Document · PDF

Boekwerk PPN 2026-2029

Commissie Algemene Bestuurlijke Zaken 12 juni 2025, gemeente BergeijkBij agendapunt: Perspectievennota 2026-202911.731 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Inhoud Inhoud ...................................................................................................................................................... 2 Aanbiedingsbrief ...................................................................................................................................... 4 Leeswijzer ................................................................................................................................................ 6 Samenvatting en voorstel college ........................................................................................................... 8 1.

Inleiding ......................................................................................................................................... 10

Financiële kaders begroting .......................................................................................................... 11

Financiële positie ........................................................................................................................... 15

Financieel overzicht beleidsitems .................................................................................................. 17

Toelichting beleidsitems ................................................................................................................ 21

Ruimte voor beleid ......................................................................................................................... 29

Perspectievennota 2026 – 2029

Aanbiedingsbrief Aan de leden van de Raad van de gemeente Bergeijk Geachte dames en heren, Voor u ligt de Perspectievennota 2026-2029 (verder: ‘PPN’). Deze PPN vormt de opmaat naar de Programmabegroting 2026–2029, waarin we de koers voor de komende jaren verder concretiseren. De ambities van onze gemeente zijn groot en blijven onverminderd leidend voor ons handelen. We bouwen voort op het coalitieakkoord, waarvan al veel doelstellingen zijn gerealiseerd. We gaan de resterende ambities in het nieuwe begrotingsjaar oppakken. Een belangrijk speerpunt blijft de woningbouwopgave. Er wordt stevig ingezet op de realisatie van 3.000 nieuwe woningen. We beseffen dat het bouwen van woningen alleen niet voldoende is; voorzieningen zijn essentieel voor het behoud van een sterke en hechte gemeenschap. Daarom bevat deze PPN voorstellen zoals het verhogen van de subsidie voor de bibliotheek en het Aquinohuis. Ook de infrastructuur is hierbij van belang, in het kader van de fietsambitie is er een investering opgenomen om de fietsverbinding Witrijt op te waarden. Dit is immers een druk bereden toeristische fietsroute. Bergeijk is trots op haar groene karakter – en dat willen we behouden én versterken. We blijven investeren in een groene leefomgeving, zowel in de kernen als in het buitengebied.

In deze PPN zijn bijvoorbeeld voorstellen opgenomen voor laanbeplanting, bosomvorming en het bosbeheerplan. Op verzoek van uw raad zijn bovendien de budgetten voor het beheer van openbare ruimte en accommodaties bijgesteld, zodat we het beheer en (groot) onderhoud blijvend kunnen waarborgen. Een gezonde financiële basis is cruciaal om onze ambities te realiseren. De gemeente Bergeijk staat er al jaren financieel solide voor. We beschikken over een ruime buffer om eventuele tegenvallers op te vangen. Het jaar 2026 wordt landelijk geduid als ‘ravijnjaar’ – een moment waarop gemeenten geconfronteerd worden met een terugval in middelen. Dankzij onze stabiele financiële positie zijn ingrijpende maatregelen voor Bergeijk niet nodig. De Voorjaarsnota van het Rijk kondigt extra middelen aan om deze terugval te dempen en stijgende kosten – zoals in de jeugdzorg – op te vangen. De exacte bedragen zijn op dit moment nog niet bekend. Deze middelen zijn daarom nog niet verwerkt in deze PPN. Zodra de informatie uit de Meicirculaire beschikbaar is, informeren wij u hierover via een raadsinformatiebrief. We verwachten desondanks een sluitende begroting aan u te kunnen presenteren, zelfs zonder inzet van de algemene reserve. Met vertrouwen kijken wij vooruit.

De PPN vormt de basis voor het vervolg van deze bestuursperiode én biedt perspectief op een toekomst waarin Bergeijk duurzaam, leefbaar en veerkrachtig blijft. Burgemeester en Wethouders van Bergeijk, D. Ewalds

W.J.G. Delissen – van Tongerlo

Gemeentesecretaris

Burgemeester (wnd.)

Perspectievennota 2026 – 2029

Leeswijzer Hoe is de PPN 2026-2029 opgebouwd? - In de inleiding worden de relevante beleidsontwikkelingen gepresenteerd. Deze zijn in veel gevallen nog niet in financieel perspectief te plaatsen. Toch kunnen deze een dusdanige impact hebben op de gemeente, waardoor zij deze Perspectievennota (verder: ‘PPN’) benoemd worden. - In de PPN worden uitgangspunten benoemd. De raad stelt deze vast, zodat deze gehanteerd worden bij het opstellen van de Programmabegroting 2026 – 2029 (verder: ‘Begroting’) - Paragraaf 3 Financiële positie geeft inzicht in het begrotingsbeeld indien alle voorgestelde mutaties uit de PPN worden overgenomen. Tevens wordt een actueel inzicht gegeven in de reserve- en voorzieningen posities en de weerstandratio. - In paragraaf 4 zijn de voorgestelde mutaties opgenomen in een overzicht. Deze zijn nader uitgewerkt in paragraaf 5. In paragraaf 6 is de ruimte voor beleid opgenomen.

Perspectievennota 2026 – 2029

Samenvatting en voorstel college De PPN is de start van een nieuwe budgetcyclus. Dit is het moment voor uw raad om het college richting te geven voor het opstellen van de begroting. U stelt middels dit document de kaders voor het opstellen van de Programmabegroting 2026 – 2029. De afgelopen jaren is het begrotingsbeeld variërend geweest, waarbij met name de circulaires hebben gezorgd voor positieve saldi. Ook in deze PPN is de verwachting dat de Meicirculaire, die eind mei ontvangen wordt, een belangrijke invloed gaat hebben op het saldo voor de komende jaren. In de Voorjaarsnota van het Rijk, is opgenomen dat gemeenten extra geld krijgen (via de Meicirculaire). Wat dit precies betekent voor gemeente Bergeijk is op het moment van schrijven van deze PPN 2026 – 2029 onduidelijk. Zodra de Meicirculaire is ontvangen brengen wij de consequenties voor onze begroting in beeld en informeren wij u via een raadsinformatiebrief. In deze PPN brengen wij daarom bijstellingen op bestaand beleid, maar ook nieuw beleid in beeld. Daarbij is het belangrijk te vermelden dat de

Provincie controleert op een structureel sluitende begroting in 2026. Wij stellen dan ook voor deze lijn te volgen voor de begroting. Met deze PPN stelt u de algemene uitgangspunten vast. Het college hanteert deze uitgangspunten voor het opstellen van de Begroting 2026-2029. Om mogelijkheden achter de hand te hebben, mocht het begrotingsbeeld voor 2026 negatief zijn, is een paragraaf Ruimte voor beleid opgenomen. Deze paragraaf is geen voorstel van het college, maar geeft uw raad de mogelijkheid om richting te geven. Richting om daarmee het college de opdracht te geven om, indien noodzakelijk, met voorstellen tot een sluitende begroting te komen. In feite is het mogelijk om al het beleid van de gemeente tegen het licht te houden, zo ook het voorgestelde nieuwe beleid. U kunt aangeven waar mogelijkheden tot vermindering van uitgaven of verhoging van inkomsten mogelijk zijn. En welke omvang hieraan gekoppeld is. U bent aan zet om die richting te geven.

Wij stellen uw raad voor om: 1. De financiële kaders zoals opgenomen in hoofdstuk 2 vast te stellen.

Perspectievennota 2026 – 2029

1. Inleiding Wij bevinden ons in het laatste van de raadsperiode. De afgelopen jaren is er veel opgepakt, maar blijven de uitdagingen groot. Met deze PPN 2026 – 2029 geeft de raad het college de financiële kaders aan, waarmee de Begroting 2026-2029 voorbereid kan worden. De PPN 2026-2029 heeft als uitgangspunt de geamendeerde Programmabegroting 2025 - 2028, vastgesteld op 7 november 2024 en de begrotingswijzigingen tot en met 10 april 2025. De 1e Burap 2025 laat een verwacht begrotingssaldo 2025 zien van € 1.392.000 negatief. De schommelingen in de begrotingssaldi van de gemeente blijven ook de komende jaren onverminderd aanwezig. De PPN 2026 – 2029 is een momentopname met de kennis die nu aanwezig is. Tot aan de begroting zullen diverse factoren invloed hebben op het saldo zoals gepresenteerd in deze PPN 2026 – 2029. Denk hierbij aan de Meicirculaire en het begrotingsakkoord. Wij zullen uw raad dan ook op de hoogte blijven houden van veranderingen, zodat uw raad haar kader stellende rol kan blijven uitvoeren. Coalitieakkoord De coalitiepartijen sloten het coalitieakkoord "Samen werken aan een nog beter Bergeijk" voor de periode 2022 - 2026. De coalitie streeft naar

Perspectievennota 2026 – 2029

een leefbaar Bergeijk voor iedereen met doelen op de thema's ‘Samen leven in levendige kernen’, ‘Toekomstbestendige omgeving’ en ‘Ondernemende en betrokken gemeente’. Externe ontwikkelingen Naast de zaken die in het coalitieakkoord zijn opgenomen, zijn er vele externe ontwikkelingen. Belangrijk om hierin te noemen zijn de Ontwikkelstrategie De Kempen en ontwikkelingen op het gebied van Jeugd/WMO. A. Ontwikkelstrategie De Kempen Bergeijk maakt deel uit van een regio die een bijzondere ontwikkeling doormaakt. De hightechindustrie en hoogwaardige maakindustrie groeien snel. De regio groeit daardoor tot 2040 naar verwachting met 100.000 woningen. De gemeente Bergeijk heeft hierdoor een grote opgave: 3.000 nieuwe woningen bouwen voor 2040. Daarbij horen ook de infrastructuur, bedrijventerreinen en voorzieningen. B. Maatschappelijke dienstverlening De kosten bij maatschappelijke dienstverlening nemen fors toe. Enerzijds is er sprake van toenemende vergrijzing, waardoor meer mensen gebruik van de WMO voorzieningen. Anderzijds zien wij een toename in het gebruik van de jeugdzorg en de bijbehorende kosten. Dit is een landelijke tendens.

2. Financiële kaders begroting Algemeen Het algemene uitgangspunt is een sluitende begroting. Wettelijk gezien hoeft alleen het 1 e begrotingsjaar structureel sluitend te zijn. Wanneer dit niet het geval is, moet de begroting meerjarig (laatste jaarschijf) structureel sluitend zijn. Wij streven naar het aanbieden van een begroting die tenminste in het begrotingsjaar 2026 structureel sluitend is.

Aandachtspunten toezichthouder Jaarlijks brengt de Provincie een begrotingscirculaire uit met daarin een aantal specifieke onderwerpen, die als aanvulling gelden op het Gemeenschappelijk financieel toezichtkader 2020 (verder: ‘GTK’). De belangrijkste onderdelen uit de begrotingscirculaire zijn: - Een nieuwe notitie grondbeleid vanuit Besluit Begroting en Verantwoording (verder: ‘BBV’); - Actualisatie notitie incidentele-structurele baten en lasten; - Actualisatie Kadernota rechtmatigheid; - Eigen bijdrage WMO uitgesteld; - Eventuele bezuinigingen voortkomend uit de lagere inkomsten uit de algemene uitkering in 2026 dienen concreet toegelicht te worden;

Indien een gemeente een begrotingstekort heeft (maar wel een positief structureel en reëel evenwicht), dient in het raadsbesluit te worden opgenomen hoe het tekort in het begrotingsjaar wordt gedekt: Ofwel er dient expliciet besloten te worden hoe een begrotingstekort wordt gedekt (bijvoorbeeld door inzet van de algemene reserve); De begroting van een gemeenschappelijke regeling is leidend bij het opstellen van de eigen begroting en bijbehorende cijfers.

Circulaires gemeentefonds De September- en Decembercirculaire uit het jaar 2024 zijn verwerkt in de financiële prognose van deze PPN. Gelet op de tijdspanne van behandeling is het niet mogelijk om de uitkomsten van de Meicirculaire 2025 op te nemen in deze PPN. Na het uitbrengen van de Meicirculaire zullen wij de effecten in beeld brengen en de raad hierover middels een raadsinformatiebrief informeren. De PPN 2026 – 2029 met als aanvulling de Meicirculaire vormt de basis voor het opstellen van de Begroting 2026 – 2029.

Uniforme verdeling in taakvelden De begroting wordt ingedeeld in de volgende taakvelden: Taakvelden 0. Bestuur en ondersteuning 1. Veiligheid

5. Sport, cultuur en recreatie 6. Sociaal domein

2. Verkeer en vervoer

7. Volksgezondheid en milieu

3. Economie 4. Onderwijs Tabel 1 Taakvelden

8. Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing

Paragrafen Het BBV schrijft voor gemeenten een achttal verplichte paragrafen voor. Daarnaast kunnen gemeenten desgewenst eigen paragrafen toevoegen. Vanaf het begrotingsjaar 2019 is een paragraaf Klimaat en Duurzaamheid opgenomen in de begroting van gemeente Bergeijk. Deze paragraaf wordt de komende jaren gehandhaafd, omdat het klimaat in de nadrukkelijke belangstelling van alle fracties staat. Aangezien maatregelen op het gebied van klimaat door alle taakvelden heen lopen, monitoren wij dit door middel van een aparte paragraaf. Uniforme set beleidsindicatoren De set van verplichte beleidsindicatoren is constant in beweging. In de Begroting 2026-2029 nemen wij de beleidsindicatoren op conform de op Perspectievennota 2026 – 2029

dat moment meest actuele set indicatoren. De set beleidsindicatoren en bijbehorende gegevens is terug te vinden op de website Waarstaatjegemeente.nl via de tegel ‘Besluit Begroting en Verantwoording’. Hier vindt u onder andere: - Een uitgebreide toelichting op de indicatoren en - indicatoren van andere gemeenten waarmee een vergelijking gemaakt kan worden met de eigen gemeente. Rentelasten De omslagrente voor rentetoerekening is op basis van deze PPN bepaald op 1%.De omslagrente is ook van toepassing op de rentetoerekening aan de grondexploitaties. Over het eigen vermogen wordt geen rente meer berekend. 11

Dit is conform de aanbevelingen uit de Notitie rente 2023 van de Commissie BBV.

overheadkosten. De directe kosten worden direct verantwoord op het betreffende taakveld.

Voor het opstellen van de Begroting 2026 – 2029 wordt de omslagrente nogmaals berekend en opgenomen in de paragraaf Financiering. De Commissie BBV doet geen uitspraken over de wijze waarop gemeenten hun tarieven (met name riool- en afvalstoffenheffing) dienen te berekenen. Fiscaal juridisch gezien is het toegestaan om een redelijk deel van de rentelasten mee te nemen in de kostenopstelling die ten grondslag ligt aan de tariefberekening. Wat een individuele gemeente redelijk vindt, dient vervolgens wel volgens BBV artikel 10 lid c gemotiveerd te worden toegelicht in de paragraaf Lokale heffingen, waarin de beleidsuitgangspunten moeten worden toegelicht. Wij houden bij het berekenen van de heffingen rekening met de omslagrente.

Waardering en afschrijving vaste activa De afschrijvingen op investeringen vinden plaats conform de vigerende Financiële verordening van de gemeente Bergeijk. Om de administratieve lasten te beperken, is een ondergrens ingebouwd voor activering. Voor investeringen met maatschappelijk nut in de openbare ruimte is deze vastgesteld op € 25.000. Onvoorzien In de Begroting 2026 wordt hiervoor € 25.000 geraamd. Dit budget is niet gelabeld aan programma’s. Het college heeft het mandaat tot het doen van uitgaven tot € 20.000 per keer.

Beleidsuitgangspunten Financiële verordening Overhead en toerekening apparaatskosten Voor de berekening van kostendekkende tarieven en de grondexploitatie hanteren wij een verdeelsleutel voor het toerekenen van de overheadkosten. Deze wordt als volgt bepaald: doorbelaste loonkosten gedeeld door de totale loonkosten vermenigvuldigd met de totale

Reserves en voorzieningen Stortingen in voorzieningen en toevoegingen aan reserves (evenals onttrekkingen uit reserves) vinden plaats conform de vastgestelde uitgangspunten zoals vermeld in de vigerende nota reserves en voorzieningen. Indien er vastgestelde beheerplannen zijn (inclusief het bij de beheerplannen behorende kwaliteitsniveau), worden de stortingen in de voorzieningen hierop gebaseerd.

Algemene lastenontwikkeling Loonontwikkeling In de Meicirculaire wordt jaarlijks als onderdeel van de verwachte overheidsconsumptie bepaald wat de ingeschatte stijgingen van de lonen en salarissen zijn. Dit is gebaseerd op het Centraal Economisch Plan (verder: ‘CEP’). In het CEP 2025 zit de eerste doorkijk naar 2026. De maatstaf die we hanteren wordt ook bij de belangrijkste verbonden partijen gehanteerd. Dit is

de maatstaf ‘Loonvoet sector overheid’. Ten opzichte van de loonontwikkeling die wij reeds voorzien hadden in onze meerjarenbegroting fluctueert deze. Het percentage komt overeen met het CAO voorstel voor de jaren 2025 – 2026, de verdeling is afwijkend. De volgende percentages worden gehanteerd:

Omschrijving Raming begroting 2025 Loonvoet sector overheid CEP 2025 Bijstelling begroting 2026 - 2029

2026 4,40% 2,00% -2,40%

2027 3,80% 5,10% 1,30%

2028 4,80% 4,20% -0,60%

2029 4,00% 4,50% 0,50%

Tabel 2 Loonvoet sector overheid

Een negatief percentage in bovenstaande tabel betekent dus dat indexatie opgenomen in de begroting, hoger is dan de indexatie die op dit

Prijsontwikkeling Voor de begroting en de meerjarenplanning geldt in principe de nullijn. Dit betekent dat de budgetten niet standaard verhoogd worden. Hierop zijn enkele uitzonderingen, te weten: - Wettelijke tarieven (bijvoorbeeld leges paspoorten); - Contractueel overeengekomen indexeringen; - Prijzen van dienstverlening door derden (bijvoorbeeld verzekeringspremies) en Perspectievennota 2026 – 2029

moment wordt voorzien. De indexatie wordt in dit geval naar beneden bijgesteld.

overige onvermijdelijke kostenstijgingen als gevolg van marktwerking en inflatie. Hiervoor geldt het algemene percentage.

Wij werken met een stelpost loon-prijsstijging. De hoogte ervan is gebaseerd op de beïnvloedbare uitgavenbudgetten in de begroting.

Voor de algemene prijsontwikkeling in deze PPN baseren wij de gegevens op de in het CEP opgenomen prijs netto materiële

overheidsconsumptie (verder: ‘IMOC’). In het CEP is daarvoor de volgende basis gehanteerd:

Omschrijving Raming begroting 2025 IMOC Bijstelling begroting 2026 - 2029

2026 2,20% 2,10% -0,10%

2027 2,20% 2,20% 0,00%

2028 2,20% 2,20% 0,00%

2029 2,20% 2,30% 0,10%

Tabel 3 Prijsontwikkeling IMOC

Algemene ontwikkeling baten Algemene uitkering De raming van de algemene uitkering in de Begroting wordt gebaseerd op de door het Rijk verstrekte gegevens in de Meicirculaire 2025. De Meicirculaire is de meest actuele raming. De Septembercirculaire 2025 volgt pas na het opstellen van de Begroting. Eventuele significante wijzigingen als gevolg van deze circulaire worden via een separate raadsinformatiebrief inzichtelijk gemaakt. Voor de meerjarenplanning is uitgegaan van lopende prijzen (dus inclusief inflatie). Indexering baten Het Rijk compenseert gemeenten voor kostenstijgingen als gevolg van prijsontwikkeling en loonontwikkeling. Dit doet ze door bijstelling in de algemene uitkering conform bovenstaande cijfers. Dit is echter niet voldoende om alle stijgende lasten die uit loon- en prijsontwikkeling voortkomen te compenseren. De gemeente heft daarom belastingen en heffingen. Deze stellen wij jaarlijks bij. Net als bij de verbonden partijen hanteren wij een gewogen indexering. Gemiddeld genomen komen de verbonden partijen uit op gewogen indexering die gebaseerd zijn op een verhouding van 1/3 prijsontwikkeling en 2/3 loonontwikkeling. Dit is ook bij de gemeente een reële verhouding. Hiermee is er sprake van uniforme uitgangspunten. Gebaseerd op dit uitgangspunt komen wij daarmee op een indexering van 2,03% in 2026.

Dit percentage rekenen wij over alle inkomsten (bijvoorbeeld Onroerende Zaken Belasting (verder: ‘OZB’), leges, huurinkomsten), behalve wanneer daar specifieke afspraken onder liggen of er wettelijke regels gevolgd moeten worden, te weten: - Voor riool- en afvalstoffenheffing worden kostendekkende tarieven gehanteerd; - Leges die van rijkswege gemaximeerd zijn (b.v. paspoorten en rijbewijzen); - De leges binnen een titel mogen maximaal kostendekkend zijn; - Het tarief voor de toeristenbelasting bedraagt 3,11% van de omzet. Dit betekent als de omzet stijgt, de toeristenbelasting automatisch meegroeit;

Perspectievennota 2026 – 2029

Pachten en erfpachten worden bepaald op grond van de ‘Nota erfpachtbeleid 2012’ en ‘Nota Pachtbeleid 2007’ en lopende contracten en daarin opgenomen indexeringen worden gerespecteerd.

Grondtransacties pachtgronden In het verleden zijn afspraken gemaakt met de Provincie over het structureel opnemen van inkomsten uit grondverkopen. Voor de jaren 2026 (€ 200.000) en 2027 (€ 100.000) zijn nog inkomsten geraamd. Daarna vervalt deze afspraak en zullen grondverkopen als incidentele boekwinst worden opgenomen. Voor de jaren 2026 en 2027 zal dit gebeuren wanneer de verkoopwaarde de geraamde waarde overschrijdt. Grondexploitaties Bij de opstelling van de calculaties van de grondexploitaties wordt uitgegaan van de een aantal parameters. Deze parameters worden conform de grondnota bij de jaarrekening en begroting geactualiseerd: - Rentelasten op basis van de omslagrente 1%; - Disconteringsvoet 2% (verplicht); - Kostenstijging 2%; - Opbrengstenstijging 2%. Bij de opstelling van de begroting wordt op basis van geactualiseerde cijfers bezien of het rente omslagpercentage toe te rekenen rente gehandhaafd kan blijven op 1%. De disconteringsvoet van 2% is gebaseerd op het streven van de EU om de inflatie rond dit percentage te laten uitkomen. In die lijn stellen wij voor om in de calculaties zowel de kosten als opbrengsten met dit percentage te laten stijgen. Hierbij respecteren wij eerder gesloten overeenkomsten. Met deze kosten- en opbrengstenstijging volgen wij de marktontwikkelingen van dit moment.

In de calculaties gaan wij ervan uit dat de inkomsten maximaal vijf (5) jaar geïndexeerd worden. Dit conform eerder vastgestelde besluitvorming. Verbonden partijen De mutaties worden verwerkt in de Begroting 2026-2029.

Overig Voor het begrotingsjaar en de meerjarenplanning gaan wij uit van de hoogte van het aantal woningen en inwoners per 1 januari 2025. Omdat de realisatie van de geplande woningbouw een hoge mate van onzekerheid kent, worden woningbouwprognoses niet meegenomen.

Perspectievennota 2026 – 2029

Dit is geheel in overeenstemming met het voorzichtigheidsprincipe en de algemene regels van verantwoording: lasten nemen zodra zij voorzien zijn en baten nemen zodra zij gerealiseerd zijn.

3. Financiële positie De financiële positie van gemeente Bergeijk is medebepalend voor de keuzes en prioriteiten die de raad kan stellen. Het financieel meerjarenperspectief Om een goed beeld te krijgen in de mogelijkheden wordt allereerst het financiële perspectief voor de jaren 2026-2029 bepaald. Dit is als volgt tot stand gekomen: - Startpositie is de geamendeerde programmabegroting 2025, vastgesteld op 7 november 2024 en de begrotingswijzigingen tot en met 10 april 2025; - De jaarschijf 2029 is toegevoegd; - De financiële kaders conform hoofdstuk 2; - De mutaties van de algemene uitkering volgens de September- en Decembercirculaire 2024

De meerjarige mutaties uit de op 26 juni 2025 geagendeerde vast te stellen 1e Burap 2025. De meicirculaire is nog niet verwerkt in het genoemde saldo; Indien de begroting niet sluitend is kan de algemene reserve voor € 1,7 miljoen worden ingezet, als structurele dekking (op basis van de jaarstukken 2024).

Wanneer alle voorstellen uit hoofdstuk 4 ‘Financieel overzicht beleidsitems’ van deze PPN verwerkt worden, geeft dat onderstaand begrotingsbeeld. Dit is uitgesplitst in een structureel en een incidenteel beeld.

Structureel begrotingssaldo Stand begroting 2025 na wijzigingen t/m april 2025 Mutaties PPN 2026 - 2029 Totaal structureel begrotingssaldo Tabel 4 Structureel begrotingssaldo

2026 -575 -467 -1.042

2027 304 -21 282

Bedragen x € 1.000 2028 2029 827 813 -226 795 601 1.609

Incidenteel begrotingssaldo Stand begroting 2025 na wijzigingen t/m april 2025 Mutaties PPN 2026 - 2029 Totaal incidenteel begrotingssaldo Tabel 5 Incidenteel begrotingssaldo

2026 -82 -856 -938

2027 -810 -8 -817

Bedragen x € 1.000 2028 2029 -260 -260 50 50 -210 -210

Totaal begoting Stand begroting 2025 na wijzigingen t/m april 2025 Mutaties PPN 2026 - 2029 Totaal saldo na PPN 2026-2029 Tabel 6 Totaal begrotingssaldo

2026 -657 -1.323 -1.980

2027 -506 -29 -535

Bedragen x € 1.000 2028 2029 568 554 -176 845 391 1.399

Perspectievennota 2026 – 2029

Ontwikkelingen reserves en voorzieningen De financiële positie van de gemeente wordt mede bepaald door de inzichten in de positie van de reserves en voorzieningen gedurende de looptijd van de PPN 2026-2029. De reservepositie wordt veelal beïnvloed door de verwachte toevoegingen vanuit de resultaten van de grondexploitaties. Van belang hierbij is het moment dat die middelen ook daadwerkelijk beschikbaar komen. Dit omdat zonder die zekerheid voorgenomen beleidsvoornemens mogelijk in gevaar komen. Adequate inschattingen, met de nodige waarborgen, zijn daarom van groot belang. Het meest actuele overzicht van de reserves en voorzieningen is te vinden in de Jaarstukken 2024. Bergeijk is een financieel gezonde gemeente en het is van belang dit ook zo te houden. Er is een buffer in de vorm van reserves, welke nodig is om tegenvallers in projecten op te kunnen vangen. Daarnaast zijn de inkomsten uit het gemeentefonds onzeker. Ratio weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit bestaat uit middelen en mogelijkheden waarover de gemeente de beschikking heeft/kan beschikken om niet-begrote kosten te dekken. Met ingang van de Begroting 2025-2028, wordt de weerstandscapaciteit uitgedrukt in twee (2) delen in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Het eerste deel betreft de weerstandscapaciteit van het vermogen, ook wel incidentele weerstandscapaciteit genoemd.

Deze weerstandscapaciteit kan slechts eenmalig worden ingezet om tegenvallers op te vangen. Het tweede deel is de weerstandscapaciteit van de exploitatie, ook wel de structurele weerstandscapaciteit genoemd. Deze capaciteit kan permanent worden ingezet om tegenvallers op te vangen. De belangrijkste componenten

Bij de actualisatie van de grondexploitaties zijn de parameters waarop de calculaties worden berekend op actualiteit beoordeeld en is gekeken naar de inschattingen van de fasering. Mogelijk heeft dit negatieve effecten op de grondexploitaties en daarmee op toekomstige winsten en verliezen. Winstneming bij grondexploitaties Bij grondexploitaties moet tussentijds winst worden genomen volgens de zogenaamde percentage of completion-methode (POCmethode). Dit houdt in dat er winst wordt genomen op basis van de gerealiseerde uitgaven en inkomsten afgezet tegen de volledige uitgaven en inkomsten van een plan. In de Jaarstukken 2024 zijn de prognoses volledig geactualiseerd. Daarbij zijn eventuele winsten genomen en verliezen voorzien.. Bij het opstellen van de Begroting worden calculaties en daarmee de verwachte resultaten opnieuw geactualiseerd.

hiervan zijn voor gemeente Bergeijk de post (structureel) onvoorzien, de onbenutte belastingcapaciteit en de structurele begrotingsruimte. Elk jaar vindt twee (2) keer een actualisatie van de inventarisatie van de risico’s plaats. Dit doen wij bij de opstelling van de jaarstukken en de programmabegroting. In de PPN wordt daarom hetzelfde overzicht opgenomen als in de jaarstukken. De doorrekening naar volgende jaren is daarop dan ook geactualiseerd. Het risicoprofiel is bij de Jaarstukken 2024 bepaald op € 2,15 miljoen. In de tabel is een doorkijk gegeven naar de ontwikkeling van de risico’s.

Bedragen x € 1.000 Omschrijving risico Algemene uitkering Jeugdhulp Sanering bodemverontreiniging Nadeelcompensatie actualisering bestemmingsplannen Toeristenbelasting Wachtgeld

Informatiebeveiliging, datalekken en cyberaanvallen

Incidenteel/ structureel

S S I I S I I

Jaarstukken 2024

Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2025 2026 2027 2028 2029

700 150 750 100 78 74 300

674 150 750 100 65 74 300

701 150 750 100 65 74 300

727 150 750 100 65 74 300

2.152

2.113

2.140

2.166

Tabel 7 Risico's

Voor een toelichting verwijzen wij u naar de risicoparagraaf van de Jaarstukken 2024.

Perspectievennota 2026 – 2029

4. Financieel overzicht beleidsitems Overzicht exploitatiebaten en –lasten In dit overzicht staan de onderwerpen met financiële mutaties ten aanzien van het bestaand beleid (verder: ‘BB’) en nieuw beleid (verder: ‘NB’). ID PPN BB00

Omschrijving Saldo begroting 2025 primitief structureel zonder reservemutaties Saldo begroting 2025 primitief incidenteel zonder reservemutaties Saldo begroting 2025 primitief structurele reservemutaties Saldo begroting 2025 primitief incidentele reservemutaties Opheffen DR onderwijshuisvesting Opheffen DR nulplusmaatregelen N69 Opheffen DR fietsambitie 2020 Opheffen DR nulplusmaatregelen N69 Westerhoven Opheffen DR fietspad Rythoviusdreef Opheffen DR Diepveldenweg Eersel-Bergeijk Aframen DR uitvoering centrumplan Hof Opheffen DR fietsambitie 2023 Opheffen DR herinrichting park de Ploeg Opheffen DR bewegen, ontmoeten en spelen Opheffen DR speelnatuur en ontmoetplek Bijstellen ontrekking DR kattendans Bijstellen ontrekking DR brandweerkazerne Bijstellen ontrekking DR Gemeentehuis

Structureel / Incidenteel s i s i s s s s s s s s s s s s s s

Kredietbijstelling BURAP Kredietbijstelling PPN

s s

Bijstelling Algemene uitkering op basis van septembercirculaire Bijstelling Algemene uitkering op basis van decembercirculaire Bijstelling openen boekjaar 2029

s s s

Bijstelling stelpost loon- en prijscompensatie op basis PPN 2026 - 2029

Bijstelling OZB perspectievennota 2026-2029

Bijstelling verzekeringen Dekking bijstelling verzekering uit stelpost

s s

Bijstelling energielasten contract 2024 Dekking bijstelling energielasten uit stelpost

s s

Dierenbescherming Inzet stelpost Loon- prijscompensatie

s s

Bouwgrondexploitaties algemeen/ voorbereidingskrediet NIEGG

Aframen onderhoudskosten software

Bijstelling huurinkomsten

Tijdelijke huisvesting Regenboog

Ophoging budget onderhoud zandwegen

Herstelmiddelen Bibliotheek in aanloop naar Zorgplicht

Uitvoeringsprogramma vrijetijdseconomie 2026-2029

Aframen budget omgevingsplannen

Bijstellen gemeentelijke bijdrage KempenPlus

KempenPlus: lasten PW-I KempenPlus: lasten LKS KempenPlus: lasten beschut werk KempenPlus: lasten IOAW KempenPlus: lasten IOAZ KempenPlus: leefgeld Oekrainers KempenPlus: Bijzondere bijstand KempenPlus: Participatieregeling 18+ Participatie: Re-integratie Inzet stelpost loon/prijs 50% KempenPlus

s s s s s s s s s s

Bijstelling MD Meerjarig Inzet stelpost LP voor MD

s s

Bereikbaarheidsfonds bijdrage HUBs Onttrekking Bestemmingsreserve

s s

Regionaal project STORM

Instandhoudingssubsidies (SIM)

Subsidie afkoppelen hemelwater Afkoppelen hemelwater Subsidie Inwoners aan zet Deelname inwoners aan zet

s s s s

Totaal BB00 BB Totaal BB BB01

Totaal BB01 BB02 Totaal BB02 BB03 Totaal BB03 BB04 Totaal BB04 BB05 Totaal BB05 BB06 Totaal BB06 BB07 Totaal BB07 BB08 Totaal BB08 BB09 Totaal BB09 BB10 Totaal BB10 BB11 Totaal BB11 BB12 Totaal BB12 BB13 Totaal BB13 BB14 Totaal BB14 BB15 Totaal BB15 BB16

Totaal BB16 BB17 Totaal BB17 BB18 Totaal BB18 BB19 Totaal BB19 BB20 Totaal BB20 BB21

Totaal BB21 BB22

Totaal BB22 BB23

Brede SPUK: Verlagen uitkering Lokaal sportakkoord s Verlagen uitkering Brede regeling combinatiefuncties (Coördinator sport en preventie) s Corrigeren labeling Brede SPUK uitkering s Subsidie Aquinohuis Inzet stelpost Loon- prijscompensatie

Totaal BB23

Perspectievennota 2026 – 2029

s s

2026 -1.199.031 85.698 517.081 -198.698 -7.581 -4.033 -3.500 -11.467 -3.333 -13.333 -405 -26.667 -6.666 -27.500 -6.000 200.767 3.181 44.339 -657.148 -657.148 -20.325 -20.325 129.647 119.820 0 249.467 -798.013 -798.013 50.752 50.752 -30.000 30.000 0 -160.332 160.332 0 -27.500 27.500 0 -350.000 -350.000 25.000 25.000 -68.000 -68.000 -328.000 -328.000 -40.000 -40.000 -100.000 -100.000

2027 -560.829 -700.000 517.081 100.000 -7.581 -4.033 -3.500 -11.467 -3.333 -13.333 -405 -26.667 -6.666 -27.500 -6.000 200.767 3.181 44.339 -505.946 -505.946 -20.325 -16.417 -36.742 320.206 175.846 0 496.052 -213.487 -213.487 60.751 60.751 -30.000 30.000 0 -160.332 160.332 0 -27.500 27.500 0

2028 -37.101 -150.000 517.081 100.000 -7.581 -4.033 -3.500 -11.467 -3.333 -13.333 -405 -26.667 -6.666 -27.500 -6.000 200.767 3.181 44.339 567.782 567.782 -20.325 -16.417 -36.742 292.370 231.829 0 524.199 -66.566 -66.566 68.163 68.163 -30.000 30.000 0 -160.332 160.332 0 -27.500 27.500 0

2029 -51.094 -150.000 517.081 100.000 -7.581 -4.033 -3.500 -11.467 -3.333 -13.333 -405 -26.667 -6.666 -27.500 -6.000 200.767 3.181 44.339 553.789 553.789 -20.325 -16.417 -36.742 278.292 281.338 1.397.973 1.957.603 -601.651 -601.651 255.475 255.475 -30.000 30.000 0 -160.332 160.332 0 -27.500 27.500 0

25.000 25.000 -68.000 -68.000

25.000 25.000 -78.603 -78.603

25.000 25.000 0 0

-40.000 -40.000 -100.000 -100.000 -42.000 -42.000

-40.000 -40.000 -100.000 -100.000 -42.000 -42.000 50.000 50.000 223.884 223.884 -25.000 -170.000 -45.000 27.000 -33.000 0 -36.000 3.200 -32.000 155.400 -155.400 -976.408 488.000 -488.408 -21.639 21.639 0 -20.620 -20.620 24.080 24.080 0 0 0 0 0

-18.500 -54.674 -73.174 -32.980 32.980 0

390.768 390.768 -25.000 -170.000 -45.000 27.000 -33.000 225.000 -36.000 3.200 -32.000 42.900 -42.900 -1.168.408 584.000 -584.408 -21.639 21.639 0 -10.310 -10.310 24.080 24.080 31.000 -31.000 8.662 -8.662 0 -2.596

317.550 317.550 -25.000 -170.000 -45.000 27.000 -33.000 0 -36.000 3.200 -32.000 155.400 -155.400 -976.408 488.000 -488.408 -21.639 21.639 0 -20.620 -20.620 24.080 24.080 31.000 -31.000 0 0 0

-40.000 -40.000 -100.000 -100.000 -42.000 -42.000 50.000 50.000 259.012 259.012 -25.000 -170.000 -45.000 27.000 -33.000 0 -36.000 3.200 -32.000 155.400 -155.400 -976.408 488.000 -488.408 -21.639 21.639 0 -20.620 -20.620 24.080 24.080 0 0 0 0 0

-18.500 -54.674 -75.770 -20.837 20.837 0

-18.500 -54.674 -73.174 -24.785 24.785 0

-18.500 -54.674 -73.174 -28.832 28.832 0

ID PPN BB24 Totaal BB24 BB25 Totaal BB25 BB26 Totaal BB26 BB27

Totaal BB27 BB30 Totaal BB30 BBOV

Omschrijving Coordinator Kempenbranie Dekking coordinator Kempenbranie SPUK

Structureel / Incidenteel s s

Beleidskader maatschappelijke ondersteuning

Grondkering vijver Terlo

BORA IV Indexering Dekking indexering uit stelpost Areaaluitbereiding BORA IV TUOB

s s s s

Bijstelling kapitaallasten

Beëindiging subsidie Jong Nederland Herstel correctie Verkeersinfrastructuur Bijstelling subsidie Cultuurhuis Bergeijk Bijstelling bijdrage provincie Cultuureducatie met kwaliteit Pilot logopedische screening Pilot logopedische screening dekking uit Brede SPUK Adviespunt Social Return (ASR) Bijstelling budget onderhoud kunstwerken Uniformeren bijdrage voor intocht Sinterklaas Uitvoeringsprogramma vrijetijdseconomie Sluiting Tussenvoorziening Buitenjan Regio Bijstelling subsidie buurtsportcoaches Bergeijk Active Beheer Akkervogelpercelen Bebording aanschaf en plaatsing Minder pacht inkomsten Ongediertebestrijding Indexering Individuele Inkomenstoeslag

s s s s i i s s s s s s s i s s s

Ruimtelijke ontwikkeling

Bindingsactiviteit groep 8

Maatregelen bosbeheerplan

Installatieverantwoordelijkheid elektrotechnische bedrijfsvoering

Totaal BBOV NB01 Totaal NB01 NB02 Totaal NB02 NB07 Totaal NB07 NB09 Totaal NB09

2026 -16.000 16.000 0 -40.000 -40.000

-101.789 101.789 -29.034 -2.340 -31.374 637.989 637.989 445 -4.600 -10.000 1.620 -8.000 8.000 -10.000 -1.600 -3.750 -5.000 11.145 -6.000 15.500 7.500 -5.000 -20.500 -9.000 -39.240 -1.150.284 -100.000 -100.000 -5.500 -5.500 -45.000 -45.000 -22.000 -22.000 -172.500 -1.979.932

2027 -16.000

2028 -16.000

2029 -16.000

-16.000

-75.000 -75.000 -101.995 101.995 -29.034 -2.340 -31.374 500.950 500.950 445 -4.600 -10.000 1.620 -8.000

-101.824 101.824 -29.034 -2.340 -31.374 107.533 107.533 445 -4.600 -10.000 1.620 0

-100.965 100.965 -29.034 -2.340 -31.374 0 0 445 -4.600 -10.000 1.620 0

-10.000 -1.600 -3.750 -5.000

-6.000 15.500 0 -5.000 -20.500 -9.000 -65.885 -1.707

-6.000 15.500 0 -5.000 -20.500 -9.000 -57.885 -148.785

-6.000 15.500 0 -5.000 -20.500 -9.000 -57.885 872.788

-5.500 -5.500

-22.000 -22.000

-27.500 -535.153

-27.500 391.497

-27.500 1.399.077

Tabel 8 Bijstellingen PPN 2026 - 2029 onderverdeeld naar bestaand en nieuw beleid

Perspectievennota 2026 – 2029

Overzicht investeringen PPN 2026-2029 In de Begroting 2025-2028 is een aantal investeringen opgenomen voor de jaarschijven 2026-2029. Om een totaaloverzicht van de investeringen 2026-2029 te hebben, zijn deze daarom in beeld gebracht. Dit naast de investeringen die uit de PPN volgen. De licht geel gemarkeerde investeringen vloeien voort uit de voorliggende PPN. De bruto-investeringen zijn in Omschrijving bedragen x €1.000 Taakveld 0 Bestuur en ondersteuning Werkmaterieel: bedrijfswagens buitendienst Werkmaterieel:"bedrijfswagens BOA's en E-bikes Vervangen en moderniseren liften gemeentehuis Taakveld 2 Verkeer en vervoer Fietsambitie Borkelsedijk Focus: Den Belleman e.o. Focus: Herinrichting van Beverwijkstraat - Nieuwstraat Focus: Herinrichting Voorderstraat - Willibrordusstraat Herinrichting Bernhardstraat e.o. Herinrichting wijk van den Valgaetstraat e.o. Rehabilitatie Provinciale weg, Loveren (fietspaden) Rehabilitatie Hoge Berkt (tussenweg) Fietsverbinding Witrijt Herinrichting Breerijt: infrastructuur Taakveld 3 Economie Projectplan Stevert Vervanging beschoeiing visvijver Luyksgestel en wandelpad Taakveld 4 Onderwijs Renovatie BS De Beistervelden Taakveld 5 Sport, cultuur en recreatie Pumptrackbaan Laanbeplanting Burgemeester Aartslaan Bosomvorming Vervangen wiekenkruizen 2 molens Taakveld 7 Volksgezondheid en milieu Focus: Den Belleman e.o.

riolering Focus: Herinrichting Kleine Broekstraat / Industrieweg riolering Focus: Herinrichting van Beverwijkstraat - Nieuwstraat Herinrichting Bernhardstraat e.o. riool Herinrichting wijk van den Valgaetstraat e.o. riool Herinrichting Breerijt: riolering Hemelwaterbergingsgebied Borkelsedijk Riolering: Installatie luchtinblaasunits Riolering: Bijdrage regionale Kallisto-maatregelen Riolering: drukriolering bouwkundig Riolering: drukriolering electromechanisch Riolering: randvoorziening electromechanisch Riolering: rioolgemaal electromechanisch Riolering: rioolvervanging / verbetering vGRP Eindtotaal

Looptijd 10 10 15 50 30 30 30 30 30 30 30 50 30

beeld gebracht met daarnaast een overzicht van eventuele bijdragen van derden/subsidies/andere dekkingsbronnen. Het gaat hierbij enkel om nieuw te vormen kredieten. Daarom is bijvoorbeeld het krediet van het Kindcentrum-Oost niet apart opgenomen in deze PPN. Bij de Begroting wordt het volledige overzicht van alle kredieten gepresenteerd. 2026

Bruto investeringsjaar 2027 2028

2029

Bijdragen/ subsidies/bijdrage door derden 2026 2027 2028 2029

80.000 40.000 120.000 950.000 375.000 160.000 70.000 500.000

1.783.000 542.500 1.440.000

1.350.000 75.000 240.000 95.000

2.160.000 400.000

30 20

2.117.000 85.000

1.992.000

6.085.000

1.685.000

10 20 20 30

150.000 105.000 150.000 200.000

60 60 60 60 60 60 60 15 15 60 15 15 15 60

420.000

75.000 150.000

150.000

125.000

1.433.500 799.100 970.000

165.000 1.370.000 500.000

20.000 40.000 30.000 55.000 80.000 13.082.000

450.000 120.000 57.400 20.000 40.000 30.000 55.000 80.000 4.222.400

120.000 20.000 40.000 30.000 55.000 80.000 6.123.100

20.000 40.000 30.000 55.000 80.000 3.435.000

20.000 40.000 22.450 55.000 80.000 4.259.450

Tabel 9 Overzicht kredieten

Perspectievennota 2026 – 2029

Wat betekent het voorgaande voor het begrotingsbeeld? Wanneer alle voorstellen uit hoofdstuk 4 van deze PPN verwerkt worden, geeft dat onderstaand

begrotingsbeeld. Dit is uitgesplitst naar een structureel en een incidenteel beeld. De Provincie toetst of de begroting structureel en materieel in evenwicht is. Bedragen x € 1.000 2027 2028 2029 304 827 813 -21 -226 795 282 601 1.609

Structureel begrotingssaldo Stand begroting 2025 na wijzigingen t/m april 2025 Mutaties PPN 2026 - 2029 Totaal structureel begrotingssaldo

2026 -575 -467 -1.042

Incidenteel begrotingssaldo Stand begroting 2025 na wijzigingen t/m april 2025 Mutaties PPN 2026 - 2029 Totaal incidenteel begrotingssaldo

2026 -82 -856 -938

2027 -810 -8 -817

Bedragen x € 1.000 2028 2029 -260 -260 50 50 -210 -210

Totaal begoting Stand begroting 2025 na wijzigingen t/m april 2025 Mutaties PPN 2026 - 2029 Totaal saldo na PPN 2026-2029 Tabel 10 Begrotingssaldo

2026 -657 -1.323 -1.980

2027 -506 -29 -535

Bedragen x € 1.000 2028 2029 568 554 -176 845 391 1.399

Perspectievennota 2026 – 2029

5. Toelichting beleidsitems Bestaand beleid BB0 Stand primitieve Begroting 2026-2029 De geamendeerde meerjarenbegroting 2025-2028 is de basis voor het opstellen van de PPN 2026Totaal begroting Stand begroting 2025 na wijzigingen t/m april 2025

2029. De jaarschrijf 2029 is toegevoegd. Daarnaast is rekening gehouden met vastgestelde raadsbesluiten tot en met 10 april 2025. 2026 -657

Bedragen x € 1.000 2028 2029 568 554

2027 -506

Tabel 10 Stand begrotingssaldo voor PPN 2025 - 2028

BB01 Algemene uitkering (€ 249.000 V, oplopend naar € 1.958.000 V) De gevolgen van de September- en Decembercirculaire 2024 en de doorwerkingen daarvan op de uitgavenbudgetten zijn opgenomen

Omschrijving Begroting gemeentefonds (conform Meicirculaire 2024) Mutatie Meicirculaire openzetten boekjaar 2024 Mutaties Septembercirculaire 2024 Mutaties Decembercirculaire 2024 1. Totaal mutaties Totaal gemeentefonds Doorwerking Septembercirculaire 2024 2. Totaal doorwerking Bijstelling ( 1 + 2 )

in deze PPN. De doorwerkingen zijn verantwoord onder de desbetreffende beleidsthema's. Daarnaast is het jaar 2029 boekhoudkundig geopend en is de stand van de circulaire hierin verwerkt. Bedragen x € 1.000 2028 2029

2026

2027

35.799 0 130 120 249 36.048 -104 -104

37.095 0 320 176 496 37.591 -4 -4

38.346 0 292 232 524 38.870 -5 -5

38.346 1.398 278 281 1.958 40.304 -8 -8

145

492

520

1.949

Tabel 12 Bijstellingen op basis van de circulaires

BB02 Loon- en prijsontwikkeling (€ 798.000 N, aflopend naar € 602.000 N) Voor loon- en prijsontwikkelingen is een stelpost in de begroting opgenomen. Deze stelpost kan gezien worden als budget om stijgingen in lonen en prijzen op te vangen bij externe partijen. De hoogte van deze post wordt bepaald op basis van inzichten van het Centraal Economisch Planbureau zoals uitgelegd in de paragraaf Algemene lastenontwikkeling. Voor 2026 is de stelpost volledig uitgeput. Om een volledig beeld te geven, is de storting voor 2026 verhoogd met alle indexeringen uit deze PPN. Nieuwe indexeringen komen na de PPN direct ten laste van het resultaat. BB03 Baten OZB (€ 51.000 V, oplopend naar € 255.000 V) Jaarlijks wordt bij de PPN de OZB herrekend aan de hand van de indexeringscijfers zoals opgenomen in paragraaf 2 van deze PPN. De indexering (2,03% in 2026) is lager ten opzichte van voorgaande jaren maar we stellen de verwachte inkomsten vanuit de OZB toch naar boven bij. Dit komt omdat we aan meer woningen OZB kunnen opleggen (areaaluitbereiding). Voor het berekenen van de extra baten is de aanslagoplegging 2025 als basis gebruikt.

Perspectievennota 2026 – 2029

BB04 Verzekeringen (€ 30.000 N, dekking uit stelpost loon- en prijscompensatie € 30.000 V) De premies van de verzekeringen zijn gestegen. Daarom is een structurele bijstelling nodig van € 30.000. Voor 2026 en verder wordt dit gedekt uit de stelpost loon- en prijscompensatie. BB05 Energie (€ 160.300 N, dekking uit stelpost loon- en prijscompensatie € 160.300 V) Binnen diverse programma’s worden kosten met betrekking tot energie geboekt. Ondanks dat het energieverbruik nagenoeg gelijk is gebleven, is de overschrijding veroorzaakt door de stijgende energieprijzen. Vanaf 1 januari 2024 is een nieuwe collectieve overeenkomst van kracht met aanzienlijk gestegen prijzen ten opzichte van eerdere jaren. BB06 Dierenbescherming (€ 27.500 N, dekking uit stelpost loon- en prijscompensatie € 27.500 V) De gemeente dient te voldoen aan haar wettelijke verplichting tot het opvangen en verzorgen van zwerfdieren. Samen met 15 andere gemeenten in de regio is deze taak neergelegd bij Stichting ROZE. Gezien het belang voor zwerfdieren en de efficiëntie om dit gezamenlijk ondergebracht te houden in één (1) stichting. 21

De totale kosten worden verdeel over de deelnemende gemeenten op basis van het aantal inwoners. Door een stijging van kosten voor huisvesting, materiaal en personeel, in samenhang met een gegroeid inwonersaantal, is de bijdrage voor de gemeente ook hoger geworden. BB07 Bijstellen budget voorbereiding Niet in Exploitatie genomen Gronden (€ 350.000 N) De raad heeft bij de vaststelling van de Nota grondbeleid gekozen voor een meer actieve grondpolitiek. Dit betekent dat er ook meer kosten gemaakt moeten worden in de voorbereiding van nieuwe plannen. Voor 2026 gaat het om € 350.000 euro. BB08 Afromen onderhoudskosten software (€ 25.000 V) De onderhoudskosten voor software worden steeds meer in gecentraliseerd en ondergebracht bij de GRSK. Daarom kan deze post structureel met een bedrag van € 25.000 worden verlaagd. BB09 Bijstelling huurinkomsten Beistervelden (€ 68.000 N, oplopend tot € 79.000 N in 2028) Voor Beistervelden is in het verleden rekening gehouden met structurele huurinkomsten, na afronding van de renovatie/uitbreiding. De uitbereiding is pas in 2028 gereed, waardoor de huurinkomsten van de kinderopvang ook niet gerealiseerd worden. Dit leidt tot een bijstelling voor de jaren 2026 tot en met 2028. BB10 Tijdelijke huisvesting Basisschool de Regenboog (€ 328.000 N) In de exploitatie is een bedrag geraamd voor de tijdelijke huisvesting van de Regenboog.

Op basis van de voortgang van het Integraal Huisvestingsprogramma Primair Onderwijs (IHP) is het budget niet nodig voor 2025, maar zal de tijdelijke huisvesting nodig zijn in 2026. BB11 Onderhoud zandwegen (€ 40.000 N) Jaarlijks wordt een gedeelte van het areaal zandwegen onderhouden. Als gevolg van zeer natte herfst- en winterperiodes worden de zandwegen onder die omstandigheden kapot gereden met extra herstelrondes tot gevolg. Om in deze omstandigheden de zandwegen weer in orde te krijgen is extra onderhoudsbudget noodzakelijk. In 2021 is het Landbouwconvenant getekend, één’(1) van de afspraken hierbij is om de routes extra te onderhouden. Omdat het budget de laatste jaren steeds niet toereikend is, wordt verzocht het budget structureel op te hogen. BB12 Verhoging subsidie Bibliotheek de Kempen naar aanleiding van de Zorgplicht (€ 100.000 N) De Bibliotheek is een erg belangrijke culturele voorziening. Vanaf 2026 hebben wij een zorgplicht ten aanzien van het bibliotheekwerk en Perspectievennota 2026 – 2029

dienen wij zorg te dragen voor een volwaardige bibliotheek in onze gemeente. De bibliotheek dient stevig gepositioneerd te worden onder andere op het gebied van openingstijden, activiteiten en collectie en is verplaatst van de huidige locatie op Hof 82 naar de Kattendans. Wij ontvangen in 2026 een decentralisatie-uitkering van € 100.000 om de nieuw opgebouwde bibliotheekcapaciteit voort te zetten en verder te verbeteren. Wij stellen daarom voor om vanaf 2027 het bedrag van € 100.000 structureel bij de huidige subsidie van de Bibliotheek te voegen. Op deze manier zorgen wij ervoor dat Bergeijk aan de zorgplicht ten aanzien van het bibliotheekwerk voldoet en dat de bibliotheek als voorziening goed gepositioneerd blijft op haar nieuwe locatie. BB13 Uitvoeringsprogramma vrijetijdseconomie 2026-2029 (€ 42.000 N vanaf 2027) De huidige visie op vrije tijdseconomie loopt tot en met 2025. Binnen de Kempensamenwerking wordt een herijking van de visie opgesteld met een bijbehorend uitvoeringsprogramma. Dit wordt inhoudelijk aan uw raad in september 2025 voorgelegd. De verwachting is dat jaarlijks € 42.000 benodigd is. Binnen de begroting is voor het jaar 2026 al dekking aanwezig. BB14 Aframen budget omgevingsplannen (€ 50.000 V vanaf 2028) In de Programmabegroting 2024 - 2027 zijn extra middelen aangevraagd voor de implementatie voor de omgevingswet.

In een overgangsperiode tot uiterlijk eind 2029 krijgen de gemeenten de tijd één of meerdere omgevingsplannen te maken ter vervanging van de huidige bestemmingsplannen die voldoen aan de nieuwe wet. Dit budget was incidenteel aangevraagd tot en met 2027, maar is vorig jaar per abuis in de begroting ook voor 2028 opgenomen. Deze middelen worden nu afgeraamd om aan te sluiten bij het oorspronkelijk aangevraagde budget. Hoewel het budget loopt tot en met 2027, vinden de werkzaamheden hierna ook doorgang. BB15 Verdeelsleutel KempenPlus (€ 390.800 V, aflopend naar € 223.900 V) KempenPlus werkt aan een efficiëntieslag in de bedrijfsvoering op basis van de toekomstverkenning en het rapport Berenschot. Daarnaast zijn gesprekken gevoerd over een nieuwe verdeelsleutel voor de bijdrage van de bedrijfsvoering kosten. Deze nieuwe verdeelsleutel levert een voordeel op voor de gemeente Bergeijk en is in afwachting van definitieve besluitvorming meegenomen in de PPN.

BB16 Bijstelling programmakosten KempenPlus (€ 85.800 N, oplopend tot € 310.800 N, dekking uit stelpost loon- en prijscompensatie € 42.900 V oplopend tot € 155.400 V) BUIG De hogere lasten worden veroorzaakt door verschillende factoren. Ten eerste is er een toename van het aantal uitkeringsgerechtigden, wat leidt tot een grotere financiële belasting. Daarnaast speelt het gebruik van Loonkostensubsidie (verder: ‘LKS’) en/of een beschutte werk indicatie een rol. Deze maatregelen zijn bedoeld om mensen met een arbeidsbeperking te ondersteunen bij het vinden en behouden van werk. Hoewel deze maatregelen positieve effecten hebben, brengen zij ook extra kosten met zich mee. Leefgeld Oekraïners De regeling Leefgeld Oekraïners is geldig tot 4 maart 2026. In de loop van 2025 komt er meer duidelijkheid of de tijdelijke bescherming wordt verlengd. Bijzondere bijstand Voor de leenbijstand worden € 36.000 extra lasten verwacht, voor de Collectieve Aanvullende Ziektekostenverzekering (CAZ) € 3.000 lasten minder. De beleidsregels Bijzondere Bijstand zijn door alle 5 colleges vastgesteld en per 1 maart 2024 ingegaan. De belangrijkste wijzigingen betroffen het herschrijven en leesbaar maken van de regeling, de hoogte van de bijdrage inrichtingskosten en de vergoeding van reiskosten voor deelname aan verplichte inburgeringsactiviteiten.

De financiële consequenties van de nieuwe beleidsregels zijn beperkt. Participatieregeling 18+ De beleidsregels voor de participatieregeling 18+ zijn per 1 januari 2024 verruimd om ervoor te zorgen dat de inwoner meer bestedingsvrijheid krijgt en hiermee het meedoen in de samenleving voor inwoners met een laag inkomen wordt bevorderd. De gemeenten hebben deze regeling zelf nog extra gepromoot in bijvoorbeeld kranten. Zodat dit onder de bewoners meer onder de aandacht kwam. Participatie Er zijn meer cliënten die intensieve begeleiding en trajecten nodig hebben om richting werk of onderwijs te bewegen, vooral jongeren en statushouders met taalachterstanden. Daarnaast leiden wetswijzigingen en de nieuwe inburgeringsverplichtingen tot hogere kosten voor ondersteuning, voorzieningen en coaching. Ook wordt verwacht dat meer gebruik wordt gemaakt van re-integratievoorzieningen zoals job coaching en werkplekaanpassingen.

Perspectievennota 2026 – 2029

Deze ontwikkelingen zorgen samen voor een stijging van de participatielasten. Bedragen x € 1.000 (+ voordeel, -/- nadeel)

Participatiewet Loonkostensubsidie Beschut Werk Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers (IOAW) Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen (IOAZ) Leefgeld Oekraïners Bijzondere bijstand Participatieregeling 18+ Participatiebudget Totaal

2026

2027

2028

2029

-25 -170 -45 27

-33

225 -36 3 -32 -86

-36 3 -32 -311

Tabel 13 Bijstellingen Programmakosten KempenPlus

BB17 Bijstelling kosten Maatschappelijke Dienstverlening (€ 1.168.000 N in 2026, 2027 en verder € 976.000 N; dekking uit stelpost loonen prijscompensatie € 584.000 V in 2026, 2027 en verder € 488.000 V) De kosten van Maatschappelijke Dienstverlening (MD) nemen fors toe in deze PPN. Er zal een analyse plaatsvinden om na te gaan waarom deze kostenstijging plaatsvindt en in hoeverre deze met het akkoord tussen VNG en Rijk gecompenseerd wordt. WMO begeleiding De toename in kosten is structureel, doordat de vergrijzing doorzet, complexere zorgvragen vaker voorkomen (inwoners met meervoudige problematiek doen vaker een beroep op de WMO, wat intensievere en duurdere vormen van ondersteuning vereist) en beleidswijzigingen, zoals de verschuiving van zorg naar de WMO ook door zal zetten. WMO dagbesteding De kosten lopen op door complexiteit van problematiek en intensiever zorggebruik. WMO hulp bij huishouden Gezien de huidige trends (vergrijzing, langer thuis blijven wonen) en beleidsontwikkelingen (uitstel invoering inkomensafhankelijke bijdrage) is het aannemelijk dat de vraag naar hulp bij het huishouden verder zal toenemen. Vervoersvoorzieningen Gezien de grotere vraag naar vervoersvoorzieningen en de toename in kosten van deze voorzieningen wordt er structureel bijgeraamd.

Woonvoorzieningen Het aantal woningaanpassingen stijgt mede doordat senioren langer thuis blijven wonen en niet kunnen doorstromen naar een passend huis. Daarnaast worden woningaanpassingen steeds duurder. Jeugdhulp Begeleiding en Behandeling Het ligt niet in de lijn der verwachtingen dat de kosten voor Jeugdhulp Begeleiding en Behandeling de komende periode zullen afnemen. 23

Vandaar dat de lasten meerjarig worden verwerkt met indexering op kosten (5,71%) en volume (5,2%). Eind dit jaar is er vaststelling van het nieuwe meerjarig beleidskader Jeugdhulp. Begrenzing is een thema dat in dit kader wordt uitgewerkt. Daarnaast is er hopelijk vanuit het Rijk Bedragen x € 1.000 (+ voordeel, -/- nadeel)

WMO maatwerkvoorzieningen WMO huishoudelijke hulp WMO begeleiding WMO dagbesteding PGB WMO Inkomensregelingen Jeugdhulp begeleiding - behandeling - dagbesteding - zonder verblijf Jeugdhulp pleegzorg - gezinsgericht - met verblijf Jeugdhulp GGZ - crisis - LTA - gesloten plaatsing Veilig thuis Totaal Dekking stelpost loon-prijs Per saldo bij te stellen

ingezet op de inperking van de jeugdwet als onderdeel van de Hervormingsagenda. Het is nu nog niet aannemelijk dat de lasten dalen, uitgangspositie is het huidige kostenniveau te handhaven.

2026

2027

2028

2029

20 8 -235 -140 -70 10 -815 25 40 -11 -1.168 584 -584

20 198 -235 -140 -70 12 -815 25 40 -11 -976 488 -488

Tabel 14 Bijstellingen MD onderverdeeld naar onderwerp

BB18 Bereikbaarheidsfonds bijdrage HUBS (€ 21.600 N, onttrekking reserve € 21.600 V) In de raadsvergadering van 4 juli 2023 heeft de raad ingestemd met het raadsvoorstel ‘KTM Randweg A2 + F67 De Kempenroute’. Met dit raadsbesluit heeft de raad de gemeentelijke bijdrage voor HUBS KTM-pakket vastgesteld. Met de beschikbare informatie ten tijde van het raadsvoorstel is aangekondigd dat de kosten in één (1) keer volledig benodigd waren voor het jaar 2024. Hierop is een budget aangevraagd van € 191.000. Latere informatie vanuit de MRE laat zien dat de cashflow voor HUBS niet in één jaar (2024) benodigd was, maar jaarlijks (over een periode van 2024 t/m 2032). Hierdoor ontstond in 2024 een voordeel van € 188.000. Voor de jaren 2026 tot en met 2032 wordt dit meegenomen in deze PPN. BB19 Regionaal project Storm (€ 10.300 N, oplopend tot € 20.600 N) In 2024 is de gemeente in de regio in samenwerking met het voortgezet onderwijs, de GGD en GGzE gestart met het programma ‘STORM’. Het doel is de mentale gezondheid van jongeren te verbeteren en depressie en suïcide voorkomen. De eerste resultaten laten een positief effect zien ten aanzien van de verwachte aantallen jongeren die direct een doorverwijzing kregen voor hulp vanuit de GGZ en het aantal jongeren dat deelneemt aan de op volle kracht training.

Het project is gericht op collectieve inzet van preventie in samenwerking met het onderwijs en draagt daarmee bij aan de pijlers van de hervormingsagenda jeugdhulp. BB20 Instandhoudingssubsidies molens (SIM) (€ 24.100 V) Bijstellen SIM subsidie in verband met de ophoging van subsidies na aanvraag voor nieuwe Perspectievennota 2026 – 2029

periode (2025-2030). Daarnaast stonden niet alle subsidies (correct) begroot. Dit is nu hersteld. BB21 Subsidie afkoppelen hemelwater (€ 40.000 N aflopend naar € 31.000 N in 2027; subsidie € 40.000 V oplopend naar € 31.000 V) In september 2024 is het Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan (vGRP) 2025-2029 vastgesteld, in dit plan staat opgenomen om de stimuleringsregeling afkoppelen gemeente breed uit te zetten. Waterschap de Dommel heeft een stimulering bijdrage gemeentelijke uitvoeringsagenda klimaatadaptatie. Voor deze activiteit hebben wij subsidie ontvangen van het waterschap de Dommel van €93.000 verdeeld over de jaren 2025-2026-2027. Aan de hand van een voortgangsrapportage zullen de middelen worden verstrekt. Daarnaast hebben wij subsidie ontvangen voor de deelname aan het project inwoners aan zet. Uitvoering en verantwoording van dit project zal plaatsvinden in 2026. BB22 Brede SPUK (€ 75.800 N aflopend naar € 73.200 N) In het verleden zijn de baten van een aantal projecten als structureel opgenomen binnen de Brede Spuk, maar achteraf blijken ze niet structureel. Dit wordt nu gecorrigeerd. BB23 Subsidie Aquinohuis (€ 20.800 N oplopend naar € 33.000 N, dekking uit stelpost loon- en prijscompensatie € 20.800 V oplopend naar € 33.000 V) In 2026 start er een nieuwe vierjaarsperiode voor de subsidie van het Aquinohuis, daardoor zal de subsidie hoger uitvallen dan begroot.

Dit verschil wordt mede veroorzaakt door hogere personeelskosten en energiekosten.

BB24 Coördinator Kempenbranie (€ 16.000 N vanaf 2027) In maart 2024 is vanuit de Kempengemeenten de vacature voor coördinator Kempenbranie uitgezet. Deze is in eerste instantie tijdelijk ingevuld, met de insteek om hiervan een structurele functie te maken. Om de overgang van tijdelijke inhuur naar structurele invulling goed te laten verlopen, heeft er een evaluatie plaatsgevonden waaruit blijkt dat structurele inzet noodzakelijk is. De kosten voor 2026 kunnen gedekt worden uit de SPUK GALA. Vanaf 2027 zullen de lasten structureel opgenomen moeten worden in de begroting. BB25 Beleidskader maatschappelijke ondersteuning (€ 40.000 N) Het beleidskader maatschappelijke ondersteuning loopt van 2019 tot 2022 en dient te worden vernieuwd. Hiervoor wordt een extern adviesbureau ingezet om dit mee te begeleiden en hierin te adviseren. BB26 Grondkering vijver Terlo (€ 75.000 N in 2027) In de nieuwbouwwijk Terlo ligt een grote bergingsvijver. Door erosie is het talud van de vijver aangetast. Door middel van het aanbrengen van een natuurlijke oeverbescherming willen wij het talud op orde brengen en verdere afkalving voorkomen en het talud robuust maken voor de toekomst. Het betreft het talud aan de Oost- en Zuidzijde van de vijver.

BB27 Areaaluitbereiding en Indexering BORA (€ 133.200 N aflopend naar € 132.300 N, dekking uit stelpost loon- en prijscompensatie € 101.800 V aflopend naar € 101.000 V) In de raadsvergadering van 1 februari 2024 is BORA lV vastgesteld. Om grote tekorten in de beheerplannen te voorkomen worden nu, conform afspraak met de raad, de budgetten van BORA lV jaarlijks bijgesteld. De bijstelling is het gevolg van areaaluitbreidingen en indexeringen van kosten voor beheer en (groot) onderhoud van de openbare ruimte en accommodaties. De areaaluitbreidingen komen voort uit onder andere raadsbesluiten die na vaststelling van BORA lV genomen zijn. Een paar voorbeelden hiervan zijn: Kunstgrasveld ZSC, Uitkijktoren Einderheide en extra padelbanen TOS. De areaaluitbreidingen betekenen een nadeel van circa € 29.000. De onderhoudskosten voor deze voorstellen worden met deze actualisatie opgenomen in BORA lV.

Perspectievennota 2026 – 2029

Daarnaast worden de BORA-budgetten in de exploitatie en voorzieningen geïndexeerd met het voor 2026 berekende indexcijfer (2,03%). Dekking voor deze indexering Bora lV komt uit de stelpost loon- en prijs van de begroting. De indexering heeft een nadeel van circa € 102.000 (welke gedekt wordt door de stelpost loon- en prijs). BB28 Krediet bosomvorming (€ 600.000 N; € 500.000 V) De gemeente beheert de bossen conform het integraal beheerplan Bos- en natuurterreinen gemeente Bergeijk. In het kader van de gebiedsgerichte aanpak Kempenland West is in de Pielis een gebiedsafspraak gemaakt. De agrariërs gaan meer water vasthouden. De gemeente gaat het bos omvormen van naald naar loof, zodat er minder water verdampt. Voor de gebiedsafspraak de Pielis wordt een projectvoorstel ingediend bij de provincie voor gelden vanuit het Landelijk Programma Natuur (LPN) en de Toekomst Landelijk Gebied (TLG). Hierdoor bedraagt de netto bijdrage voor de gemeente € 100.000. BB29 Krediet Uitvoering Stevert (€ 2.117.000 N; € 1.992.000 V) Het Waterschap en Provincie hebben in 2024 het projectplan Herinrichting Run Stevert, Heers en Grootgoor fase vastgesteld. Naar verwachting wordt dit project in 2026 uitgevoerd. Onderdeel van het project zijn wandelpaden naar de Run, een voorde door de Run en een brug over de Run. De gemeente heeft belang bij deze recreatieve verbindingen en draagt hier aan bij.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=GemeenteBergeijk&id=71089fcd-54a0-4278-b17e-64d2d63fe895