Definitieve Jaarstukken 2024

Voor wegen en bruggen is in 2024 € 1.024.000 uitgegeven aan groot onderhoud. Herinrichtingen en projecten Naast reguliere onderhoudswerkzaamheden zijn jaarlijks ook totale herinrichtingen van één (1) of meerdere deelgebieden gepland en volledig nieuwe aanleg vanuit bouw- en woonrijp maken van nieuwe woonwijken. Deze projecten worden vanuit herinrichtingen FOCUS in de begroting opgenomen. Over 2024 zijn de volgende projecten noemenswaardig: - Veldhovensedijk, Heuvelweg, herinrichting wijk de Stronk – Mert, Hasselsestraat, Hof-Noord, Sterrepad, aanleg recreatieve fietspaden Einderheide, fietsverbinding Broekhovenseweg (gedeelte Zeven Fonteinen – Volmolenweg); - Reconstructies Burg. Magneestraat/Kleine Broekstraat, Bucht en Frater Romboutsstraat/Kerkpad zijn gestart; - Voorbereiding herinrichting Traverse is afgerond en de uitvoering start in januari 2025; 76

- Voorbereiding fietsstraat Walik is afgerond. Uitvoering start in 2025; - Voorbereiding fietspad Walik – Steensel inclusief nieuwe fietsbrug is afgerond. Uitvoering start in 2025, samen met gemeente Eersel.

- Het vervangen van negen (9) brugleuningen loopt door in 2025.

Voorziening wegen & bruggen € 1.800.000 € 1.600.000 € 1.400.000 € 1.200.000 Storting

€ 1.000.000 € 800.000

Onttrekking

€ 600.000

Stand voorziening 31-12-….

€ 400.000 € 200.000 €0 2024

2025

2026

2027

2028

Grafiek 1: ontwikkeling voorziening wegen en bruggen

Groen en spelen Exploitatie Voor het integrale groenonderhoud binnen de bebouwde kom maken wij gebruik van een externe uitvoerende kennispartner. Met dit contract voldoet de gemeente aan de zorgplicht en het onderhoud aan de groenvoorzieningen. Dit contract is aangegaan in de vorm van een bouwteamovereenkomst en loopt vanaf 1 januari 2023 tot en met 31 december 2026. Binnen het contract worden mensen ingezet vanuit Kempenplus om zo ook een invulling te geven aan de Social Return Of Investment (verder: ‘SROI’) verplichting. Het Groenbeheerplan maakt onderdeel uit van BORA IV. Voor groen is er een exploitatiebudget beschikbaar. Dit exploitatiebudget is opgesplitst in het groen binnen en buiten de bebouwde kom. In 2024 is voor groen binnen de kom € 1.434.000 en voor groen buiten de kom € 304.000 uitgegeven. Het beheerplan Speelvoorzieningen gaat uit van duurzaam onderhoud van de 373 speel- en sporttoestellen en de bijbehorende veiligheidsondergronden in de gemeente, zodat deze netjes en veilig blijven. Zo voldoet de gemeente aan haar eigen doelstellingen en ook aan de wettelijke verplichtingen. Voor het

onderhoud van de speelvoorzieningen is er in 2024 € 132.000 uitgegeven. Voorziening Voor het groot onderhoud wordt in 2024 € 26.000 gestort in de voorziening openbaar groen en er is € 22.000 onttrokken. De voorziening ‘Openbaar groen’ loopt qua projecten gelijk met de voorziening ‘Wegen’ om zo integraal werken te bevorderen. Voor de gemeentelijk bos- en natuurterreinen werd het vernieuwde Bosbeheerplan (2022-2031) in uitvoering genomen. Wat hebben wij uitgevoerd in 2024 Ecologische beheer op geschikte bermen en overhoeken werd uitgevoerd voor versterking van de biodiversiteit; Integraal maaibeheer voor bermen en sloten buiten de bebouwde kom werd belemmerd door allerlei maatregelen om de wateroverlast op te heffen. Spoorvorming en slootmaaisel in bermen belemmerde het maaibeheer; De beheersing van de invasieve exoot Japanse Duizendknoop werd voortgezet om uitbreiding te voorkomen en De beheersing van de eikenprocessierups is via natuurlijke maatregelen voortgezet. Er was in 2024 nauwelijks hinder.

77

Voorziening openbaar groen € 180.000

€ 160.000 € 140.000 € 120.000 € 100.000

Storting

€ 80.000

Onttrekking

€ 60.000

Stand voorziening 31-12-….

€ 40.000 € 20.000 €0 2024

2025

2026

2027

2028

Grafiek 2: ontwikkeling voorziening openbaar groen

Openbare Verlichting Exploitatie Binnen de exploitatie zijn de jaarlijks terugkerende werkzaamheden opgenomen. Het betreft de kosten voor het energieverbruik, de beheerkosten en de onderhoudskosten. De beheerkosten betreffen de kosten die jaarlijks worden betaald aan een extern beheerbureau voor het in stand houden van het beheersysteem, het ontvangen en verwerken van meldingen en storingen en de aansturing en controle van de onderhoudsaannemer. De onderhoudskosten betreffen de kosten voor het oplossen van storingen en schades aan de openbare verlichting door onze onderhoudsaannemer. Jaarlijks worden de kosten van een gedeelte van de schades aan de openbare verlichting vergoed via (de verzekeraar van) de veroorzaker of vanuit het Waarborgfonds Motorverkeer. In 2024 is in totaal € 135.000 uitgegeven aan energiekosten. Verder is er € 94.000 uitgegeven aan beheer en onderhoud van de openbare verlichting. Daarnaast is € 20.000 aan schadevergoedingen ontvangen. Per saldo hebben wij in 2024 dus € 74.000 uitgegeven aan beheer en onderhoud. Voorziening De voorziening ‘Openbare verlichting’ bestaat sinds 2024 uit het reinigen van armaturen. Voorheen werden op regelmatige basis de

lampen in de armaturen vervangen (groepsremplace). Gelijktijdig werden de armaturen dan ook gereinigd. Met de komst van de LED lampen is er geen sprake meer van groepsremplace en dus ook niet meer van reinigen op regelmatige basis. Om de levensduur van de huidige LED armaturen te verlengen moeten deze ook op regelmatige basis worden gereinigd. Daarom wordt het reinigen sinds 2024 apart begroot. Voor 2024 was er nog geen reinigingsprogramma opgesteld en zijn er dan ook nog werkzaamheden verricht. Vanaf 2025 wordt jaarlijks een reinigingsprogramma opgesteld. Omvorming naar LED verlichting Vanaf 2018 zijn wij al bezig met grootschalige omvorming van de conventionele lampen naar LED lampen. Tot en met 2025 is hier jaarlijks een budget van € 200.000 voor vrijgemaakt. In 2024 zijn in dit kader 353 armaturen vervangen door LED armaturen. Daarnaast zijn ook nog 430 conventionele lampen vervangen door een LED variant. Bij deze armaturen was de lamp toe aan vervanging, maar was het armatuur nog niet einde levensduur. Wanneer de armaturen technisch nog minimaal tien (10) jaar meegaan wordt gekozen voor een retrofit oplossing en wordt de lamp vervangen door een LED exemplaar. Momenteel bestaat ons areaal voor 95% uit LED armaturen en LED lampen. In 2025 worden de laatste werkzaamheden in dit kader uitgevoerd.

78

Voorziening OV € 60.000 € 50.000 € 40.000 Storting

€ 30.000

Onttrekking Stand voorziening 31-12-….

€ 20.000 € 10.000 €0 2024

2025

2026

2027

2028

Grafiek 3: ontwikkeling voorziening openbare verlichting

VGRP: Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Het VGRP 2025-2029 is een beleidsplan dat op hoofdlijnen de invulling van de gemeentelijke watertaken weergeeft. Als gemeente wil Bergeijk een goed functionerend water- en rioleringssysteem en vanuit de zorgplicht riolering bijdragen aan gemeenschappelijke thema’s, zoals klimaatadaptatie, duurzaamheid en een gezonde leefomgeving. Door middel van het VGRP legt de gemeente vast wat zij wil bereiken en wat de rol van inwoners en bedrijven is ten aanzien van afval-, hemel-, en grondwater. Voor de zorgplicht Afvalwater zijn de onderstaande doelen geformuleerd: Zorgen voor de inzameling van stedelijk afvalwater en zorgen voor transport van stedelijk afvalwater. Voor de Zorgplicht Hemelwater zijn de onderstaande doelen geformuleerd: Zorgen voor inzameling van overtollig hemelwater (voor zover de particulier niet op eigen terrein redelijkerwijs in de verwerking kan voorzien) en zorgen voor verwerking van ingezameld hemelwater. Voor de zorgplicht Grondwater is het onderstaande doel geformuleerd: Zorgen dat - voor zover mogelijk - het grondwater de bestemming van een gebied niet structureel belemmert.

Wat hebben wij in 2024 uitgevoerd: Het reinigen en inspecteren van circa 30 kilometer riool; Afgezien van reguliere onderhoudswerkzaamheden zoals riool- en kolkenreiniging hebben wij reparaties uitgevoerd aan de vrijverval rioleringen (door onder andere wortel-ingroei en lokale beschadigingen); Diverse renovaties zijn uitgevoerd conform meerjarenplanning gemalen en randvoorzieningen; Rioolvervanging en aanleg van nieuwe hemelwaterstructuur is gerealiseerd op de Mert en omstreken en bij een gedeelte Hasselsestraat (stronk-centrum) in combinatie met de herinrichting van de bovengrondse openbare ruimte. Hierbij is het gehele verharde oppervlak van de openbare ruimte op het nieuwe hemelwaterriool aangesloten. Daarnaast is circa 1.900 m2 dakoppervlak afgekoppeld op particulier terrein; De aanleg van hemelwaterstructuur in combinatie met de herinrichting Hof Noord is gerealiseerd waarbij regenpijpen (voorzijde) van de panden op nieuwe hemelwaterriool zijn aangelegd. Hiermee hebben wij 50% dakoppervlak en 100% openbare ruimte afgekoppeld.

Dit levert een totaal van 9.625 m² op; Er is gestart met vervanging en verbetering van riolering en hemelwaterstructuur in de Kleine Broekstraat-Burgemeester Magneestraat, als onderdeel van de herinrichting programma FOCUS en Er is gestart met vervanging en verbetering van de riolering en hemelwaterstructuur in de Bucht, als onderdeel van de herinrichting programma FOCUS.

79

Accommodaties Exploitatie Een groot aantal gemeentelijke accommodaties vallen onder het TUOB-beleid en de bijbehorende systematiek. Om zelfwerkzaamheid te stimuleren en de sociale cohesie te vergroten heeft een vereniging de mogelijkheid om de uitvoering van het volledige klein- en dagelijks onderhoud van de gemeente over te nemen. Hiervoor zijn TUOBovereenkomsten afgesloten met de sportverenigingen waarin een bijdrage vanuit de gemeente en afspraken zijn vastgelegd voor het uitvoeren van regulier klein en dagelijks onderhoud. Voor regulier klein en dagelijks onderhoud is € 433.000 uitgegeven met name als bijdrage aan sportverenigingen. Het budget en uitvoering voor het onderhoud van de schoolgebouwen is bij de desbetreffende schoolbesturen gepositioneerd. Voorziening De gemeente beheert het volledige budget voor onderhoud van de gemeentelijke accommodaties. In de uitvoering is de gemeente altijd verantwoordelijk voor het groot onderhoud en de verenigingen/besturen voor het dagelijks onderhoud. Groot onderhoud zijn werkzaamheden die essentieel zijn voor instandhouding van het gebouw. Deze hebben veelal te maken met de constructie, de schil van het gebouw en installaties. Bij sportaccommodaties en gemeenschapshuizen is middels TUOB overeengekomen dat zij ook verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van klein onderhoud, in tegenstelling tot de overige accommodaties.

Verduurzamen gemeentelijke gebouwen en sportaccommodaties In navolging op de klimaatdoelstelling is de gemeente volop bezig met het verduurzamen van de gemeentelijke gebouwen en sportaccommodaties. De focus lag in eerste instantie op het verminderen van het energieverbruik door het treffen van effectieve maatregelen. Voor de resterende energiebehoefte zijn de meest kansrijke duurzame oplossingen inmiddels toegepast, met name bij de basisvoorzieningen. Om verdere stappen te zetten in de energietransitie is onderzocht welke moderne hedendaagse technische ontwikkelingen en technieken kunnen bijdragen aan verdere verduurzaming en om op termijn volledig van het

aardgas af te gaan. Op dit moment wordt hard gewerkt aan de verduurzaming van de buitensportaccommodaties. In een volgende fase volgen de gemeenschapshuizen en de binnensportaccommodaties. In 2024 is voor groot onderhoud € 1.243.000 gestort in de voorziening accommodaties en er is € 1.154.000 onttrokken/aangewend. Wat hebben wij in 2024 uitgevoerd: Naast uitvoering van het regulier onderhoud en verduurzamen op basis van het vastgestelde meerjarenonderhoudsplan, hebben de volgende ontwikkelingen zich voorgedaan in 2024: In het kader van het gebiedsakkoord N69 is de uitkijktoren Einderheide gerealiseerd en officieel in gebruik genomen middels een feestelijke en druk bezochte opening; Een mooie functionele uitbreiding van het horecagebouw van het openluchttheater De Hunnebergen is gerealiseerd, hetgeen mede tot stand is gekomen door zelfwerkzaamheid; Met diverse sportverenigingen zijn grote stappen gezet op het gebied van verduurzamen. Naast RKVV Bergeijk is tennisvereniging TV TOS nu ook volledig aardgasloos. Voetbalvereniging Riethoven en VV de Raven zijn inmiddels gestart met de uitvoering om tot een aardgasloze sportaccommodatie te komen; In het kader van groot onderhoud en verduurzamen is een grootschalige dakrenovatie uitgevoerd bij VV de Raven en VV Terlo.

Naast de reguliere dakvervanging zijn er extra isolatie en zonnepanelen aangebracht; Maatschappelijk vastgoed, waaronder het gebouw van Get Praut Westerhoven, openluchttheater De Hunnebergen en sporthal De Drie Eiken zijn verduurzaamd; Het gemeentehuis is verduurzaamd, nu dakrenovatie heeft plaatsgevonden met daarbij de inrichting van een gedeeltelijk vegetatiedak en vervanging van de volledige regeltechniek voor de klimaatinstallatie; Aan de nieuwe visie Binnensport is uitvoering gegeven en een faciliterende rol bij een mogelijke fusie tussen tennisvereniging RTV Riethoven en WTC Westerhoven is door de gemeente ingenomen.

80

Voorziening accommodaties €1.800.000 €1.600.000 €1.400.000

€1.200.000 Storting

€1.000.000

Onttrekking

€800.000

Stand voorziening 31-12-….

€600.000 €400.000 €200.000

€2024

2025

2026

2027

2028

Grafiek 4: ontwikkeling voorziening accommodaties

Areaal en vervangingswaarde In onderstaande tabellen wordt een indicatie van de omvang van het gemeentelijk eigendom

gegeven met de waarde die ze vertegenwoordigen. De omvang van het areaal per structuurelement is als volgt:

De kapitaalgoederen vertegenwoordigen een vervangingswaarde van circa € 323.638.000 (het areaal mechanische riolering, bruggen

verkeerstekens, speeltoestellen en bossen zijn in dit overzicht niet meegenomen).

Financiële verantwoording

-

Vanaf 2017 worden investeringen in maatschappelijk nut in de openbare ruimte verplicht geactiveerd op de balans. Op deze investeringen moet worden afgeschreven. Dat betekent dat de gelden voor BORA zijn gesplitst in:

-

Uitgaven die thuishoren in een exploitatiebegroting; Uitgaven die ten laste van een voorziening (BORA) mogen worden gebracht en Investeringen in maatschappelijk nut die moeten worden geactiveerd op de balans.

Schematisch ziet het financiële beheer van de kapitaalgoederen er als volgt uit:

Beheer kapitaalgoederen

Exploitatie

Voorziening

Om een totaalbeeld te krijgen, zijn in de volgende overzichten de jaarlasten samengevoegd. Voor

Investeringen

een overzicht van de investeringen wordt verwezen naar hoofdstuk 2.3.

81

Overzicht exploitatie Bedragen x € 1.000 Wegen, verkeer en bruggen Groen en spelen Openbare verlichting Gebouwen en sportaccomodaties Totaal exploitatie Totaal stortingen naar de onderhoudsvoorzieningen Totaal onderhoud kapitaalgoederen

Begroot 2024 na wijziging 434 1.843 234 428 2.938 2.255 5.193

Werkelijk 2024 434 1.871 219 433 2.957 2.255 5.212

82

Paragraaf Financiering Wettelijk kader Op grond van het BBV en gemeenten moet in de paragraaf ‘Financiering’ in ieder geval het volgende onderdeel worden vermeld:

Onderdeel De paragraaf betreffende de financiering bevat in ieder geval de beleidsvoornemens ten aanzien van het risicobeheer van de financieringsportefeuille.

Beleid -

Fido (2000) BBV HOF (2014) Financiële verordening gemeente Bergeijk (2024)

-

Algemeen Wij streven naar de optimale financiering van de gemeentelijke inkomsten en uitgaven (op korte en lange termijn). Dit noemt men de treasury-functie. Uitvoering van de treasury-functie gebeurt door de liquiditeitsontwikkeling van de gemeente en de renteontwikkeling op de geld- en kapitaalmarkt in Nederland te volgen. De treasury-functie wordt uitgevoerd binnen de normen van het BBV, de Wet Financiering Decentrale Overheden (verder: ‘Wet FIDO’) en de Wet Houdbare Overheidsfinanciën (verder: Wet HOF). Wij hanteerden in 2024 de volgende doelstellingen: Er is voldoende financiering op de korte en lange termijn: zodoende kan er te allen tijde

Kasgeldlimiet Met deze limiet wil de wetgever voorkomen dat uitsluitend kortlopende leningen worden afgesloten. Het aantrekken van dit type leningen is aantrekkelijk wanneer de rente erg laag is. Het risico van een stijgende rente bij herfinanciering is daarmee in verhouding groot. Daarom is bepaald dat gemeenten maximaal 8,5% van het begrotingstotaal mogen financieren met kortlopende leningen.

Op grond van art. 13 BBV

aan de betalingsverplichtingen worden voldaan; De risico’s die aan de financiële transacties zijn verbonden, worden beheerst en beperkt en de rentekosten van de leningen worden zoveel mogelijk beperkt.

Rente risicobeheer Het is belangrijk om risico's gestructureerd en systematisch te managen en te wegen. Renteschommelingen hebben voor gemeenten vooral effect voor de rentelasten of - opbrengsten bij het aantrekken en/of uitzetten van gelden. Hieronder worden de verschillende risico's toegelicht. Renterisico Beheersing van het renterisico op korte schuld geschiedt door de kasgeldlimiet en op langlopende schulden door de renterisiconorm.

Wanneer zich in drie (3) achtereenvolgende kwartalen een overschrijding van het limiet voordoet, moet de gemeente maatregelen nemen om deze overschrijding te voorkomen (zoals het aantrekken van langlopende geldleningen). Aan de hand van de liquiditeitsprognoses wordt bepaald welke type lening het meest geschikt is voor de dan geldende situatie. Bedragen x € 1.000 3e kwartaal 4e kwartaal 2024 2024 59.798 59.798

1e kwartaal 2024 59.798

2e kwartaal 2024 59.798

Limiet percentage

8,50%

8,50%

8,50%

8,50%

Normbedrag

5.083

5.083

5.083

5.083

Kasgeldlimiet Begrotingstotaal per 1 januari

Netto vlottende positie Vlottende schuld

0

0

0

0

Vlottende middelen

-4.200

-5.480

-10.566

-9.129

Netto saldo

-4.200

-5.480

-10.566

-9.129

9.283

10.563

15.649

14.212

Onder-/overschrijding normbedrag Ruimte onder de kasgeldlimiet Overschrijding kasgeldlimiet

83

Door de ruimte onder het kasgeldlimiet is het voor de gemeente Bergeijk mogelijk om kortlopende geldleningen aan te trekken op het moment dat dit

nodig is. In 2024 is hier geen gebruik van gemaakt

Renterisiconorm Deze norm draagt bij aan een zodanige opbouw van de langlopende leningenportefeuille dat tegenvallers als gevolg van renteaanpassingen en herfinanciering in voldoende mate worden beperkt. Het totaal aan aflossingen en herfinanciering mag jaarlijks maximaal 20% van

het begrotingstotaal bedragen. Door een goede spreiding van de looptijd wordt flexibiliteit in de toekomst behouden tegen zo laag mogelijke rentekosten. Ook hiervoor geldt dat constant wordt gekeken welke lening het meest passend is voor de liquiditeitspositie van de gemeente. Bedragen x € 1.000 Begroting 2024 (primitief) 59.798

Renterisico Begrotingstotaal per 1 januari

Realisatie 2024 81.739

Limiet percentage

20,00%

20,00%

Renterisiconorm

11.960

16.348

Rente herziening

3.500

Aflossing

1.819

Renterisico

3.500

1.819

8.460

14.529

Onder-/overschrijding normbedrag Ruimte onder de renterisiconorm Overschrijding renterisiconorm

Door de ruimte onder de renterisiconorm heeft de gemeente voldoende ruimte om in de toekomst

langlopende geldleningen aan te trekken of lopende leningen te herfinancieren.

Liquiditeitsrisico Dit is het risico dat over onvoldoende middelen wordt beschikt om onze financiële verplichtingen te voldoen. De gemeente werkt vanuit totaalfinanciering. Dit betekent dat alle gemeentelijke inkomsten en uitgaven worden gesaldeerd voordat wij een nieuwe lening gaan aantrekken. Gemeenten zijn in het kader van schatkistbankieren verplicht hun overtollige liquide middelen boven het drempelbedrag aan te houden in de rijksschatkist. Door deze maatregel hoeft het Rijk minder geld te lenen op de financiële markten en zal de staatsschuld dalen.

Vanaf 1 juli 2021 is voor gemeenten (en provincies, waterschappen en hun gemeenschappelijke regelingen) met een begrotingstotaal tot € 500 miljoen de drempel voor het verplicht schatkistbankieren verhoogd naar 2% van het begrotingstotaal (voorheen was dit 0,75%) met een minimum van € 1 miljoen (voorheen was dit € 250.000). Dit drempelbedrag bedraagt voor de gemeente Bergeijk circa € 1,2 miljoen. Verder is er de mogelijkheid overtollige middelen uit te lenen aan andere decentrale overheden.

Financieringspositie per Activa Vaste activa Grondexploitatie Saldo Passiva Reserves Voorzieningen Langlopende geldleningen Saldo Financieringstekort Financieringsoverschot

Bedragen x 1.000 Balans per 1-1-2024 Balans per 31-12-2024 55.425 3.231 58.656

61.393 -656 60.737

29.706 5.826 26.106 61.638 2.982

38.620 6.294 24.448 69.362 8.625 84

Bij het opmaken van de jaarstukken is een financieringsoverschot aanwezig van afgerond € 8,6 miljoen over 2024. Dit is ook terug te zien in

het feit dat er geen nieuwe geldleningen zijn afgesloten en het saldo bij het schatkistbankieren is gegroeid.

Leningen en garanties Opgenomen geldleningen Wij hebben leningen afgesloten om betalingen te verrichten ten aanzien van investeringen. De afgelopen jaren zijn tussentijds leningen afgelost en nieuwe leningen aangetrokken. Door de lage rentestand van de afgelopen jaren is het

gemiddelde rentepercentage afgenomen. De laatst aangetrokken langlopende geldleningen dateert uit 2022. Jaarlijks wordt gekeken of het aangaan van nieuwe leningen nodig is om de liquiditeit te garanderen. Onderstaand overzicht geeft inzicht in de omvang en aflossing van de opgenomen leningen.

Leningenportefeuille Langelopende geldleningen Bij: opgenomen geldleningen Af: Reguliere aflossingen Af: Vervroegde aflossingen Saldo 31-12 Gemiddeld rentepercentage geldleningen

Bedragen x € 1.000 Primitieve begroting Begroting na 2024 wijziging 2024 Realisatie 2024 26.106 26.106 26.106 1.819 1.819 1.819 27.925 27.925 27.925 1,2% 1,2% 1,2%

Verstrekte leningen en garanties aan derden Het verstrekken van leningen of garanties aan derden is alleen toegestaan voor de publieke taak. In 2024 heeft de gemeente voor ongeveer € 16,1 miljoen aan leningen en garantstellingen verstrekt aan derden. Van dit bedrag is € 13,9 miljoen uitgeleend aan woningbouwcorporaties en afgesloten met een garantie van het Waarborgfonds Sociale Woningbouw. Sinds 2000

trekken woningbouwcorporaties hun leningen rechtstreeks bij banken aan met borging van het Waarborgfonds Sociale Woningbouw waarbij rijk en gemeenten samen voor de achtervangpositie garant staan. Daarnaast heeft de gemeente enkele garanties afgegeven aan overige partijen. Er zijn momenteel geen signalen dat hier risico’s over worden gelopen.

Achtervang Naam

Aard

Woningstichting de zaligheden Stichting Wooninc (NWB) Stichting Wooninc (BNG) Woningstichting Woningbelang Totaal Borgstellingen Bedragen x € 1.000

Achtervang Achtervang Achtervang Achtervang

1-1-2024

Aflossing

31-12-2024

6.000 1.466 3.500 3.000 13.966

0 108 0 0 108

6.000 1.358 3.500 3.000 13.858

1-1-2024

Aflossing

31-12-2024

229 121 1.804 15 27 2.196

11 6 136 3 17 174

218 115 1.668 12 10 2.023

Garantstellingen Naam

Aard

Stichting gemeenschapshuis Terlo Stichting Speeltuin de Bucht Stichting Wooninc Tennisvereniging Weebosch Woningstichting Luyksgestel

Garantie Garantie Garantie Garantie Garantie

Bedragen x € 1.000

85

Rentetoerekening Deze toerekening geeft inzicht in de rentelasten, het renteresultaat en de wijze waarop rente aan investeringen, grondexploitaties en taakvelden wordt toegerekend. De commissie BBV schrijft voor dat de interne rente exact wordt berekend.

De omslagrente wordt berekend door de aan de taakvelden toe te rekenen rente te delen door de boekwaarde per 1 januari van de vaste activa die integraal zijn gefinancierd. Het definitieve percentage over 2024 bedraagt 0 %. Het rentepercentage uit de omslagrente wordt ook gebruikt te worden voor de grondexploitaties.

Bedragen x 1.000 Renteschema De externe rentelasten over de korte en lange financiering De externe rentebaten over de korte en lange financiering Saldo rentelasten en rentebaten De rente die aan de facilitaire grondexploitaties (kostenverhaal) moet worden doorberekend De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend De rentebaat van doorverstrekte leningen indien daar een specifieke lening voor is aangetrokken (= projectfinanciering), die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend Aan taakveld toe te rekenen externe rente Rente over eigen vermogen Rente over voorzieningen Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente De aan taakvelden toegerekende rente Renteresultaat op het taakveld Treasury Aan taakvelden toe te rekenen externe rente Boekwaarde vaste activa 1 januari Gemiddelde rente Keuze voor omslagrente

EMU saldo In de wet Hof zijn de Europese normen verankerd voor de hoogte en de jaarlijkse groei van de overheidsschuld. De decentrale overheden leveren een gelijkwaardige bijdrage aan het naleven van de EMU normen. Bestuurlijk is afgesproken de komende jaren geen sanctie toe te passen bij blijvende overschrijding van de norm. Gemeenten krijgen een individuele referentiewaarde voor het EMU-tekort in een jaar.

2024 298 319 -21 -

-21 -21 -21 55.425 -0,04% 0,00%

Voor het sturen op de ontwikkeling van de gemeenteschuld luidt het devies: Let bij het opstellen van de begroting op de ontwikkeling van de hoogte van uw gemeenteschuld. Te hoge schulden zijn slecht voor de financiële gezondheid van de gemeenten. Pas als het plafond voor het EMU-tekort van de gezamenlijke gemeenten wordt overschreden kan de individuele referentie waarde een rol gaan spelen. Wij blijven in 2024 onder de gestelde referentiewaarde.

Emu referentiewaarde per 31-12-2024

2024

Bedragen x € 1.000

1. Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q. onttrekking uit reserves (zie BBV, artikel 17c) 2. Mutatie (im)materiële vaste activa 3. Mutatie voorzieningen 4. Mutatie voorraden (incl. bouwgronden in exploitatie) 5. Verwachte boekwinst bij verkoop effecten en verwachte boekwinst bij verkoop (im)materiële vaste activa Berekend EMU Saldo Refentiewaarde EMU Saldo Verschil met refentiewaarde

2.860 5.965 468 -3.887 -1.901 3.151 3.200 -49

86

Paragraaf Bedrijfsvoering Wat wilden we bereiken? Bergeijk toont lef, pakt samen aan en komt daardoor nog verder. Dit bereikt Bergeijk door de ontwikkelingen lokaal en regionaal in een vroegtijdig stadium met lef, ambitie en eigen verantwoordelijkheid aan te pakken. Hierbij is aandacht voor sfeer, persoonlijke ontwikkeling en verbinding. In een omgeving die voortdurend verandert, is een flexibele ambtelijke organisatie nodig die: 1. Professionele, waarde-gedreven, zelfbewuste en dienende medewerkers heeft; 2. Met een vanzelfsprekendheid in de netwerksamenleving werkt; 3. Voortdurend aandacht heeft voor de dienstverlening en deze waar mogelijk verbetert;

4. Een betrouwbare partner is met grote aandacht voor bescherming van (persoons)gegevens; 5. Een degelijk financieel beleid voert en de kerntaken efficiënt en effectief uitvoert en 6. transparant is en regelmatig rapporteert over verbonden partijen. Hiermee is Bergeijk een dienstverlenende, regie voerende en faciliterende gemeente. Een gemeente die de verantwoordelijkheid waar mogelijk bij haar burgers legt en zich inzet voor een goed rentmeesterschap. Door de externe gerichtheid en de toegenomen transparantie is de kwaliteit van de bedrijfsvoering steeds meer zichtbaar voor de burgers. De doelen van bedrijfsvoering zijn altijd facilitair aan de doelen van de totale organisatie. Door het optimaliseren van de bedrijfsvoering streeft de gemeente ernaar de doelen en ambities uit de taakvelden zo efficiënt en effectief mogelijk te realiseren.

Wat hebben wij gedaan? Formatie Bedragen x € 1.000 Directie Griffie Maatschappij en Ruimte (MR) Beheer Ruimte en Organisatie (BO) Dienstverlening en Veiligheid (DV) Bedrijfsvoering (BV) Subtotaal Dagelijks bestuur Totaal Garantiebanen (1 fte = 25,2 uur)

Formatie Bezetting 01-01-2024 01-01-2024 1,00 1,00 2,22 2,22 22,01 20,68 29,83 30,27 26,53 22,09 25,84 24,95 107,43 101,21 4,00 4,00 111,43 105,21 3,36

3,36

Formatie Bezetting Mutatie 31-12-2024 31-12-2024 0,00 1,00 1,00 0,00 2,22 2,33 1,00 23,01 22,93 0,00 29,83 30,24 1,89 28,42 24,14 -1,33 24,51 23,68 1,56 108,99 104,32 0,00 4,00 4,00 1,56 112,99 108,32 0,00

3,36

3,36

Per 1 januari 2024 bedroeg de formatie 111,43 fte. Schematisch is de formatie als volgt verdeeld:

87

College van B&W 4 FTE

Griffie 2,22 FTE

Algemeen directeur 1 FTE

Maatschappij & Ruimte 22,01 FTE

Beheer & Organisatie 29,83 FTE

Dienstverlening & Veiligheid

Bedrijfsvoering 25,84 FTE

26,53 FTE

Personeelsbudget Bedragen x € 1.000 Loonsom Loonkostensubsidie / UWV / Piketvergoeding Inhuur Kosten voormalig personeel Reis- en verblijfskosten Woon- werkvergoeding Verzuimbegeleiding Opleiding en organisatieontwikkeling Overige personeelskosten Totaal

Organisatie Organisatieontwikkeling In 2024 is er veel aandacht besteed aan het bouwen van een toekomstbestendige organisatie. In het kader van strategisch leiderschap heeft het managementteam de collegereeks ‘Strategisch veranderen bij de Overheid’ aan de Nyenrode Business Universiteit gevolgd. Er is voor iedere afdeling - op basis van de missie en visie van het MT, informatie uit het CUP en het medewerkertevredenheidsonderzoek van 2023 een toekomstgericht afdelingsplan opgesteld. Voldoende capaciteit over de hele breedte van de organisatie is één (1) van de voorwaarden voor een kwalitatieve dienstverlening. Om die reden is de raad in de PPN 2025-2028 gevraagd om extra financiële middelen ten behoeve van de uitbreiding van de formatie. De noodzaak voor een uitbreiding van de formatie komt voort uit diverse externe factoren, waardoor er steeds meer taken bij onze organisatie komen te liggen.

Realisatie 2023 € 8.645 -€ 23 € 1.379 € 13 € 35 € 83 € 32 € 196 € 215 € 10.575

Begroot Begroot 2024 Realisatie 2024 na wijziging 2024 € 10.279 € 10.059 € 9.625 -€ 51 -€ 51 -€ 88 € 170 € 271 € 1.099 € 226 € 50 € 44 € 15 € 15 € 55 € 110 € 110 € 98 € 14 € 14 € 35 € 186 € 190 € 206 € 267 € 362 € 531 € 11.216 € 11.020 € 11.605

Verschil € 435 € 37 -€ 828 €6 -€ 40 € 12 -€ 21 -€ 16 -€ 169 -€ 585

De raad heeft ingestemd met de formatieuitbreiding en in het laatste kwartaal 2024 is gestart met de invulling van vacatures. HR-beleid Speerpunt van het HR beleid is het behoud en de ontwikkeling van medewerkers. Belangrijke topics daarbij zijn aantrekkelijk werkgeverschap, werkgeluk en werkdruk. In 2024 lag de focus naast het behoud en ontwikkeling van medewerkers, op het verminderen van de werkdruk en het aantrekken en onboarden van nieuwe medewerkers. Ontwikkeling van medewerkers Om wendbaar en kwaliteitsgericht te blijven, investeert de gemeentelijke organisatie van Bergeijk in haar medewerkers via de Bergeijk SMART Academy. In 2024 biedt de Academy een breed ontwikkelprogramma met klassikale cursussen, trainingen, procesverbeteringen en digitale leermiddelen zoals webinars en e88

learnings. Naast verplichte inhoudelijke trainingen is er aandacht voor vitaliteit en werkgeluk. Een speciaal onderdeel is de introductietraining ‘Hoe werkt de gemeente’ voor nieuwe medewerkers. Het doel is om continu te investeren in de kennis, vaardigheden en flexibiliteit van de organisatie en haar mensen. Arbeidsvoorwaarden Met de CAO gemeenten 2024-2025 zijn de arbeidsvoorwaarden verbeterd en is er ingezet op duurzame inzetbaarheid en vitaliteit. Medewerkers kregen van een loonsverhoging van 4,75% in januari en 1,25% in oktober 2024. Ook is er een extra verlofdag bijgekomen en is de RVU regeling aangepast. Deze CAO maatregelen maken het werken bij gemeenten aantrekkelijker en dragen bij aan een moderne en toekomstbestendige werkomgeving. Daarnaast is er in samenwerking met de Kempengemeenten en GRSK gestart met de implementatie van een nieuw functiewaarderingssysteem (HR21) ter vervanging van het huidige functieboek dat dateert uit 2010. Door een gezamenlijke invoering van HR21 als functiebeschrijvings- en waarderingssysteem blijft de onderlinge vergelijking van functies en beloning tussen de Kempengemeentes/GRSK transparant, alsook de benchmark met andere gemeentes. Tevens levert een gezamenlijke invoering ook een kostenbesparing op ten aanzien van de implementatiekosten.

Arbeidsomstandigheden Binnen de gemeente is afgesproken dat de Risico Inventarisatie en Evaluatie (verder: ‘RI&E’) elke vier (4) jaar wordt uitgevoerd of zodra de arbeidsomstandigheden binnen onze organisatie veranderen (zoals bij een verbouwing). Het laten uitvoeren van een RI&E is een verplichting conform artikel 5 van de Arbowet. In 2024 heeft er een RI&E plaatsgevonden en daaruit is een plan van aanpak naar voren gekomen die verder opgepakt wordt door de arbowerkgroep. Informatievoorziening Informatiebeveiliging Gemeenten wisselen voortdurend informatie uit, zowel onderling als met diverse ketenpartners, om de taken binnen uiteenlopende beleidsterreinen effectief uit te voeren. Het is daarbij essentieel dat gegevens beschikbaar, betrouwbaar en uitsluitend toegankelijk zijn voor bevoegde personen. Dit vereist een professioneel georganiseerde aanpak van informatiebeveiliging en privacybescherming. De gemeente baseert haar informatiebeveiligingsbeleid op de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (verder: ‘BIO’), het normenkader voor informatiebeveiliging binnen de gehele overheid. Op basis van de verbeterpunten die voortkomen uit de jaarlijkse ‘Eenduidige

Normatiek Single Information Audit’ verder: ‘ENSIA’) audit, werkt Bergeijk continu aan de optimalisatie van beleid, procedures en beveiligingsmaatregelen. Informatieveiligheid wordt steeds belangrijker, zowel op de werkvloer als in de privésfeer. Nu digitale processen een steeds grotere rol spelen, is het cruciaal om bewust om te gaan met digitale veiligheid. Binnen de gemeente is iedere medewerker verplicht de Digibewust de Kempen trainingen te volgen. Deze trainingen bieden inzicht in het belang van informatieveiligheid, geeft een overzicht van de gemeentelijke voorschriften en biedt praktische handvatten om veilig te werken in een digitale omgeving. Een van de manieren om de digitale veiligheid te versterken is het gebruik van een wachtwoordmanager. In 2024 is de wachtwoordenkluis, die sinds 2021 in gebruik is, vervangen door een verbeterde wachtwoordmanager (Mind Your Pass). Deze tool zorgt niet alleen voor een veilige opslag van wachtwoorden, maar dwingt ook het gebruik van sterke, veilige wachtwoorden af. Hiermee heeft de gemeente een belangrijke stap in het verhogen van de digitale weerbaarheid gezet. Met het nemen van passende beveiligingsmaatregelen verkleint de gemeente het risico op beveiligingsincidenten. Dit helpt om de potentiële negatieve impact op privacy, imago en financiële schade te beperken.

De exacte financiële consequenties van mogelijke incidenten zijn echter op voorhand niet volledig in te schatten. Recht van betrokkenen Betrokkenen hebben het recht op informatie en inzage in hun persoonsgegevens. Zo kunnen zij controleren of er op een juiste wijze wordt omgegaan met hun gegevens. Zij hebben het recht om aanpassing van de gegevens te vragen of een klacht in te dienen bij de Functionaris Gegevensbescherming (verder: ‘FG’). Ook hebben zij bij geautomatiseerde besluiten het recht op menselijke tussenkomst. In 2024 heeft de gemeente één (1) inzageverzoek hieromtrent ontvangen. De gemeente heeft (nog) geen bestuurlijke besluitvorming geautomatiseerd. Daarnaast wordt er niet op alle vlakken transparant en helder over privacy gerelateerde onderwerpen gecommuniceerd. Wanneer betrokkenen niet goed over gegevensverwerking worden geïnformeerd, wordt een basisprincipe van de Herzien en verduidelijken van privacywetgeving geschonden, namelijk het transparantiebeginsel. De gemeente riskeert hiermee een sanctie of 89

kunnen betrokkenen zelf een schade-claim indienen. Om dit risico zo veel mogelijk te vermijden wordt in 2025 het gemeentelijk privacybeleid herzien en verbeterd om beter te voldoen aan de AVG. Begin 2025 organiseren wij een trainingscampagne voor medewerkers over privacywetgeving en het omgaan met verzoeken om inzage, correctie of verwijdering van persoonsgegevens. Ook gaan wij de teksten op de website van de rechten van betrokken vertalen naar het Engels om beter te kunnen voldoen aan het transparantiebeginsel van de privacywetgeving. Digitalisering neemt toe en daarmee ook de hoeveelheid data. Het is de ambitie van de gemeente om de data(stromen) te gebruiken om enerzijds te komen tot nieuwe inzichten en opgaven uit Bergeijk en anderzijds slimme (geautomatiseerde) beslissingen te nemen. Meer inzicht in het gebruik van automatisch verwerkte persoonsgegevens of algoritmes en opstellen van principes rondom het gebruik zal de rechten van betrokkenen beter beschermen. Privacy In 2024 heeft de gemeente zich actief ingezet op informatiebeveiliging en privacy binnen de keten. Een belangrijk onderdeel hiervan is het uitvoeren van data privacy impact assessments (verder: ‘DPIA’s’) op gemeentelijke processen. Deze rapporten bieden inzicht in de mogelijke risico’s en gevolgen van het gebruik van persoonsgegevens voor betrokkenen en organisaties.

Daarnaast geven zij concrete aanbevelingen en oplossingsrichtingen. Privacygevoelige processen worden jaarlijks opnieuw opgevolgd en voor nieuwe processen waarin persoonsgegevens een belangrijke rol spelen, wordt standaard een data privacy impact assessment ingepland. Volgens de AVG hebben burgers specifieke rechten met betrekking tot de verwerking van hun persoonsgegevens, ook wel de rechten van betrokkenen genoemd. In 2024 zijn de processen rondom AVG-verzoeken verder verbeterd om de afhandeling efficiënter en transparanter te maken. Het privacybeleid van de gemeente is in 2024 geactualiseerd en loopt tot 2025, waarbij de uitgangspunten uit de AVG en de Wet politiegegevens (verder: ‘Wpg’) zijn samengevoegd. Deze actualisatie zorgt voor een eenduidige en samenhangende benadering van privacybescherming binnen de gemeente, waarbij zowel de verwerking van algemene

persoonsgegevens als politiegegevens zorgvuldig wordt gereguleerd. Ook is in 2024 het verwerkingsregister van de organisatie geactualiseerd en opnieuw gepubliceerd. Dit register biedt een actueel en transparant overzicht van alle gegevensverwerkingen binnen de gemeente en draagt bij aan een betere naleving van de privacywetgeving. Het geactualiseerde verwerkingsregister helpt zowel interne als externe belanghebbenden inzicht te krijgen in hoe en waarom persoonsgegevens binnen de organisatie worden verwerkt. De dreiging van cybercriminaliteit blijft toenemen, waarbij cybercriminelen steeds geavanceerdere technieken inzetten. Zonder voldoende cyber awareness en bewustwording over informatieveiligheid en privacy blijven digitale kwetsbaarheden bestaan en kunnen menselijke fouten leiden tot beveiligingsincidenten. Om de informatieveiligheid en privacy structureel onder de aandacht te houden, heeft de gemeente in 2024 een bewustwordingsplatform, Digibewust de Kempen, gelanceerd. Dit platform helpt medewerkers op een toegankelijke en interactieve manier actief bezig te zijn met informatiebeveiliging en privacy, zodat digitale weerbaarheid binnen de organisatie verder wordt versterkt. De bewustwordingsacties worden structureel ingezet via maandelijkse campagnes en gerichte mailings. In 2024 is er één (1) Phishing actie uitgezet en is er een bewustwordingswedstrijd georganiseerd.

Beide initiatieven zijn opgezet om de aandacht voor informatiebeveiliging en privacy te vergroten en hierover het gesprek binnen de organisatie te stimuleren. Wpg Audit Als werkgever van buitengewoon opsporingsambtenaren (verder: ‘boa’s’) is gemeente Bergeijk volgens de Wpg verplicht om jaarlijks een interne audit uit te voeren en iedere vier (4) jaar een externe audit te laten uitvoeren. De resultaten van deze audits worden vastgelegd in een Wpg-auditrapport, dat wordt gedeeld met de AP. In 2024 heeft de gemeente een interne Wpg-audit uitgevoerd. Op basis van de bevindingen is een verbeterplan opgesteld en is de auditplanning voor de komende periode uitgewerkt. Daarnaast worden de aanbevelingen uit de eerste externe audit actief opgepakt en door de relevante vakspecifieke afdelingen geïmplementeerd.

90

ENSIA: Verantwoording informatieveiligheid De Achtergrond Het project ENSIA (Eenduidige Normatiek Single Information Audit) is een gezamenlijk project van het ministerie van Binnenlandse Zaken, gemeenten, het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (verder: ‘SZW’)), het ministerie van Infrastructuur en Milieu (verder: ‘I&M’) en de VNG. Het project heeft tot doel om te komen tot een zo effectief en efficiënt mogelijk ingericht verantwoordingsstelsel voor informatieveiligheid Horizontaal proces ENSIA Verantwoording 2024

gebaseerd op de BIO. Uitgangspunt is dat aangesloten wordt op de gemeentelijke P&C cyclus. Hierdoor heeft het gemeentebestuur meer overzicht over de stand van zaken van de informatieveiligheid en kan zij hier ook beter op sturen. In onderstaande procesplaat is het traject van ENSIA weergegeven. Tot dit traject behoren, naast deze horizontale verantwoording, gericht op de interne controle binnen gemeenten, ook verticale verantwoordingen richting diverse ministeries.

ENSIA structureert ook de verticale verantwoording richting de rijksoverheid, over de Basisregistratie Personen (verder: ‘BRP’) en Reisdocumenten, Digitale persoonsidentificatie (zijnde de DigiD), Basisregistratie Adressen en

Gebouwen (verder: ‘BAG’), Basisregistratie Grootschalige Topografie (verder: ‘BGT’), Basisregistratie Ondergrond (verder: ‘BRO’) en de Structuur uitvoeringsorganisatie Werk en Inkomen (verder: ‘SUWI’).

Verticaal proces ENSIA Verantwoording 2024

In het kader van ENSIA informeert het college de raad over informatieveiligheid in het jaarverslag. De verantwoording aan de gemeenteraad is de laatste stap in het ENSIA-proces en wordt jaarlijks herhaald. De verantwoording Met deze verklaring geeft het college aan in hoeverre bij de gemeente de beheersingsmaatregelen hebben voldaan aan de voor de ENSIA verantwoording geselecteerde normen en indien aan de orde welke onderdelen daarvan zijn uitgezonderd. Daarbij zijn, waar

nodig, ook de verbeteringsmaatregelen opgenomen. De gedetailleerde rapportages ENSIA 2024: De Collegeverklaring, verantwoording over DigiD, SUWInet, de BAG, de BGT, de BRO, verbetermaatregelen en de Assurance rapportage liggen voor de gemeenteraadsleden bij de griffie ter inzage. Zelfevaluatie BRP en reisdocumenten Buiten de ENSIA-systematiek zijn de BRP en de uitgifte van reisdocumenten (ingezetenen en nietingezetenen) onderworpen aan de jaarlijkse zelfevaluatie. 91

Ontwikkelingen Omgevingswet Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Een enorme wetswijziging (grootste wetswijzing sinds de laatste aanpassing van de Grondwet) waarbij 26 wetten worden samengevoegd in één (1) Omgevingswet. De komst van deze wet is in de jaren voorafgaand aan de inwerkingtreding goed voorbereid. Het afgelopen jaar is dan ook een echt leerjaar geweest. Ondanks de goede voorbereiding is het afgelopen jaar nog veel ingezet op het aanpassen/verbeteren van processen, werkafspraken, opleiding en samenwerking (intern en extern).

Beleid -

Organisatiebesluit (2024) Mandaatregeling (2024) CAO Gemeenten (2024-2025) Functieboek de Kempen (2010) Integraal Veiligheidsplan De Kempen (20232026) Personeelshandboek gemeente Bergeijk (2021) Veiligheid op maat (2006) Financiële verordening gemeente Bergeijk (2024)

-

-

Verordening onderzoeken doelmatigheid en doeltreffendheid (2003) Beleidsregel informatiebeveiligingsbeleid Kempengemeenten, GRSK en Kempenplus (2020) Kempen dienstverleningsconcept (2013) Nota reserves en voorzieningen (2024) Masterplan Interne Controle (2010) Archiefverordening gemeente Bergeijk (2023) Aanwijzingsbesluit informatiebeheer gemeente Bergeijk 2023 Privacybeleid gemeente Bergeijk 2024-2025 Privacybeleid KempenPlus Het Participatiebedrijf 2022-2025 Addendum Privacybeleid Wpg gemeente Bergeijk 2023-2025 Privacyreglement gemeente Bergeijk 20222025

Verbonden partijen -

Bizob Gemeenschappelijke Regeling Samenwerking Kempengemeenten (GRSK) KempenPlus

92

Rechtmatigheidsverantwoording In deze paragraaf is de rechtmatigheidsverantwoording over het jaar 2024 opgenomen. Hiermee wordt verantwoording afgelegd over de naleving van de regels, die relevant zijn voor de financiële rechtmatigheid van de organisatie. De rechtmatigheidsverantwoording bestaat uit drie (3) onderdelen: het begrotingscriterium, het voorwaarden criterium en het criterium voor misbruik en oneigenlijk gebruik. Deze worden allen toegelicht in deze paragraaf. In de Financiële verordening en het Controleprotocol zijn de spelregels omtrent de rechtmatigheidsverklaring verwerkt. Hierin is vastgesteld dat in de rechtmatigheidsverantwoording het college rapporteert over afwijkingen met een verantwoordingsgrens van 1% van de totale van lasten van de gemeente, inclusief de dotaties aan de reserves. Voor 2024 is dit op basis van deze jaarstukken € 782.000. De individuele rapporteringsgrens voor afwijkingen is vastgesteld op € 50.000. De geconstateerde afwijkingen worden in deze paragraaf toegelicht. In onze financiële verordening hebben wij daarnaast nog de volgende extra afspraken opgenomen, die meegenomen worden in de beoordeling van de rechtmatigheid. Het college informeert de raad als zij verwacht dat de lasten of baten bij de exploitatie en/of de investeringskredieten afwijken.

De raad geeft vervolgens aan of zij hiervoor een voorstel wil voor wijziging van het budget of een voorstel voor bijstelling van het beleid. De afwijkingen worden als tijdig aangemerkt als zij gedurende het boekjaar aan de raad zijn gemeld middels de reguliere planning en control documenten, separate raadsvoorstellen of raadinformatiebrieven. In afwijking van voorgaande worden afwijkingen van de begroting als gevolg van overschrijdingen van baten en/of onderschrijdingen van lasten, investeringen en baten die ontstaan na de slotwijziging worden bij de verantwoording in de jaarstukken als tijdig aangemerkt. De begrotingsrechtmatigheid wordt beoordeeld op het niveau waarop de begroting door de raad is geautoriseerd. Concreet is dit de totalen op programmaniveau. Bij investeringsprojecten wordt de begrotingsrechtmatigheid beoordeeld op het niveau van het totaal gevoteerde kredietbedrag. Een overschrijding van het jaarbudget, passend binnen het totaal bedrag van het krediet, wordt daarmee als rechtmatig beschouwd. Uitgangspunt is dat iedere afwijking van de begroting na wijziging als onrechtmatig wordt beschouwd.

Afwijkingen worden als acceptabel aangemerkt in de volgende situaties: o Er is sprake van een overschrijding waarbij direct gerelateerde inkomsten de overschrijding compenseren o Er is sprake van een over- of onderschrijding op een open-einde regeling o Er is sprake van een overschrijding die volgens de afspraken met de raad wordt verrekend met een (egalisatie)reserve o De gemeenteraad is voor 31 december van het boekjaar op de hoogte gebracht, maar er heeft geen specifieke begrotingswijziging plaatsgevonden o Er is sprake van een over- of onderschrijding als gevolg van een wettelijke verplichting. o De bovenstaande 5 punten worden niet nader toegelicht in de rechtmatigheidsverantwoording. Begrotingsonrechtmatigheden die passen binnen het vastgestelde bestaande beleid van de raad, worden opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording (voor zover de verantwoordingsgrens voor afzonderlijke fouten of onduidelijkheden is overschreden), maar worden niet nader toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering Begrotingscriterium Het begrotingscriterium is uitgesplitst in verschillende onderdelen en er wordt per programma uiteengezet op welke wijze onder- en overschrijdingen op baten en lasten worden beoordeeld. Dit gebeurt ook met afwijkingen ten aanzien van de geraamde stortingen en onttrekkingen aan reserves. Hierbij wordt rekening gehouden met de rapporteringsgrens van € 50.000.

Daarna wordt gekeken of zich overschrijdingen op kredieten hebben voorgedaan. Tot slot wordt de tabel met betrekking tot het begrotingscriterium weergegeven met daarin het totaal aan onrechtmatigheden die als ‘niet acceptabel’ zijn aangemerkt. Programma 0 bestuur en ondersteuning Lasten Binnen Programma 0 is een overschrijding van € 195.000 van de lasten op programmaniveau. Deze overschrijding is voor het grootste gedeelte als volgt te verantwoorden: € 622.000 Personele lasten In 2024 is voor een bedrag van € 622.000 overschreden op de personele budgetten. Een deel van deze overschrijding wordt veroorzaakt door de aanloop naar de formatie-uitbreiding per 2025 (zoals besloten in de raadsvergadering van september 2024). Een aantal van de functies uit de formatie-uitbreiding zijn reeds eerder ingevuld, waar ook in de raadsvergadering destijds specifiek toestemming voor is gevraagd. Dit 93

resulteert in extra lasten. Daarnaast heeft er in 2024 een overschrijding plaatsgevonden ten aanzien van verzuimbegeleiding, vanwege onder andere langdurige ziekte. Daarnaast hebben we nog steeds te maken met een krappe arbeidsmarkt en ziekte. Doordat functies niet altijd gelijk ingevuld kunnen worden hebben we te maken met inhuur die veelal duurder is dan de inzet van vaste medewerkers. Pas bij de jaarstukken is een totaaloverzicht van de totale personele lasten opgemaakt. Daarom is een eerdere bijstelling niet mogelijk geweest. Dit bedrag kan op basis van artikel 12 lid 4 sub d als acceptabel worden aangemerkt. Baten Binnen Programma 0 is een overschrijding van € 542.000 op de baten. Deze overschrijding is voor het grootste gedeelte als volgt te verantwoorden: - € 621.000 Algemene uitkering Het Rijk heeft in december de Decembercirculaire 2024 uitgebracht. Op basis van deze circulaire krijgt de gemeente een hogere uitkering van € 621.000. Gelet op het feit dat dit na de slotwijziging bekend is geworden, is een bijstelling in 2024 niet meer mogelijk geweest. Daarom wordt deze afwijking verantwoord in de jaarstukken en daarmee aangemerkt als tijdig conform artikel 5 lid 4 van de Financiële verordening gemeente Bergeijk 2024. Programma 2 Verkeer en vervoer Lasten Binnen Programma 2 is een onderschrijding van € 716.000 van de lasten op programmaniveau.

Deze onderschrijding is voor het grootste gedeelte als volgt te verantwoorden: - € 188.000 Algemene verkeersveiligheid In de raadsvergadering van 4 juli 2023 heeft de gemeenteraad ingestemd met het raadsvoorstel “KTM Randweg A2 + F67 De Kempenroute”. Met dit raadsbesluit heeft de raad de gemeentelijke bijdrage voor HUBS KTM-pakket vastgesteld. Met de beschikbare informatie ten tijde van het raadsvoorstel is aangekondigd dat de kosten in één (1) keer volledig benodigd waren voor het jaar 2024. Hierop is een budget aangevraagd van € 191.000. Eind 2024 is de factuur ontvangen voor de bijdrage aan de in het raadsvoorstel genoemde project. Uit deze factuur blijkt dat de cashflow voor HUBS niet in één (1) jaar (2024) benodigd was, maar jaarlijks (over een periode van 2024 t/m 2032). Hierdoor is een voordeel ontstaan van € 188.000. Gelet op het feit dat dit na de slotwijziging bekend is geworden, is een bijstelling in 2024 niet meer mogelijk geweest. Daarom wordt deze afwijking verantwoord in de jaarstukken daarmee aangemerkt als tijdig conform artikel 5 lid 4 van de Financiële verordening gemeente Bergeijk 2024. - € 475.000 Onderhoud verhardingen en bruggen Binnen de gemeentelijke begroting worden loonkosten middels de kostenverdeelstaat doorbelast. Op basis van de werkelijke lasten voor personeel is € 73.000 minder doorbelast aan dit onderdeel.

Gelet op het feit dat de definitieve loonkosten voor heel 2024 na de slotwijziging bekend zijn geworden, is een bijstelling in 2024 niet meer mogelijk geweest. Binnen de gemeentelijke begroting worden rentelasten doorbelast op basis van de omslagrente. Bij de definitieve berekening van de omslagrente blijkt deze uit te komen op 0%. Dit zorgt ervoor dat een verplichtte bijstelling bij de jaarstukken moet gebeuren. Voor dit onderdeel is het effect € 402.000 Op basis van het BBV moet deze methodiek gevolgd worden. Voor dit onderdeel wordt de afwijking verantwoord in de jaarstukken en daarmee aangemerkt als tijdig conform artikel 5 lid 4 van de Financiële verordening gemeente Bergeijk 2024. Baten Binnen Programma 2 is een overschrijding van € 109.000 op de baten. Deze overschrijding is voor het grootste gedeelte als volgt te verantwoorden: - € 51.000 Onderhoud verhardingen In 2024 zijn meer inkomsten ontvangen dan begroot vanwege doorberekening kosten straatwerk. De omvang van de doorberekening van de kosten is vooraf niet goed in te schatten. Dit is grotendeels afhankelijk van de planning van de werkzaamheden van de nutsbedrijven. Gelet op het feit dat na de slotwijziging bekend is geworden dat een overschrijding op de baten plaats zou vinden, is een bijstelling in 2024 niet meer mogelijk geweest.

Daarom wordt deze afwijking verantwoord in de jaarstukken en daarmee aangemerkt als tijdig conform artikel 5 lid 4 van de Financiële verordening gemeente Bergeijk 2024. - € 46.000 Kabels en leidingen Bij de 2e Burap is een bijstelling gedaan op de inkomsten met € 40.000. Ondanks deze bijstelling zijn er meer leges ontvangen dan begroot. Aan het begin van het jaar is niet in te schatten hoeveel vergunningen wij als gemeente zullen gaan verlenen. Op basis van de resultaten van voorgaande jaren wordt de begroting opgesteld. Gelet op het feit dat na de slotwijziging bekend is geworden dat er nog meer legesinkomsten 94

zouden volgen, is een bijstelling in 2024 niet meer mogelijk geweest. Daarom wordt deze afwijking verantwoord in de jaarstukken en daarmee aangemerkt als tijdig conform artikel 5 lid 4 van de financiële verordening gemeente Bergeijk 2024. Programma 3 Economie Binnen Programma 3 is een onderschrijding van € 1.002.000 van de lasten op programmaniveau. Deze onderschrijding is voor het grootste gedeelte als volgt te verantwoorden: - € 1.004.000 Grondexploitatie In de begroting worden de verwachte inkomsten en uitgaven voor de grondexploitaties geraamd. Deze worden jaarlijks geactualiseerd bij de programmabegroting en de jaarstukken. Het saldo van zowel inkomsten als uitgaven wordt naar de balans geboekt en indien nodig wordt binnen een grondexploitatie winst genomen of een verliesvoorziening gevormd. Deze worden toegevoegd of onttrokken aan de reserve algemene risico’s grondexploitatie. In de begroting zijn de begrote bedragen niet bijgesteld, waardoor deze boekhoudkundige afwijking is ontstaan. Omdat de raad middels de programmabegroting 2025 – 2028 op de hoogte is gebracht van de grondexploitaties is het college van mening dat deze onderschrijding al eerder tijdig is gemeld. Baten Binnen Programma 3 is een onderschrijding van € 1.030.000 op de baten.

Deze onderschrijding is voor het grootste deel als volgt te verantwoorden: - € 1.533.000 Grondexploitatie Deze afwijking op de baten valt samen met de afwijking van de grondexploitaties bij de lasten. Ook deze wordt als tijdig aangemerkt. Programma 4 Onderwijs Lasten Binnen Programma 4 is een onderschrijding van € 117.000 van de lasten op programmaniveau. Deze onderschrijding is voor het grootste gedeelte als volgt te verantwoorden: - € 108.000 Huisvesting basisonderwijs Binnen de gemeentelijke begroting worden rentelasten doorbelast op basis van de omslagrente. Bij de definitieve berekening van de omslagrente blijkt deze uit te komen op 0%. Dit zorgt ervoor dat een verplichtte bijstelling bij de jaarstukken moet gebeuren. Op basis van het BBV moet deze methodiek gevolgd worden. Daarom wordt deze afwijking verantwoord in de jaarstukken en daarmee aangemerkt als tijdig conform artikel 5 lid 4 van de Financiële verordening gemeente Bergeijk 2024. Programma 5 Sport, cultuur en recreatie Lasten Binnen Programma 5 is een onderschrijding van € 66.000 van de lasten op programmaniveau. Deze onderschrijding is voor het grootste gedeelte als volgt te verantwoorden: Binnen de gemeentelijke begroting worden loonkosten middels de kostenverdeelstaat doorbelast. Op basis van de werkelijke lasten voor personeel is minder doorbelast aan dit onderdeel.

Gelet op het feit dat de definitieve loonkosten voor heel 2024 na de slotwijziging bekend zijn geworden, is een bijstelling in 2024 niet meer mogelijk geweest. Binnen de gemeentelijke begroting worden rentelasten doorbelast op basis van de omslagrente. Bij de definitieve berekening van de omslagrente blijkt deze uit te komen op 0%. Dit zorgt ervoor dat een verplichtte bijstelling bij de jaarstukken moet gebeuren. Op basis van het BBV moet deze methodiek gevolgd worden. Voor dit onderdeel wordt de afwijking verantwoord in de jaarstukken en daarmee aangemerkt als tijdig conform artikel 5 lid 4 van de Financiële verordening gemeente Bergeijk 2024. Baten Binnen Programma 5 is een onderschrijding van € 80.000 op de baten. Deze onderschrijding is voor het grootste gedeelte als volgt te verantwoorden: - € 146.000 Subsidie Molenstraat De gemeente heeft in 2024 subsidie ontvangen voor de afkoop van pachtovereenkomsten en het aanleggen van bos op de Molenstraat. In deze subsidie is een onderverdeling gemaakt tussen de subsidiabele kosten voor de pachtontbinding en de bosaanleg. De pachtontbinding is lager uitgevallen dan op basis van de subsidiebeschikking hiervoor is verstrekt. Daarom is het vooralsnog de verwachting dat deze terugbetaald moet worden, tenzij de Provincie toestaat de middelen anders in te zetten. Derhalve is een lager bedrag als inkomst opgenomen in de exploitatie.

Indien de subsidie niet wordt aangepast is terugbetaling wettelijk 95

verplicht. Daarom wordt deze afwijking verantwoord in de jaarstukken en daarmee aangemerkt als tijdig conform artikel 5 lid 4 van de Financiële verordening gemeente Bergeijk 2024. Programma 6 Sociaal domein Lasten Binnen Programma 6 is een overschrijding van € 1.105.000 van de lasten op programmaniveau. Deze overschrijding is voor het grootste gedeelte als volgt te verantwoorden: - € 395.000 Jeugdzorg De jeugdzorg is duurder dan op basis van de tussenrapportages in de begroting is opgenomen. De jeugdzorg is een open-einde regeling, waardoor deze overschrijding wordt aangemerkt als acceptabel. Dit op basis van artikel 12 lid 4 sub b van de Financiële verordening gemeente Bergeijk 2024. - € 393.000 WMO De WMO is duurder dan op basis van de tussenrapportages in de begroting is opgenomen. De jeugdzorg is een open-einde regeling, waardoor deze overschrijding wordt aangemerkt als acceptabel. Dit op basis van artikel 12 lid 4 sub b van de Financiële verordening gemeente Bergeijk 2024. - € 133.000 Participatie De participatie is duurder dan op basis van de tussenrapportages in de begroting is opgenomen. De jeugdzorg is een open-einde regeling, waardoor deze overschrijding wordt aangemerkt als acceptabel. Dit op basis van artikel 12 lid 4 sub b van de Financiële verordening gemeente Bergeijk 2024.

- € 247.000 Opvang Bij de slotwijziging is een inschatting gemaakt van de resterende kosten voor de opvang van ontheemden uit Oekraïne. Het overschot op deze middelen ad € 718.881 is gestort in de reserve opvang. Bij het opstellen van de jaarstukken blijkt dat in deze berekening niet met alle kosten rekening is gehouden, waardoor bij de jaarstukken een tekort is ontstaan. In de slotwijziging is opgenomen dat eventuele tekorten of overschotten bij de jaarstukken ook met de reserve verrekend mogen worden. Op basis van deze afspraak is het college van mening dat deze lagere onttrekking als acceptabel kan worden aangemerkt op basis van artikel 12 lid 4 sub c van de Financiële verordening gemeente Bergeijk 2024. Baten Binnen Programma 6 is een onderschrijding van € 200.000 op de baten. Deze onderschrijding is voor het grootste gedeelte als volgt te verantwoorden: - € 231.000 Energiearmoede De gemeente heeft een subsidie ontvangen in het kader van de energiearmoede. Deze subsidie wordt als inkomst geraamd en tevens worden uitgaven opgenomen voor de energiearmoede in de begroting. In 2024 zijn minder uitgaven gedaan in het kader van deze regeling dan vooraf opgenomen in de begroting. Tegenover deze lagere uitgaven staan ook de lagere inkomsten. Het verschil is per saldo nihil. De regeling loopt heel 2024, waardoor een eerdere bijstelling niet mogelijk is.

Daarom wordt deze afwijking verantwoord in de jaarstukken en daarmee aangemerkt als tijdig conform artikel 5 lid 4 van de Financiële verordening gemeente Bergeijk 2024. Het college zal voor 2025 kijken of we op een andere manier de SISA regelingen kunnen begroten, zodat deze verschillen niet of nauwelijks meer voorkomen. Programma 7 Volksgezondheid en milieu Lasten Binnen Programma 7 is een onderschrijding van € 1.614.000 van de lasten op programmaniveau. Deze onderschrijding is voor het grootste gedeelte als volgt te verantwoorden: - € 505.000 CDOKE De gemeente heeft een subsidie ontvangen in het kader van de CDOKE middelen. Deze subsidie wordt als inkomst geraamd en tevens worden uitgaven opgenomen voor de CDOKE in de begroting. De regeling betreft een SISA regeling, waarbij niet bestede middelen terugbetaald moeten worden na afloop van de regeling. Tegenover deze lagere uitgaven staan ook de lagere inkomsten. Het verschil is per saldo nihil. Voor dit onderdeel wordt de afwijking verantwoord in de jaarstukken en daarmee aangemerkt als tijdig conform artikel 5 lid 4 van de Financiële verordening gemeente Bergeijk 2024. Het college zal voor 2025 kijken of wij op een andere manier de SISA regelingen kunnen begroten, zodat deze verschillen niet of nauwelijks meer voorkomen.