2 Mobiliteitsprogramma Dantumadiel 18 februari 2025

NIEUW: Op een hoog tempo worden nieuwe voertuigen ontwikkeld, denk aan de speed pedelec of een elektrische step. Hierbij is het zoeken naar de juiste plek op straat. Horen ze op de stoep, het fietspad of op de rijbaan? Waar worden ze geparkeerd? De elektrische fiets wordt steeds populairder. Het bereik wordt groter en steeds meer mensen gebruiken de elektrische fiets voor langere afstanden. Omdat hierdoor het realiseren van bredere fietspaden met grotere boogstralen en voldoende veilige fietsenstallingen belangrijker wordt, is dit een belangrijke ontwikkeling om mee te nemen in het mobiliteitsprogramma van Dantumadiel. GROTER: Door schaalvergroting en technische ontwikkelingen in de landbouwsector zijn tractoren en andere landbouwvoertuigen in de afgelopen jaren groter, zwaarder en sneller geworden. De verwachting is dat qua omvang nu wel het maximum is bereikt en dat er mogelijk in de toekomst ook elektrificering zal plaatsvinden. De weginrichting is (nog) niet altijd aangepast aan deze grote landbouwvoertuigen. Grote en snelle landbouwvoertuigen in combinatie met smalle wegen en ander verkeer kan zorgen voor verkeersonveilige situaties. In de gemeente Dantumadiel rijdt relatief veel landbouwverkeer.

De gemeente is zich bewust van de effecten van het relatief grote landbouwverkeer op de verkeersveiligheid en heeft landbouwverkeer daarom als criterium meegenomen in de Risicoanalyse Verkeersveiligheid (als onderdeel van het Strategisch Plan Verkeersveiligheid). VERBONDEN: Door de digitalisering van de samenleving is het makkelijker om voertuigen met elkaar te laten communiceren. Op deze wijze weten we altijd en overal waar verkeersdeelnemers zijn en kan hier rekening mee worden gehouden. Een voorbeeld daarvan zijn bijvoorbeeld intelligente verkeerslichten. Dit zijn verkeerslichten met extra antenne, waardoor ze kunnen communiceren met bussen of fietsers. Op die manier krijgt de

Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Dantumadiel - 18 februari 2025

39

richting van de bus groen en kan de bus direct doorrijden. Ook is het bijvoorbeeld mogelijk dat fietsers extra snel groen licht krijgen als het regent. Dergelijke complexe verkeersystemen zijn in Dantumadiel (nog) niet van toepassing. Verder zijn er vanuit het Rijk pilots gaande op het gebied van Mobility as a Service (MaaS). AUTOMATISCH: Voertuigen krijgen steeds meer hulpmiddelen om de rijtaken te ondersteunen of (gedeeltelijk) over te nemen. Er worden eerst proeven gedaan met zelfrijdende voertuigen. De verwachting is dat binnen de periode van het mobiliteitsprogramma (tot 2034) automatische voertuigen geen effect hebben.

Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Dantumadiel - 18 februari 2025

40

3.10

Demografische trends en effecten mobiliteit

Bovenstaande demografische trends kunnen resulteren in de volgende aandachtspunten voor mobiliteit: • Het OV wordt minder rendabel bij een afname van de bevolking, met een mogelijke afschaling van het reguliere OV als gevolg. • Voorzieningen nemen af, waardoor reisafstanden naar o.a. scholen, winkels en medische voorzieningen toenemen. Andere vervoersmiddelen zullen sneller worden gekozen door de langer wordende afstanden, zoals de elektrische fiets in plaats van de stadsfiets, de auto of OV in plaats van de fiets of lopen. • Een andere inrichting van wegen en bermen is nodig voor een steeds ouder wordende bevolking die mobiel blijft. Denk hierbij aan bredere fietspaden en fietsstroken, ruimere boogstralen, lagere maximumsnelheden, vergevingsgezinde bermen (waar je niet direct valt als je in de berm beland) en doortraproutes voor ouderen.

Bevolking x1000

Kijken we naar de leeftijdsopbouw, dan neemt de vergrijzing (aantal 65+ers) tussen 2020 en 2050 toe. Zo stijgt het aantal 65+ers naar verwachting van 4.200 inwoners in 2020 naar 4.900 inwoners in 2050. Het aantal jongeren en de beroepsbevolking zullen naar verwachting afnemen. Het aantal jongeren (0-20 jaar) daalt naar verwachting van 4.200 inwoners in 2020 naar 3.400 inwoners in 2050. Voor de leeftijdscategorie 20 tot 65 jaar is de verwachting dat het aantal inwoners tussen 2020 en 2050 van 10.300 naar 8.100 inwoners daalt.

25 20 15 10 5 0 2020

2025

2030

2035

2040

2045

2050

Dantumadiel

Prognose Dantumadiel naar leeftijd 12

Bevolking x1000

De bevolking in Dantumadiel neemt volgens de bevolkingsprognose van het CBS af in de komende decennia; van 19.000 inwoners in 2020 naar 16.500 inwoners in 2050. In de gemeente is er naar verwachting sprake van een lichte bevolkingskrimp. Hier dient de kanttekening bij te worden gemaakt dat er onzekerheid bestaat over de prognose richting toekomst, aangezien migratiestromen lastig te voorspellen zijn.

Bevolkingsprognose Dantumadiel

10 8 6

4 2 0 2020

2025

2030 0-20 jr

2035 20-65 jr

2040

2045

2050

65+ jr

Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Dantumadiel - 18 februari 2025

41

3.11

Autonome ontwikkelingen in Dantumadiel

Autonome ontwikkelingen zijn infrastructurele en ruimtelijke projecten waarvan besloten is deze de komende jaren te realiseren. Na de komst van de Sintrale As zijn binnen de gemeentegrenzen nog geen (vastgestelde) grootschalige infrastructuurprojecten beoogd. Wel wordt buiten de gemeentegrenzen de komende jaren de Rondweg rond Wânswert aangelegd waardoor door de Ee-Vallei een aantrekkelijkere verbinding ontstaat richting de 357. Op verschillende plekken in Dantumadiel komen nieuwe woningen. Soms zijn dat projecten van de gemeente, soms initiatieven vanuit de dorpen of van ontwikkelaars. De belangrijkste locaties waar woningbouw is beoogd zijn: • • • • • • • • • • •

Damwâld, Prikkebosk; Damwâld, Botkeskoalle; Damwâld, Mounetille; De Westereen, Frosk; De Westereen, East; De Westereen, IJsbaanlocatie; Feanwâlden, De Bosk; Broeksterwâld, Jagerswei; Rinsumageast, uitbreiding; Wâlterswâld, uitbreiding; Driezum, uitbreiding.

Daarnaast wordt er nog gesproken met Driezum en Rinsumageast om ook daar nieuwe woningen mogelijk te maken.

Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Dantumadiel - 18 februari 2025

42

Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Dantumadiel - 18 februari 2025

43

4. Waar willen we naartoe? 4.1

Visie op hoofdlijnen

Het hoofddoel van het gemeentelijke verkeers- en vervoersbeleid van Dantumadiel is het realiseren van een veilig, betrouwbaar en duurzaam verkeers- en vervoerssysteem voor iedereen en voor alle vervoersmiddelen. Dit is overigens een gezamenlijke verantwoordelijkheid van weggebruikers èn beheerders van de infrastructuur. Dantumadiel heeft een aantrekkelijke en gezonde leefomgeving. Dit nodigt ook uit tot gezonde mobiliteit zoals fietsen en wandelen. We zetten volop in op behoud en het versterken daarvan, door in te zetten op duurzame mobiliteit. Dit is ook een doorvertaling van de aspecten uit de Ontwerp Omgevingsvisie van Dantumadiel en de Regionale Mobiliteitsvisie ‘ Ferbining’. Deze visie op hoofdlijnen is vertaald in strategische opgaven op het gebied van verkeersveiligheid, bereikbaarheid, leefbaarheid en duurzaamheid. Daarbij speelt ook gezondheid van de inwoners een belangrijke rol. Op de volgende pagina’s is het beleid binnen deze vier thema’s op hoofdlijnen uitgewerkt. In het uitvoeringsprogramma van hoofdstuk 5 zijn de concrete projecten opgenomen die bijdragen aan deze strategische opgaven.

Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Dantumadiel - 18 februari 2025

44

4.2

Verkeersveiligheidsopgaven

Het landelijke Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030 (SPV 2030) streeft naar een proactief beleid om het aantal verkeersslachtoffers te verlagen tot nul. Ook Dantumadiel streeft in samenwerking met andere overheden naar nul verkeerslachtoffers. Om de verkeersveiligheid te vergroten, zetten we in op: • • •

Een eenduidige ordening en inrichting van het wegennet Veilig fietsen binnen en buiten de bebouwde kom Voortzetting van de inzet op educatie, gedragsbeïnvloeding en handhaving

NAAR EN EENDUIDIGE ORDENING EN INRICHTING VAN HET WEGENNET BUITEN DE BEBOUWDE KOM Buiten de bebouwde kom is de inrichting van de wegen grotendeels passend bij de functie van de weg. Wel is op een aantal routes sprake van (te) hoge rijsnelheden en zijn er risico’s tussen bijvoorbeeld landbouwverkeer en fietsers. We zetten met maatregelen in op het beperken van deze risico’s. Op erftoegangswegen met een maximum snelheid van 60 km/h met een vrijliggende fietsvoorzieningen bieden we graag ruimte aan de fietsers met lagere snelheden op de fietspaden. Bestaande bromfietspaden worden fietspaden en de bromfietsen maken in dat geval gebruik van de rijbaan. Voorwaarde is wel dat de erftoegangswegen op een juiste wijze ingericht zijn. BINNEN DE BEBOUWDE KOM Binnen de bebouwde kom wordt volgens de principes van Duurzaam Veilig onderscheid gemaakt in 30 km/u en 50 km/u wegen. Voor diverse straten binnen de bebouwde kom geldt dat zij qua functie en inrichting niet goed binnen de principes van Duurzaam Veilig passen. Om de

verkeersveiligheid en leefbaarheid verder te verbeteren is ‘het Nieuwe 30’ ontstaan. Dit zijn nieuwe inrichtingsprincipes voor straten die niet goed aan de standaard principes van Duurzaam Veilig voldoen, omdat deze straten zowel een verblijfsfunctie als verkeersfunctie kennen. Naast verlaging van de snelheid voor het gemotoriseerd verkeer betreft dit ook een herinrichting van straten. Enkel de maximumsnelheid aanpassen door het plaatsen van borden is niet voldoende voor de geloofwaardigheid van de snelheid bij de weggebruiker. We kiezen voor deze lagere maximum snelheid om de kwetsbare verkeersdeelnemers (voetgangers en fietsers) te beschermen. Daarnaast draagt een verlaging van de maximum snelheid voor autoverkeer ook bij aan het extra aantrekkelijk maken van verplaatsingen per fiets. Voor een aantal locaties onderzoekt het college de afwaardering van 50 km/h naar 30 km/h. Dit zijn de zogenaamde grijze wegen die niet volledig voldoen aan de inrichtingseisen van een gebiedsontsluitingsweg van 50 km/h met vrijliggende fietsvoorzieningen, maar wel een belangrijke functie hebben voor de het autoverkeer. ‘Het Nieuwe 30’ betekent overigens niet dat alle wegen binnen de bebouwde kom 30 km/u worden gemaakt. Op een beperkt aantal locaties is binnen de bebouwde kom sprake van 50 km/u in combinatie met vrijliggende fietsvoorzieningen of alternatieve fietsroutes.

Daar waar het veilig kan, handhaven we de maximumsnelheid van 50 km/h. Voor industriewegen wordt op lange termijn gekeken naar een gewijzigde inrichting. Wanneer geen sprake is van een hoofdfietsroute blijft de maximumsnelheid vooralsnog 50 km/h. In combinatie met onderhoud wordt gekeken of voor deze wegen op termijn een gewijzigde inrichting kan worden toegepast. VOORTZETTING VAN DE INZET OP EDUCATIE EN VOORLICHTING De meeste verkeersongevallen ontstaan helaas door een menselijke fout. Om het aantal verkeerslachtoffers te verminderen, is het, naast veilige infrastructuur, ook belangrijk aandacht te hebben voor veilig

Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Dantumadiel - 18 februari 2025

45

verkeersgedrag (via educatie en voorlichting). De gemeente Dantumadiel werkt daarvoor samen met de andere wegbeheerders, de provincie Fryslân en Veilig Verkeer Nederland. De maatregelen voor gedragsbeïnvloeding bestaan op hoofdlijnen uit permanente verkeerseductie en specifieke projecten voor kwetsbare doelgroepen en groepen waarvoor de grootste risico: jongeren en ouderen.

Bij het toetsen van nieuwe ontwikkelingen wordt aangesloten bij de meest recente parkeernormen van het CROW. Het CROW hanteert daarbij een bandbreedte met een minimum en maximum waarde. Daarbij wordt voor de gemeente Dantumadiel uitgegaan van de gemiddelde waarde. Daarbij wordt uitgegaan van een ‘niet stedelijke’ gemeente.

Nieuw accent in de gedragsbeïnvloeding is het belonen van positief gedrag. De aandachtsgebieden waar we ons op richten zijn: het stimuleren van lage rijsnelheid en het stimuleren van fietsgebruik, zeker bij halen en brengen schoolgaande kinderen.

Door het verder stimuleren van het fietsgebruik en het duurder worden van de (elektrische) fietsen is het ook belangrijk om bij ruimtelijke ontwikkelingen rekening te houden met het fietsparkeren. Het gaat hierbij niet alleen om beschikbare ruimte maar ook om de kwaliteit van de fietsparkeervoorzieningen.

4.3

Bereikbaarheidsopgaven

A UTO Bestemmingen in de gemeente Dantumadiel zijn prima per auto bereikbaar. Datzelfde geldt voor autoverplaatsingen vanuit de gemeente naar voorzieningen buiten de gemeente. Door de komst van de Sintrale As is bereikbaarheid voor met name het bovenlokale verkeer sterk verbeterd en heeft de nieuwe verbinding gezorgd voor veel minder verkeer door onder andere Feanwâlden en Damwâld. Een belangrijk aandachtspunt voor de bereikbaarheid en leefbaarheid is de ontsluiting van De Westereen, Kollumerzwaag en Twijzelerheide. Het instrument omgevingsprogramma wordt ingezet om hier de komende tijd uitwerking aan te geven. PARKEREN VOOR AUTO EN FIETS De gemeente Dantumadiel hanteert geen sturend parkeerbeleid. In oudere woonwijken waar het autobezit verder toeneemt zal het niet altijd mogelijk zijn direct voor huis of een andere bestemming te parkeren. Daar accepteren we ook dat automobilisten soms verder moeten lopen naar een parkeerplek.

OPENBAAR VERVOER De treinverbinding Leeuwarden-Groningen vormt de ruggengraat voor het OV. Dit samen met de belangrijke busverbindingen die aansluiten op de treinstations en de busstations in Leeuwarden, Dokkum en Drachten. We gaan in overleg met de provincie (concessieverlener) over toekomstig bestendig OV met het behoud van de huidige kwaliteit. Belangrijk daarbij is ook dat we inwoners meer bekend laten worden met het OV als duurzaam alternatief voor de auto. Het sneltreinstation van Feanwâlden vervult hierin een belangrijke functie richting Leeuwarden en Groningen. De sociaal-maatschappelijke functie is het voorzien in de mobiliteitsbehoefte van personen die zich niet te voet, per fiets of per auto kunnen of willen verplaatsen. De gemeente vindt het belangrijk dat zij ontsloten is en blijft met openbaar vervoer. Naast het aanbieden van een alternatief voor de auto, draagt het openbaar vervoer bij aan een leefbare gemeente waar iedereen meetelt en meedoet: de inclusieve samenleving. Daarbij zetten we in op het terugdringen van de vervoersarmoede.

Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Dantumadiel - 18 februari 2025

46

FIETS De fiets is belangrijk voor de bereikbaarheid van scholen, winkels en maatschappelijke voorzieningen in de kernen. Een goed fietsnetwerk draagt bovendien bij aan de recreatieve en toeristische economie en daarmee de leefbaarheid. Daarbij is het van belang om ook het ‘fietsgenot’ mee te nemen om inwoners te stimuleren gebruik te maken van de fiets. Denk hierbij aan de aantrekkelijkheid van fietsroutes en bijvoorbeeld voorzieningen die zorgen voor extra beschutting zodat fietsers minder last hebben van de wind. Het stimuleren van het fietsgebruik zorgt daarbij tevens voor het stimuleren van een ‘gezonde’ vorm van vervoer. F-wegennet We zetten in op de uitwerking van het zogenaamde ‘F-wegennet’ vanuit de ANNO-regio zodat ook langere verplaatsingen met de (elektrische) fiets een boost krijgen. Ook is daarbij een goede overstapmogelijkheid van het fietsnetwerk op het openbaar vervoer van belang. Daar horen ook goede voorzieningen bij om de fiets te stallen. Waar nodig completeren we het netwerk met ontbrekende schakels.

We streven er naar om de gemeente zo ‘inclusief ’ mogelijk te maken, zodat deze grote groep zo min mogelijk uitsluiting ondervindt. Deze groep maakt vaak gebruik van specifieke vervoersmiddelen zoals de driewielfiets, de rolstoel en de scootmobiel. Het is van belang dat iedereen met elk vervoersmiddel kan deelnemen aan het verkeer. Dit stelt eisen aan de toegankelijkheid van de openbare ruimte en het openbaar vervoer. Daarnaast gaat het niet alleen om de fysieke omgeving, maar ook om de sociale omgeving van mensen met mobiliteitsbeperkingen. De gemeente inclusief maken is een integrale opgave. Op voorhand kunnen niet overal grootschalige aanpassingen worden gedaan, maar zodra de infrastructuur wordt aangepast, wordt rekening gehouden met deze specifieke vervoersmiddelen.

Voorrang voor fietsers op rotondes Binnen Dantumadiel is het aantal rotondes binnen de bebouwde kom met gescheiden fietsvoorzieningen beperkt. Alleen in De Westereen liggen twee rotondes binnen de bebouwde kom met gescheiden fietsvoorzieningen. In provinciaal verband onderzoeken we de mogelijkheden om fietsers binnen de bebouwde kom voorrang te geven op de rondes. Op deze wijze geven we het fietsverkeer extra prioriteit. Voor de verkeersveiligheid is het belangrijk dat wijzigingen in de voorrangssituatie ook in de omliggende gemeenten worden doorgevoerd Mobiliteit voor iedereen Uit cijfers van het RIVM blijkt dat 10% van de inwoners een mobiliteitsbeperking kent. Deze groep bestaat uit onder andere ouderen, dementerenden, mensen met een lichamelijke of verstandelijke beperking.

Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Dantumadiel - 18 februari 2025

47

4.4

Leefbaarheidsopgaven

Leefbaarheid is een breed begrip en dat gaat verder dan alleen de kwaliteit van de leefomgeving. Een goede leefbaarheid binnen de gemeente kan ook worden gezien als ‘brede welvaart’. Dit is een combinatie van de verschillende aspecten die zorgen voor deze goede leefbaarheid. Deze aspecten zijn samengevat in onderstaande figuur. En hebben ook een duidelijke relatie met de andere thema’s die in dit mobiliteitsprogramma aan bod komen.

We zetten in op leefbare dorpen met verblijfskwaliteit. Daarbij hoort primair een ander tempo van verplaatsen (lopen en fietsen), waarbij de kwaliteiten daadwerkelijk worden ervaren. De lagere rijsnelheid op een aantal routes die vanuit verkeersveiligheid van belang is, draagt ook bij aan de verbetering van de verblijfskwaliteit. Door de juiste materialisering en straatmeubilair toe te passen, ondersteunen we het gewenste straatbeeld. De kwaliteit van de openbare ruimte is daarbij van groot belang. Naast de uitdaging van de bereikbaarheid voor De Westereen is er ook een uitdaging voor specifiek de leefbaarheid rond de Foarstrjitte. Dit verdient een integrale afweging en uitwerking. Ook voor het gebied rond de Ee-vallei wordt de leefbaarheidsopgave nader onderzocht. Geluid en trillingen We zorgen dat de knelpunten voor geluid en trillingen niet groter worden en waar mogelijk worden verminderd in combinatie met beoogde reconstructies of gepland onderhoud. Daarnaast dient de gemeente de geluidssituatie langs drukke wegen in het kader van de Omgevingswet in de toekomst te monitoren zodat de geluidssituatie naar de toekomst toe voor inwoners niet waarneembaar verslechterd.

Een belangrijk onderdeel van de leefbaarheid is ook de sociale inclusiviteit. Hier is bij het onderdeel ‘bereikbaarheid’ ook al nader op ingegaan. In relatie tot mobiliteit gaat het er daarbij met name om dat zoveel mogelijk inwoners zich zelfstandig kunnen verplaatsen. Het gaat hierbij niet alleen om een de toegankelijkheid van de omgeving of de beschikbaarheid van bijvoorbeeld een auto of het openbaar vervoer. Ook het beschikken over voldoende financiële middelen om een verplaatsing te kunnen maken is van essentieel belang voor een leefbare en inclusieve samenleving zonder vervoersarmoede.

Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Dantumadiel - 18 februari 2025

48

4.5

Duurzaamheidsopgaven

Dantumadiel werkt samen met de overige ANNO-gemeenten aan duurzame mobiliteit door het fietsgebruik en het openbaar voervoer te stimuleren. Ook het faciliteren van de laadinfrastructuur voor elektrische auto’s hoort daarbij. Vanuit toerisme en recreatie zijn er ook nog opgaven om bijvoorbeeld de recreatieve fietsnetwerken en wandelnetwerken verder te inventariseren en op termijn te optimaliseren. Deze maatregelen zorgen ook voor een verdere stimulering onder andere het fietsgebruik en zorgt naast een bijdrage aan de duurzaamheid ook voor het verbeteren van de gezondheid. FACILITEREN LAADBEHOEFTE In het kader van de Nationale Agenda Laadinfrastructuur trekt de gemeente op met de provincie. TotalEnergies zorgt daarbij voor de plaatsing van de laadpalen in de openbare ruimte na goedkeuring van een aanvraag. De gemeente blijft daarbij verantwoordelijk voor waar de laadinfrastructuur wordt gerealiseerd. Dit betekent dat de gemeente beleid gaat opstellen voor het plaatsen van laadinfrastructuur middels een laadvisie. Specifiek voor de fiets zorgen we in de openbare ruimte niet voor oplaadpunten voor elektrische fietsen. Dit laten we eerst bij de lokale ondernemers zoals dat nu ook al in de praktijk wordt gefaciliteerd. Door dit bijvoorbeeld bij horecagelegenheden aan te bieden kan hier een mooie combinatie gevonden worden.

Opladen van fietsen kan tot op heden alleen met ‘eigen’ laders die bij de fiets horen en daarvoor is toezicht of een afgesloten ruimte gewenst. Mochten er in de toekomst geclusterde fietsparkeervoorzieningen gerealiseerd worden (bijvoorbeeld een bewaakte fietsenstalling bij

Station Feanwâlden) dan faciliteren we op deze locaties het opladen van elektrische fietsen. FACILITEITEN NIEUWE VERVOERSCONCEPTEN De gemeente stimuleert initiatieven van marktpartijen die deelvoertuigen zoals deelauto’s of deelscooters aanbieden. In dit kader zijn er al deelfietsen geplaatst op de stations van Feanwâlden en De Westereen. De gemeente houdt (indien nodig) met regelgeving wel de controle, om wildgroei te voorkomen. STIMULEREN VAN HET FIETSGEBRUIK EN OPENBAAR VERVOER . De fiets is een duurzaam en gezond vervoermiddel. Door de opkomst van de e-bike en de speed pedelec verandert het gebruik van het fietsnetwerk. Mensen gebruiken deze vormen van de elektrische fiets steeds vaker en voor steeds langere afstanden, waardoor het gebruik van het fietsnetwerk toeneemt. Door de toename van de snelheidsverschillen op het fietspad is voldoende verhardingsbreedte nodig om elkaar te passeren. Een goed fietsnetwerk is belangrijk om veilig te kunnen fietsen. Buiten de bebouwde kom is er ook een aantal recreatieve fietspaden waar nog onvoldoende breedte is om elkaar veilig te kunnen passeren. In combinatie met onderhoud streven we voor die locaties naar het verbreden van de infrastructuur. Daarnaast attenderen we inwoners en bezoekers op de reismogelijkheden van de fiets, het openbaar vervoer en de combinatie van verschillende vervoerswijzen.

Dit doen we samen met de provincie en de overige gemeenten uit de ANNO-Regio. Voor inwoners kan het bijvoorbeeld erg aantrekkelijk zijn om gebruik te maken van de hub bij station Feanwâlden waarbij overdag vier keer per uur een trein richting zowel Groningen als Leeuwarden vertrekt.

Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Dantumadiel - 18 februari 2025

49

Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Dantumadiel - 18 februari 2025

50

5. Hoe willen we dat bereiken 5.1

Afwegingskader

De strategische opgaven zoals hiervoor benoemd zijn vertaald naar concrete maatregelen voor de komende tien jaar. Verkeer binnen Dantumadiel leeft en belangengroepen en inwoners zijn erg betrokken. Dit resulteert in een groot aantal wensen en knelpunten die uit het participatietraject naar voren zijn gekomen. We kunnen alles niet in één keer oplossen. Daarbij is ook niet alles op te lossen met infrastructurele maatregelen voor specifieke locaties. Veel aangegeven knelpunten hebben ook betrekking op het gedrag van weggebruikers. Daarom is een prioritering gemaakt waarbij de belangrijkste knelpunten en wensen als eerste worden opgepakt in de komende periode. WAAR ZETTEN WE OP IN ? Om te komen tot de benodigde maatregelen is daarom een stroomschema toegepast. Dit schema is weergegeven in figuur 5.1. In dit schema komen knelpunten en wensen vanuit vier verschillende stromen. Dit betreft de voorgestelde wegencategorisering in het kader van Duurzaam Veilig, de risicoanalyse & ongevalsdata, de knelpunten & wensen vanuit de inwoners & belangengroepen en de beleidswensen uit de het gemeentelijke en regionale mobiliteitsprogramma en zoals beschreven in hoofdstuk 4.

verkeersveiligheid. Is dat het geval, dan wordt het knelpunt of de wens verder meegenomen voor de concrete infrastructurele maatregelen voor de komende tien jaar. OVERLEG MET ANDERE WEGBEHEERDERS In een aantal gevallen hebben knelpunten en wensen betrekking op wegen van de provincie. Voor die knelpunten gaan we in overleg met de provincie. In bijlage C is een overzicht opgenomen van de meest aangedragen wensen en knelpunten. Daarbij is aangegeven op welke wijze met deze knelpunten en wensen is omgegaan in voorliggend mobiliteitsprogramma. Daar waar geen concrete maatregelen zijn opgenomen (ingrijpende infrastructurele maatregelen) wordt ingezet op handhaving en kan in overleg met dorpsbelangen of wijkverenigingen gekeken worden of de situatie met kleine maatregelen verbeterd kan worden. Hier is in paragraaf 5.11 nader op ingegaan. Daarnaast wordt in het kader van gepland groot onderhoud nader gekeken naar knelpunten en wensen voor de betreffende locaties. In dat geval kunnen wensen mogelijk met beperkte meerkosten worden meegenomen.

Uit het participatietraject is naar voren gekomen dat verkeersveiligheid de hoogste prioriteit moet krijgen binnen het mobiliteitsprogramma. Daarom is er bij de knelpunten en wensen vanuit de inwoners eerst gekeken of er sprake is van een knelpunt op het gebied van

Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Dantumadiel - 18 februari 2025

51

Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Dantumadiel - 18 februari 2025

52

5.2

Infrastructurele maatregelen verkeersveiligheid

Uit het beleidskader en participatietraject is naar voren gekomen dat verkeersveiligheid een hoge prioriteit verdient binnen de het gemeentelijk mobiliteitsbeleid. Ook vanuit de risicoanalyse in het kader van het strategisch plan verkeersveiligheid is het nodig om infrastructurele maatregelen te treffen. EEN UNIFORME EN HERKENBARE WEGENCATEGORISERING Zoals in de visie ook al verwoord streven we naar een uniforme weginrichting conform de principes van Duurzaam Veilig geeft de wenselijke wegencategorisering van de gemeentelijke wegen binnen Dantumadiel aan. Voor een groot deel is het wegennet buiten de bebouwde kom al op een uniforme wijze gecategoriseerd. Voor een klein deel van de (provinciale) Trekwei N910 is nog sprake van een maximum snelheid van 80 km/h met fietsers op de rijbaan. Rond Damwâld zijn verder nog optimalisaties wenselijk als laatste aanpassing op de afwaardering van de route door de komst van de Sintrale As. Voor wegen binnen de kom wordt, zeker in combinatie met fietsers op de rijbaan, ingezet op het afwaarderen naar 30 km/h. Bij het bepalen van de maatregelen is de volgende prioriteitsvolgorde aangehouden: 1: Wegvakken 80 km/h met fietsers op de rijbaan afwaarderen inclusief het aanpassen belangrijke oversteekvoorzieningen (hiervan is alleen sprake langs de Trekwei). 2: Wegvakken 50 km/h met fietsers op de rijbaan. Deze wegen moeten opnieuw worden ingericht.

Het college wil niet op voorhand alle wegen afwaarderen naar een maximum snelheid van 30 km/h. Dit aspect wordt in het vervolgtraject nader uitgewerkt. 3: Overige optimalisatie in het kader van de wegencategorisering.

Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Dantumadiel - 18 februari 2025

53

MAATREGELEN 50 KM /H MET FIETSERS OP DE RIJBAAN DAMWÂLD FOARWEI-DONIAWEI (MAATREGEL V1 EN V2) Op dit moment geldt op de oost-westverbinding door Damwâld nog een maximum snelheid van 50 km/h. Het is een belangrijke verbinding voor zowel autoverkeer, fietsverkeer, openbaar vervoer en landbouwverkeer. Daarbij is er ook sprake van veel erfaansluitingen. Door het college van B&W is aangegeven dat deze route op voorhand niet wordt afgewaardeerd naar 30 km/h en dat samen met inwoners en belangenverenigingen een keuze wordt gemaakt voor de toekomstige inrichting en het bijbehorende snelheidsregime.

Ook voor deze locatie is door het college van B&W is aangegeven dat deze route op voorhand niet wordt afgewaardeerd naar 30 km/h en dat samen met inwoners en belangenverenigingen een keuze wordt gemaakt voor de toekomstige inrichting en het bijbehorende snelheidsregime. De uitwerking van de weginrichting is echter ook afhankelijk van uitkomsten van het onderzoek naar de leefbaarheidsopgave rond De Westereen.

Impressie locaties 50 km/h met fietsers op de rijbaan in Damwâld DE WESTEREEN FOARSTRJITTE (MAATREGEL V3) Op dit moment is op de Foarstrjitte nog ingericht met een maximum snelheid van 50 km/h in combinatie met fietsers op de rijbaan. Het betreft daarbij één van de drukste gemeentelijke wegen met een belangrijke functie voor zowel het autoverkeer als het fietsverkeer. Het huidige profiel biedt (afhankelijk van de uitwerking) deels ruimte om fietsers en voetgangers te kunnen scheiden.

Impressie van de Foarstrjitte in de Westereen

Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Dantumadiel - 18 februari 2025

54

BROEKSTERWÂLD (MAATREGEL V4) In 2023 is een groot deel van de hoofdroute binnen de bebouwde kom van Broeksterwâld opnieuw ingericht. In het gehele dorp is echter nog sprake van een formele maximum snelheid van 50 km/h. Het snelheidsregime dient nog geformaliseerd te worden met een verkeersbesluit en bebording. Een groot deel van de wegen heeft al een inrichting die past bij een maximum snelheid van 30 km/h. Daarbij is het nog wel wenselijk om de inrichting van de Pieter Durksstrjitte op termijn nog aan te passen met extra snelheidsremmende maatregelen.

DE FALOM Binnen de Falom geldt nog een maximum snelheid van 50 km/h. Daarbij maakt het fietsverkeer binnen de bebouwde kom deels gebruik van de rijbaan. Door het college van B&W is besloten dat deze weg vooralsnog niet wordt afgewaardeerd naar 30 km/h. MAATREGELEN 80 KM /H MET FIETSERS OP DE RIJBAAN TREKWEI TEN OOSTEN VAN KOLKENSLOANE De Trekwei is door de provincie gecategoriseerd als erftoegangsweg. Daar waar sprake is van vrijliggende fietsvoorzieningen (ten westen van de Kolkensloane) is sprake van een maximum snelheid van 80 km/h. Er is echter nog een klein deel van de Trekwei waarvoor sprake is van 80 km/h in combinatie met fietsers op de rijbaan. Het is van belang om voor dit wegdeel ook de maximum snelheid te verlagen naar 60 km/h. Omdat het een provinciale weg betreft, gaan we hiervoor het overleg aan met de provincie en de gemeente Noardeast Fryslân.

Impressie Trekwei met 80 km/h en fietsers op de rijbaan Impressie Trekwei met 80 km/h met fietsers op de rijbaan

Impressie Kavelwei Broeksterwâld

Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Dantumadiel - 18 februari 2025

55

MAATREGELEN 80 KM /H AFWAARDEREN NAAR 60 KM /H HAADWEI TUSSEN DAMWÂLD EN DE FALOM (MAATREGEL V5) Als één van de laatste maatregelen gekoppeld aan de realisatie van de Sintrale As, is het nog nodig om de Haadwei tussen Damwâld en de Falom af te waarderen naar een erftoegangsweg met een maximum snelheid van 60 km/h. Dit om de route voor doorgaand verkeer minder aantrekkelijk maken. Ook wordt onderzocht of het mogelijk is om de bromfiets op de afwaarderen wegvakken op een veilige wijze op rijbaan te laten rijden. Voorwaarde hiervoor is wel dat de weginrichting overeenkomstig is met de inrichting van een erftoegangsweg buiten de bebouwde kom. Op deze wijze ontstaan er minder snelheidsverschillen op het huidige bromfietspad en ontstaat meer ruimte voor de fietsers. Er wordt eerst voor gekozen om op de Haadwei ten noorden van Damwâld nog een maximum snelheid van 80 km/h te handhaven om de ontsluiting via de noordzijde van het dorp zo aantrekkelijk mogelijk te houden. Ook omdat daar een groot deel van de voorzieningen gelegen is.

OPTIMALISATIE INRICHTING N.A . V . RISICOANALYSE DIVERSE LOCATIES BINNEN DE GEMEENTE (MAATREGEL V6 T/M V20) In het Risicoanalyse van het Strategisch Plan Verkeersveiligheid (bijlage 1) is een aantal wegvakken opgenomen waar nog maatregelen gewenst zijn om de verkeersveiligheid te verbeteren. Dit zijn wegvakken waar sprake is van een verhoogd risico door bijvoorbeeld: • Een combinatie van een hoofdfietsroute met overig verkeer; • Er sprake is van een landbouwroute op basis van het kwaliteitsnetwerk landbouwverkeer van de provincie; • Er sprake is van te hoge rijsnelheden of een concentratie van ongevallen of een combinatie van meerdere aspecten. De grootste risicolocaties (50 km/h in combinatie met fietsers op de rijbaan) zijn reeds beschouwd. Eén van de voorbeelden waar bijvoorbeeld nog maatregelen noodzakelijk zijn, is de route Oastein/Stinswei door Feanwâlden (maatregel V9). In overleg met de inwoners en belangenorganisaties dient dit nader uitgewerkt te worden. Daarnaast wordt er in ANNO-verband ook nog onderzoek verricht naar de effecten op netwerkniveau en wordt het kwaliteitsnetwerk voor landbouwverkeer samen met de provincie ook nog geactualiseerd. Zo is het voor het F-wegennet bijvoorbeeld wenselijk om zo weinig mogelijk conflicten te hebben met het landbouwverkeer.

Een overzicht van deze maatregelen is opgenomen in paragraaf 5.12 bij het totaaloverzicht van de maatregelen. GEWIJZIGDE WEGINRICHTING IN COMBINATIE MET ONDERHOUD Voor de locaties waar groot onderhoud gepland is, wordt bekeken of de inrichting voldoet aan de principes van Duurzaam Veilig. Als dat niet het geval is, worden in combinatie met het onderhoud aanvullende maatregelen getroffen om te komen tot een Duurzaam Veilige inrichting.

Impressie Haadwei tussen Damwâld en De Falom Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Dantumadiel - 18 februari 2025

56

5.3

Maatregelen fietsverkeer

Een deel van de infrastructurele maatregelen die in de vorige paragraaf zijn benoemd dienen met name om de risico’s voor kwetsbare verkeersdeelnemers, zoals de fietsers, te beperken. Daarnaast wordt de komende periode verder ingezet op het stimuleren van het fietsverkeer door het realiseren van het zogenaamde F-wegennet. Maatregelen F-wegennet Door Sweco is reeds een verkennende uitwerking gemaakt welke aanpassingen nodig zijn om te komen tot kwalitatief hoogwaardige fietsverbindingen. Hierna is samengevat welke maatregelen beoogd zijn binnen de gemeentegrenzen. ROUTE DOKKUM – LEEUWARDEN (MAATREGEL F1) De route tussen Dokkum en Leeuwarden is (voorlopig) gepland via Rinsumageast. Net buiten de gemeentegrenzen is ter hoogte van de McDonalds een fietstunnel beoogd om de Lauwersseewei ongelijkvloers te kunnen kruisen. Binnen de gemeentegrenzen zijn de volgende aanpassingen nodig: • Realiseren oversteekvoorzieningen met middensteunpunt Haadwei • Toepassen profiel fietsstraat op parallelweg tussen Lauwersseewei en Koarndyk • Realiseren nieuw fietspad tussen Haadwei en Koarndyk • Toepassen profiel fietsstraat op Koarndyk, Van Aylvawei en Fjildwei Daarnaast zijn op regionaal niveau ook nog maatregelen beoogd om de routes herkenbaar te maken voor fietsers.

ROUTE DOKKUM – FEANWÂLDEN (MAATREGEL F2) Voor de route tussen Dokkum en Feanwâlden zijn binnen de gemeentegrenzen de volgende maatregelen beoogd: • Toepassen profiel fietsstraat op de parallelweg tussen Lauwersseewei en Koaileane (tracé gelijk aan route DokkumLeeuwarden • Verbreden fietspad tussen Damwâld en De Falom Daarnaast is voor diverse delen nog een aangepaste markering nodig. VRIJLIGGEND FIETSPAD MELKEMAWEI R INSUMAGEAST Tussen de rotonde in de N361 en de Baron van Sytzamawei wordt langs de Melkemawei een vrijliggend fietspad gerealiseerd aansluitend op het fietspad rondom de rotonde (maatregel F3).

Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Dantumadiel - 18 februari 2025

57

NADER ONDERZOEK FIETSERS OP ROTONDES IN DE VOORRANG Om het fietsverkeer te bevorderen ten opzichte van het autoverkeer is het wenselijk om fietsers op termijn voorrang te geven op rotondes binnen de bebouwde kom. Belangrijk daarbij is echter wel dat rotondes fysiek worden aangepast zodat automobilisten goed zicht hebben op de fietsers. Daarnaast is het van belang om de voorrangssituatie uniform toe te passen op alle rotondes binnen de bebouwde kom binnen de gehele ANNO-regio. Buiten de bebouwde kom is het vanuit verkeersveiligheidsoogpunt niet wenselijk om fietsverkeer voorrang te verlenen op rotondes. Hoewel het aantal rotondes binnen Dantumadiel beperkt is, is het toch belangrijk om aan te sluiten bij de keuzes die ook in de buurgemeenten worden toegepast. De komende periode wordt in ANNO-verband nader onderzocht of het mogelijk is fietsverkeer op rotondes binnen de bebouwde kom voorrang te geven. In de gemeenten Leeuwarden en Smallingerland worden deze principes al verder toegepast (maatregel F4).

en de combinatie van vervoersmogelijkheden (maatregel D2, gekoppeld aan duurzaamheid).

Onderzoek (toeristische) fiets en wandelpaden Als onderdeel van de Nota Recreatie en Toerisme is een onderzoek naar fiets- en wandelpaden opgenomen. Uit dit onderzoek moet o.a. blijken waar nog behoefte aan is, welke fiets- en wandelpaden niet in de behoefte voorzien en hoe we ons netwerk kunnen optimaliseren (maatregel F5).

Leefbaarheidsopgave De Westereen Specifiek is voor de omgeving De Westereen, Kollumerzwaag en Twijzelerheide een uitwerkingsopgave voor de leefbaarheid geformuleerd. Een belangrijk aandachtspunt daarbij is de belangrijke positie van het treinstation in de Westereen en de relatie met het omliggende stationsgebied. Dit is een apart proces dat vanuit het omgevingsprogramma De Westereen e.o. verder wordt uitgewerkt. Uit deze nadere studie moet blijken welke maatregelen nodig zijn (maatregel L1).

5.4

Maatregelen openbaar vervoer

Concreet blijven we als gemeente inzetten op het behoud en toekomstbestendig openbaar vervoer. Dit doen we samen met de provincie Fryslân. Uitdaging daarbij is wel om inwoners te verleiden ook meer gebruik te maken van het openbaar vervoer. Vanuit de regionale mobiliteitsvisie vanuit de ANNO-gemeenten is bewustwording, marketing en communicatie van het reizen met onder andere het OV

5.5

Maatregelen leefbaarheid

In het kader van de verkeersveiligheid worden op een aantal locaties de maximum snelheden verlaagd. Dit heeft ook een gunstig effect op de geluidsbelastingen wanneer de rijsnelheden naar beneden gaan. Aandachtspunt bij de verdere uitwerking is wel het toepassen van een gewijzigde wegdekverharding. Wanneer bijvoorbeeld klinkers worden toegepast in plaats van asfalt kan dit ook weer zorgen voor een toename van de geluidsbelasting waardoor het effect van de lagere rijsnelheid weer wegvalt. Daarnaast is het belangrijk om bij de herinrichtingen goed te kijken naar de risico’s op hinder van trillingen door aangepaste wegdekverhardingen of het toepassen van drempels of plateaus.

Leefbaarheidsopgave Ee-vallei Ook voor de Ee-vallei ligt er een regionale leefbaarheidsopgave die de komende periode ook verder wordt uitgewerkt. De eerste stap wordt daarbij al gezet door de realisatie van de rondweg rond Wânswert. Er speelt echter meer in het gebied en het is belangrijk om inzichtelijk te krijgen of ook de overige wegen in het gebied de verkeersstromen aan kunnen door onder andere het beperkte aantal oeververbindingen over

Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Dantumadiel - 18 februari 2025

58

de Dokkumer Ee. Deze leefbaarheidsopgave wordt samen met de omliggende gemeenten de komende periode verder uitgewerkt (maatregel L2)

aandacht te brengen. Hierbij wordt ook het huidige Kwaliteitsnetwerk Landbouwverkeer tegen het licht gehouden en samen met de provincie herzien (maatregel L2).

Monitoring geluidssituatie Als verplichting vanuit de Omgevingswet monitoren we de komende periode de verkeersstromen en daaraan gekoppeld de geluidseffecten langs de drukkere wegen in de gemeente. Dit betreft de zogenaamde BGE (BasisGeluidEmissie). De verwachting is dat uiterlijk 2026 de basissituatie vastgelegd dient te worden voor alle wegen binnen de gemeente van 2.500 motorvoertuigen per etmaal of meer. Dit geldt ook voor wegen met een maximum snelheid van 30 km/h die voorheen geen formele geluidszone hadden. De gedachte achter deze verplichting is om te voorkomen dat de geluidssituatie voor inwoners waarneembaar toeneemt of te hoog wordt door bijvoorbeeld autonome groei van het verkeer of extra verkeer van ruimtelijke ontwikkelingen (maatregel L3).

Aandachtspunt voor landbouwverkeer is daarnaast dat bij gepland onderhoud en herinrichtingen beter rekening wordt gehouden met landbouwverkeer voor de dimensionering van bijvoorbeeld verhardingsbreedtes en snelheidsremmende maatregelen. Dit is ook een belangrijk aandachtspunt wat naar voren gekomen is vanuit de belangenorganisaties.

5.6

Maatregelen landbouwverkeer

Een belangrijk thema binnen Dantumadiel is de afwikkeling van landbouwverkeer. De gemeente bestaat voor een groot deel agrarisch grondgebied. In het landelijk gebied moet het landbouwverkeer overal kunnen komen om de landerijen en bedrijven te bereiken. Een maatregel om de conflicten met de kwetsbare verkeersdeelnemers te beperken is het afwaarderen van de Lauwersseewei naar 80 km/h. Daarbij wordt de Lauwersseewei ook opengesteld voor landbouwverkeer en is het voor landbouwverkeer richting Dokkum niet meer nodig om bijvoorbeeld door de kern van Rinsumageast te rijden. Dit betreft een project van de provincie. (maatregel L1). De komende periode gaan we in overleg met de provincie, de regio en belangenorganisaties en loonwerkers om de wenselijke routes onder de

5.7

Maatregelen duurzaamheid

Een aantal maatregelen in het kader van duurzaamheid zoals het stimuleren en faciliteren fietsgebruik, dragen ook bij aan een betere leefbaarheid, bereikbaarheid en duurzaamheid en zijn reeds beschouwd in de eerdere paragrafen. Specifiek voor het aspect Duurzaamheid wordt de komende jaren ingezet op het faciliteren van duurzame initiatieven. Hierna zijn de belangrijkste zaken weergegeven. Faciliteren laadinfrastructuur Faciliteren van de benodigde laadinfrastructuur in de openbare ruimte. Daarbij wordt elektrificatie en het gebruik van de reeds aanwezige laadpalen beschouwd en wordt aanvullende laadinfrastructuur gefaciliteerd. Belangrijk daarbij is dat niet alleen maar op basis van een willekeurige vraag een laadpaal wordt geplaatst in de openbare ruimte. De komende periode wordt daarvoor een laadpalenvisie opgesteld. (maatregel D1). Dit is een verplichting voor gemeenten. Bewustwording reismogelijkheden Eén van de opgaven uit de Regionale Mobiliteitsvisie is het attenderen van inwoners en bezoekers op de reismogelijkheden van de fiets, het openbaar vervoer en de combinatie van verschillende vervoerswijzen. Dit doen we samen met de provincie en de overige gemeenten uit de

Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Dantumadiel - 18 februari 2025

59

ANNO-Regio. Voor inwoners kan het bijvoorbeeld erg aantrekkelijk zijn om gebruik te maken van de hub bij station Feanwâlden waarbij overdag vier keer per uur een trein richting zowel Groningen als Leeuwarden vertrekt (maatregel D2).

5.8

Wandelen en toegankelijkheid

Wandelroutes worden niet uitgebreid in deze visie beschouwd. Wel komt er extra aandacht voor onderhoud, ommetjes en kansen worden benut in het kader van recreatie en toerisme. Daarnaast is het convenant ‘Charter for Walking ondertekend en is er in het kader van de lokale inclusie agenda extra aandacht nodig voor voetgangers. Wanneer grootschalige onderhoudsprojecten plaatsvinden of nieuwe ontwikkelingen, wordt vanaf het begin af aan rekening gehouden met de toegankelijkheid voor voetgangers en inwoners met een beperking die al dan niet gebruik maken van hulpmiddelen (maatregel T1). Kleine knelpunten op lokaal niveau worden samen met de wijken en dorpen opgepakt als onderdeel van het lokale maatwerk als onderdeel van de overleggen tussen de gemeente en de wijken/dorpen (paragraaf 5.11).

Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Dantumadiel - 18 februari 2025

60

5.9

Educatie, handhaving en gedragsbeïnvloeding

Naast aanpassingen aan de weginrichting zijn ook vooral maatregelen nodig op het gebied van gedragsbeïnvloeding en verkeerseducatie. Als gemeente kunnen we zorgen dat de infrastructuur op orde is. De eindverantwoordelijkheid voor het gedrag ligt bij de weggebruiker zelf. UITWERKING IN RELATIE MET HET STRATEGISCH PLAN VERKEERSVEILIGHEID Op basis van het Strategisch Plan Verkeersveiligheid wordt de komende periode verder ingezet op verkeerseducatie en gedragscampagnes voor de kwetsbare doelgroepen. Dit gebeurt binnen de gemeente op dit moment ook al en zal samen met de belangengroepen de komende periode verder worden gecontinueerd. Daarbij wordt aangesloten bij de landelijke en provinciale initiatieven (maatregel G1).

5.10

Overige maatregelen

Op dit moment heeft de gemeente geen actueel inzicht in bewegwijzering. Hoewel steeds meer weggebruikers middels navigatie hun weg vinden, is het nog wel nodig om de bewegwijzering op orde te hebben. Met de komst van de Sintrale As is de bewegwijzering deels aangepast maar op lokaal niveau zijn er soms nog foute verwijzingen. De komende periode inventariseren we daarom de huidige bewegwijzering voor zowel het autoverkeer als fietsverkeer voeren waar nodig aanpassingen door. Daarbij wordt ook geïnventariseerd welke belijning er op de wegen aanwezig is wordt de koppeling gelegd met het databeheer zodat de wenselijke routes ook bij de beheerders van de kaarten voor de navigatiesystemen terechtkomen. (maatregel O1)

HANDHAVING Handhaving is een belangrijk onderdeel om weggebruikers te confronteren met de geldende regels en hierop te handhaven. Belangrijk voor de handhaving is echter wel dat de inrichting van de weg, overeenkomstig is met het gebruik en het snelheidsregime. Periodiek is er overleg met de politie en daarbij wordt de inzet voor de handhaving besproken en geëvalueerd (maatregel G2). POSITIEF GEDRAG BELONEN Niet overal kan continu gehandhaafd worden en het is belangrijk dat weggebruikers hun gedrag blijvend veranderen en zich aan de snelheid houden. Als gemeente willen we graag positief gedrag belonen. We stellen voor om de komende periode samen met een dorpsbelang of een wijkvereniging een pilot uit te voeren waarbij we kijken of we positief gedrag kunnen belonen en weggebruikers op die manier kunnen stimuleren zich beter aan de regels te houden. (maatregel G3).

Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Dantumadiel - 18 februari 2025

61

5.11

Lokaal maatwerk binnen wijken en dorpen

Los van grotere infrastructurele maatregelen zijn er ook wensen van kleinere aard zoals het realiseren van extra snelheidsremmende maatregelen, een extra parkeerplaats of het plaatsen van fietsparkeervoorzieningen. Daarnaast is soms het wenselijk om bij gepland onderhoud aanvullende maatregelen te treffen waardoor de verkeerssituatie verder verbeterd. Hiervoor zijn binnen Dantumadiel op voorhand maar beperkte middelen beschikbaar waardoor in de praktijk wensen vanuit de inwoners vaak geen gevolg kunnen krijgen. Jaarlijks is op dit moment een werkbudget beschikbaar van € 42.500,om kleine verbetermaatregelen door te voeren. Daaraan gekoppeld worden de komende periode actief met de verschillende dorpsbelangen overlegd op welke wijze met kleine verbetermatregelen de verkeerssituatie kan worden verbeterd.

5.12

Aanpak van verkeersmeldingen

De gemeente krijgt regelmatig vragen om snelheid remmende maatregelen aan te leggen ivm de hoge rijsnelheid van het verkeer. Als een straat gepland staat voor onderhoud, dan bekijken we of we deze straat moeten aanpassen. De gemeente houdt dan rekening met de verkeersveiligheid. Zo bepalen we of we snelheid remmende maatregelen willen uitvoeren. Maar het gemeentebestuur beslist. Bij doorgaande routes of ontsluitingswegen hoeven we niet te wachten tot het moment dat de weg voor onderhoud gepland staat. Dan kan de gemeente ook tussentijds bepalen of er snelheid remmende maatregelen nodig zijn. Op wegen met een maximumsnelheid van 50 km/uur of 80 km/uur is de gemeente terughoudend in het toepassen van snelheid remmende maatregelen.

Als maatregelen op korte termijn niet worden gerealiseerd kan de gemeente een snelheidsdisplay plaatsen. Het is mogelijk om tijdens een periode van vier weken een snelheidsdisplay op te hangen. De ervaring is dat dit een positief gevolg heeft op de gereden snelheid. Tot slot kunnen bewoners ook contact opnemen met Veilig Verkeer Nederland via het meldpunt. Zij kunnen in samenwerking met de bewoners buurtacties inzetten om het verkeersgedrag van de weggebruikers te beïnvloeden. Dit stroomschema is opgenomen in bijlage D.

5.13

Totaaloverzicht van de maatregelen

In de volgende tabel is een voorlopig totaaloverzicht van de maatregelen opgenomen op basis van deze conceptvisie. Bij de maatregelen is onderscheid te maken in verschillende maatregelcategorieën zoals deze hiervoor ook al in de verschillende paragrafen zijn benoemd. De locatiespecifieke maatregelen zijn weergegeven op de volgende pagina. Daarin zijn dus niet de maatregelen weergegeven die voor de gehele gemeente van toepassing zijn. PRIORITERING VAN MAATREGELEN Bij het overzicht van de maatregelen is middels een prioritering aangegeven voor welke onderdelen daarbij als eerste opgepakt dienen te worden. Maatregelen met nummer 1 hebben daarbij de hoogste prioriteit. Bij de nadere uitwerking worden deze maatregelen concreet in de tijd gezet waarbij ook de relatie gelegd wordt met gepland onderhoud en de beschikbaarheid van subsidieregelingen. Voor een aantal locaties worden concrete oplossingsrichtingen voorgesteld. Voor een aantal locaties is echter ook nog een nadere uitwerking nodig voordat plannen concreet kunnen worden uitgevoerd.

Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Dantumadiel - 18 februari 2025

62

Of het gaat om een concrete maatregelen en/of een nader onderzoek is weergegeven in de overzichtstabel. KOSTENINDICATIE EN MOGELIJKE SUBSIDIEMAATREGELEN In de maatregeltabel wordt nog een kostenindicatie opgenomen van de verschillende maatregelen. Deze bedragen dienen slechts als indicatie en zijn weergegeven zonder eventuele subsidies en/of cofinanciering van de provincie. De kosten zijn daarbij ook sterk afhankelijk met de combinatie van gepland onderhoud en het ambitieniveau van de maatregelen. Maatregelen die in het kader van verkeersveiligheid worden getroffen of dienen voor de verbetering van de fietsvoorzieningen komen veelal in aanmerking voor subsidies of cofinanciering vanuit de provincie of vanuit het Rijk.

Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Dantumadiel - 18 februari 2025

63

Begrippenlijst ANNO-Regio

Regionaal samenwerkingsverband tussen de gemeenten Achtkarspelen, Dantumadiel, NoardeastFryslân, Tytsjerksteradiel Provincie Fryslân en Wetterskip Fryslân

CROW

Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Grond-, Water- en Wegenbouw en de Verkeerstechniek

Ee-Vallei

Gebed rond de Dokkumer-Ee tussen (Globaal tussen de provinciale weg Leeuwarden-Holwert en de Sintrale As

F-wegennet

Hoofdfietsroutenetwerk binnen de regio

Intensiteit

Hoeveelheid verkeer over een weg

Hub

Een vervoersknooppunt waar de overstap op verschillende vervoerswijzen mogelijk is

SPV

Strategisch Plan Verkeersveiligheid, de nieuwe (landelijke) aanpak van verkeersveiligheid die meer risico gestuurd is

Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Dantumadiel - 18 februari 2025

64

Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Dantumadiel - 18 februari 2025

65

Bijlage A: Risicoanalyse Verkeersveiligheid

Gemeentelijk Mobiliteitsprogramma Dantumadiel - 18 februari 2025

66

Risicoanalyse Verkeersveiligheid

1

Colofon Opdrachtgever: Rapport gegevens: Rapport: Opsteller: Versie: Datum:

Risicoanalyse Verkeersveiligheid J. Reitsma 01122021 1 december 2021

Vastgesteld: Door Datum Paraaf:

Gemeente Dantumadiel Postbus 22 9104 ZG Damwâld Tel. (0519) 29 88 88 info@dantumadiel.frl www.dantumadiel.frl

2

1

Inleiding In het kader van het Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV) ligt er voor gemeenten (en provincies) de opgave om de risico’s voor verkeersveiligheid in kaart te brengen. Landelijk worden de verkeersveiligheidsdoelstellingen niet gehaald. Op 14 februari 2019 is daarom het Startakkoord Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV) 2030 ondertekend door o.a het Rijk, IPO en VNG. Hierin is afgesproken dat alle regionale overheden tot een gedegen analyse van de belangrijkste verkeersveiligheidsrisico’s komen. Waar voorheen verkeersveiligheidsmaatregelen werden bepaald op basis van reeds gebeurde ongevallen, gaat het SPV uit van het beheersen van factoren waarvan is bewezen dat ze leiden tot potentieel gevaarlijke situaties: een proactieve beheersing van verkeersveiligheidsrisico's. Voor de verkeersveiligheid is dit een omslag in het denken. Voor Fryslân betekent dit dat elke gemeente een risicoanalyse maakt van het gemeentelijk verkeerssysteem. De uitkomsten van alle analyses vinden vervolgens hun weerslag in het Regionaal Uitvoeringsprogramma SPV2030. Bijgevoegd document is de uitgewerkte risicoanalyse van Dantumadiel. Het achterliggende doel van het Strategisch Plan Verkeersveiligheid is het terugbrengen van het aantal verkeersdoden naar 0 in 2050. In 2020 vielen in Nederland nog 610 verkeersdoden.

In periode tussen 2017 en 2020 vielen er 2 doden in het verkeer in Dantumadiel. In dezelfde periode waren er 80 verkeersgewonden. Deze risicoanalyse moet een bijdrage leveren om deze aantallen naar beneden te krijgen Met behulp van de Rijksbijdrage Verkeersveiligheid wordt de komende jaren gezorgd voor een stevige impuls. Dit betekent o.a. dat beheersmaatregelen, die voortkomen uit een risicoanalyse verkeersveiligheid, voor 50% subsidiabel zijn. In dit rapport worden de risico’s beschreven voor de gemeente Dantumadiel.

3

De gemeente Dantumadiel heeft behoefte aan een analyse van de risico’s binnen de gemeente op het gebied van verkeersveiligheid. Dit is een gezamenlijke afspraak van alle overheden in ons land, onder andere in VNG verband. De focus voor onze gemeente ligt hierbij op de thema’s waar de gemeente beleidsmatig (makkelijk en relatief veel) invloed op kan uitoefenen. Dit zijn het veilig inrichten van wegen, het geven van goede voorlichting en scholing en het aansturen op effectieve handhaving (de klassieke 3 E’s). In de voorliggende risico analyse ligt de focus dus op de veilige inrichting van wegen en heterogeniteit in verkeer (thema’s 1 en 2). Thema 3 (technologische ontwikkelingen) valt buiten de gemeentelijke invloedssfeer. De thema’s 4 t/m 9 liggen meer op het vlak van educatie, voorlichting en handhaving. Jaarlijks wordt in het kader van Permanente Verkeerseducatie een gemeentelijk actieplan opgesteld. De gemeente Dantumadiel is voornemens om volgend jaar een nieuwe Mobiliteitsvisie te maken. Deze risicoanalyse dient als input voor de Mobiliteitsvisie. Daarnaast vormt de risicoanalyse een extra onderbouwing bij het aanvragen voor landelijke of provinciale subsidies voor infrastructurele ingrepen.

2

Aanpak De gemeente Dantumadiel voorstaat een pragmatische aanpak voor de ontwikkeling van een risicoanalyse van het wegennet binnen de gemeentegrenzen. Dit gaat om de beleidsthema’s 1 & 2. Een risicoanalyse kan zeer gedetailleerd uitgevoerd worden, tot bijvoorbeeld op wegvak- en kruispuntniveau, maar dit is een zeer arbeidsintensief proces. Door te kiezen voor een meer pragmatische aanpak komen ook de grootste knelpunten zeker bovendrijven, waar voor Dantumadiel de komende jaren al genoeg ambitie in zit om deze knelpunten weg te werken. Vervolgens kan het volledige wegennet nauwkeurig onder loep worden genomen. Volgend jaar is er het voornemen voor een nieuwe Mobiliteitsvisie. Dat is dan ook een mooi moment om te bezien hoe of we verder gaan met de risicoanalyse. Deze gemeentelijke risico analyse: - Geeft input aan het regionaal uitvoeringsprogramma - Geeft inzicht in de verkeersveiligheid in de gemeente - Is een nieuw instrument voor het nieuw op te stellen Gemeentelijk Mobiliteitsbeleid (GMP) - Is een middel om verkeersveiligheid beter onder de aandacht te brengen

4

3

Inventarisatie verkeersdata Dit hoofdstuk beschrijft de uitkomsten van de risicoanalyse van de gemeente Dantumadiel. Hierbij is verkend welke risicothema’s opvallen binnen de gemeente. Hiervoor is gebruik gemaakt van de verkeersveiligheidsinformatie binnen de Verkeersveiligheidsmonitor van RHDHV, de beschikbare Risicoindicatoren van HASTIG, de CROSS-methodiek én Speedprofiles binnen VIA.nl

3.1

Verkeersveiligheidsmonitor De Verkeersveiligheidsmonitor toetst de gemeente Dantumadiel op een aantal aspecten ten opzichte van de overige gemeentes in Fryslân.

Vraagtekst

Dantumadiel

Gemiddelde

Geregisteerde ongevallen per 1.000 inwoners - vijfjarig gemiddelde

3,61

4,71

Geregistreerde verkeersslachtoffers per 1.000 inwoners - vijfjarig gemiddelde

0,82

1,08

Percentage slachtoffers naar leeftijd <18 jaar ten opzichte van het totaal aantal geregistreerde slachtoffers - vijfjarig gemiddelde

7,69

13,09

Percentage slachtoffers naar leeftijd 18-24 jaar ten opzichte van het totaal aantal geregistreerde slachtoffers - vijfjarig gemiddelde

23,08

14,15

Percentage slachtoffers naar leeftijd 25-50 jaar ten opzichte van het totaal aantal geregistreerde slachtoffers - vijfjarig gemiddelde

17,95

26,08

Percentage slachtoffers naar leeftijd >50 jaar ten opzichte van het totaal aantal geregistreerde slachtoffers

46,67

43,62

Percentage slachtoffers naar leeftijd >50 jaar ten opzichte van het totaal aantal geregistreerde slachtoffers - vijfjarig gemiddelde

50,00

46,50

Percentage slachtoffers naar leeftijd 51-70 jaar ten opzichte van het totaal aantal geregistreerde slachtoffers - vijfjarig gemiddelde

25,64

24,04

Percentage slachtoffers naar leeftijd >70 jaar ten opzichte van het totaal aantal geregistreerde slachtoffers - vijfjarig gemiddelde

24,36

22,47

Percentage geregistreerde slachtoffers op wegen met een maximum snelheidslimiet van 30 km/h ten opzichte van het totaal aantal geregistreerde slachtoffers - 5 jarig gemiddelde

15,38

21,53

Percentage geregistreerde slachtoffers op wegen met een maximum snelheidslimiet van 50 km/h ten opzichte van het totaal aantal geregistreerde slachtoffers - 5 jarig gemiddelde

39,74

22,08

5

Percentage geregistreerde slachtoffers op wegen met een maximum snelheidslimiet van 60 km/h ten opzichte van het totaal aantal geregistreerde slachtoffers - 5 jarig gemiddelde

19,23

18,10

Percentage geregistreerde slachtoffers op wegen met een maximum snelheidslimiet van 80 km/h ten opzichte van het totaal aantal geregistreerde slachtoffers - 5 jarig gemiddelde

8,97

17,44

Percentage geregistreerde slachtoffers te voet ten opzichte van het totaal aantal geregistreerde slachtoffers - vijfjarig gemiddelde

3,85

3,60

Percentage geregistreerde slachtoffers op de fiets ten opzichte van het totaal aantal geregistreerde slachtoffers - vijfjarig gemiddelde

37,18

24,58

Percentage geregistreerde slachtoffers op de e-bike ten opzichte van het totaal aantal geregistreerde slachtoffers - vijfjarig gemiddelde

5,13

5,58

Percentage geregistreerde slachtoffers op de snorfiets ten opzichte van het totaal aantal geregistreerde slachtoffers - vijfjarig gemiddelde

3,85

2,77

Percentage geregistreerde slachtoffers op de bromfiets ten opzichte van het totaal aantal geregistreerde slachtoffers

6,67

6,16

Percentage geregistreerde slachtoffers op de bromfiets ten opzichte van het totaal aantal geregistreerde slachtoffers - vijfjarig gemiddelde

8,97

6,10

Percentage geregistreerde slachtoffers op een motor ten opzichte van het totaal aantal geregistreerde slachtoffers - vijfjarig gemiddelde

5,13

6,42

Percentage geregistreerde slachtoffers in een bestelauto ten opzichte van het totaal aantal geregistreerde slachtoffers - vijfjarig gemiddelde

1,28

2,13

Percentage geregistreerde slachtoffers in een vrachtauto ten opzichte van het totaal aantal geregistreerde slachtoffers - vijfjarig gemiddelde

0,00

0,28

Percentage geregistreerde slachtoffers in een personenauto ten opzichte van het totaal aantal geregistreerde slachtoffers vijfjarig gemiddelde

24,36

27,08

Percentage inwoners tot en met 17 jaar

20,5

19,0

Percentage inwoners 18 tot en met 24 jaar

8,1

8,1

Percentage inwoners 25 tot en met 50 jaar

29,2

30,3

Percentage inwoners 50 jaar en ouder

42,18

42,60

Percentage inwoners 51 tot en met 70 jaar

28,19

28,24

Percentage inwoners 70 jaar en ouder

13,99

14,35

6

Aandeel weglengte met een maximum snelheid van 30 km/h (t.o.v. de totale weglengte)

24,5

28,3

Aandeel weglengte met een maximum snelheid van 50 km/h (t.o.v. de totale weglengte)

10,3

7,6

Aandeel weglengte met een maximum snelheid van 60 km/h (t.o.v. de totale weglengte)

35,7

31,8

Aandeel weglengte met een maximum snelheid van 80 km/h (t.o.v. de totale weglengte)

3,9

8,3

Aandeel weglengte met een maximum snelheid van 100 km/h (t.o.v. de totale weglengte)

1,86

0,80

Aandeel weglengte met een maximum snelheid van >120 km/h (t.o.v. de totale weglengte)

0,0

1,8

Aantal feiten alcohol bromvoertuig/fiets per 1.000 inwoners

0,00

0,03

Aantal feiten alcohol motorvoertuig per 1.000 inwoners