten op contractmanagement met als doel fraudebestrijding en zelfverrijking in de zorg tegen te gaan. De resultaten hiervan komen ten gunste van armoedebestrijding, begeleiding en sociale activering samen met onze stakeholders (bijvoorbeeld Dokwurk). Daarnaast wordt er extra ingezet op de gevolgen van onze economische situatie zoals energiearmoede, schulden en eenzaamheid. 3.2 Doelen 301.1 Zelfredzaamheid vergroten van onze zorgbehoeftige inwoners.

301 Langer leven in goede gezondheid Nadere toelichting: Onderzoeken hoe we zelfredzaamheid gaan meten.

Activiteiten 301.1.2 Implementatie nieuw welzijnsbeleid (inclusief jongerenwerk) met doarpsmoetingsplakken. 301.1.3 Jeugdhulp op scholen verder uitbreiden. 301.1.4 Werkwijze familiegroepsplan opnemen in nieuw beleid bij Jeugdhulp 301.1.5 Meer bewustwording creëren laaggeletterdheid binnen onze organisatie. 301.1.6 Extra inzet op (digi)taalvaardigheid via bibliotheken. 3.2 Doelen 301.2 Aantoonbare verschuiving realiseren van duurdere zorgtrajecten naar goedkopere vormen van zorg. 301 Langer leven in goede gezondheid Nadere toelichting: Onderzoeken wat beïnvloedbare zorgkosten zijn door in gesprek te gaan met betrokken partijen zoals de gebiedsteams. Het doel is om 5% van die beïnvloedbare zorgkosten te reduceren, mede door meer aanbod in - en gebruik van algemene voorzieningen.

Activiteiten 301.2.1 Meer inzetten op voorkomen van misbruik in WMO en Jeugd 301.2.2 Opvoedingsondersteuning toegankelijker en laagdrempeliger aanbieden 301.2.3 Programma uitvoeren van Zorg naar Preventie (GALA/IZA) 301.2.4 Opstarten pilot Verrrijkte Schooldag, waarbij ingezet wordt preventie zorg bij jongeren 3.2 Doelen 302.1 Streven naar een samenleving waarbij iedereen kan participeren ondanks hun financiële positie. Dit willen we bereiken door het vaststellen van het actieplan armoede- en schuldenbeleid waarin we concrete acties opnemen om dit doel te bereiken. 302 Meer maatschappelijke participatie

Activiteiten 302.1.1 Uitvoeren van de acties in het actieplan armoede- en schuldenbeleid, waaronder project Energiearmoede ook een plaats heeft. 3.3 Beleidsdocumenten Beleidsdocumenten per onderwerp Langer leven in goede gezondheid Gezondheidsbeleid 2014-2017 Meer maatschappelijke participatie Kadernota ‘’samen leven, sterk voor elkaar’’ (2013) Algemeen deel uitvoeringsplan (2014) Uitvoeringsplan Participatiewet (2014) Uitvoeringsplan WMO (2014) Fan Wearde, mantelzorgbeleid (2016) ‘’Het nieuwe jongerenwerken DDFK’’ Beleid sociaal domein (Wmo, Jeugdwet, Participatiewet) 2018(/2019) Beleid terugvordering en verhaal, verificatiebeleid en handhavingsbeleid sociaal domein

Herijking Participatiebeleid Visiedocument wonen en zorg Visiedocument gebiedsteam (toegang) Kadernota Welzijnsbeleid 2022 – 2025 Gunstiger opvoedklimaat Uitvoeringsplan Jeugdwet (2014) Lokaal actieplan Huiselijk geweld en kindermishandeling 3.4 Verbonden partijen Verbonden partij

Bijdrage aan beleidsdoelstellingen

Dokwurk

Uitvoering Participatiewet.

Veiligheidsregio Fryslân onderdeel GGD Fryslân

Gezondheidsdienst van de Friese gemeenten ter bevordering van de gezondheidssituatie en leefstijl van inwoners.

Mobiliteitsburo Noordoost Fryslân

De gemeenten: Achtkarspelen, Dantumadiel, Dongeradeel, Ferwerderadiel, Kollumerland c.a., en Tytstjerksteradiel in de regio Noordoost Fryslân en de provincie Fryslân hebben besloten om samen te werken op het gebied van het regionale doelgroepenvervoer en openbaar vervoer, dit om de leefbaarheid in de regio Noord Oost Fryslân te behouden.

Centrumregeling samenwerking Sociaal Domein Fryslân 2018

De centrumgemeente is Leeuwarden. Het doel is de beleidsvoorbereiding ten behoeve van de wettelijke taken op terrein van jeugdzorg, maatschappelijke ondersteuning en participatie en de inkoop ten behoeve van wettelijke taken op het terrein van jeugdzorg en maatschap-pelijke ontwikkeling doelmatig en kwalitatief hoogwaardig te organiseren met de Friese gemeenten.

3.5 Uniforme beleidsindicatoren Uniforme beleidsindicatoren

Eenheid

Periode

Gemeente Dantumadiel

Nederland

Absoluut verzuim

Aantal per 1.000 leerlingen

2023

7,8

6,3

Relatief verzuim

Aantal per 1.000 leerlingen

2023

37

27

Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie(vsvers)

% deelnemers aan het VO en MBO onderwijs

2023

2,0

2,4

Banen

Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd 15 – 64 jaar

2022

430,80

825,40

Jongeren met een delict voor de rechter

% 12 t/m 21 jarigen

2022

0

1

Kinderen in uitkeringsgezin

% kinderen tot 18 jaar

2022

5

6

Netto arbeidsparticipatie

% van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking

2023

71,8

73,1

Werkloze jongeren

% 16 t/m 22 jarigen

2022

1,00

1,00

Personen met een bijstandsuitkering

Aantal per 10.000 inwoners

2023

318,6

344,8

Lopende reintegratievoorzieningen

Aantal per 10.000 inwoners van 15 – 64 jaar

2023

233,8

191,5

Jongeren met jeugdhulp

% van alle jongeren tot 18 jaar

2023

11,3

13,5

Jongeren met jeugdbescherming

% van alle jongeren tot 18 jaar

2023

1,4

1,1

Jongeren met jeugdreclassering

% van alle jongeren van 12 tot 23 jaar

2023

0,3

Cliënten met een maatwerkarrangement WMO

Aantal per 10.000 inwoners

2022

780

710

Leeswijzer uniforme beleidsindicatoren Uniforme beleidsindicatoren

Toelichting

Bron

Absoluut verzuim

Er wordt gesproken van absoluut verzuim als een leerplichtige en/of kwalificatieplichtige jongere niet op een school of instelling staat ingeschreven.

DUO

Relatief verzuim

Er is sprake van relatief verzuim als een jongere wel op een school staat ingeschreven, maar gedurende een bepaalde tijd de lessen/praktijk verzuimt. Ook veelvuldig te laat komen kan hiertoe worden gerekend.

DUO

De periodeaanduiding '2018' staat voor schooljaar '2017/2018'.

Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie(vsvers)

Het percentage van het totaal aantal leerlingen van het VO en MBO (12 - 23 jaar) dat voortijdig, dat wil zeggen zonder startkwalificatie, het onderwijs verlaat.

Ingrado

De periodeaanduiding "2018" staat voor schooljaar "2017/2018".

Banen

Onder een baan wordt een vervulde positie verstaan. Dit betreffen zowel fulltimers, parttimers als uitzendkrachten. De indicator betreft het aantal banen per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 tot en met 64 jaar.

LISA

Jongeren met een delict voor de rechter

Het percentage jongeren (12 t/m 21 jaar) dat met een delict voor de rechter is verschenen. Tot en met 2015 zijn de cijfers van deze indicator afkomstig van het VerweyJonker Instituut - Kinderen in Tel. De cijfers vanaf 2016 zijn afkomstig van het CBS.

Verwey Jonker Instituut – Kinderen in Tel

Kinderen in uitkeringsgezin

Percentage kinderen tot 18 jaar die in een gezin leven dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen.

Verwey Jonker

Bijstandshuishouden is een huishouden waarvan minimaal één lid een bijstandsuitkering ontvangt. Onder bijstand wordt hier uitkeringen aan huishoudens op grond van de Wet werk en bijstand (WWB, tot 2015) en de Participatiewet (vanaf 2015) en het Besluit bijstandsverlening zelfstandigen 2004 (Bbz) verstaan. Tot en met 2015 zijn de cijfers van deze indicator afkomstig van het Verwey-Jonker Instituut - Kinderen in Tel. De cijfers vanaf 2016 zijn afkomstig van het CBS.

Instituut – Kinderen in Tel

Netto arbeidsparticipatie

Het percentage van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de (potentiële) beroepsbevolking.

CBS

Werkloze jongeren

Personen van 16 t/m 22 jaar die als werkzoekende staan ingeschreven bij het UWV WERKbedrijf en tegelijkertijd geen baan hebben als werknemer volgens de Polisadministratie. Tot en met 2015 zijn de cijfers van deze indicator afkomstig van het Verwey-Jonker Instituut - Kinderen in Tel. De cijfers vanaf 2016 zijn afkomstig van het CBS.

Verwey Jonker Instituut – Kinderen in Tel

Personen met een bijstandsuitkering

Het aantal personen met een uitkering op grond van de Wet werk en bijstand (WWB, t/m 2014) en de Participatiewet (vanaf 2015). De uitkeringen (leefgeld) aan personen in een instelling, de elders verzorgden, zijn niet inbegrepen. Ook de uitkeringen aan dak- en thuislozen zijn niet inbegrepen.

CBS

Lopende reintegratievoorzieningen

Het aantal reintegratievoorzieningen, per 10.000 inwoners in de leeftijd van 15-64 jaar.

CBS

Jongeren met jeugdhulp

Het percentage jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp ten opzicht van alle jongeren tot 18 jaar. Jeugdhulp is de hulp en zorg zoals deze bedoeld en beschreven is in de Jeugdwet (2014). Het betreft hulp en zorg aan jongeren en hun ouders bij psychische, psychosociale en/of gedragsproblemen, een verstandelijke beperking van de jongere, of opvoedingsproblemen van de ouders.

CBS

Jongeren met jeugdbescherming

Jongeren met jeugdbescherming betreft jongeren tot 18 jaar die op enig moment in de verslagperiode een maatregel door de rechter dwingend opgelegd hebben gekregen. Jeugdbescherming is een maatregel die de rechter dwingend oplegt. Dat gebeurt als een gezonde en

CBS

veilige ontwikkeling van een kind of jeugdige wordt bedreigd en vrijwillige hulp niet of niet voldoende helpt. Een kind of jongere wordt dan onder toezicht gesteld of onder voogdij geplaatst. In uitzonderlijke gevallen wordt de hulp of zorg voortgezet tot de leeftijd van 23 jaar.

Jongeren met jeugdreclassering

Het percentage jongeren (12-23 jaar) met een jeugdreclasseringsmaatregel ten opzichte van alle jongeren (12-23 jaar). Jeugdreclassering is een combinatie van begeleiding en controle voor jongeren vanaf 12 jaar, die voor hun 18e verjaardag met de politie in aanraking zijn geweest en een proces-verbaal hebben gekregen. Indien de persoonlijkheid van de dader of de omstandigheden waaronder het misdrijf is begaan daartoe aanleiding geven, bijvoorbeeld bij jongvolwassenen met een verstandelijke beperking, kan het jeugdstrafrecht eveneens worden toegepast op jongvolwassenen in de leeftijd 18 tot en met 23 jaar. De jongere krijgt op maat gesneden begeleiding van een jeugdreclasseringswerker om te voorkomen dat hij of zij opnieuw de fout ingaat. Jeugdreclassering kan worden opgelegd door de kinderrechter of de officier van Justitie. Jeugdreclassering kan ook op initiatief van de Raad voor de Kinderbescherming in het vrijwillige kader worden opgestart. De begeleiding kan doorlopen tot de jongere 23 jaar wordt.

CBS

Cliënten met een maatwerkarrangement WMO

Aantal per 10.000 inwoners in de betreffende bevolkingsgroep. Een maatwerkarrangement is een vorm van specialistische ondersteuning binnen het kader van de Wmo. Voor de Wmo-gegevens geldt dat het referentiegemiddelde gebaseerd is op 327 deelnemende gemeenten.

GMSD

3.6 Overzicht baten en lasten Bedragen x €1.000

Omschrijving

Begroting 2025

Baten 301 WMO (maatschappelijke participatie)

2.976

302 Toegang zorg en ondersteuning (w.o. Gebiedsteam)

0

303 Inkomensondersteuning

7.416

304 Participatie

119

305 Jeugdwet

4

306 Gezondheid

90

307 Welzijnswerk

74

308 Onderwijs (kinderopvang / vve)

447

Totaal Baten

11.126

Lasten 301 WMO (maatschappelijke participatie)

-10.215

302 Toegang zorg en ondersteuning (w.o. Gebiedsteam)

-698

303 Inkomensondersteuning

-9.395

304 Participatie

-6.619

305 Jeugdwet

-7.509

306 Gezondheid

-1.157

307 Welzijnswerk

-673

308 Onderwijs (kinderopvang / vve)

-1.238

Totaal Lasten

-37.503

Saldo baten en lasten

-26.377

Onttrekkingen 390 Mutaties reserves programma 3

98

Totaal Onttrekkingen

98

Saldo onttrekkingen en stortingen

98

Resultaat

-26.279

Programma 4: Wurk, Bedriuw en Rekreaasje 4.1 Waar gaat programma 4 ‘Wurk, Bedriuw en Rekreaasje’ over? Programmaportefeuillehouder: , R. Kempenaar De gemeente Dantumadiel wil bedrijvigheid blijven bevorderen en zorgen voor een gezond recreatie- en ondernemersklimaat. Door middel van de Versnellingsagenda en samenwerking met onze ondernemers streven we naar economische groei. Wij ondersteunen ondernemers daarbij actief bij het aanvragen van de beschikbare subsidies. We werken via diverse beleidsthema’s aan een samenleving waarin maatschappelijke waardecreatie centraal staat. Zo willen we als gemeente bijdragen aan het stimuleren van een inclusieve arbeidsmarkt, waarin meer mensen duurzaam aan het arbeidsproces kunnen deelnemen. Daaraan werken we samen met regionale onderwijsinstellingen, buurgemeenten, provincie Fryslân, Dokwurk en werkgevers. Voor onze inwoners, maar ook voor mensen van buiten de gemeente, gaan we recreatieve voorzieningen zoals bijvoorbeeld Eeltsjemar verbeteren. In de positionering van Dantumadiel worden bestaande concepten zoals de Friese Wouden verder uitgebouwd met een lokale invulling. 4.2 Doelen 402.1 Vergroten van ondernemerstevredenheid 402 Verbeteren detailhandel en structuur Nadere toelichting: Meting laten uitvoeren door externe partij (0-meting en eindmeting).

Activiteiten 402.1.1 Conform Convenant Bedrijventerreinen bedrijfskavels aanbieden. 402.1.2 Betrekken ondernemers bij bereikbaarheid: onderzoek naar nieuwe westelijke Ontsluitingsweg Westereen. 402.1.3 Afronden detailhandelsvisie. 402.1.4 In 2025 onderzoek uitvoeren naar behoefte zondagsopenstelling 402.1.5 Schrijven van een economisch beleidsplan 4.2 Doelen 403.1 De arbeidsparticipatie van kwetsbare groepen zoals praktijkgeschoolde arbeidskrachten, jongeren in een uitkeringssituatie, herintreders en ouderen groeit met 1,5% in de periode van 2023 2025. 403 Meer toekomstbestendige, duurzame en innovatieve bedrijvigheid

Activiteiten 403.1.1 Inzet van het Project meedoen via Dokwurk. 403.1.2 Als gemeente meer regie houden door de inzet van een accounthouder op de activiteiten Kenniswerkplaats en Kennislab, om een sluitende keten te vormen voor arbeidsbemiddeling en toeleiding. 403.1.3 Stimuleren en mede organiseren van een traject van leven lang leren in samenwerking met Wurkstart. 403.1.4 De positie van Dokwurk verstevigen door nog beter in te spelen op de lokale economie en huidige arbeidsmarkt. 4.2 Doelen 403.2 Betere samenwerking en aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt realiseren in het kader van de Versnellingsagenda Noordoost Friesland. 403 Meer toekomstbestendige, duurzame en innovatieve bedrijvigheid

Activiteiten 403.2.1 Doorontwikkeling van wurkstart (leven lang leren). 4.2 Doelen 403.3 Koppeling maken tussen uitdagingen op de arbeidsmarkt en duurzaamheid. 403 Meer toekomstbestendige, duurzame en innovatieve bedrijvigheid

Activiteiten 403.3.1 Projecten stimuleren vanuit de gemeente die zich richten op duurzaamheid, innovatie en arbeidsmarkt. 4.2 Doelen 404.1 Groei van aantal overnachtingen in 2026 met 4% ten opzichte van 2022 404 Een betere uitstraling als aantrekkelijke en gastvrije gemeenten om te recreëren en te verblijven

Activiteiten 404.1.1 Eeltsjemar toeristisch ontwikkelen. 404.1.2 Inzetten op branding en marketing. 404.1.3 Opstellen van een ontwikkelkader. 404.1.4 Onderzoek naar optimalisatie van fiets- en wandelnetwerk. 404.1.5 Stimuleren initiatieven van inwoners. 4.3 Beleidsdocumenten Beleidsdocumenten per onderwerp Bereikbaarheid en ruimte voor bedrijven Convenant bedrijventerreinen Noordoost Fryslân 2022-2035 ANNO pakt troch ANNO 3 2022-2025 samenwerkingsagenda regio Noordoost Fryslân Verbeteren detailhandel en structuur Inventarisatie detailhandel Noordoost Friesland ANNO pakt troch ANNO 3 2022-2025 samenwerkingsagenda regio Noordoost Fryslân Meer toekomstbestendige, duurzame en innovatieve bedrijvigheid Versnellingsagenda; Regiodeal Noordoost Fryslân Een betere uitstraling als aantrekkelijke en gastvrije gemeenten om te recreëren en te verblijven ANNO pakt troch ANNO 3 2022-2025 samenwerkingsagenda regio Noordoost Fryslân Land waar je landt: eropuit in de regio Noordoost Fryslân 2020-2030 Ontwerpbegroting 2025 & Meerjarenraming 2026-2028 De Marrekrite Jaarplan 2025 Stichting Regiomarketing en Toerisme Noordoost Friesland 4.4 Verbonden partijen Verbonden partij

Bijdrage aan beleidsdoelstellingen

Marrekrite

De Marrekrite behartigt binnen de opgedragen taken de gemeenschappelijke belangen van de colleges, met als doel een evenwichtige en gecoördineerde ontwikkeling van de recreatie in de provincie Fryslân, rekening houdende met de belangen van natuur en landschap.

IJswegencentrale Oostergo

Het organiseren van schaatstochten in de regio bij voldoende ijsdikte.

Stichting RegioMarketing Toerisme

Stichting RegioMarketing en Toerisme (RMT) heeft als doel de regio Noordoost Friesland met al haar kwaliteiten op de kaart te zetten (marketing) en de gasten in het gebied van goede informatie te voorzien (gastheerschap).

4.5 Uniforme beleidsindicatoren Uniforme beleidsindicatoren

Eenheid

Periode

Gemeente Dantumadiel

Nederland

Functiemenging

%

2023

37,90

54,20

Vestigingen (van bedrijven)

Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar

2023

164,50

197,10

Leeswijzer uniforme beleidsindicatoren Uniforme beleidsindicatoren

Toelichting

Bron

Functiemenging

De functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel banen als woningen.

LISA

Vestigingen (van bedrijven)

Het aantal vestigingen van bedrijven, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-65 jaar.

LISA

4.6 Overzicht baten en lasten Bedragen x €1.000

Omschrijving

Begroting 2025

Baten 401 Economie en werkgelegenheid

47

403 Recreatie en toerisme

0

Totaal Baten

47

Lasten 401 Economie en werkgelegenheid

-501

403 Recreatie en toerisme

-198

Totaal Lasten

-699

Saldo baten en lasten

-651

Onttrekkingen 490 Mutaties reserves programma 4

102

Totaal Onttrekkingen

102

Stortingen 490 Mutaties reserves programma 4

-77

Totaal Stortingen

-77

Saldo onttrekkingen en stortingen

25

Resultaat

-626

Programma 5: Wenjen en Omjouwing 5.1 Waar gaat programma 5 ‘Wenjen en Omjouwing’ over? Programmaportefeuillehouder: G. Wiersma De gemeente Dantumadiel wil investeren in de toekomst. Het woningtekort en de hoge energieprijzen zijn de grootste uitdagingen op dit gebied. Duurzaam wonen en aanbod van woningen is in korte tijd van groot belang geworden. Dantumadiel wil daarom de regie pakken op het aanbieden van sociale huur- en sociale koopwoningen en daarmee de doorstroom bevorderen en zo veel mogelijk inspelen op de woonbehoefte van onze inwoners. Hierbij wil Dantumadiel creatief en flexibel zijn, en verder kijken dan de traditionele woonvormen. Denk aan actief grondbeleid, kangoeroewoningen en flexibel wonen. Daarnaast dienen procedures versneld te worden om beter te kunnen inspelen op de woonbehoefte van onze inwoners. De nieuwe omgevingswet biedt hier goede kansen en mogelijkheden voor. Een belangrijke opgave voor de komende periode is om onze lokale samenleving duurzamer te maken. Veel bestaande woningen dienen verduurzaamd te worden. Dantumadiel wil onderzoeken wat de mogelijkheden zijn om dit aan te pakken en samenwerken met de inwoners. Het opzetten van lokale energiecoöperaties wordt gestimuleerd en we helpen inwoners om hun eigen woning (beter) te isoleren en om energiebesparende middelen toe te passen.