Boekwerk programmabegroting 2025 - 2028

Aanbiedingsbrief Aan de leden van de Raad van de gemeente Bergeijk Geachte dames en heren, Voor u ligt de Programmabegroting 2025-2028 van de gemeente Bergeijk. In deze programmabegroting worden de ambities die de gemeente Bergeijk voor de komende jaren heeft uiteengezet. We geven uitvoering aan deze ambities door samen te werken als raad en college met onze ambtenaren. De ambities verstevigen de identiteit van de gemeente Bergeijk, waardoor inwoners zich prettig voelen om in Bergeijk te wonen en te werken. Het zijn de inwoners die Bergeijk haar identiteit geven, waarbij verenigingen, ondernemers en vrijwilligers onmisbaar zijn. De groene omgeving maakt de gemeente Bergeijk tot een unieke plek en vormt mede de identiteit van de gemeente. Op deze groene omgeving zijn we trots en die willen we behouden. Daarom maken we een landschapsplan en een visie voor het buitengebied. Ook maken we een beheerplan om onze bossen op een duurzame manier in stand te houden. Om de identiteit van de gemeente Bergeijk nu en in de toekomst te behouden, is het belangrijk om de inwoners een plek te geven om te wonen. Daarom faciliteren we de woningbouw binnen de gemeente, zodat ook de jongere generatie een plek heeft om te wonen. In 2024 gaven we in de eerste zes maanden verhoudingsgewijs het hoogste aantal bouwvergunningen af van Noord-Brabant en we blijven ons inzetten om deze lijn vol te houden.

Deze groei van het inwoneraantal is belangrijk om het voorzieningenniveau van de gemeente Bergeijk op peil te houden. Zo kunnen verenigingen zelfstandig blijven bestaan, blijven leerlingaantallen van scholen op peil en blijven de lokale (economische) voorzieningen zoals winkels beschikbaar in de directe omgeving. We blijven dan ook investeren in deze voorzieningen, door onder andere uitvoering te geven aan het integraal huisvestingsplan en de verduurzaming van de accommodaties. Daarnaast zetten we in op de bereikbaarheid van de gemeente Bergeijk. Daarbij hebben we oog voor alle gebruikers van de openbare ruimte. We focussen ons op grote herinrichtingsprojecten van de openbare weg, verbeteren de fietsverbindingen en zetten in op onze fietsambitie en besteden aandacht aan de verkeersveiligheid. Daarbij werken we ook samen aan de regionale bereikbaarheid met de MRE gemeenten en regionale partners. Om de ambities uit te voeren is een goede financiële huishouding van belang. Financieel staat de gemeente er goed voor. De jaren 2025 en 2028 zijn structureel sluitend, zonder dat we onze ambities bij moeten stellen. Wel blijven we kritisch op de uitgaven die we doen en zullen we zoeken naar mogelijke ruimte binnen de begroting. De middelen die we van het Rijk ontvangen blijven een groot aandachtspunt.

Het gevoerde beleid van de afgelopen jaren heeft er voor gezorgd dat er een buffer is om eventuele tegenvallers op te vangen. Op deze buffer zijn we zuinig, zodat deze ingezet kan worden in financieel mindere tijden. Op die manier kunnen we de ambities die we als gemeente hebben waar blijven maken. Burgemeester en Wethouders van Bergeijk, D. Ewalds

A. Callewaert–de Groot

Gemeentesecretaris

Burgemeester

2

3

Inhoud Leeswijzer .......................................................................................................................................................... 6 Begrotingsbeeld ................................................................................................................................................. 8 Programmaplan ............................................................................................................................................... 12 Taakveld 0: Bestuur en ondersteuning ........................................................................................................ 15 Taakveld 1: Veiligheid .................................................................................................................................. 21 Taakveld 2: Verkeer en vervoer ................................................................................................................... 25 Taakveld 3: Economie.................................................................................................................................. 33 Taakveld 4: Onderwijs..................................................................................................................................

39 Taakveld 5: Sport, cultuur en recreatie ........................................................................................................ 43 Taakveld 6: Sociaal domein ......................................................................................................................... 49 Taakveld 7: Volksgezondheid en milieu....................................................................................................... 55 Taakveld 8: Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing ............................................ 61 Paragrafen ....................................................................................................................................................... 66 Paragraaf Lokale heffingen .......................................................................................................................... 67 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................................................. 72 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen ...................................................................................................... 77 Paragraaf Financiering .................................................................................................................................

84 Paragraaf Bedrijfsvoering............................................................................................................................. 89 Paragraaf Verbonden partijen ...................................................................................................................... 94 Paragraaf Grondbeleid ............................................................................................................................... 106 Paragraaf Wet open overheid .................................................................................................................... 112 Paragraaf Klimaat en duurzaamheid ......................................................................................................... 113 Financiële begroting ...................................................................................................................................... 117 Overzicht van structurele en incidentele baten en lasten .......................................................................... 117 Uiteenzetting financiële positie .................................................................................................................. 120 Investeringen ..............................................................................................................................................

123 Overzicht reserves en voorzieningen ......................................................................................................... 124 Bijlage 1: Lijst van gebruikte afkortingen ................................................................................................... 152 Bijlage 2 subsidieparagraaf ........................................................................................................................ 154

4

5

Leeswijzer De programmabegroting 2025 – 2028 is ingedeeld in een algemeen begrotingsbeeld, de beleidsbegroting en de financiële begroting. Deze begroting is opgesteld conform het gemeentelijk beleid, het Coalitieakkoord 2022 – 2026 en de wet- en regelgeving uit het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV).

Beleidsbegroting De beleidsbegroting bestaat uit het programmaplan en de paragrafen.

Programmaplan In de opbouw van het programmaplan wordt, zoals door de raad vastgesteld, vastgehouden aan de structuur van taakvelden. Vandaar dat elk programma te onderscheiden is naar één enkel taakveld, namelijk: -

Taakveld 0: Bestuur en ondersteuning Taakveld 1: Veiligheid Taakveld 2: Verkeer en vervoer Taakveld 3: Economie Taakveld 4: Onderwijs Taakveld 5: Sport, cultuur en recreatie Taakveld 6: Sociaal domein Taakveld 7: Volksgezondheid en milieu Taakveld 8: Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing

De paragrafen De gemeente dient acht (8) verplichte paragrafen op te nemen in de begroting. Daarnaast heeft zij de vrijheid om daaraan zelf paragrafen toe te voegen, indien de raad op bepaalde onderwerpen specifiek informatie wenst. Lokale heffingen Lokale heffingen zijn inkomsten die de gemeente ontvangt op grond van publiekrechtelijke regels. In de meeste gevallen zijn dit belastingen, heffingen en retributies die de overheid heft op grond van wettelijke bepalingen. Weerstandsvermogen en risicobeheersing Het gemeentelijk weerstandsvermogen geeft de mate aan waarin de Gemeente Bergeijk in staat is financiële tegenvallers op te vangen. Om dit te kunnen moet er een zekere mate van vrije ruimte zijn binnen de begroting en/of de vermogenspositie. Deze vrije ruimte heet dan ook wel de weerstandscapaciteit.

Onderhoud kapitaalgoederen Kapitaalgoederen (onder andere wegen, accommodaties en riolering) zijn eigendommen van de Gemeente Bergeijk in de openbare ruimte. Het beheer en behoud hiervan is een gemeentelijke taak. Wanneer deze niet goed worden onderhouden, is de kans groot dat het aantal klachten van bewoners en andere gebruikers sterk toeneemt. Dit kan leiden tot ad hoc maatregelen en extra grote uitgaven, hetgeen weer kan leiden tot kapitaalvernietiging. Via beheersplannen wordt het onderhoud systematisch uitgevoerd. Financiering Onder financiering worden alle activiteiten verstaan die zich richten op het besturen en beheersen van, het verantwoorden over en het toezicht houden op: - financiële vermogenswaarden - financiële geldstromen - financiële posities - hieraan verbonden risico’s. Bedrijfsvoering Burgers mogen van de overheid verwachten dat zij betrouwbaar en transparant is en rechtmatig, doelmatig, doeltreffend en responsief handelt. De gemeentelijke bedrijfsvoeringorganisatie is daarmee een externe vraaggerichte organisatie. Mede gezien de brede vertakking van deze bedrijfsvoering wordt deze door de externe gerichtheid, de toegenomen transparantie en de kwaliteit van de bedrijfsvoering steeds meer zichtbaar voor de burgers en vormt het daarmee een factor voor het imago van de gemeente.

Verbonden partijen Een verbonden partij is een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin onze gemeente een bestuurlijk en een financieel belang heeft. Onder bestuurlijk belang wordt verstaan een zetel in het bestuur of het hebben van stemrecht. Met een financieel belang wordt bedoeld dat middelen beschikbaar worden gesteld die in geval van faillissement van de verbonden partij en/of als financiële problemen bij de verbonden partij weg zijn en op de gemeente verhaald kunnen worden.

6

Grondbeleid Grondbeleid is geen doel op zich, maar een middel: het is een middel om ruimtelijke doelstellingen op het gebied van de volkshuisvesting, lokale economie, natuur en groen, infrastructuur en maatschappelijke voorzieningen te verwezenlijken. Het is dus niet leidend, maar volgend op deze ruimtelijke doelstellingen. Daarnaast heeft het grondbeleid een grote financiële impact op de gemeente. Wet open overheid De Wet open overheid (verder: ‘Woo’) heeft als doel te zorgen voor een transparante overheid die actief informatie openbaar maakt. De Woo schrijft voor dat er in de jaarlijkse begroting en verantwoording aandacht wordt besteed aan de uitvoering van deze wet.

Klimaat en Duurzaamheid Naast deze verplichte paragrafen is een paragraaf Klimaat en Duurzaamheid opgenomen. Hierin wordt een prominente plek gegeven aan de doelstellingen en ontwikkelingen op dit gebied in de gemeente Bergeijk.

Financiële begroting In dit hoofdstuk wordt een financiële toelichting op de begroting gegeven. Hierin worden onder meer toegelicht: - Het overzicht van baten en lasten; - De toelichting overzicht baten en lasten en - De uiteenzetting financiële positie

Bijlage In de bijlage van deze begroting staat een gedetailleerde lijst van gebruikte afkortingen en is de subsidieparagraaf opgenomen.

7

Begrotingsbeeld Het begrotingsbeeld in de programmabegroting 2025 – 2028 is anders van opzet ten opzichte van voorgaande jaren. Allereerst is het saldo van de begroting weergegeven voor de volledige meerjarenraming. Daarbij zijn financiële posten die zijn toegevoegd aan de begroting, na besluitvorming over de PPN 2025 – 2028, toegelicht in deze paragraaf. Op deze manier willen wij de raad en de

inwoners van gemeente Bergeijk een beter overzicht geven over het verloop van het begrotingssaldo. Ook zijn op deze manier de bijstellingen in één overzicht weergegeven, zodat het totaalbeeld van de begroting direct inzichtelijk is. De nummering van de onderdelen is volgend op de nummering van de PPN 2025 – 2028.

+ = voordeel / - = nadeel Nummer Taakveld Omschrijving Stand begroting na wijziging t/m april 2024 * Mutaties PPN 2025 - 2028 Saldo na de PPN 2025 - 2028 BB25 6 Structurele impuls gemeenschapshuizen BB25 6 Dekking uit stelpost loon- en prijsstijging BB26 6 Bijdrage inventaris en huisvesting Kattendans BB27 0 Ophoging budget verkiezingen BB28 0 Meicirculaire 2024 BB29 0 Rentelasten en rentebaten BB30 0 Bijstelling verbonden partijen BB30 0 Dekking uit stelpost loon- en prijsstijging BB31 1 Vooronderzoek oorlogsrestanten BB31 1 Dekking uit rijksbijdrage BB32 3 Toeristenbelasting BB33 4 Leerlingenvervoer BB34 5 Minder ureninzet Kempenplus BB35 6 Subsidieparagraaf BB36 7 Bijstelling afval BB37 5 Energiekosten sporthallen en accommodaties BB37 5 Dekking uit stelpost loon- en prijsstijging BB38 5 Programmakosten KempenPlus BB39 div. Bijstelling kapitaallasten BB40 7 VGRP 2025 - 2029 BB41 6 Onderzoek voorzieningenplan Riethoven BB42 6 Verbetering toegang sociaal domein BB43 div. Overige bijstellingen Begrotingssaldo 2025 - 2028 na bestemming

2025 742 -1.124 -381 -87 0 -29 6 354 578 -741 364 -45 31 90 -70 50 -23 236 -25 0 -8 111 -57 -55 PM -16 283

(Bedragen X € 1.000) 2026 2027 2028 -741 -1.074 405 -1.321 -1.010 -1.340 -2.062 -2.084 -935 -87 -87 -87 87 87 87 -29 -29 -29 -15 -15 -15 886 797 819 78 78 78 -840 -913 -874 755 823 784 0 0 0 0 0 0 90 90 90 -70 -70 -70 50 50 50 0 0 0 236 236 236 -25 -25 -25 25 25 25 33 45 45 -11 55 -76 115 296 338 0 0 0 0 0 0 -11 -3 -11 -795 -644 430

* De stand van de begroting na wijziging t/m april 2024 wijkt af van het gepresenteerde saldo in de PPN 2025 – 2028. De in februari 2024 besloten extra storting in de voorziening van BORA was per abuis niet opgenomen.

Structureel begrotingssaldo In onderstaand overzicht wordt het structurele begrotingssaldo van gemeente Bergeijk gepresenteerd. Indien de raad instemt met de begroting en

de hierin opgenomen bedragen, is het jaar 2025 structureel sluitend. Dit is voor de Provincie genoeg om te komen tot een positief oordeel over de gemeentelijke begroting.

Presentatie van het structureel begrotingssaldo Saldo van baten en lasten Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves Begrotingssaldo 2025 - 2028 na bestemming Waarvan incidentele baten en lasten Structureel begrotingssaldo

2025 -353 635 283 -592 875

2026 -1.113 318 -795 -112 -683

Bedragen ( x € 1.000) 2027 2028 -1.261 -187 617 617 -644 430 -608 -50 -36 480

8

BB25 Structurele impuls gemeenschapshuizen (€ 87.000 N, dekking uit stelpost loon- en prijscompensatie € 0 oplopend naar € 87.000 V) Onze gemeenschapshuizen vormen een spilfunctie binnen onze kernen. Gemeenschapshuizen bieden een plaats aan het lokale verenigingsleven en vormen een belangrijke plek waar mensen samenkomen, elkaar ontmoeten en waar (inloop) activiteiten plaatsvinden. Onze gemeenschapshuizen zijn allemaal sterk afhankelijk van de beheerdersfunctie. De besturen van de gemeenschapshuizen hebben bij ons gezamenlijk hun zorgen geuit over de begroting 2025 en verder. Alle gemeenschapshuizen hebben de afgelopen periode te maken gekregen met gestegen personeelskosten door diverse CAO verhogingen. Uit een analyse blijkt dat de begrotingen van onze gemeenschapshuizen hierdoor in disbalans zijn. Dit heeft te maken met het feit dat gemeenschapshuizen aan de inkomstenzijde weinig extra’s kunnen realiseren vanwege het feit dat de inkomsten bestaan uit omzet van horeca en verhuur ruimten. De inkomstenkant is de laatste jaren stabiel gebleven. De uitgavenkant is – buiten de invloedsfeer van de besturen om – vanwege de CAO stijging fors gestegen. Wij stellen daarom voor om de subsidie van onze zes (6) gemeenschapshuizen structureel te verhogen met € 87.000, hetgeen een verhoging van € 14.500 per gemeenschapshuis betreft.

Hierdoor bereiken we dat de gemeenschapshuizen niet negatief gaan begroten. Daarnaast stellen we voor om de aangepaste subsidie vanaf 2026 jaarlijks te indexeren. BB26 Bijdrage inventaris en bijdrage huisvestingslasten Kattendans (€ 29.300 N) In het Visiedocument gemeenschapshuizen zijn afspraken gemaakt aangaande de vraag hoe we omgaan met onze gemeenschapshuizen. Vastgesteld is dat onze gemeenschapshuizen een jaarlijkse bijdrage ontvangen voor inventaris en een jaarlijkse bijdrage ontvangen als compensatie voor de huisvestingslasten. Het gemeenschapsdeel van de Kattendans is tot op dit moment niet meegenomen in deze beleidslijn. We stellen voor om dit te uniformeren en ook gemeenschapshuis de Kattendans een jaarlijkse bijdrage te verstrekken voor inventaris en huisvestingslasten voor het deel van het gemeenschapshuis. Op deze manier wordt het gemeenschapshuis gelijk behandeld met de overige Bergeijkse gemeenschapshuizen. Onderzocht is welk deel van de accommodatie van de Kattendans toegerekend kan worden aan de functie gemeenschapshuis en welk deel toegerekend kan worden aan de functie theater. Uit onderzoek blijkt dat de gemeenschapshuisfunctie 41% van de accommodatie inneemt en dat de theaterfunctie 59% van de accommodatie inneemt.

taxatiewaarde van de inventaris van het deel gemeenschapshuis. De taxatiewaarde van de inventaris van het gemeenschapshuis is vastgesteld op € 213.600. De vastgestelde afschrijftermijn bij onze gemeenschapshuizen is 15 jaar. Voorgesteld wordt om vanaf 2024 een jaarlijkse bijdrage beschikbaar te stellen van € 14.200 als bijdrage voor de inventaris voor het deel gemeenschapshuis Kattendans. Dit bedrag dient jaarlijks in een fonds te worden gestort en alleen te worden aangewend bij toekomstige vervangingen voor wat betreft inventaris. Voor het berekenen van de jaarlijkse bijdrage huisvestingslasten ontvangt de Kattendans een bedrag wat gebaseerd is op de verbruikskosten energie. Als peiljaar hebben we de verbruikskosten van tijdvak 2023 genomen. We stellen voor om vanaf 2024 een jaarlijkse bijdrage beschikbaar te stellen van € 15.100 als compensatie voor de verbruik kosten energie voor het deel gemeenschapshuis Kattendans. Dit betreft een vergoeding van het deel gemeenschapshuis, zijnde 41% van de totale accommodatie. BB27 Verkiezingen ( € 6.000 V aflopend naar € 15.000 N) Het budget voor het organiseren van de verkiezingen is niet meer toereikend. Daardoor dient dit structureel bijgesteld te worden, zodat in de toekomst de verkiezingen op dezelfde wijze georganiseerd worden. In 2025 worden geen verkiezingen verwacht, waardoor een gedeelte vrijvalt.

BB28 Meicirculaire 2024 ( € 354.300 V oplopend naar € 819.000 V) De gevolgen van de Meicirculaire 2024 en doorwerking daarvan nemen we op in de begroting 2025-2028. De mutaties in deze circulaire en de nadere detaillering van de mutaties zijn terug te vinden in de raadsinformatiebrief over de Meicirculaire 2024. BB29 Bijstelling rentelasten en rentebaten ( € 577.500 V aflopend naar € 77.500 V) Binnen de begroting is ruimte aangehouden voor toekomstige kortlopende geldleningen en langlopende geldleningen. Op basis van de huidige liquiditeitspositie van de gemeente, is het de verwachting dat in 2025 geen langlopende lening nodig is. Een kortlopende geldlening wordt voorlopig niet verwacht. Daarom zijn de gereserveerde rentelasten hierop bijgesteld.

Voor het berekenen van de jaarlijkse bijdrage inventaris hanteren we de vastgestelde 9

BB30 Bijstelling verbonden partijen ( € 740.750 N oplopend naar € 874.300 N, dekking uit stelpost loon- en prijscompensatie € 363.800 V oplopend naar € 784.400V) De gemeente is onderdeel van diverse verbonden partijen. Op basis van de vastgestelde begrotingen van de verbonden partijen, wordt de geraamde bijdrage bijgesteld in de gemeentelijke begroting. Voor 2025 is de stelpost loon- en prijscompensatie niet toereikend, waardoor een gedeelte gedekt wordt uit het begrotingssaldo. Dit geldt ook voor de hogere lasten die niet het gevolg zijn van indexeringen. BB31 Vooronderzoek oorlogsrestanten ( € 45.000 N, dekking uit rijksbijdrage € 30.600 V) Vanuit het verleden zijn onontplofte oorlogsresten achter gebleven op het grondgebied van Bergeijk. Bij grondwerkzaamheden kunnen deze ontploffen en kan de veiligheid van inwoners in gevaar komen. Bij dergelijke grondwerkzaamheden is een werkgever/opdrachtgever dan ook verplicht om veiligheidsmaatregelen te nemen. Met een gemeentebreed vooronderzoek wordt hieraan invulling gegeven en kunnen veiligheidsvragen goed beantwoord worden waardoor de veiligheidsrisico’s door meer inzicht en gerichte maatregelen in risicogebieden afnemen. BB32 Toeristenbelasting (€ 90.000 V) Op basis van de ontvangen cijfers van de grootste ondernemers die toeristenbelasting betalen, wordt de totaal geraamde opbrengst bijgesteld met € 140.000.

Van deze hogere opbrengst is € 50.000 gebruikt ter dekking van het voorstel voor personele capaciteit. Het restant van € 90.000 wordt ten gunste gebracht van het begrotingssaldo. De raming is gebaseerd op de reële inkomsten. BB33 Leerlingenvervoer ( € 70.000 N) Vanwege een (beperkte) toename in het aantal ritten, een NEA indexering op de tarieven van de vervoerder, een aantal 'uitschieters' (naar bijvoorbeeld een vergelegen school) en verdere toename van maatwerktrajecten is extra budget nodig om het leerlingenvervoer uit te voeren. BB34 Minder ureninzet Kempenplus, gedeeltelijk terugdraaien ophoging budget groen ( € 50.000 V) Er is overleg geweest met VeBeGo en Kempenplus (in het kader van het groencontract). En nu blijkt er een rekenfout gemaakt te zijn in het contract, zoals aangegeven bij BB14 in de PPN 2025 – 2028. Dit resulteert in een voordeel van € 50.000.

volledig benut is voor het jaar 2025, wordt dit gedekt uit het saldo. BB36 Bijstelling afvalstoffenheffing ( € 236.100 V) Bij de berekening voor de afvalstoffenheffing voor 2025 zijn alle uitgaven geactualiseerd. Hierbij is ook een andere toerekening van kosten gehanteerd ten opzichte van voorgaande jaren. Dit resulteert in een hogere extracomptabele kostentoerekening ten opzichte van voorgaande jaren. Deze hogere toerekening leidt tot een voordeel voor het begrotingssaldo. Maar leidt ook tot hogere tarieven bij de afvalstoffenheffing. BB37 Bijstellen energiekosten gemeentelijke sporthallen en gemeentelijke accommodaties (€ 25.000 N) Door een prijsstijging van ons energiecontract dienen de budgetten voor de energiekosten van onze sporthallen en onze gemeentelijke accommodaties structureel bijgesteld te worden met respectievelijk € 10.000 en € 15.000. Dit zodat de budgetten aansluiten bij de werkelijke uitgaven. BB38 Bijstelling programmakosten KempenPlus ( € 8.000 N oplopend naar € 45.000 V) Op basis van de Marap van KempenPlus worden de programmakosten bijgesteld. Dit zit onder andere in het leefgeld voor vluchtelingen in Oekraïne en de terugbetaling van de tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers.

BB39 Bijstelling kapitaallasten ( €111.450 V aflopend naar € 75.950 N) Het doorschuiven van de investeringskredieten en de bijbehorende afschrijvingslasten zorgen voor fluctuaties op de afschrijvingslasten. Deze zijn meerjarig verwerkt in de programmabegroting. BB40 Verbreed gemeentelijk rioleringsplan 2025 – 2029 ( € 57.100 N oplopend naar € 337.800 V) In september heeft de raad het vernieuwde VGRP aangenomen. De hiermee samenhangende begrotingswijziging is verwerkt in de programmabegroting 2025 – 2028. De doorbelasting van interne kosten (personeel) zorgt meerjarig voor een stijging van het tarief. Omdat deze interne kosten (personeel) op een andere wijze al zijn gedekt, komt het voordeel van het VGRP ten gunste van het begrotingssaldo. Daarnaast wijkt 2025 af door een voordeel op de rentecomponent, wat leidt tot een aanpassing in de storting aan de voorziening. Voor de exploitatie is dit een nadelig effect. In de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen is een nadere toelichting gegeven.

BB35 Bijstelling subsidieparagraaf ( € 23.100 N) Op basis van de nieuwe aanvragen voor subsidies worden de geraamde subsidies bijgesteld. Omdat de stelpost loon- en prijscompensatie 10

BB41 Onderzoek naar voorzieningenplan Riethoven ( € 55.000 N) Bij de raadsbehandeling van de perspectievennota is een motie aangenomen over de uitwerking van een voorzieningenplan inclusief huisvesting basisschool St. Willibrordus. De beschikbare ambtelijke capaciteit die zich bezig houdt met deze vraagstukken, is op dit moment volledig ingezet op lopende dossiers. Doorschuiven van deze dossiers is geen optie, waardoor wordt voorgesteld het onderzoek uit te laten voeren door een externe partij. Hiervoor wordt een budget opgenomen van € 55.000. BB42 Verbetering toegang sociaal domein ( PM ) In het raadsvoorstel ‘Beoordelingskader Verbetering Sociaal Domein’ van 18 april 2024 heeft u

kaders gesteld aan het onderzoek naar en proces van verbetering toegang. Middels een apart raadsvoorstel wordt u als raad in staat gesteld een keuze te maken over het vervolg. BB43 Overige bijstellingen lager dan de verantwoordingsgrens (€ 15.760 N, aflopend naar € 10.540 N) Hieronder vallen bijstellingen die onder de verantwoordingsgrens vallen van € 15.000 en voortkomen uit reguliere afspraken. De bijstellingen hebben betrekking op onder andere de bijdrage VNG en de bijdrage voor de collectieve vervoersvoorziening. Deze bijstellingen worden binnen de programma’s niet apart toegelicht.

11

Programmaplan

12

Portefeuillehouders

Taakveld 0 Bestuur en ondersteuning

13

Portefeuillehouders Burgemeester A. Callewaert-de Groot Wethouder S. Luijten Wethouder M. Kuijken

Taakveld 0 Bestuur en ondersteuning

Wethouder M. van Dalen

Wat willen wij bereiken en wat gaan wij doen?

Beleid

Mutaties t.o.v. vorige programmabegroting

Verbonden partijen

Ontwikkelingen

Beleidsindicatoren

Wat gaat het kosten?

Taakveld 0 Bestuur en ondersteuning

14

Taakveld 0: Bestuur en ondersteuning Wat willen wij bereiken en wat gaan wij doen? Gemeente Bergeijk is ambitieus en pakt de ambities gezamenlijk op. Dit doen wij als raad en college samen met onze medewerkers die zich dagelijks in zetten om dit mogelijk te maken, maar ook met onze inwoners, ons bruisend verenigingsleven en de Bergeijkse ondernemers. Optimaal in stelling brengen van de raad ter bevordering van hun kaderstellende en controlerende taken Het college informeert de raad proactief, tijdig en compleet. Dit gebeurt door raadsinformatiebrieven, raadsinformatieavonden, adequate beantwoording van raadsvragen en het uitsturen van persberichten. Op deze manier krijgt de raad alle ruimte om haar kaderstellende en controlerende rol goed in te vullen. De raad bouwt samen met het college aan een nog betere gemeente. De partijen zetten in op samenwerking en nemen zelf het initiatief om inhoudelijke discussies te voeren. Nadat standpunten zijn gedeeld, wordt op de inhoud beslist met respect voor het democratisch proces en het democratisch besluit. Samen met buurgemeenten optimaliseren wij de samenwerking om gezamenlijke uitdagingen in de regio voortvarend op te pakken. GRSK, KempenPlus, MRE, GGD, ODZOB, Veiligheidsregio en politie zijn belangrijke partners om gemeenteoverstijgende taken uit te voeren.

Denk hierbij aan uitdagingen die niet stoppen bij onze gemeentegrens of waarvoor de benodigde/vereiste kennis te specifiek is om binnen één (1) gemeente voorhanden te hebben. De gemeente staat dicht bij haar inwoners, zodat onderling nauw samengewerkt kan worden. Er is ruimte voor maatwerk en particuliere initiatieven. Gemeente Bergeijk kent een gemeenschap die sterk is doordat inwoners, verenigingen, clubs en maatschappelijke instellingen worden ondersteund en aangemoedigd om initiatieven te ontplooien. Goede transparante dienstverlening aan inwoners, ondernemers en bezoekers van Bergeijk Als gemeente bieden wij veel verschillende producten aan onze inwoners. Wij richten ons op het zo goed mogelijk faciliteren van onze inwoners, ondernemers en bezoekers. Centraal hierin staan communicatie, informatievoorziening en digitalisering. Door de ontwikkelingen te monitoren en te benutten maken wij onze dienstverlening elke dag een beetje beter. Dit doen wij binnen de kaders die de wet ons daartoe biedt. Persoonlijk contact, zoals balie en telefonisch contact zijn voor ons

belangrijk. Met de Woo wordt steeds meer overheidsinformatie actief openbaar gemaakt. Het blijven investeren in duurzame samenwerking Samenwerken is van groot belang om de ambities, opgaven en uitdagingen van gemeente Bergeijk te realiseren. Hiervoor werkt de gemeente samen met de 21 gemeenten in de MRE-regio Eindhoven. Subregionaal werkt Bergeijk intensief samen met de Kempengemeenten. Dit gebeurt zowel formeel in gemeenschappelijke regelingen als informeel. Ook werkt de gemeente samen met ondernemers, onderwijsinstellingen en maatschappelijke organisaties. Regionale samenwerking In 2023 is door de 21 gemeente in de MRE-regio een nieuw samenwerkingsakkoord voor de periode 2023 t/m 2025 afgesloten. In 2024 en 2025 wordt invulling gegeven aan dit samenwerkingsakkoord op de inhoudelijke thema's Wonen & ruimte, Mobiliteit, Economie, Energietransitie en Transitie landelijk gebied. Daarbij is het thema ‘Ruimte en wonen’ een nieuw thema ten opzichte van het vorige samenwerkingsakkoord. Dit komt voort uit de grote (ruimtelijke) opgaven waar de MRE-regio Eindhoven de komende jaren voor staat, namelijk: vanwege de sterk groeiende economie, welke blijkt uit de toename van werkgelegenheid met circa 100.000 banen. Om dit te faciliteren realiseren we bedrijventerreinen en mobiliteitsoplossingen om dat te faciliteren en circa 100.000 woningen gereed voor 2040.

Naast de ruimtelijke consequenties van deze 'schaalsprong' op het gebied van wonen, werken en mobiliteit is er ook aandacht voor de sociaal-maatschappelijke en ecologische consequenties. Dit gebeurt onder de vlag van 'brede welvaart', dat bij alle inhoudelijke thema's terugkomt. Dit wordt in 2025 verder worden geconcretiseerd, onder andere door de inventarisatie van aanwezige en extra benodigde voorzieningen. Kempensamenwerking De Kempensamenwerking is deels formeel vormgegeven in de ‘Gemeenschappelijke regeling samenwerkende Kempengemeenten’ (verder: ‘GRSK’) op het gebied van maatschappelijke dienstverlening (verder: MD) en een shared service centre (verder: ‘SSC’). De informele samenwerking omvat allerlei taakgebieden. Door de schaalsprong van de regio werken de Kempengemeenten ook steeds actiever samen op de thema's wonen, economie, mobiliteit, transitie landelijk gebied en energietransitie. In 2021 is een Kempische Ontwikkelstrategie opgesteld, eind 2024 stellen de gemeenteraden een vervolg vast. Deze wordt in 2025 vertaald naar uitvoeringsmaatregelen. 15

De colleges van de vier (4) Kempengemeenten komen tweemaal per jaar samen voor de Kempische Omgevingsdag. Deze is ter voorbereiding van de regionale Omgevingsdag. Daarbij worden voornamelijk ruimtelijke strategische onderwerpen met elkaar afgestemd. De gemeenteraden ontmoeten elkaar bij Kempenbrede raadsinformatieavonden. Twee (2) keer per jaar organiseren de gemeenteraden (inclusief Oirschot) een Kempencongres. De raden bepalen zelf de agenda en de inhoudelijke thema's die zij gezamenlijk willen behandelen. In verschillende werkvormen wisselen zij hierover met elkaar van gedachten. Dit kunnen ruimtelijke thema's zijn, maar het congres wordt soms ook breder ingestoken. Vervolg Ontwikkelstrategie De Kempen De Kempengemeenten stellen eind 2024 een vervolg op Ontwikkelstrategie De Kempen vast. Dit is een ruimtelijke strategie op het gebied van wonen, werken, voorzieningen en mobiliteit. Daarbij is nadrukkelijk aandacht voor de effecten op de thema's welzijn, samenleving en natuur en klimaat. Het doel is een strategische koers voor de Kempen om de genoemde schaalsprong goed te laten landen in de Kempen met een streefbeeld voor 2040 in de vorm van een voorkeursscenario. In 2025 werken we het voorkeursscenario verder uit op de inhoudelijke thema’s. Goed werkgeverschap Onze medewerkers zijn het grootste kapitaal van de gemeente.

Goed werkgeverschap is de basis om deze medewerkers een stabiele en kwalitatieve gemeentelijke organisatie te bieden. Dit is hiermee de basis voor een krachtige gemeente. Gemeente Bergeijk investeert zowel in voldoende en gekwalificeerd personeel, als in het stimuleren van de ontwikkeling van dit personeel. Zo stuurt de gemeente op een gezonde werkbelasting en werkdruk. In 2025 wordt de aandacht voor medewerkers en werkdruk verder doorgezet. In deze krappe arbeidsmarkt wordt ingezet op het behoud en de ontwikkeling van medewerkers. Daarnaast wordt de formatie uitgebreid om de ambitie en dienstverlening te garanderen bij de toenemende vraag vanuit de schaalsprong van de regio en de druk vanuit wet- en regelgeving. Met goede arbeidsmarktcommunicatie wordt een aantrekkelijk en realistisch beeld neergezet voor nieuwe medewerkers.

erfpachtgronden, waarbij een evenwicht wordt gevonden tussen financiële belangen van de gemeente en (erf-)pachter in relatie tot maatschappelijke doelen. Het in 2014 gestarte beleid om jaarlijks pachtvrije grond te verkopen als een structurele dekkingsmogelijkheid wordt geleidelijk verder afgebouwd. Voorwaarde bij verkoop is dat deze ten dienste staat van structuurversterking van de landbouw, realisatie van natuurdoelstellingen, woningbouw, bedrijventerreinen of infrastructuur. Om schommelingen in opbrengsten op te kunnen vangen is er een Algemene Reserve Behoedzaamheid Grondtransacties gevormd. In 2025 wordt de structurele opbrengst hiervan verder gefaseerd afgebouwd. Ruilingen ten behoeve van bovenstaande doelen worden op kleinere schaal met individuele agrariers, en op grotere schaal in GGA-verband, uitgevoerd. De aantallen hectares worden minder (steeds meer gronden liggen ten slotte op de juiste plek), maar zodra kansen zich voordoen, anticipeert de gemeente hierop. De gemeente verpacht gronden met oog voor bodem en waterkwaliteit, omgeving en de pachters. Bij het herzien van het pachtbeleid medio 2025 zullen (pacht)voorwaarden worden afgestemd op goed landbouwkundig gebruik van grond, duurzaamheid, maar ook op de uitvloeisels van het ‘Didam-arrest’.

Bergeijk is een financieel gezonde gemeente, we houden het huishoudboekje op orde De gemeente heeft een gezonde financiële basis, die we voor de toekomst willen behouden. We richten ons op een structureel sluitende begroting, waarin het meerjarenperspectief na de zogenoemde ‘ravijnjaren’ 2026 en 2027 weer sluitend moet worden. Gelet op deze ravijnjaren presenteren we daarom een structureel sluitende begroting voor de jaren 2025 en 2028. Voor de ravijnjaren maken we het tekort inzichtelijk en nemen we geen ingrijpende maatregelen (bezuinigingen of lastenverzwaring) om deze jaren structureel sluitend te krijgen. Dit is pas aan de orde op het moment dat ook de jaren 2028 en verder niet langer structureel sluitend gemaakt kunnen worden. Van belang blijft om een goede prioritering en een realistische raming te maken van de kosten die gemoeid zijn met de uitvoering van het beleid. Zo kunnen wij de doelen die we hebben gesteld realiseren of , indien nodig, tijdig bijsturen. Niet alleen beleidsmatig, maar ook financieel.

Duurzaam beheer van gemeentelijke eigendommen, pacht- en erfpachtgronden Bij duurzaam beheer van gemeentelijke eigendommen is goed rentmeesterschap een centraal begrip. Dit betekent een duurzaam beheer van gemeentelijke eigendommen, pacht- en 16

Het behouden van een aanvaardbare belastingdruk die past binnen het voorzieningenniveau van de gemeente Bergeijk De belastingdruk bestaat uit de onroerende zaak belasting (OZB), riool- en afvalstoffenheffing. De riool- en afvalstoffenheffing zijn momenteel kostendekkend. Deze diensten worden zo efficiënt en effectief mogelijk uitgevoerd, zodat de heffingen reëel blijven. Ook de OZB wordt op een aanvaardbaar niveau gehouden. Als belangrijke inkomstenbron beweegt deze mee met de loon- en prijsontwikkeling. Lastenverzwaring wordt enkel doorgevoerd indien daar tegenover meer voorzieningen staan of indien dit noodzakelijk is voor het behoud van bestaande voorzieningen.

Gemeentelijk beleid -

-

-

Gedragscode integriteit dagelijks bestuur en volksvertegenwoordigers gemeente Bergeijk (2019) Kempen dienstverleningsconcept (2013) Reglement van Orde gemeente Bergeijk (2019) Convenant Dorpsraden (2020) Nota reserves en voorzieningen (2024 2028) Rechtspositie raads- en commissieleden en rechtspositie burgemeester en wethouders gemeente Bergeijk (2019) Financiële verordening gemeente Bergeijk (2025)

Mutaties meerjarenraming 2025-2028 ten opzichte van programmabegroting 2024 Bestaand beleid BB01 Algemene uitkering (€ 369.400 V, oplopend naar € 1.221.500 V)) De gevolgen van de September- en Decembercirculaire 2023 en de doorwerking daarvan op de

uitgavenbudgetten werden opgenomen in de PPN 2025 – 2028.

Omschrijving Begroting gemeentefonds (conform Meicirculaire 2023) Mutaties Septembercirculaire 2023 Mutaties Decembercirculaire 2023 1. Totaal mutaties Totaal gemeentefonds Doorwerking Septembercirculaire 2023 Doorwerking Decembercirculaire 2023 2. Totaal doorwerking Bijstelling (1+2)

2025 35.803 411 -31 380 36.183 -11 0 -11 369

BB02 Loon- en prijsontwikkeling (€ 112.000 N, oplopend naar € 1.272.000 N) Voor loon- en prijsontwikkelingen zijn stelposten in de begroting opgenomen. Op basis van de laatste inzichten van het Centraal Economisch Planbureau worden deze stelposten opgenomen. De stelpost wordt gebruikt om indexeringen bij externe partners (verbonden partijen en contractpartners) op te vangen. Alle voorstellen met betrekking tot indexering worden daarom gedekt uit deze post. Indien de stelpost in de toekomst niet toereikend is, komen voorstellen direct ten laste van het saldo.

werkzaamheden en de mogelijke dekking. Hierdoor is de dekking als volgt tot stand gekomen: - Structurele inzet CDOKE middelen € 100.000; - Extra inkomsten leges € 200.000; - Extra inkomsten uit anterieure overeenkomsten € 150.000; - Extra inkomsten uit toeristenbelasting € 50.000.

BB03 Versterking ambtelijke capaciteit ( € 980.000 N, dekking uit diverse posten € 500.000 V) De uitbreiding gaat uit van 12 fte met een kostenpost van € 980.000. Daarbij is binnen de budgetten gekeken naar mogelijke dekking van deze formatie. Hierbij is aansluiting gezocht tussen de

2026 34.550 358 4 362 34.912 -10 0 -10 352

Bedragen x € 1.000 2027 2028 35.400 36.302 894 1.220 4 4 898 1.224 36.298 37.526 -3 -3 0 0 -3 -3 895 1.221

Voor bedrag van € 480.000 is geen dekking aanwezig, dit wordt uit het begrotingssaldo gedekt. BB04 Baten OZB (€ 32.000 N, aflopend naar € 25.000 N) De indexering van de OZB is voor 2025 e.v. lager dan bij de programmabegroting 2024 – 2027 ingerekend. De herberekening komt uit op een nadeel van € 32.000 voor 2025 aflopend naar € 25.000 nadeel.

17

BB05 Verbruiksgoederen en algemene benodigdheden (€ 44.000 N, dekking uit stelpost loon- en prijscompensatie € 22.000 V) Sinds 2022 is dit budget niet bijgesteld. De afgelopen jaren worden meer gebruiksgoederen en algemene benodigdheden binnen het gemeentehuis verbruikt. Denk hierbij aan kantinebenodigdheden, koffie, thee, toiletartikelen en kantoorbenodigdheden. Ook de prijs van deze artikelen is de afgelopen jaren gestegen. Voor € 22.000 wordt dit gedekt uit de stelpost loon- en prijscompensatie. BB06 Bijstelling verzekering (€ 20.000 N, dekking uit stelpost loon- en prijscompensatie € 20.000 V) De kosten voor de verzekeringen zijn vanwege indexering gestegen. De budgetten worden hierop aangepast. BB07 Dividenduitkering BNG (€ 55.000 N) Jaarlijks wordt dividend uitgekeerd aan de aandeelhouders van de BNG. Op basis van de resultaten is de dividenduitkering per aandeel € 2,16. Met ca 81.000 aandelen, is er over 2023 een dividenduitkering van ca. € 175.000. Hiermee dienen de inkomsten in de begroting structureel met € 55.000 afgeraamd te worden. BB08 Schoonmaakkosten gemeentehuis en gemeentewerf (€ 25.000 N) Per 1 januari 2023 is KempenPlus wegens te weinig capaciteit gestopt met de schoonmaakwerkzaamheden van het gemeentehuis en de gemeentewerf.

De gemeente werd derhalve gedwongen tot een overeenkomst met een commerciële partij, waarbij de kosten voor schoonmaak dusdanig hoger uitvallen dan de kosten bij KempenPlus. BB23 Vervanging bedrijfskeuken gemeentehuis (€ 60.000 netto investering, € 6.000 afschrijvingslast N) In 2002 is de bedrijfskeuken van het gemeentehuis voor de laatste keer volledig vervangen. De nu bestaande apparatuur is verouderd en vertoont soms gebreken. Om de veiligheid van onze medewerkers te borgen en de bedrijfskeuken aan te laten sluiten op de huidige regelgeving is

vervanging nodig. De inschatting is dat dit circa € 60.000 zal kosten. BB27 Verkiezingen ( € 6.000 V aflopend naar € 15.000 N) Het budget voor het organiseren van de verkiezingen is niet meer toereikend. Daardoor dient dit structureel bijgesteld te worden, zodat in de toekomst de verkiezingen op dezelfde wijze georganiseerd worden. In 2025 worden geen verkiezingen verwacht, waardoor een gedeelte vrijvalt. BB28 Meicirculaire 2024 ( € 354.300 V oplopend naar € 819.000 V) De gevolgen van de Meicirculaire 2024 en doorwerking daarvan nemen we op in de begroting 2025-2028. De mutaties in deze circulaire en de nadere detaillering van de mutaties zijn terug te vinden in de raadsinformatiebrief over de Meicirculaire 2024. BB29 Bijstelling rentelasten en rentebaten ( € 577.500 V aflopend naar € 77.500 V) Binnen de begroting is ruimte aangehouden voor toekomstige kortlopende geldleningen en langlopende geldleningen. Op basis van de huidige liquiditeitspositie van gemeente Bergeijk, is het de verwachting dat in 2025 geen langlopende lening nodig is. Een kortlopende geldlening wordt voorlopig niet verwacht. Daarom zijn de gereserveerde rentelasten hierop bijgesteld. BB30 Bijstelling verbonden partijen ( € 740.750 N oplopend naar € 874.300 N, dekking uit stelpost loon- en prijscompensatie € 363.800 V oplopend naar € 784.400 V) We zijn onderdeel van diverse verbonden partijen.

Op basis van de vastgestelde begrotingen van de verbonden partijen, wordt de geraamde bijdrage bijgesteld in de gemeentelijke begroting. Voor 2025 is de stelpost loon- en prijscompensatie niet toereikend, waardoor een gedeelte gedekt wordt uit het begrotingssaldo. Dit geldt ook voor de hogere lasten die niet het gevolg zijn van indexeringen.

18

Nieuw beleid NB06 Bijstelling werkmaterieel en toevoegen jaarschijf 2028 (€ 267.000 netto investering, € 14.700 afschrijvingslasten oplopend naar € 26.700 N (2029)) Het krediet voor de gladheidsbestrijding in 2025 moet worden bijgesteld met € 147.000 op basis van actualisatie van de prijzen van het vervangingsplan werkmaterieel. Daarnaast nemen we de kredieten voor het jaar 2028 van het vervangingsplan voor werkmaterieel op, waarvan € 80.000 voor drie bedrijfswagens van de buitendienst worden besteed en € 40.000 voor bedrijfswagen voor de BOA’s en E-bikes in 2028.

NB12 Visie op bedrijfsvoering en externe dienstverlening (€ 50.000 N) Gemeente Bergeijk is een dienstverlenende organisatie richting de inwoners en ondernemers van Bergeijk. Daarvoor is duidelijke en eigentijdse communicatie en goede bereikbaarheid via verschillende kanalen erg belangrijk. In 2025 wordt de visie van de organisatie verder uitgewerkt in een eigentijdse visie op dienstverlening. Daarmee bieden we duidelijkheid aan inwoners, ondernemers, partners en medewerkers over onze dienstverlening. Ook biedt dit kaders voor toekomstige keuzes. De bedrijfsvoering van de organisatie omvat de werkprocessen en interne dienstverlening en advisering. We stellen in 2025 een visie op de bedrijfsvoering op welke gelijk zal lopen met de visie omtrent de externe dienstverlening.

gevolgen van deze plannen kenbaar worden in de Septembercirculaire. Voor 2026 en 2027 blijven de zogenaamde ravijnjaren nog aanwezig, maar deze laten we conform advies zien. We nemen geen besluiten om deze jaren het saldo op nul te krijgen als hier geen aanleiding voor is.

Ontwikkelingen en trends Ontwikkeling Gemeentefonds en algemene uitkering Ten tijde van het opstellen van deze begroting is er nog geen doorrekening bekend van de plannen van het nieuwe kabinet. De verwachting is dat de

-

Verbonden partijen -

Metropoolregio Eindhoven -

Gemeenschappelijke Regeling Samenwerking Kempengemeenten. Brabant Water N.V. BNG Bank N.V.

Wat gaat het kosten? Taakveld 0: Bestuur en ondersteuning

Bedragen in € 1.000 Lasten Baten Saldo taakveld excl mutaties reserves Mutaties reserves storting Mutaties reserves onttrekking Saldo taakveld incl mutaties reserves

Realisatie

Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting na wijziging 2023 2024 2025 2026 2027 2028 10.982 12.411 12.452 13.436 14.402 15.052 40.680 42.503 44.095 43.450 44.845 46.158 29.698 30.092 31.643 30.014 30.442 31.106 12.133 440 0 0 0 0 3.766 956 167 167 167 167 21.331 30.608 31.810 30.182 30.610 31.273

Beleidsindicatoren Naam Indicator Formatie Bezetting Apparaatskosten Externe inhuur Overhead

Eenheid Fte per 1.000 inwoners Fte per 1.000 inwoners Kosten per inwoner Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen % van totale lasten

Bron Eigen gegevens Eigen gegevens Eigen gegevens Eigen gegevens Eigen gegevens

Peiljaar Bergeijk 2025 6,47 2025 5,65 2025 444 2025 3,6% 2025

13,7%

19

Portefeuillehouder

Burgemeester A. Callewaert-de Groot

Taakveld 1 Veiligheid

Wat willen wij bereiken en wat gaan wij doen?

Beleid

Mutaties t.o.v. vorige programmabegroting

Verbonden partijen

Ontwikkelingen

Beleidsindicatoren

Wat gaat het kosten?

20

Taakveld 1: Veiligheid Wat willen wij bereiken en wat gaan wij doen? Gemeente Bergeijk streeft naar een samenleving waarin mensen oog hebben voor elkaar en schouder aan schouder staan om samen veilig te kunnen wonen, te werken en recreëren. Integrale veiligheid in Bergeijk betekent sámen (met inwoners en professionele partners) werken aan verbetering van de lokale veiligheid, onder regie van de gemeente. Als gemeente vinden wij het belangrijk dat onze burgers en ondernemers meehelpen bij de bestrijding van de (georganiseerde) criminaliteit. Dat kan door ogen en oren open te houden en verdachte situaties (eventueel anoniem) te melden. Het Integraal Veiligheidsplan 2023-2026 is op 26 januari 2023 vastgesteld. Hierin worden onder andere de thema’s ondermijning, jeugd en digitale veiligheid als prioriteit benoemd. Samen met het hieruit voortvloeiend Uitvoeringsprogramma vormt het de basis voor het veiligheidsbeleid van de gemeente Bergeijk en de andere zeven (7) Kempen gemeenten. Deze thema’s worden niet separaat toegelicht in de begroting maar hebben onverminderd onze aandacht. De gemeente is regisseur op het gebied van integrale veiligheid. De gemeente pikt signalen uit de samenleving op, brengt partners bij elkaar en enthousiasmeert deze, coördineert het proces, maakt afspraken en inventariseert activiteiten, stemt af en monitort en evalueert de effecten.

Integrale veiligheid omvat zowel sociale veiligheid als fysieke veiligheid. Het verhogen van de sociale veiligheid betekent overlast en criminaliteit verminderen en de veiligheidsgevoelens van mensen te verhogen. Het verbeteren van de fysieke veiligheid richt zich op het verhogen van de brandveiligheid, het voorkomen en bestrijden van natuurrampen en op het beperken van risico´s van gevaarlijke stoffen. Leven in gemeente Bergeijk is mede veilig, nu er een sterke sociale cohesie in de kernen aanwezig is. Gemeente Bergeijk kent een bloeiend verenigingsleven. Kennen en gekend worden is erg belangrijk, evenals meedoen in de samenleving. Zo blijft er zorg en aandacht voor de medemens en verbondenheid in en met de buurt. In Bergeijk doen we het samen én met lef. De gemeente ondersteunt en stimuleert initiatieven die bijdragen aan de veiligheid en leefbaarheid De dorpsraden en dorpsondersteuners vervullen op het gebied van veiligheid en leefbaarheid een belangrijke rol. Buurtpreventie is een effectief middel waarmee inwoners preventief veiligheid en leefbaarheid onder de aandacht van hun

buurtgenoten kunnen brengen. Momenteel zijn er 45 buurtpreventiegroepen binnen de gemeente actief. Het versterken en uitbreiden van deze buurtpreventiegroepen heeft continue de aandacht. Middels verschillende vormen van communicatie roepen wij mensen op verdachte situaties te melden bij de politie, de gemeente of Meld Misdaad Anoniem. Buurtbemiddeling wordt, in daarvoor in aanmerking komende gevallen, ingezet. Het is de verantwoordelijkheid van de gemeente om samen met inwoners en de betrokken instanties als politie en het Veiligheidsregio ervoor te zorgen dat inwoners zich veilig voelen. De gemeentelijke handhavers in de openbare ruimte vormen een belangrijk instrument in het gemeentelijke beleid en opereren op het snijvlak van leefbaarheid en veiligheid. De focus ligt nadrukkelijk niet alleen op handhaving en inzet van strafrechtelijke bevoegdheden. Aspecten als ‘zichtbaar zijn’, balans tussen preventie en repressie en een verbindende proactieve houding richting burgers en andere zorg- en veiligheidsprofessionals zijn minstens zo belangrijk. Wij stimuleren derhalve bewustwording en nemen inwoners mee in ons veiligheidsbeleid. Zo worden er samen stappen gezet om ondermijnende criminaliteit aan te pakken.

Bij calamiteiten zal de gemeente samen met (veiligheid)partners adequaat handelen, ondersteuning en hulp bieden Op het gebied van crisisbeheersing is gemeente Bergeijk zo goed mogelijk voorbereid op incidenten die zich voor kunnen doen binnen de gemeentegrenzen. Dit door middel van het investeren in het opleiden en trainen van de crisisfunctionarissen en het organiseren van (ramp-)oefeningen. Een incident van enige omvang kan echter door een gebrek aan voldoende mensen en middelen niet zelfstandig door één gemeente worden aangepakt. Dat maakt samenwerking in regionaal verband tussen gemeenten noodzakelijk. Bij calamiteiten wordt steeds tot het uiterste ingespannen om getroffen burgers/bedrijven daar waar mogelijk met raad en daad bij te staan. Deze samenwerking - ook buiten de landsgrenzen - zal de komende jaren worden doorgezet. Bureau Bevolkingszorg (onderdeel van de VRBZO) wordt continu doorontwikkeld, zodat de kwaliteit van de crisisbeheersing en rampenbestrijding ook in zowel onze eigen gemeente als binnen de samenwerking van de gemeenschappelijke regeling met de VRBZO in de toekomst gewaarborgd blijft.

21

Wij zetten in op het vergroten van het bewustzijn én zelfredzaamheid van inwoners, ondernemers, instellingen en andere betrokkenen op het terrein van brandveiligheid Er wordt invulling gegeven aan het programma ‘Brandveilig Leven van de Veiligheidsregio’. De kennis en het verantwoordelijkheidsbesef van burgers, ondernemers, instellingen en andere betrokkenen op het terrein van brandveiligheid, willen we vergroten en de gewenste gedragsverandering realiseren. Dit wordt bereikt door onder andere het geven van voorlichting over brandveilig bewustzijn. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van informatieavonden, artikelen in het gemeentelijk huis-aan-huisblad of social media, woningchecks en lespakketten. Door aan te sluiten bij bestaande acties en projecten zoals Veilig Ondernemen en bewustwordingsacties vanuit Rijk, geven wij aandacht aan het vergroten van de zelfredzaamheid van inwoners. Ook is er aandacht om te komen tot een Natuurbeheersplan de Kempen.

Gemeentelijk beleid -

-

Regionaal Crisisplan 2024-2027 Algemene Plaatselijke Verordening gemeente Bergeijk (2024) Integraal Veiligheidsplan De Kempen 2023-2026 Regionaal risicoprofiel 2019 Evenementenbeleid 2016 Nota Integraal Horecabeleid 2011 BIBOB beleid 2018 Prostitutiebeleid 2000 Coffeeshopbeleid 1997 Damoclesbeleid 2022 Preventie en handhavingsplan alcohol 2023-2026 Beleidsnota aanpak wild crossen 2013 Uitvoerings- en Handhavingsstrategie VTH gemeente Bergeijk 2024-2027 Beleidsnota huiselijk geweld 2008 Beleidsregels ten aanzien van slipjachten 2017 Alcohol en Horecasanctiebeleid gemeente Bergeijk 2015 Sluitingsuurbeleid horecabedrijven 2024 Terrassenbeleid 2019

Regionaal Veiligheidsplan Oost-Brabant 2023-2026

Mutaties meerjarenraming 2025-2028 ten opzichte van programmabegroting 2024 Bestaand beleid BB31 Vooronderzoek oorlogsrestanten ( € 45.000 N, dekking uit rijksbijdrage € 30.600 V) Vanuit het verleden zijn onontplofte oorlogsresten achter gebleven op het grondgebied van Bergeijk. Bij grondwerkzaamheden kunnen deze ontploffen en kan de veiligheid van inwoners in gevaar

komen. Bij dergelijke grondwerkzaamheden is een werkgever/opdrachtgever dan ook verplicht om veiligheidsmaatregelen te nemen. Met een gemeentebreed vooronderzoek wordt hieraan invulling gegeven en kunnen veiligheidsvragen goed beantwoord worden waarmee de veiligheidsrisico’s afnemen door meer inzicht en gerichte maatregelen in risicogebieden.

Nieuw beleid NB02 Anti discriminatie voorziening (€ 18.000 N) De bestaande Anti Discriminatie Voorziening moet een professionaliseringsslag uitvoeren na landelijk onderzoek vanuit het rijk. De LEV groep voert deze wettelijke taak voor ons uit. De kosten van deze voorziening gaat trapsgewijs verhoogd

worden, zodat zij geleidelijk kunnen groeien in formatie en voldoen aan de taak welke is opgelegd vanuit het Rijk. Voor 2025 betekent dat een totale kostenpost van € 17.565. Voor de toekomst is vanuit het Rijk aangekondigd te komen met een structurele decentralisatie uitkering waarbij extra middelen voor preventie discriminatie aan gemeenten beschikbaar worden gesteld.

Ontwikkelingen en trends

helaas niet mogelijk om vooraf een concrete inschatting te maken van de daaraan gerelateerde kosten daar het onduidelijk is hoe lang (en in welke omvang) deze crisis voortduurt. De Rijksoverheid compenseert de gemeenten in de gemaakte kosten.

Crisisopvang ontheemden uit Oekraïne De gemeente heeft in 2025 een taak in de opvang van ontheemden uit Oekraïne. We spannen ons in om conform regionale afspraken onderdak te bieden aan ontheemden uit Oekraïne. Het is

22

Verbonden partijen -

Veiligheidsregio Brabant Zuidoost Zorg- en Veiligheidshuis Brabant Zuidoost

Wat gaat het kosten? Taakveld 1: Veiligheid

Realisatie

Bedragen in € 1.000 Lasten Baten Saldo taakveld excl mutaties reserves Mutaties reserves storting Mutaties reserves onttrekking Saldo taakveld incl mutaties reserves

Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting na wijziging 2023 2024 2025 2026 2027 2028 3.988 2.224 2.258 2.213 2.212 2.212 3.357 110 33 3 3 3 -631 -2.114 -2.225 -2.210 -2.210 -2.210 0 0 0 0 0 0 20 0 0 0 0 0 -611 -2.114 -2.225 -2.210 -2.210 -2.210

Beleidsindicatoren Naam Indicator Verwijzingen Halt Winkeldiefstallen Geweldsmisdrijven Diefstallen uit woning Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)

Eenheid Verwijzingen Halt per 1.000 jongeren Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners

Bron Bureau Halt CBS CBS Politie

Aantal per 1.000 inwoners

Politie

Peiljaar < 25.000 Bergeijk 2023 9,0 7,0 2023 1 0,5 2023 2,5 3,1 2023 1,1 1,8 2023

4,0

3,4

23

Portefeuillehouder Wethouder M. Kuijken

Taakveld 2 Verkeer en vervoer

Wat willen wij bereiken en wat gaan wij doen?

Beleid

Mutaties t.o.v. vorige programmabegroting

Verbonden partijen

Ontwikkelingen

Beleidsindicatoren

Wat gaat het kosten?

24

Taakveld 2: Verkeer en vervoer Wat willen wij bereiken en wat gaan wij doen? Schaalsprong Brainport Eindhoven De Brainportregio Eindhoven is de snelst groeiende economische regio van Nederland. Op diverse beleidsvelden, waaronder mobiliteit, wordt de komende jaren ingezet op een mobiliteitstransitie en het faciliteren van de schaalsprong die we doormaken. In het kader van de schaalsprong is de regio een Brainportdeal aangegaan met de Provincie en het Rijk. De raad heeft in 2023 hiervoor de benodigde middelen in de begroting opgenomen. In het voorjaar van 2024 is bekend geworden dat de regio bovenop de Brainportdeal ook een Beethovendeal is aangegaan. In het najaar van 2024 zijn deze afspraken nader uitgewerkt en zijn afspraken gemaakt over de financiering van deze plannen. Onder de noemer “Project Beethoven” hebben Rijk en regio gewerkt aan een omvangrijk pakket van maatregelen. Project Beethoven behelst maatregelen voor onderwijs, kennis en de ruimtelijke infrastructuur. Hiervoor wordt in totaal € 2,51 miljard uitgetrokken. In 2025 zullen de financiële gevolgen voor de 21 gemeenten bekend zijn. Later in 2025 zullen de gemeenteraden worden gevraagd de benodigde cofinanciering in haar begrotingen op te nemen vanaf 2026 en verder.

Samenwerkingsovereenkomst Regionale Mobiliteit MRE 2024-2030 Op 23 juni 2016 is de Bereikbaarheidsagenda door de wethouders van de 21 deelnemende gemeenten ondertekend. Binnen de Bereikbaarheidsagenda zijn afspraken gemaakt en geprogrammeerd. Eind 2023 is gestart met het opstellen van een nieuwe samenwerkingsovereenkomst. Op 30 mei 2024 is de raad akkoord gegaan met deze samenwerkingsovereenkomst. Met het aangaan van deze samenwerkingsovereenkomst is de Bereikbaarheidsagenda uit 2016 komen te vervallen waarin onder andere financiele afspraken gemaakt. Deze financiële middelen zijn destijds door de gemeenteraden in de begrotingen opgenomen. Met het aangaan van deze samenwerkingsovereenkomst Regionale Mobiliteit MRE 2024-2030 zijn deze financiële middelen één op één overgegaan naar de MRE, welke nu zorgdraagt voor de aansturing en afstemming als het gaat om regionale opgaven en projecten. Regionale Mobiliteitsvisie MRE 2040 In 2024 heeft de raad ingestemd met de Regionale Mobiliteitsvisie MRE 2040. Met deze mobiliteitsvisie zet de Metropoolregio Eindhoven met haar 21 gemeenten een stip op de horizon wanneer het om mobiliteit gaat. De huidige mobiliteitsgroei en brede welvaart vragen om een mobiliteitstransitie. Gezien de brede welvaart kijken we

naar de dimensies leefomgeving, bereikbaarheid, gezondheid en veiligheid. We zetten in op één (1) regionaal mobiliteitssysteem, geheten “Daily Urban System”. De uitdaging is om gezamenlijk oplossingen te vinden die reizen in de hele regio mogelijk maken voor bewoners, bezoekers en andere gebruikers binnen en buiten de regio. Meerjaren Multimodaal Mobiliteitspakket In de Regionale Mobiliteitsvisie MRE 2040 is het Meerjaren Multimodaal Mobiliteitspakket (verder: ‘MMMP’) geïntroduceerd. Dit Meerjaren pakket is de basis voor de regionale opgaven die wij hebben met de 21 gemeenten. Het pakket omvat projecten, verbindingen en opgaven voor zowel auto, fiets, OV en Hubs, Smart Mobility en gedragsverandering. Basis voor dit pakket is de Ontwikkelstrategie Zuidoost-Brabant (2023) en de Regionale Mobiliteitsvisie MRE 2040. Aan de hand van dit pakket worden jaarlijks afspraken gemaakt met de Provincie en mogelijk het Rijk over externe dekking of bijdragen. In het najaar van 2024 is dit pakket nader uitgewerkt. De financiële gevolgen voor gemeente Bergeijk worden in 2025 in de PPN en begroting verwerkt. Sub-regionale samenwerking Gemeente Bergeijk werkt op het gebied van regionale mobiliteit intensief samen binnen de sub-regio De Kempen, met als doel de samenwerking in deze gebieden te versterken en gezamenlijke standpunten in te kunnen nemen bij gezamenlijke belangen die er spelen.

Een van de gezamenlijke belangen is de doorstroming op de A67, traject Belgische grens – de Hogt. Als subregio de Kempen blijven wij aandacht vragen voor de doorstroming op dit wegvak. De belangrijkste mobiliteitsvraagstukken zijn opgenomen in de Mobiliteitsstrategie de Kempen (2020), welke de basis vormt voor de Kempische inbreng binnen de regionale samenwerking. In 2024 hebben de Kempengemeenten een gezamenlijke sub-regionale ontwikkelstrategie uitgewerkt, namelijk de “Ontwikkelstrategie De Kempen”. In 2025 wordt de strategie uitgewerkt in concrete deelprojecten welke mogelijk zullen leiden tot nieuwe mobiliteitsvraagstukken. In 2025 zal daarom de Mobiliteitsstrategie de Kempen worden geactualiseerd en aan de vier (4) gemeenteraden van de Kempen gemeenten worden voorgelegd. Naast de samenwerking op Kempenniveau is gemeente Bergeijk agenda lid binnen de sub-regio Zuid waaraan naast Bergeijk ook de gemeenten, Cranendonck, Heeze-Leende, Valkenswaard, Waalre, Weert en Nederweert deelnemen. 25