Definitieve Jaarstukken 2024

De belangrijkste basis voor de komende jaren bestaat uit: Mobiliteitstransitie; Risico gestuurde aanpak en Gedragsverandering. Daarnaast is samenwerking binnen de regio en D e Kempengemeenten van groot belang en wordt ingezet op een goede samenwerking met de provincie Noord-Brabant. Fietscultuur In 2023 is een eerste aanzet gemaakt om fietsen in Bergeijk de nieuwe norm te laten zijn. Dit onder de noemer van ‘Fietscultuur’. Fietscultuur is een breed begrip dat draait om het bewust maken van de fiets als eerste keuze voor mobiliteitsgedrag. Gemeente Bergeijk kent een hoog autogebruik, waarbij de auto op dit moment wordt gezien als eerste vervoersmiddel om te reizen. Mede hierdoor ontstaan leefbaarheidsknelpunten en filedruk rondom het stedelijk gebied van Eindhoven. Als gemeente willen wij het tij keren door burgers en bezoekers van onze mooie gemeente ervan bewust te maken dat de fiets het beste alternatief is voor verplaatsingen die te ver zijn om te lopen. Zo trachten wij een bijdrage te 27

leveren aan een duurzaam reisgedrag, welke de leefbaarheid van onze kernen vergroot en zorgt voor een duurzamere keuze in het reisgedrag. Wij willen de burgers en bezoekers van de gemeente Bergeijk ervan bewust maken dat meer fietsen zorgt voor een gezondere en duurzamere samenleving. Wij houden onze inwoners zo langer fit en mobiel en zorgen voor veilig verkeersgedrag van onze fietsers. Op 3 oktober 2024 heeft de raad ingestemd met het communicatief laden en uitdragen van de ‘Fietscultuur Bergeijk’. Tevens heeft de raad met het raadsbesluit bepaald dat de fiets als norm geldt voor de korte en middellange afstand. Als laatste heeft de raad besloten in 2025 een keuze te maken in de omvang van de structurele investering om deze cultuurverandering te bewerkstelligen. Nadat de raad heeft ingestemd met de ‘Fietscultuur Bergeijk’ is deze verder uitgewerkt. De raad zal hier rond de zomer van 2025 over worden bijgepraat. Fietsambitie Één (1) van de programmalijnen uit de Fietscultuur is de gemeentelijke fietsambitie. Met de gemeentelijke fietsambitie wordt ingezet op een kwalitatief goed netwerk van fietspaden tussen de kernen en buurgemeenten, de regio en met het stedelijk gebied.

Met de actualisatie van het beleid en de herijking van de Fietsambitie zijn voor de komende jaren de volgende fietsverbindingen voor Bergeijk van belang: Fietsverbinding Bergeijk – Stedelijk gebied: voor een verdere toelichting zie: Taakveld 2, onder ‘Sub-regionale samenwerking (De Kempen en Zuid), Project F67 – De Kempenroute’; Fietsverbinding Walik – Steensel: In 2024 is de fietsverbinding civieltechnisch uitgewerkt en is de te realiseren brug op de gemeentegrens met Eersel nader uitgezocht en uitgewerkt. Daarnaast zijn in 2024 de grondverwervingsgesprekken opgestart. Uitvoering wordt verwacht vanaf kwartaal 3 2025; Fietsverbinding Kempervennen: Tijdelijk on-hold in afwachting van plannen Eurocircuit Valkenswaard en ontsluiting ‘Haakje Eurocircuit’; Fietsverbinding Witrijt:

-

Voorlopige planning 2029; Fietsverbinding Borkelsedijk (Bergeijk – Borkel en Schaft): Voorlopige planning 2028; Fietsverbinding Kruisboomweg (Luyksgestel – Neerrijt): Op dit moment on-hold, in afwachting van woningbouwontwikkelingen en de ontwikkelingen met betrekking tot het fietscrossterrein Luyksgestel

Het verbeteren van de verkeersveiligheid Het uitgangspunt is een veilige verkeerssituatie. Iedereen moet zich veilig op de fiets, per auto en te voet binnen de gemeente kunnen verplaatsen. In het kader van herinrichtingsprojecten en groot onderhoudsmaatregelen wordt, gezien de risicogestuurde aanpak, ingezet op maatregelen om de kans op ongevallen zo veel mogelijk te beperken. Daarnaast wordt naar aanleiding van meldingen bekeken of op specifieke locaties met kleine maatregelen de verkeersveiligheid verbeterd kan worden. In 2024 zijn wederom diverse herinrichtingsprojecten door de gemeente uitgevoerd en opgestart, in de Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen wordt hier verder op ingegaan. Behoud en mogelijk verbeteren van de bereikbaarheid van de gemeente via het openbaar vervoer Provincie Noord-Brabant heeft in 2016 de concessie voor het Openbaar Vervoer voor de regio Zuid-oost-Brabant gegund aan Hermes Openbaar vervoer B.V. Deze concessie loopt tot 2026 en wordt naar verwachting verlengd. De komende jaren blijft de gemeente zich inzetten voor het zo volledig mogelijk in stand houden van de huidige verbinding. Daarnaast wordt vanuit De Kempen gewerkt aan een plan voor dorpshubs (onderdeel van Mobiliteitsstrategie De Kempen). Ook zal de toekomstige realisatie van de mobiliteitshub in Eersel effect hebben op de lijnvoering van het openbaar vervoer en andere vervoersoplossingen.

De komende jaren zal dit verder worden uitgewerkt richting de nieuwe concessie. In 2024 hebben de gezamenlijke 21 gemeenten met de Provincie samengewerkt aan gedeelde mobiliteit en is voorwerk gedaan voor een vervoerskundig onderzoek dat in 2025 zal worden uitgevoerd.

28

Wat heeft het gekost? Taakveld 2. Verkeer en vervoer Bedragen in € 1.000 a Lasten b Baten c Saldo taakveld excl mutaties reserves d Mutaties reserves storting e Mutaties reserves onttrekking f Saldo taakveld

Toelichting lasten In de vergadering van 4 juli 2023 heeft de raad ingestemd met het raadsvoorstel ‘KTM Randweg A2 + F67 De Kempenroute’. Met dit raadsbesluit heeft de raad de gemeentelijke bijdrage voor HUBS KTM-pakket vastgesteld. Met de beschikbare informatie ten tijde van het raadsvoorstel is aangekondigd dat de kosten in één (1) keer volledig benodigd waren voor het jaar 2024. Hierop is een budget aangevraagd van € 191.000. Latere informatie vanuit de MRE laat zien dat de cashflow voor HUBS niet in één (1) jaar (2024) benodigd was, maar jaarlijks (over een periode van 2024 t/m 2032). Hierdoor ontstond in 2024 een voordeel van € 188.000. Voor de jaren 2025 t/m 2032 zal het budget bij de 1e Burap 2025/Perspectievennota 2026-2029 worden aangevraagd. Daarnaast was in de begroting van 2024 € 65.000 opgenomen voor de uitvoering en het voorbereiden van projecten van de Mobiliteitsstrategie De Kempen. In 2024 is niet dit volledige bedrag ingezet.

Rekening 2023 2.897 189 -2.708 232 481 -2.459

-

-

Beleidsplan BORA IV Focus op meerwaarde (2024/2027) Groenbeheerplan (2015-2025) Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan (VGRP) 2020-2024

2.964 265 -2.699 977 306 -3.370

Onttrekking reserves (€ 188.000 N) Het voordeel dat bij algemene verkeersveiligheid (lasten) is toegelicht, kent ook een nadeel van € 188.000 aan de batenkant nu deze lasten gedekt zouden worden vanuit de bestemmingsreserve Uitvoering Bereikbaarheidsagenda. Doordat er € 188.000 van het uitgavenbudget niet is uitgegeven, is er ook voor € 188.000 niet onttrokken aan de reserve.

-

-

Werkelijk 2024

Kabels en leidingen (€ 46.000 V) In 2024 zijn meer legesinkomsten ontvangen dan vooraf begroot. Aan het begin van het jaar is niet in te schatten hoeveel vergunningen wij zullen gaan verlenen. Op basis van de resultaten van voorgaande jaren wordt de begroting opgesteld.

-

Gemeentelijk beleid

Begroting 2024 na wijziging 3.680 156 -3.524 977 496 -4.005

Toelichting baten Doorberekening kosten straatwerk (€ 52.000 V) In 2024 zijn meer inkomsten ontvangen dan begroot vanwege doorberekening kosten straatwerk. De omvang van de doorberekening van de kosten is vooraf niet goed in te schatten. Dit is grotendeels afhankelijk van de planning van de werkzaamheden van de nutsbedrijven.

Verbonden partijen (zie paragraaf verbonden partijen) Metropoolregio Eindhoven

Begroting 2024 Primitief 3.846 88 -3.758 977 305 -4.431

Gemeentelijke Visie Mobiliteit (GVM) (20222026) Regionale Mobiliteitsvisie MRE 2040 (2024) Mobiliteitsstrategie de Kempen (2020) Omgevingsagenda Zuidoost-Brabant (2020)

Beleidsindicatoren Voor dit taakveld zijn geen verplichte beleidsindicatoren.

29

Portefeuillehouders

Wethouder M. van Dalen

Taakveld 3

Wethouder L. Wijnen

Economie

30

Taakveld 3: Economie Wat wilden wij bereiken en wat hebben wij hiervoor gedaan? Behoud van werkgelegenheid en een goed vestigingsklimaat voor bedrijven Gemeente Bergeijk wil een goed vestigingsklimaat creëren c.q. behouden en daarnaast ook de werkgelegenheid zoveel mogelijk behouden. Een goed draaiend bedrijfsleven is immers van essentieel belang voor de gemeente, nu veel mensen werkzaam zijn voor de industriële en toeristische bedrijven binnen de gemeente. Ook dit jaar onderhielden wij goede contacten met de ondernemersverenigingen. Niet alleen in Bergeijk, maar ook op Kempenniveau stonden wij in nauw contact met het Kempisch Ondernemersplatform (verder: ‘KOP’). Samen met het KOP is het project ‘Energyhub’ op bedrijventerrein Waterlaat van start gegaan. Netcongestie vormt een bedreiging voor een bloeiend ondernemersklimaat. In dit project wordt in samenwerking met ondernemers gekeken naar technologische oplossingen. Met behulp van geavanceerde metingen zijn de energiestromen op het terrein geanalyseerd, waarbij piekmomenten worden geïdentificeerd. Op basis hiervan worden bedrijven gestimuleerd om op alternatieve momenten stroom te gebruiken, wat de druk op het elektriciteitsnet verlicht.

Daarnaast wordt onderzocht hoe duurzame energieopwekking bij bedrijven kan worden geoptimaliseerd en hoe de opgewekte energie efficiënt tussen bedrijven kan worden opgeslagen en gedeeld, waardoor de CO2-voetafdruk wordt verkleind. Het Platform Ondernemend Bergeijk heeft in afstemming met de gemeente een nieuw Economisch Actieplan opgesteld. Aan de hand van de thema’s Arbeidsmarkt, Scholing, Duurzaamheid, Infrastructuur, Toerisme, het Buitengebied en Bedrijventerreinen zijn wij als gemeente in gesprek gegaan met bestuursleden van het POB hoe wij als gemeente de ambities ter bevordering van het economisch klimaat kunnen ondersteunen. Wij hebben afgesproken dat wij het bedrijfsleven (middels het KOP) meer “aan de voorkant” gaan betrekken. Kempisch Bedrijvenpark (verder: ‘KBP’) De uitgifte van de gronden op het Kempisch Bedrijvenpark is afgerond. Het liquidatieplan en het liquidatiebegroting zijn door het Algemeen Bestuur van de GR KBP vastgesteld en daarop is het liquidatieplan in uitvoering genomen. Na liquidatie hiervan zal er nog een laatste winstuitkering uitgekeerd worden.

Lokale bedrijventerreinen In 2024 is de laatste van de 21 bedrijfskavels op Waterlaat 7 verkocht. De voorbereidingen zijn gestart voor de ontwikkeling van een nieuw bedrijventerrein in Bergeijk. Onderzoek naar grote en kleine kavels in De Kempen De beschikbaarheid van bouwkavels voor bedrijven is in de afgelopen jaren in De Kempen sterk afgenomen. Op dit moment is er nagenoeg geen aanbod meer in Bergeijk en in De Kempen, terwijl er nog altijd vraag is vanuit het Kempische bedrijfsleven. In De Kempen hebben wij een Kempische visie vastgesteld wat samen met een onderzoek naar de behoefteprognose geresulteerd heeft in een locatieonderzoek. Voor het toekomstig aanbod aan bedrijventerreinen (werklocaties) wordt tevens samengewerkt op MRE-niveau. Er is een visie op Werklocaties binnen de MRE ontwikkeld. Op de Omgevingsdag in juli 2024 is de Visie op Werklocaties geaccordeerd, evenals de Uitvoeringsstrategie en Uitvoeringsagenda Regionale Programmering Werklocaties. De raad heeft in december de visie vastgesteld en kennis genomen van de uitvoeringsstrategie en uitvoeringsagenda. Kempenmanifest “Wij maken het samen in de Kempen” De multihelix partijen (gemeenten, ondernemers via het KOP en het onderwijs) hebben een aantal jaren geleden hun samenwerking bekrachtigd in het Kempenmanifest “Wij maken het samen in De Kempen”.

Dit manifest heeft als doel om middels een intensieve samenwerking een divers aanbod aan werkgelegenheid, goede faciliteiten op scholingsgebied en een goede bereikbaarheid te kunnen realiseren. Dit leidt tot een toekomstig duurzaam vestigingsklimaat in een vitale Kempenregio. Afgelopen jaar zijn er vanuit het project ‘Vakroute De Kempen’ mooie resultaten bereikt. In de samenwerking tussen onderwijs en het bedrijfsleven zijn er meerdere workshops gegeven om bedrijven en leerlingen dichterbij elkaar te brengen. Daarnaast zijn er vele bijbaantjes en stageplekken voor scholieren gevonden. Op deze manier wordt een sterke basis gelegd voor leren en ontwikkelen in De Kempen en wordt gestreefd naar een positief beeld van de regio als een aantrekkelijke en toekomstbestendige werkplek.

31

Centrumvisie en detailhandel In juli 2024 is Hof-Noord opgeleverd. Dit betrof de bouw van een supermarkt en 30 nieuwe appartementen in combinatie met de herinrichting van het openbaar gebied. Stichting Centrummanagement is bezig geweest met de doorontwikkeling en uitvoering van hun ambities om het centrum van Bergeijk aantrekkelijk te houden voor nu en naar de toekomst toe. De doelstelling is om de huidige leegstand in het centrum laag te houden en het winkel- en horeca aanbod groot te houden. Ook het vergroten van verblijfswaarde is een van de ambities. In 2024 is met een grote meerderheid van stemmen door de vastgoedeigenaren van het centrum van Bergeijk ingestemd met de bedrijveninvesteringszone (verder: ‘BIZ’). De BIZ betekent enerzijds een extra financiële impuls aan het centrum, omdat alle vastgoedeigenaren van niet-woningen voor vijf (5) jaar een financiële bijdrage gaan leveren aan de versterking van het centrum. Anderzijds geeft de BIZ meer kracht aan samenwerking onder de vlag van Centrummanagement en belangenbehartiging vanuit het vastgoed. In 2024 hebben wij de basis gelegd voor de evaluatie van de ontwikkelingen, die zich de afgelopen jaren in het centrum hebben voorgedaan. Met input van diverse stakeholders hebben wij een plan van aanpak opgesteld op welke wijze en in welk tijdsschema wij de evaluatie gaan uitvoeren.

De pilot ‘Bergeijkse belevingsboulevard’ maakt overigens onderdeel uit van deze evaluatie. Deze evaluatie wordt uitgevoerd in 2025. Aantrekkelijke en gevarieerde toeristische gemeente Toerisme, en dan met name de verblijfsrecreatie, is een belangrijke sector in Bergeijk. Het zorgt voor werkgelegenheid en draagt eraan bij dat het voorzieningenniveau ook voor de inwoners op peil blijft. Om ervoor te zorgen dat de toeristen die in Bergeijk en omgeving overnachten zich op diverse manieren kunnen vermaken en zo langer verblijven, of vaker terugkomen, zetten wij vooral in op het uitbreiden van dagrecreatie en kort verblijf. De toeristische sector heeft flink te lijden gehad onder de coronacrisis. De sector heeft zich inmiddels goed hersteld, maar heeft nog te kampen met diverse uitdagingen vanwege personeelstekorten en het voornemen van de regering om de BTW te verhogen naar 21%. Daarom blijft de gemeente in brede zin de plaatselijke toeristische sector en de diverse organisaties die actief zijn op dit gebied

ondersteunen en verbinden. Hiervoor werkt de gemeente samen met de andere Kempengemeenten en de besturen van de Visitorganisaties in De Kempen aan het Uitvoeringsprogramma vrijetijdseconomie (verder: ‘UVP VTE’). Daarnaast staat Visit Bergeijk aan de lat voor een aantal lokale projecten: Voor het UVP VTE zijn in 2024 de volgende projecten uitgevoerd: - Versterken van de sub-regionale samenwerking en marketing in de vorm van een pilot voor Visit De Kempen. Het doel van Visit De Kempen is om mensen te laten rondbewegen door De Kempen. Gedurende het pilotjaar is er een merkidentiteit ontwikkeld die vertaald is naar een website met de highlights van de Brabantse Kempen: www.visitdekempen.com; - Regioboost: Visit De Kempen heeft samen met VisitBrabant en een koplopersgroep recreatieondernemers uit De Kempen een traject doorlopen om de klantreis van bezoekers te optimaliseren. Concrete onderdelen hiervan waren: trainingen over meertaligheid, reviewmanagement en kennis over De Kempen in de vorm van een e-learning. Ook is het onderlinge netwerk verder verstevigd; - Voorbereidingen voor het herijken van de gezamenlijke visie vrijetijdseconomie met bijbehorend uitvoeringsprogramma. De huidige visie (en uitvoeringsprogramma) loopt tot 2026. De visie en uitvoeringsprogramma worden in de 2e helft 2025 aan de raad aangeboden.

Zie voor meer informatie over de werkzaamheden die in 2024 hebben plaatsgevonden de Raadsinformatiebrief Terugblik UVP2 VTE Kempen 2024. Inmiddels zijn de toerismecijfers over 2024 op provinciaal niveau bekend. Hieruit blijkt dat het aantal overnachtingen in heel Brabant met 3% is gestegen ten opzichte van 2023. Daarmee is Brabant landelijk van de 6e naar de 4e positie gestegen ten opzichte van 2023 als het gaat om het totaal aantal overnachtingen. Opvallend daarbij is de groei van het aantal buitenlandse gasten: dat aantal ligt 12% hoger dan in 2023. Hiervan is 32% afkomstig uit België en 26% uit Duitsland. Het aantal Duitse gasten laat een forse groei zien van maar liefst 104% ten opzichte van het pre-coronajaar 2019. Lokaal heeft Stichting Visit Bergeijk in overleg met de gemeente diverse activiteiten uitgevoerd om Bergeijk aantrekkelijker te maken voor inwoners en bezoekers, te weten: De uitwerking en aanleg van de Fietskronkel Einderheide, vanuit het eerste UVP VTE. Naast de uitwerking van de Bergeijkse Fietskronkel wordt binnen De Kempen samengewerkt aan een gezamenlijke uitstraling van alle Fietskronkels; 32

-

Verdere uitwerking van de product-marktcombinatie ‘De Dansende Katten van Bergeijk’; De herdenking 80 jaar bevrijding in 2024 met het programma ‘Brabant Herinnert’; De Eindhoven Backyard: een week met sportieve evenementen in de open lucht in De Kempen voor inwoners van Zuidoost-Brabant. Doel is om eigen inwoners en inwoners van de Brainport-regio te stimuleren om in De Kempen te recreëren. Voor meer informatie over de projecten van Visit Bergeijk, zie Raadsinformatiebrief Activiteiten Visit Bergeijk 2024. Behoud en verbetering van de huidige waarden van het buitengebied: Landbouw, natuur en landschap In het buitengebied speelt een groot aantal vraagstukken welke zich kunnen opstapelen. Denk aan verdroging als gevolg van klimaatverandering, uitputting van de bodem en te veel stikstofneerslag, maar ook aan de transitie van landbouw, vrijkomende agrarische gebouwen, de energietransitie en woningbouw- en infrastructuurvraagstukken. Dit brengt echter ook kansen met zich mee om oplossingen op deze vraagstukken slim te combineren en in samenhang op te pakken. De provincie Noord-

Brabant is om deze reden gestart met een gebiedsgerichte aanpak (verder: ‘GGA’) om samen met waterschappen, terreinbeheerders, gemeenten, inwoners, (agrarische) bedrijven en andere betrokkenen meerdere vraagstukken tegelijkertijd aan te pakken. Bergeijk ligt in twee (2) GGA-gebieden: de Grenscorridor in het oosten en Kempenland West in het westen. De gemeente neemt actief deel aan beide GGA’s. Voor de GGA Grenscorridor is in 2024 gestart met de planuitwerkingsfase in deelgebieden. Onderdeel van deze GGA is ook het vraagstuk van de N69zuid. Voor de GGA Kempenland West is in 2024 eveneens aan de slag gegaan met de deelgebieden. Een deelgebied is de gebiedsontwikkeling ‘Levende Run’ dat samen met gemeente Eersel wordt opgepakt. Een ander deelgebied is De Pielis binnen de Bovenlopen Beerze, waar wordt gewerkt aan een gebiedsafspraak met maatregelen. Binnen de GGA-gebieden worden de agrariërs ondersteund bij de transitieopgave, waarbij gebruik wordt gemaakt van het ondersteuningsnetwerk van de provincie Noord-Brabant. Voor het buitengebied is er tevens het Plattelandsontwikkelingsprogramma (verder: ‘PLOP’) waarin concrete maatregelen voor de verbetering van het buitengebied worden opgenomen. Bij het PLOP worden belangenorganisaties zoals dorps- en kernraden betrokken.

Wat heeft het gekost? Taakveld 3. Economie Bedragen in € 1.000 a Lasten b Baten c Saldo taakveld excl mutaties reserves d Mutaties reserves storting e Mutaties reserves onttrekking f Saldo taakveld

Toelichting lasten Kermissen (€30.500 N) De kosten voor energieverbruik zijn in 2024 explosief gestegen. Waar het tarief per kWh in 2023 nog € 0,07380 (leveringstarief normaal) bedroeg, was dit in 2024 € 0,17136 per kWh (een stijging van 132%). Dit heeft geresulteerd in een tekort van € 30.500.

Rekening 2023 7.507 16.450 8.943 1.142 279 8.080

-

Begroting 2024 Primitief 2.150 3.153 1.004 595 237 645

Begroting 2024 na wijziging 2.393 3.407 1.014 644 360 730

Werkelijk 2024 1.391 2.377 985 326 187 846

BIZ (verschil met begroting is € 30.000): het is grotendeels te verklaren doordat wij voor de gemeentelijke rol in dit traject geen externe inhuur hebben ingezet. Dit was oorspronkelijk wel de bedoeling.

Economische ontwikkeling (€ 68.000 V) De grootse verschillen binnen dit product zijn: Kempenmanifest (verschil met de begroting is € 21.700): de bijdrage aan multihelixprojecten zijn al in eerdere jaren betaald, terwijl de projecten in 2024 doorliepen; Transformatiefonds (verschil met begroting is € 10.000): in 2024 heeft geen enkele ondernemer een beroep op dit fonds gedaan; 33

Toelichting baten Toeristenbelasting (€ 21.000 N) Eind 2024 zijn de voorlopige aanslagen voor de toeristenbelasting opgelegd. Op basis van de aangeleverde informatie van de bedrijven die belastingplichtig zijn, is voor een bedrag van € 21.000 minder aan voorlopige aanslagen opgelegd.

Ruimte voor ruimte (€ 271.100 V, reservemutatie € 271.100 N) Over 2024 is nog een afrekening voor een ruimte voor ruimte titel ontvangen. Deze werd niet meer verwacht in 2024 en is daarom ook niet opgenomen in de begroting. Op deze middelen ligt een uitgaveverplichting en is dan ook net als voorgaande inkomsten gestort in de reserve DOB.

Toeristenbelasting voorgaande jaren (€ 240.000 V) Eind 2024 zijn de definitieve aanslagen voor de Toeristenbelasting 2023 opgelegd. Op basis van de omzetcijfers van de bedrijven die belastingplichtig zijn, is voor een bedrag van € 240.000 extra aan toeristenbelasting opgelegd.

Grondexploitaties (€1.004.171 V, € 1.533.000 N) In de begroting worden de verwachte inkomsten en uitgaven voor de grondexploitaties geraamd. Deze worden jaarlijks geactualiseerd bij de programmabegroting en de jaarstukken. Het saldo van zowel inkomsten als uitgaven wordt naar de balans geboekt en indien nodig, wordt binnen een grondexploitatie winst genomen of een verliesvoorziening gevormd. Deze worden toegevoegd of onttrokken aan de reserve algemene risico’s grondexploitatie. In de begroting zijn de begrote bedragen niet bijgesteld, waardoor deze boekhoudkundige afwijking is ontstaan.

Gemeentelijk beleid

-

-

Update Centrumvisie Bergeijk (2017) Kempische detailhandelsvisie (2020) Regionale visie detailhandel MRE (sept 2015) Winkeltijdenverordening (sept 2015) Visie en programmering Bedrijventerreinen De Kempen (2020) Samen op pad in de Brabantse Kempen, gezamenlijke Visie Vrijetijdseconomie Brabantse Kempen (2017 - 2026)

-

Uitvoeringsprogramma van de visie vrijetijdseconomie Brabantse Kempen (2022 – 2026) DNA boek gemeente Bergeijk (2019/2020) Toetsingskader dag- en verblijfsrecreatie De Kempen, versie Bergeijk (2021) Omgevingsvisie gemeente Bergeijk 2022 Nota Pachtbeleid (2007) en Erfpachtbeleid (2012) Regionaal streefbeeld van ons landelijk gebied (2020)

Beleidsindicatoren Naam Indicator Functiemenging Vestigingen (van bedrijven)

Eenheid % Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar

Bron LISA LISA

Peiljaar < 25.000 Bergeijk 2023 49,8% 51,4% 2023

187,3

215

34

35

Portefeuillehouder

Taakveld 4

Wethouder M. van Dalen

Onderwijs

36

Taakveld 4: Onderwijs Wat wilden wij bereiken en wat hebben wij hiervoor gedaan? Alle kinderen in alle kernen van gemeente Bergeijk kunnen zich ontwikkelen in een omgeving die aansluit bij hun behoeften en talenten Er werd een stevig netwerk met een divers aanbod rondom het kind georganiseerd. Kindcentra in fysieke vorm of in de vorm van een kindnetwerk zijn belangrijke vind- en werkplaatsen om ontwikkeling van kinderen te ondersteunen. Met de betrokken partners zijn vier bouwstenen opgesteld die door elk kindcentrum naar eigen inzicht op de betreffende locatie werden uitgewerkt. Deze bouwstenen zijn: Een goede start voor elk kind; Een doorgaande ontwikkellijn met een rijk dagprogramma; Partnerschap met ouders; Een passende plek voor elk kind. Daarnaast werden achterstanden bij kinderen in de leeftijd van 2,5 tot 4 jaar bestreden door het specifieke peuterprogramma. In 2024 is het traject om met partners te komen tot een subsidieregeling voorschoolse educatie succesvol afgerond. De gemeente zorgt samen met haar onderwijspartners voor een passende onderwijsplek voor elk kind Elk kind heeft recht op onderwijs en elk kind heeft hierin een eigen behoefte aan ondersteuning. In de meeste gevallen vindt deze ondersteuning plaats op de reguliere (basis)school in de buurt en soms is de best passende onderwijsplek iets verder weg.

Met de komst van passend onderwijs voert het onderwijs samen met de gemeente een beleidsontwikkelagenda waarop thema’s als ‘dichtbij’ en ‘meest passend’ worden besproken voor het collectief, maar ook op casusniveau. Bij het organiseren van een passende plek vindt in een aantal gevallen nauwe samenwerking plaats met jeugdhulp. In 2024 is de druk op de scholen voor speciaal onderwijs toegenomen. Onderzoek heeft uitgewezen dat dit met name veroorzaakt wordt door een toename van het aantal nietNederlandstalige kinderen en gezinnen in onze regio. Er is een regionale structuur ingericht waarin gemeenten, de samenwerkingsverbanden passend onderwijs en het bedrijfsleven samenwerken aan de beheersbaarheid. Daar waar de afstand naar school te groot is of het kind vanwege een beperking niet zelfstandig kan reizen, draagt de gemeente onder bepaalde voorwaarden zorg voor het vervoer. Eigen mogelijkheden van kinderen en gezinnen worden met het oog op het stimuleren van zelfstandigheid hierin meegenomen. In 2024 hadden we

ongeveer 104 leerlingen in het taxivervoer en ontvingen 9 ouders/verzorgers een vergoeding eigen vervoer. Door jeugdhulp en onderwijs op elkaar af te stemmen realiseert de gemeente een integraal ontwikkelplan dat vroegtijdig kan worden ingezet waardoor de kans op succes vergroot Dit doen de gemeenten in de Kempen gezamenlijk door op elke school in de Kempen een vaste jeugd- en gezinswerker aan te stellen die een aantal uren per week mee werkt op de scholen. Daarnaast zijn in 2024 vanuit het regionale project Collectieve bekostiging van Zorg in Onderwijstijd een aantal proeftuinen gestart waarvan 2 in de Kempen. Het is een uniek project in Nederland, waarin de 21 gemeenten samen met de 5 samenwerkingsverbanden passend onderwijs onderzoeken hoe de jeugdhulp op scholen voor (voortgezet) speciaal (basis) onderwijs op collectieve wijze aan te kunnen bieden in plaats van per kind. Dit leidt tot minder prikkels in de klas, ontzorging van ouders die jaarlijks opnieuw een beschikking aan moeten vragen en een efficiëntere inzet van ondersteuning. De gemeente bestrijdt schoolverzuim en voortijdig schoolverlaten Het tegengaan van schoolverzuim en voortijdig schoolverlaten vormt een speerpunt in het regionaal en lokaal onderwijsbeleid.

De leerplichtambtenaren nemen meldingen van schoolverzuim snel in behandeling en bestrijden met preventie en aandacht voor achterliggende problematiek schoolverzuim en voortijdig schoolverlaten. Hierbij wordt samen met kinderen, ouders/verzorgers en/of partners - zoals bijvoorbeeld KempenPlus en Huis naar Werk naar een oplossing op maat gezocht. In de raadsinformatiebrief ‘Leerplichtjaarverslag 20232024’ wordt de raad binnenkort geïnformeerd over het aantal meldingen in Bergeijk en de inzet van leerplicht. In het kader van het Nationaal Programma Onderwijs hebben we in 2024 opnieuw verschillende activiteiten uitgevoerd om onderwijsvertragingen ten gevolge van COVID-19 te bestrijden, zo boden we bijvoorbeeld (met advies van de jeugdgemeenteraad) een groep 8 activiteit en naschools aanbod muziekonderwijs aan.

37

De gemeente draagt zorg voor de mogelijkheid voor inwoners om zich de Nederlandse taal, reken- en digitale vaardigheden eigen te maken om zo hun (arbeids)participatie in de samenleving te bevorderen Het DigiTaalhuis is een plek waar volwassenen terecht kunnen om de Nederlandse taal te leren spreken, lezen en schrijven en waar volwassenen hun digitale- en rekenvaardigheden kunnen ontwikkelen en verbeteren. Daarnaast wordt in het kader van de Wet Inburgering 2021 bevorderd dat alle inburgeringsplichtigen zo snel mogelijk en volwaardig kunnen meedoen aan de Nederlandse samenleving, het liefst via betaald werk. Onder begeleiding van KempenPlus en VluchtelingenWerk Nederland worden verschillende producten ingezet, zoals bijvoorbeeld taalonderwijs, om de (arbeids)participatie van deze doelgroep verder te bevorderen. Er is een Kempenbrede evaluatie uitgevoerd waar u in september jl. met een raadsinformatiebrief over bent geïnformeerd. De gemeente draagt zorg voor geschikte onderwijshuisvesting Kindcentrum-Oost In 2024 werd de locatie voor het nieuw te realiseren Kindcentrum-Oost aan de Domineestraat definitief verworven en aan de gemeente overgedragen, samen met een deel van de huisvesting van de basisschool Prinses Beatrix. Vervolgens werd de Gebiedsvisie en Uitgangspuntennotitie Kindcentrum-Oost vastgesteld. Deze gebiedsvisie kwam tot stand met betrokkenheid van omwonenden en andere

stakeholders in het gebied en vormt het ruimtelijk kader waarbinnen de huisvesting van het nieuwe kindcentrum zal worden ontworpen. Met schoolbestuur Atalenta werd een samenwerkingsovereenkomst gesloten voor de eerste ontwerpfase van het project en een voorbereidingskrediet werd aan Atalenta beschikbaar gesteld. Onderdelen van deze overeenkomst zijn de rolverdeling tussen de gemeente en het schoolbestuur in de eerste ontwerpfase, het programma van eisen voor de nieuwe huisvesting en de wijze waarop te maken kosten in deze fase worden gedekt. De aanbestedingsprocedure voor inschakeling van een architect is doorlopen en het ontwerpproces is gestart. Daarnaast werd gestart met de voorbereiding voor het aanvragen van een omgevingsvergunning en het opstellen van een civieltechnisch plan om het terrein bouwrijp te maken. Met de Stichting Kinderboerderij Bergeijk is overleg gestart om tot verplaatsing te komen. Voor de beoogde locatie aan de Lijnt is een modellenstudie opgesteld, op basis waarvan de omgevingsdialoog is gestart. BS De Regenboog Schoolbestuur Flux is gestart met het opstellen van een programma van eisen voor renovatie en uitbreiding van basisschool de Regenboog. Het proces zal in 2025 een vervolg krijgen. Herijking IHP Opdracht is verstrekt om tot herijking van het IHP te komen waarbij alle stakeholders worden betrokken.

38

Wat heeft het gekost? Taakveld 4. Onderwijs

Rekening 2023

Bedragen in € 1.000 a Lasten b Baten c Saldo taakveld excl mutaties reserves d Mutaties reserves storting e Mutaties reserves onttrekking f Saldo taakveld

1.519 284 -1.235 500 500 -1.235

Begroting 2024 Primitief 1.896 368 -1.528 0 17 -1.511

Begroting 2024 na wijziging 1.558 326 -1.232 0 17 -1.215

Werkelijk 2024

Toelichting lasten Huisvesting basisonderwijs ( € 44.000 N) De overdracht van het eigendom van een deel van de bestaande huisvesting heeft later plaatsgevonden dan waarmee in de begroting rekening is gehouden (€ 17.000 negatief) De OZB is hoger dan geraamd (€ 5.000) Omdat de investering in nieuwbouw nog niet heeft plaatsgevonden zijn geen nieuwe huurinkomsten gerealiseerd. In de begroting was rekening gehouden met huurinkomsten uit de te realiseren kinderopvangruimte met tenminste de hoogte van de kapitaallasten. De begrote afschrijvingen zijn bij de 1e burap 2024 wel gecorrigeerd, de

geraamde daar tegenoverstaande inhuurinkomsten echter niet (€ 20.000).

Gemeentelijk beleid

-

-

Verordening bekostiging leerlingenvervoer gemeente Bergeijk 2021 Verordening voorzieningen huisvesting basisonderwijs Bergeijk 2022 Meerjarenbeleidskader Jeugdhulp in de Kempen (2020-2024) Samenwerkingsconvenant Kindcentra Bergeijk (2022)

1.441 319 -1.122 0 1 -1.121

Toelichting baten Neveninstroom (€ 20.400 V) Vanwege lagere uitgaven kunnen we de kosten voor de neveninstroom bij ’t Palet (Hapert) betalen met de Rijksgelden GOAB. Inburgeringsvoorzieningen (€ 22.900 V) Vanwege lagere uitgaven kunnen we de kosten voor de Module Arbeidsmarkt Participatie (MAP) en tolkkosten van KempenPlus betalen met Rijksgelden van de Wet Inburgering 2021.

-

Memo afspraken Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) partners Kempengemeenten (2022) Integraal huisvestingsplan primair Onderwijs 2022-2037 Verordening inburgering gemeente Bergeijk (2022) Uitvoeringsprogramma Voor- en vroegschoolse educatie 2023-2026 (vve)

Beleidsindicatoren Naam Indicator Absoluut verzuim Relatief verzuim Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers)

Eenheid Aantal per 1.000 leerlingen Aantal per 1.000 leerlingen

Bron DUO DUO

% deelnemers aan het VO en MBO onderwijs

Ingrado

Peiljaar < 25.000 Bergeijk 2023 6,1 6,2 2023 21 8 2023

1,9%

1,6%

39

Portefeuillehouders

Taakveld 5

Wethouder M. Kuijken

Sport, cultuur en recreatie

Wethouder L. Wijnen

Wethouder M. van Dalen

40

Taakveld 5: Sport, cultuur en recreatie Wat wilden wij bereiken en wat hebben wij hiervoor gedaan? De gemeente stimuleert een aantrekkelijk sportief aanbod voor alle inwoners van Bergeijk, waarbij de burger zelf verantwoordelijk is voor deelname aan activiteiten In onze gemeente speelt het verenigingsleven een essentiële rol in onze gemeenschap. Dankzij de inzet van talloze vrijwilligers bloeien onze verenigingen en dragen zij bij aan een levendige en hechte samenleving. Wij hechten daarom veel waarde aan ons bruisende verenigingsleven en blijven ons inzetten om dit te behouden én toekomstbestendig te maken. Hierbij wordt rekening gehouden met landelijke trends en ontwikkelingen. Om de maatschappelijke impact van verenigingen te versterken, zijn in het welzijnssubsidiebeleid en accommodatiebeleid duidelijke speerpunten en doelen vastgelegd. Zo krijgen niet alleen bestaande verenigingen steun, maar is er ook ruimte voor nieuwe sportinitiatieven en vernieuwende culturele projecten binnen de Bergeijkse kernen. De gemeente faciliteert en onderhoudt op een verantwoord niveau haar basis(sport)voorzieningen Een sterke gemeenschap begint bij goede voorzieningen. Daarom onderhouden wij onze basis(sport)voorzieningen op een verantwoord niveau.

Met een breed aanbod aan accommodaties – die in samenwerking met gebruikers worden beheerd volgens de succesvolle TUOB-systematiek – zorgen wij voor een optimale infrastructuur. Buitensporten zoals voetbal, tennis, padel, korfbal en handbal worden uitstekend gefaciliteerd en de gemeentelijke sporthallen en gemeenschapshuizen worden met zorg onderhouden. Zo blijft sporten en ontmoeten voor iedereen toegankelijk en aantrekkelijk. Verduurzamen accommodaties gemeentelijke basissportvoorzieningen Het voornemen om de basissportaccommodaties verder te verduurzamen (richting aardgasvrij) heeft gevolgen voor het onderhoud. De vervanging en afschrijving van bijvoorbeeld een warmtepomp was nog niet opgenomen in de meerjarenonderhoudsplanning van BORA. Dankzij de bijstelling in de voorziening Accommodaties is weer voldoende geld beschikbaar voor toekomstige vervanging.

De gemeente streeft naar een kwalitatief goed, divers en laagdrempelig aanbod van kunst en cultuur voor de inwoners en bezoekers van de gemeente Kunst en cultuur verrijken onze samenleving en dragen bij aan persoonlijke groei, creativiteit en verbondenheid. Wij streven naar een gevarieerd en laagdrempelig aanbod, zodat onze inwoners en bezoekers kunnen genieten van een inspirerende culturele omgeving. De gemeente ondersteunt niet alleen professionele en amateurkunstenaars, maar zet zich ook actief in voor het behoud van het waardevolle Bergeijkse cultureel erfgoed. Om dit te waarborgen, blijven subsidies beschikbaar voor initiatieven die kunst en cultuur toegankelijk maken voor iedereen. De gemeente faciliteert vanuit een ondersteunende rol het sportieve- en culturele verenigingsleven De afgelopen jaren is een stevige basis gelegd, waardoor inwoners profiteren van goed uitgeruste voorzieningen, accommodaties en subsidiemogelijkheden. Inclusiviteit staat hierbij centraal: iedereen krijgt de kans om op zijn of haar eigen niveau mee te doen. Onze rol ten aanzien van initiatieven is faciliterend en ondersteunend. Openluchttheater de Hunnebergen aanbouw kantine In 2024 heeft de aanpassing van het Openluchttheater de Hunnebergen plaatsgevonden. Met behulp van zelfwerkzaamheid en de inzet van diverse vrijwilligers is binnen de financiële kaders de aanbouw van de kantine gerealiseerd.

Dankzij deze uitbreiding beschikt het openluchttheater over een grotere kantine en is het mogelijk om bij slecht weer voorstellingen en evenementen binnen te organiseren. Uitbreiding bakkerijmuseum de Grenswachter In 2024 heeft een onafhankelijk adviseur het bestuur van het Bakkerijmuseum ondersteund bij de vertaling van een programma van wensen naar een programma van eisen voorzien van een passende begroting. In het voorjaar van 2024 is dit traject afgerond wat vervolgens heeft geleid tot het succesvol beschikbaar stellen van een krediet door de raad voor de aanpassing van het Bakkerijmuseum.

41

Uitbreiding buurthuis ’t Sant In 2024 hebben diverse overleggen plaatsgevonden tussen gemeente en de werkgroep Podium van buurthuis ’t Sant. Vanuit de werkgroep is een realistische begroting opgesteld. Daarnaast is de fondsenwerving gestart. Doordat minder geld dan vooraf begroot ingebracht kon worden door buurthuis ’t Sant is de verbouwing nog niet gestart. Wij zijn hierover wel in gesprek met de werkgroep en daarnaast is ook de raad door deze werkgroep benaderd. De gemeente faciliteert aantrekkelijke beweeg, ontmoet-, en speellocaties Wij investeren in aantrekkelijke en inclusieve speel-, beweeg- en ontmoetingsplekken in al onze kernen. Het beleidskader ‘Bewegen, ontmoeten en spelen’ vormt hierbij de leidraad. Wij vinden het belangrijk dat iedereen fijn en veilig kan spelen in onze mooie groene omgeving. De gemeente organiseert een integraal aanbod via BErgeijk ACTIVE Onder de noemer ‘BErgeijk ACTIVE’ wordt een breed scala aan sportieve en culturele activiteiten voor jeugd, senioren en inwoners met een beperking georganiseerd. Dankzij de rijksregeling ‘Brede Regeling Combinatiefuncties 2023-2026’ beschikken wij over twee (2) buurtsportcoaches, één (1) cultuurcoach, één (1) jeugd/preventiecoach, één (1) medewerker Uniek Sporten en één (1) seniorencoach.

Via het platform ‘Sjors Sportief – Sjors Creatief’ krijgen verenigingen de kans om hun aanbod te promoten, waardoor kinderen op een laagdrempelige manier kennis kunnen maken met diverse sport- en cultuuractiviteiten.

De gemeente heeft aandacht voor talent en biedt hen een podium Bergeijk kent enorm veel talent en wij zijn hier erg trots op. Wij eren daarom jaarlijks ons lokale talent. Zo is in april 2024 wederom het Sport- en cultuur gala in de Kattendans georganiseerd. Tijdens een feestelijke avond zijn diverse Bergeijkse culturele verenigingen, sportverenigingen, kampioenen en talenten in het zonnetje gezet. De gemeente stimuleert en ondersteunt vernieuwende initiatieven op het gebied van kunst en cultuur Vernieuwende projecten en initiatieven op het terrein van welzijn, zorg, kunst, cultuur en sport worden gestimuleerd en ondersteund door middel van het verstrekken van projectsubsidies. De gemeente inventariseert, beschermt, houdt in stand en deelt haar kennis met betrekking tot haar cultuurhistorisch erfgoed dat zorgt voor uitstraling, karakter en historie Bergeijk is een gemeente met uitstraling, karakter en historie. Het is een fraaie gemeente, ontstaan uit zes (6) kerkdorpen, gelegen aan de Belgische grens. Uitgestrekte bossen, akkers, weiden en waterplassen kenmerken het landschap. Bergeijk beschikt over prachtig cultuurhistorisch erfgoed. De gemeente faciliteert en ondersteunt daarom ook initiatiefnemers voor de exploitatie en kennisoverdracht van het gemeentelijke culturele erfgoed.

Wat heeft het gekost? Taakveld 5. Sport, cultuur en recreatie

Rekening 2023

Begroting 2024 Primitief 5.121 582 -4.539 20 141 -4.418

Begroting 2024 na wijziging 5.554 1.374 -4.180 104 148 -4.135

Werkelijk 2024

Bedragen in € 1.000 a Lasten b Baten c Saldo taakveld excl mutaties reserves d Mutaties reserves storting e Mutaties reserves onttrekking f Saldo taakveld

4.847 604 -4.243 169 117 -4.295

Toelichting lasten Bosbeheer (€ 32.000 V) De inkomsten uit de houtopbrengst zijn hoger dan geraamd door een hogere prijs per m3. Dit is het gevolg van toenemende vraag naar hout en geopolitieke spanningen.

Budget ‘Bewegen, ontmoeten, spelen’ (€ 20.000 N) In 2024 zijn met de grootschalige reconstructie omgeving Krommeweg, Zandkuil en Kievit de speellocaties geheel vernieuwd met natuurlijk spelen objecten.

5.488 1.294 -4.194 104 48 -4.250

42

Toelichting baten Bosbeheer (€ 146.000 N) De gemeente heeft in 2024 subsidie ontvangen voor de afkoop van pachtovereenkomsten en het aanleggen van bos op de Molenstraat. In deze subsidie is een onderverdeling gemaakt tussen de subsidiabele kosten voor de pachtontbinding en

-

Gemeentelijk beleid -

de bosaanleg. De pachtontbinding is lager uitgevallen dan op basis van de subsidiebeschikking hiervoor is verstrekt. Daarom is het vooralsnog de verwachting dat deze terugbetaald moet worden, tenzij de Provincie toestaat de middelen anders in te zetten. Derhalve is een lager bedrag als inkomst opgenomen in de exploitatie.

Uitwerkingsplan BErgeijk – ACTIVE 2018 – 2022 Algemene Subsidieverordening (2018) Welzijnssubsidiebeleid 2019 – 2022 Subsidiejaarprogramma 2024 Accommodatiebeleid (2005) Visiedocument gemeenschapshuizen (2022) Beleidsplan BORA IV Focus op meerwaarde (2024/2027) Erfgoedverordening gemeente Bergeijk (2016)

-

Beleidsnota archeologische monumenten (2011) Beleidskader Maatschappelijke ondersteuning 2019 – 2022 Kadernota cultuurhistorie (2009) Beleidskader kunst en cultuur (20222025) Beleidskader samenhang sociaal domein 2015-2019 (2014) Beleidskader bewegen, ontmoeten en spelen 2020-2030

Beleidsindicatoren Naam Indicator Niet-sporters

Eenheid %

Bron Gezondheidsenquête (CBS, RIVM)

Peiljaar < 25.000 Bergeijk 2022 47,9% 45,8%

43

Portefeuillehouders

Taakveld 6 Sociaal Domein

Wethouder M. van Dalen

Wethouder L. Wijnen

44

Taakveld 6: Sociaal domein Wat wilden wij bereiken en wat hebben wij hiervoor gedaan? Een positief opvoed- en opgroeiklimaat waarin jeugdigen zich optimaal kunnen ontwikkelen tot verantwoordelijke en zelfstandige inwoners, die actief deelnemen in de samenleving en zowel sociaal als economisch zelfredzaam zijn Om dit te bereiken, dient in de basis geïnvesteerd te worden. Gemeente Bergeijk biedt een rijk programma aan binnen BErgeijk ACTIVE en initiatieven worden voor en door jongeren ondersteund door de jeugdcoach. Daar waar opvoeden en opgroeien niet vanzelf gaat, wordt ondersteuning geboden vanuit CJG+ De Kempen, de uitvoeringsorganisatie voor jeugdhulp. Indien nodig, kan specialistische hulp worden ingezet. In 2024 zijn wij gestart met het opstellen van het nieuwe Meerjaren Beleidskader Jeugdhulp in De Kempen. Hierin krijgen de thema’s uit de Hervormingsagenda Jeugd en het Toekomstscenario Kind en Gezinsbescherming een plek. De gemeente faciliteert en ondersteunt vrijwilligers en mantelzorgers De gemeente is een hechte gemeente waar binnen de dorpskernen veel inwoners zich actief inzetten voor een ander, hun buurt of voor de gemeenschap. De gemeente waardeert de inzet van deze groep mantelzorgers en vrijwilligers enorm en ondersteunt vrijwilligers zo goed mogelijk door onder andere open te staan voor nieuwe initiatieven.

Daarnaast worden mantelzorgers ondersteund door het proactief aanbieden van informatie en advies, trainingen, bijeenkomsten en het faciliteren van mantelzorgondersteuning. Als blijk van waardering wordt één (1) keer per jaar iets extra’s georganiseerd voor alle mantelzorgers in de gemeente. Mensen die ondersteuning nodig hebben, worden daarbij geholpen. Daarmee wordt de eigen kracht van mensen en hun omgeving versterkt, waarbij sprake is van een goede balans tussen vrijwillige en professionele ondersteuning De eigen kracht van inwoners en de sociale infrastructuur binnen de kernen vormen het uitgangspunt voor ondersteuning. Er wordt altijd eerst gekeken naar wat men zelf kan of wat de omgeving kan doen voordat professionele ondersteuning wordt ingezet. Inwoners kunnen dan samen met hun omgeving en de geboden ondersteuning een adequate oplossing vinden voor hun hulpvraag.

Hiervoor wordt ingezet op een goede samenwerking met en tussen de maatschappelijke organisaties in het voorliggend veld (onder andere door Platform Informele zorg), het verbeteren van de positionering van de dorpsondersteuners en met Zorgloket Bergeijk. Een voorbeeld hiervan is de dagbesteding van Meer Riethoven. Meer Riethoven wil graag zoveel mogelijk zorg in eigen dorp realiseren, waardoor het aantal deelnemers van de dagbesteding gegroeid is en er door de corporatie een tweede zorgprofessional ingezet wordt. In de zomer van 2024 heeft de gemeenteraad € 32.000 extra budget daarom beschikbaar gesteld voor de dagbesteding. Verbeterde Toegang Sociaal Domein Radar Advies heeft onderzoek verricht naar het verbeteren van de toegang tot het sociaal domein. Het onderzoek heeft veel informatie opgeleverd over de wijze waarop de toegang momenteel is georganiseerd en welke bouwstenen er zijn tot verbetering van deze toegang. Onlangs is in december jl. besloten om het lokale scenario uit te werken naar een inrichtingsplan. De raad heeft hiervoor € 31.000 beschikbaar gesteld. De gemeente biedt aanvullende en intensieve ondersteuning aan inwoners die dit nodig hebben. Hierbij wordt de hulp aan gezinnen en/of zorgvragers met meerdere problemen gecoördineerd en geregisseerd Bij sommige inwoners is er sprake van problematiek op meerdere gebieden.

Tegelijkertijd is sprake van een complex georganiseerd zorg en welzijnslandschap. Inwoners werden, samen met onze partners, begeleid naar de best passende zorg. Daarnaast is er (ook nietvrijwillige) ondersteuning door een Wijk GGz-er voor inwoners met onbegrepen en verward gedrag. Dit heeft voor de gemeente geleid tot 34 aanvragen tot en met oktober 2024. Daarnaast kunnen melders met zorgen over een andere inwoner terecht bij het meldpunt Zorgwekkend Gedrag en WVGGZ van de GGD. In 2024 zijn er 20 meldingen, hoofdzakelijk door politie, binnengekomen bij het meldpunt, wat in geen enkel geval heeft geleid tot een start van verkennend onderzoek in het kader van de WVGGZ. Deze meldingen worden vaak doorgezet naar de Wijk GGz waardoor er dus dubbelingen in deze cijfers zijn.

45

Toekomstverkenning KempenPlus Participatiebedrijf KempenPlus ondersteunt en begeleidt inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt, waar nodig met een (tijdelijke) inkomensvoorziening en/of met begeleiding richting werk. Door diverse landelijke, regionale en lokale ontwikkelingen dient het arrangement van KempenPlus, zoals bij de oprichting is vastgesteld, geactualiseerd te worden. Het gaat dan onder meer om een afnemende sociale werkvoorziening populatie, de focus op het begeleiden van inwoners naar zo regulier mogelijk werk en het werken met loonkostensubsidies. Ook spelen er actuele landelijke ontwikkelingen in het kader van de herziening van de Participatiewet. In 2024 is Berenschot gestart met een vervolgonderzoek naar de toekomstverkenning van KempenPlus. De raad is begin 2025 geïnformeerd over de uitkomst en zal betrokken worden bij het vervolgproces. Basisbaan

Een basisbaan beoogt duurzaam en betaald werk voor inwoners in de bijstand, waarvan is gebleken dat de reguliere arbeidsmarkt over een langere periode hen geen kansen biedt. In 2024 is de start gemaakt met een verkenning naar de verschillende mogelijkheden van de basisbaan en initiatieven in andere gemeenten. In 2025 wordt onderzocht of én op welke manier een basisbaan passend is voor Bergeijk. Thema armoede en geldzorgen: Versteviging samenwerkingen Door de energiecrisis en hoge inflatie staat armoede meer dan ooit in de schijnwerpers. Ook in 2024 werd daarom ingezet op het verstevigen van de samenwerking tussen de verschillende partijen die zich inzetten voor dit thema en inwoners met geldzorgen ondersteunen. In 2024 is een nieuwe kadernota Geldzorgen opgesteld. Een belangrijke richting die hierin is vastgelegd betreft het inzetten op preventie en vroegsignalering.

Wat heeft het gekost? Taakveld 6. Sociaal Domein Bedragen in € 1.000 a Lasten b Baten c Saldo taakveld excl mutaties reserves d Mutaties reserves storting e Mutaties reserves onttrekking f Saldo taakveld

Toelichting lasten Jeugdhulp (€395.000 N) Op basis van de beschikbare gegevens en ontwikkelingen is in 2024 een zo realistisch mogelijk beeld van de begroting geschetst. Echter is in het 2e halfjaar meer uitgegeven dan vooraf ingeschat waardoor sprake is van een overschrijding. Naast een tariefswijziging wordt deze veroorzaakt door een toename van het aantal individuele cliënten en een langere behandelduur op zowel het product begeleiding als het product behandeling. Mogelijke oorzaken hiervoor liggen in de algemene landelijk trend van het zwaarder worden van de hulpvraag, gekoppeld aan het gegeven dat de bijbehorende problematiek zich op steeds jongere leeftijd voordoet.

Rekening 2023 20.304 3.131 -17.173 9 108 -17.074

Begroting 2024 Primitief 19.940 2.693 -17.248 0 22 -17.226

Begroting 2024 na wijziging 22.778 5.602 -17.175 454 -242 -17.872

Werkelijk 2024 23.883 5.402 -18.481 719 247 -18.953

afgezet tegen de gemiddeldes per maand is te zien dat de lasten over het algemeen in de laatste maanden 2024 boven het gemiddelde ligt. Daarnaast zien we een stijging in het aantal gedeclareerde uren door zorgaanbieders binnen de begeleiding en de dagbesteding.. Dit wordt o.a. toegeschreven aan zwaardere en complexere hulpvragen. Spreidingswet (€ 65.000 N, Dekking reserve opvang € 65.000 V) In 2024 hebben we voorbereidingskosten gemaakt voor mogelijke opvang van vluchtelingen. De kosten van dit proces zijn tussentijds niet meegenomen in de verantwoording, maar worden conform afspraak gedekt uit de reserve opvang.

Wmo (€393.000 N) In het tweede half jaar zijn meer duurdere voorzieningen verstrekt dan eerder in 2024, zoals incidentele woonvoorzieningen (o.a. trapliften, aan-verbouw) en vervoersvoorzieningen (o.a. scootmobielen). Als de lasten per maand worden 46

Gemeentelijke Opvang Oekraïne (€186.700 N, onttrekking reserve €186.700 V) Bij de slotwijziging 2024 is een berekening gemaakt om de raming van de kosten voor de Gemeentelijke Opvang Oekraïne bij te stellen. Per

abuis zijn niet alle kosten meegenomen; waardoor er een nadelig effect van €186.700 is. Conform afspraak is dit bedrag onttrokken aan de hiervoor bestemde reserve.

Verbonden partijen (zie paragraaf verbonden partijen)

-

-

Gemeenschappelijke Regeling KempenPlus

-

Gemeentelijk beleid -

Meerjaren Beleidskader Jeugdhulp in de Kempen (2020-2024) Kadernota Geldzorgen 2024. Verordening Kwijtschelding Gemeentelijke Belastingen Bergeijk 2023 Beleidskader Maatschappelijke ondersteuning 2019-2022 (2019) Beleidsregels Schuldhulpverlening 2021

-

Beleidsregels Maatschappelijke ondersteuning 2024 (2024) Beleidskader samenhang sociaal domein 2015-2018 (2014) Verordening Jeugdhulp gemeente Bergeijk (2022) Verordening Maatschappelijke ondersteuning 2024 (2024) Re-integratieverordening Participatiewet IOAW IOAZ (2023) Verordening Participatiewet (2015)

Beleidsindicatoren Naam Indicator Banen Jongeren met een delict voor de rechter Kinderen in uitkeringsgezin Netto arbeidsparticipatie Werkloze jongeren Personen met een bijstandsuitkering Lopende re-integratievoorzieningen Jongeren met jeugdhulp Jongeren met jeugdbescherming Jongeren met jeugdreclassering

Eenheid Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd 15 – 64 jaar % 12 t/m 21 jarigen % kinderen tot 18 jaar % netto arbeidsparticipatie % 16 t/m 22 jarigen Aantal per 10.000 inwoners Aantal per 10.000 inwoners van 15 – 64 jaar % van alle jongeren tot 18 jaar % van alle jongeren tot 18 jaar % van alle jongeren van 12 tot 23 jaar

Cliënten met een maatwerkarrangement WMO Aantal per 10.000 inwoners

Bron

Peiljaar < 25.000

Bergeijk

LISA

2023

708,1

729,7

Verwey Jonker Instituut – Kinderen in Tel Verwey Jonker Instituut – Kinderen in Tel CBS Verwey Jonker Instituut – Kinderen in Tel CBS CBS CBS CBS CBS

2022 2023 2023 2023 2024 2023 2023 2023 2023

1,0% 3,0% 73,7% 1,0% 176,0 146,7 12,9% 0,9% 0,3%

1,0% 3,0% 74,4% 1,0% 100,6 134,4 11,0% 0,5% n.b.

GMSD

2024

607

570

47

Portefeuillehouders

Taakveld 7 Volksgezondheid en milieu

Wethouder M. van Dalen

Wethouder M. Kuijken

Wethouder L. Wijnen

48

Taakveld 7: Volksgezondheid en milieu Wat wilden wij bereiken en wat hebben wij hiervoor gedaan? Gemeente Bergeijk zet zich in voor de gezondheid van haar inwoners waarbij preventie, gezondheidsbescherming, het verminderen van gezondheidsverschillen en een interactieve en integrale aanpak centraal staan. Gezondheidsbeleid Op basis van de Wet publieke gezondheid (verder: ‘Wpg’) stelt de raad iedere vier (4) jaar een Nota Gemeentelijk Gezondheidsbeleid vast. In 2021 is het Lokaal Gezondheidsbeleid 20212025 door de raad vastgesteld. Hierin wordt het, voor gemeenten verplichte, preventieve gezondheidsbeleid uitgewerkt voor de gemeente. Het Lokaal Gezondheidsbeleid vormt de kapstok waaraan verschillende activiteiten op het gebied van preventie worden opgehangen. Deze richten zich op diverse doelgroepen, waarbij verschillende (lokale) samenwerkingspartners betrokken zijn. De belangrijkste lopende projecten op het gebied van preventie & gezondheid zijn: Gezond en Actief Leven Akkoord – Integraal Zorg Akkoord Het Kempisch Preventieakkoord is geïntegreerd in het plan van aanpak voor de Brede SPUKregeling. De Brede SPUK-regeling is voor alle gemeenten in werking gesteld om diverse afspraken uit het Hoofdlijnen Sportakkoord II, het Gezond en Actief Leven Akkoord (verder: ‘GALA’) en het Preventieakkoord te kunnen uitvoeren.

Ketenaanpakken In 2024 is in gezamenlijkheid met benodigde partners voorbereidend werk verricht om de vijf (5) ketenaanpakken, te weten Welzijn op recept, Gecombineerde Leefstijl Interventie, Kind naar Gezond Gewicht, Valpreventie en Kansrijke start, vorm te geven. Door zowel regionaal (21 regiogemeenten) als subregionaal (Kempisch) zoveel mogelijk in samenwerking te organiseren dragen wij samen zorg voor een regionale preventie infrastructuur. #Kempenbranie #Kempenbranie is een project dat zich op weerbaarheid en kwetsbaarheid van onze jongeren richt. De gemeente blijft hierin investeren om zo samen met onze partners, zoals de GGD, bijvoorbeeld het normaliseren van drugsgebruik tegen te gaan. Zo draagt het programma ‘Join Us’ als onderdeel van #Kempenbranie bijvoorbeeld bij aan het welbevinden van jongeren van 12-25 jaar door eenzaamheid aan te pakken.

Regioproject ‘Skip die trip’ (verder: ‘SKIP’) Het regioproject ‘SKIP’ beoogt op basis van feitelijke cijfers drugsgebruik onder jongvolwassenen te de-normaliseren. Inmiddels zijn er diverse interventies gelanceerd, zoals de leidraad Drugs & Evenementen en een communicatiecampagne festivalpubliek. Eind 2024 is de onderzoeksmonitor opnieuw in de regio afgenomen onder jongeren en jongvolwassenen. De resultaten hiervan worden medio 2025 verwacht. Hiernaast hebben wij inzet gepleegd op een aantal projecten zoals ‘Eén tegen eenzaamheid’, ‘Kansrijke start’, ‘Centerering Pregnancy’ en ‘Nu Niet Zwanger’. Verbetering van het milieu en een schone, veilige en gezonde leefomgeving Regionaal Meetnet – Luchtkwaliteit & Geluid Samen met een groot aantal gemeenten uit ZuidOost Brabant is de gemeente aangesloten bij het Regionaal Meetnet Luchtkwaliteit. Met het Regionaal Meetnet wordt in onze regio in eerste instantie gestart met het meten van de luchtkwaliteit. Het Regionaal Meetnet heeft als doel opgedane kennis uiteindelijk in te zetten voor het opstellen van beleid voor een gezondere samenleving. Voor het Regionaal Meetnet Luchtkwaliteit meten circa 50 kasten ‘real-time’ onder andere stikstofdioxide en fijnstof. De focus ligt hierbij op het stedelijk gebied, het gebied rond de luchthaven en ook het buitengebied van de regio.

In de gemeente is één (1) meetkast aan de Dorpsstraat in Riethoven geplaatst. Via de website van het RIVM1 worden alle data gepubliceerd. Door middel van nieuwsbrieven wordt de gemeente door de Omgevingsdienst Zuid-Oost Brabant geïnformeerd over de laatste ontwikkelingen op het gebied van luchtkwaliteit en geluidniveaus in de leefomgeving van ZuidoostBrabant. In 2024 heeft het Regionaal Meetnet bijgedragen aan projecten en campagnes om de metingen uit te breiden en bewustzijn en burgerparticipatie te genereren. Daarnaast is vanuit de samenwerking van het Regionaal Meetnet ondersteuning aan gemeenten aangeboden voor beleidsvorming met betrekking tot het verbeteren van de luchtkwaliteit. Het Regionaal Meetnet is niet verder uitgebreid met meetmethodes voor geluidsoverlast.

1 https://samenmeten.rivm.nl

49

Geluidsoverlast vliegtuigen Eindhoven Airport – Klankbordgroep Riethoven/Walik Inwoners van de gemeente, met name uit Riethoven en Walik, hebben zich gemeld betreffende de geluidsoverlast van vertrekkenden aankomend vliegverkeer vanuit Eindhoven Airport. Er is een klankbordgroep opgericht met deze inwoners, waarmee wij regelmatig de stand van zaken en overige zorgen bespreken. De gemeente wordt in het Luchthaven Eindhoven Overleg vertegenwoordigd door de gemeente Eersel en blijft op de hoogte via de ambtelijke ondersteuning.

gevelmaatregelen zijn uitgenodigd om deel te nemen aan dit project. De deelnemers hebben in 2024 een aanbod ontvangen voor geluidwerende gevelmaatregelen en zijn door de ODZOB bezocht voor een woninginventarisatie. Contracten zijn opgesteld en na ondertekening zullen de uitvoeringswerkzaamheden aan de woningen in Q2 van 2025 starten. De uitvoeringskosten zijn volledig gesubsidieerd, tenzij er sprake is van achterstallig onderhoud aan de woning. Dit deelproject is naar verwachting eind 2025 afgerond. De gemeente zal aan dit project geen financiële bijdrage leveren.

Transitie duurzame veehouderij Emissiearme stallen moeten leiden tot minder stikstofuitstoot. Uit uitspraken van de Raad van State en onderzoeksrapporten volgt dat onzeker is of emissiearme stallen doen wat zij beloven. Er is veel onduidelijkheid omtrent dit onderwerp, hetgeen invloed heeft op de vergunningverlening aan agrarische bedrijven.

Grondstoffen Afval De Kempengemeenten streven naar een circulaire economie met een hoog serviceniveau tegen zo laag mogelijke kosten. Voor een uitgebreide toelichting verwijzen wij naar de paragraaf Klimaat en duurzaamheid.

Stikstofplannen Rijksoverheid Om stikstofreductie te realiseren wordt door de Rijksoverheid ook gekeken naar bedrijfsbeëindiging. Binnen de gemeente overwegen acht (8) agrariërs om deel te nemen aan de landelijke beëindigingsregeling veehouderij (LBV-regeling). De gemeente heeft een rol bij het ruimtelijk vastleggen van het wijzigen van activiteiten. In Brabant wordt met de groenblauwe GGA in en bij natuurgebieden gezocht naar slimme combinaties van oplossingen voor sterkere natuur, voldoende water met een betere kwaliteit, een goede bodem en de toekomst van de landbouw. Wij streven hierbij naar een integrale aanpak. Binnen de gemeente zijn dit de GGA Grenscorridor en GGA Kempenland-West. Een belangrijke ontwikkeling is de uitspraak van de Raad van State van december 2024 (https://www.raadvanstate.nl/actueel/nieuws/dece mber/rechtspraak-over-intern-salderen-wijzigt/) waardoor het niet meer (zonder meer) mogelijk is om intern te salderen. De gevolgen hiervan voor agrarische bedrijven en de ontwikkeling van woningbouw en bedrijventerreinen worden in beeld gebracht.

Mobiel Scheidingsstation In 2021 hebben De Kempengemeenten een pilot met het mobiel scheidingsstation uitgevoerd. Vanaf juni 2024 is een volledig elektrisch mobiel scheidingsstation in alle Kempengemeenten ingezet. De inwoners van Bergeijk, Luyksgestel, Riethoven en Westerhoven wordt één (1) keer in de vier (4) weken de mogelijkheid geboden om de grondstoffen die uit de huishoudens vrijkomen aan te bieden bij het mobiel scheidingsstation. Voor de inwoners op de Weebosch en ’t Loo is dit één (1) keer in de acht (8) weken. Zwerfafval In 2024 waren er 116 volwassen vrijwilligers en 44 kinderen actief als ZAP-per (ZwerfAfvalPakker). De Landelijke Opschoondag in maart is een terugkerende actie die door de gemeente wordt georganiseerd. Er hebben 155 volwassenen en 19 kinderen aan meegedaan. Om de ZAP-pers te bedanken voor hun inzet is in juni een feestelijke bijeenkomst georganiseerd. Alle ZAP-pers hebben een presentje ontvangen voor hun inzet. Zes (6) scholen hebben gebruik gemaakt van gastlessen zwerfafval. Daarvoor hebben ook zij een vergoeding ontvangen.