2. 250424 Concept-Energievisie NL

PCES

Provinciale aanpak Cluster Energie Strategie, in Friesland met name Cluster 6: voedingsmiddelenindustrie, keramiek en papier- en kartonindustrie.

PEH

Programma Energiehoofdstructuur, het programma van de Rijksoverheid dat laat zien welke nationale energieinfrastructuur nodig is richting 2050. https://www.rvo.nl/ onderwerpen/bureau-energieprojecten/lopende-projecten/peh

POVI

Provinciale Omgevingsvisie

RWZI

Rioolwaterzuiveringsinstallatie

Samenwerkingsdocument Friese Energietafel

https://frieseenergietafel.nl/files/fet-samenwerkingsdocument. pdf

SPUK-gelden

Specifieke Uitkering, bijvoorbeeld voor nationale isolatieprogramma, nationaal programma lokale warmte en verduurzaming bedrijventerreinen.

TEA

Thermische energie (warmte) uit afvalwater

TEO

Thermische energie (warmte) uit oppervlaktewater

Toekomstbeeld

Het beeld van de inrichting van het energiesysteem dat de partijen van de Friese Energietafel voor ogen hebben voor de toekomst (2050). Dit is een energiesysteem dat onafhankelijk is van fossiele brandstoffen en waarin de energiebehoefte in Fryslân duurzaam wordt opgewekt of geproduceerd.

TWh

Terawattuur, eenheid voor elektrische energie. Het jaarlijks elektriciteitsverbruik in Nederland schommelt rond de 120 TWh.

WEQ

Woningequivalent. Eenheid van warmtevraag gebruikt in het ontwerpen van warmtenetten.

WKK

Warmtekrachtkoppeling: produceert zowel elektriciteit (kracht) als warmte uit één brandstof (bijvoorbeeld aardgas of biogas). Hierbij komt ook CO2 vrij.

CONCEPT FRIESE ENERGIEVISIE

61

BIJLAGE 4: KENNISDOCUMENT Deze bijlage is digitaal beschikbaar op de website van de Friese Energietafel. Een fysiek exemplaar kunt u opvragen bij het emailadres van de Friese Energietafel: fet@leeuwarden.nl

BIJLAGE 5: VOORBEELDEN VAN ACTIES IN DE UITVOERINGSAGENDA De borging en uitvoering van de Energievisie wordt nader geconcretiseerd in een gezamenlijke uitvoeringsagenda die in 2024-2025 wordt opgesteld door de organisaties van de Friese Energietafel. Dit is een actualisatie van het huidige FET-uitvoeringsprogramma. Een initieel (niet uitputtend) overzicht van voorbeelden van acties per leidend principe die opgenomen kunnen worden in de uitvoeringsagenda, staan in deze bijlage 5. Ook vindt u dit overzicht op de website van de FET. Fryslân stimuleert energie voor en door de gemeenschap. • Per 1 januari 2024 is het Fries Energiehuis van start gegaan, dat dit jaar nader ingericht wordt. Het Energiehuis stimuleert initiatieven en kennisdeling in lokale gemeenschappen. De deelnemers van de FET richten in 2024 het Fries Energiehuis nader in. • De deelnemers van de FET werken in 2024 een gezamenlijke Friese definitie uit voor lokale energiegemeenschappen. • De deelnemers van de FET verkennen gezamenlijk hoe beleid de samenwerking binnen energiegemeenschappen kan stimuleren en belemmeringen kan wegnemen (o.a. financiering of juridische (on)mogelijkheden). • De deelnemers van het FET verkennen samen hoe lokale warmteschappen een succes kunnen worden. • In Fryslân worden er in 2024 minstens twee energiegemeenschappen opgericht. Fryslân zet maximaal in op energiebesparing.

De beschikbaarheid van energie is niet altijd vanzelfsprekend. • De deelnemers van de FET verkennen een gezamenlijk besparingsdoel. • De deelnemers van de FET stellen een gezamenlijk plan van aanpak energiebesparing op met daarin bestaande en nieuwe programma’s, projecten en activiteiten. Dit plan wordt opgenomen in de uitvoeringsagenda die naar aanleiding van deze Energievisie opgesteld wordt. • De deelnemers van de FET verkennen met het bedrijfsleven hoe bedrijven kunnen besparen, hoe ze zoveel mogelijk hun eigen energie kunnen produceren en hoe zij zo goed mogelijk kunnen bijdragen aan een gebalanceerd en flexibel energiesysteem. • De deelnemers van de FET verkennen hoe zij met beleid of inzet energieneutrale bedrijven kunnen stimuleren.

62

CONCEPT FRIESE ENERGIEVISIE

63

Alle duurzame bronnen zijn nodig. Naast kleinschalige productie van energie, is ook grootschalige productie nodig. • De Friese gemeenten stellen warmteprogramma’s op (voorheen: Transitievisie Warmte). • De provincie en gemeenten onderzoeken de mogelijkheid van het plaatsen van een aantal grotere vergisters in Fryslân. De locatiekeuzes hiervoor worden afgewogen in de Omgevingsvisie Fryslân. • De provincie neemt in 2025 in de pMIEK 2.0 een onderzoeksproject op over de ombouw van de energiecentrale in Burgum in een waterstofcentrale. • De deelnemers van de FET houden zicht op mogelijk innovatieve technieken die kunnen bijdragen aan het Friese energiesysteem. Innovatie wordt een pijler in de gezamenlijke uitvoeringsagenda. Fryslân past productie en opslag van duurzame energie zo goed mogelijk in, in het landschap en in het energiesysteem. • De provincie onderzoekt in 2025 via de Omgevingsvisie Fryslân waar grootschalige opwek en opslag van duurzame elektriciteit geclusterd kan worden. De Energievisie (en onderliggende principes) is hiervoor een belangrijke bouwsteen. • De provincie en de F4-gemeenten verkennen in 2024-2025 de mogelijkheden voor het dichtbij brengen van energieproductie bij energievraag op basis van het onderzoek Haalbaarheid en aanvaardbaarheid van Energiehubs in Fryslân door FREON en de provincie.

Naar aanleiding hiervan wordt ook een (aantal) onderzoeksproject(en) in de pMIEK 2.0 en/of 3.0 opgenomen. Fryslân versterkt de flexibiliteit van het energiesysteem. • De deelnemers van de FET stellen een opslagstrategie op als bouwsteen voor de Omgevingsvisie Fryslân. • De provincie en de F4-gemeenten verkennen in 2024 de mogelijkheden voor het dichtbij brengen van energieproductie bij energievraag op basis van het onderzoek Haalbaarheid en aanvaardbaarheid van Energiehubs in Fryslân door FREON en de provincie. Naar aanleiding hiervan wordt ook een (aantal) onderzoeksproject(en) in de pMIEK 2.0 en/of 3.0 opgenomen.

64

CONCEPT FRIESE ENERGIEVISIE

65