Bijlage: Boekwerk perspectievennota 2025 - 2028

Inhoud Leeswijzer................................................................................................................................................4 Samenvatting en voorstel college............................................................................................................5 1.

Inleiding ...........................................................................................................................................6

2.

Financiële kaders begroting ............................................................................................................7

3.

Financiële positie ...........................................................................................................................11

4.

Financieel overzicht beleidsitems ..................................................................................................14

5.

Toelichting beleidsitems ................................................................................................................17

6.

Ruimte voor beleid .........................................................................................................................28

Leeswijzer Hoe is de PPN 2025-2028 opgebouwd? - In de inleiding worden de relevante beleidsontwikkelingen gepresenteerd. Deze zijn in veel gevallen nog niet in financieel perspectief te plaatsen. Toch kunnen deze een dusdanige impact hebben op de gemeente, dat ze in deze Perspectievennota (verder: ‘PPN’) benoemd worden. - In de PPN worden uitgangspunten benoemd. De raad stelt deze vast, zodat deze gehanteerd worden bij het opstellen van de programmabegroting 2025 – 2028. - Paragraaf 3 financiële positie geeft inzicht in het begrotingsbeeld indien alle voorgestelde mutaties uit de PPN worden overgenomen. Door de onzekerheid op macroniveau blijft het financiële beeld redelijk somber. Tevens is een actueel inzicht gegeven in de reserve- en voorzieningen posities en de weerstandratio. - In paragraaf 4 zijn de voorgestelde mutaties opgenomen in diverse overzichten. Deze zijn nader uitgewerkt in paragraaf 5. In paragraaf 6 is de ruimte voor beleid opgenomen. - Tot slot is het coalitieakkoord als bijlage opgenomen.

Perspectievennota 2025 – 2028

4

Samenvatting en voorstel college De Perspectievennota 2025 – 2028 (PPN) is de start van een nieuwe budgetcyclus. Dit is het moment voor uw raad om het college richting te geven voor het opstellen van de begroting. U stelt middels dit document de kaders voor het opstellen van de programmabegroting 2025 – 2028. De afgelopen jaren is het begrotingsbeeld variërend geweest, waarbij met name de circulaires hebben gezorgd voor positieve saldi. Het ravijn voor de komende jaren is nog niet verdwenen, waarbij de meicirculaire, die eind mei ontvangen wordt een belangrijke invloed gaat hebben op het saldo voor de komende jaren. Wat dit precies betekent voor de gemeente is op het moment van schrijven van deze PPN 2025 – 2028 onduidelijk en wordt zoals gebruikelijk dus ook niet opgenomen. Zodra de meicirculaire is ontvangen brengen wij de consequenties voor onze begroting in beeld en informeren we u via een raadsinformatiebrief. Ondanks de onzekerheden in het begrotingsbeeld groeit de gemeente. Daarbij is het belangrijk om goede afwegingen te maken voor onze inwoners, instellingen en bedrijven. Om te voldoen aan de Bergeijkse groei is het belangrijk om de formatie op alle fronten te versterken. Daarmee kunnen we het hoofd bieden aan alle huidige en nieuwe opgaven die de komende tijd op ons af gaan komen.

In deze perspectievennota brengen we daarom bijstellingen op bestaand beleid, maar ook nieuw beleid in beeld. Daarbij is het belangrijk te vermelden dat de provincie controleert op een structureel sluitende begroting in 2025.Wij stellen dan ook voor deze lijn te volgen. Met deze PPN stelt u de algemene uitgangspunten vast. Het college hanteert deze uitgangspunten voor het opstellen van de begroting 2025-2028. Met inachtname van de in deze perspectievennota voorgenomen mutaties blijft het begrotingsbeeld positief. Om mogelijkheden achter de hand te hebben, mocht het begrotingsbeeld omslaan. Is een paragraaf ruimte voor beleid opgenomen. Deze paragraaf is geen voorstel van het college maar geeft uw raad de mogelijkheid om richting te geven. Richting om daarmee het college de opdracht te geven om, indien noodzakelijk met voorstellen tot een sluitende begroting te komen. In feite is het mogelijk om al het beleid van de gemeente tegen het licht te houden, ook het voorgestelde nieuwe beleid. U kunt aangeven waar mogelijkheden tot vermindering van uitgaven of verhoging van inkomsten mogelijk zijn. En welke omvang hieraan gekoppeld is. U bent aan zet om die richting te geven.

Wij stellen uw raad voor om: 1. De financiële kaders zoals opgenomen in hoofdstuk 2 vast te stellen.

Perspectievennota 2025 – 2028

5

1. Inleiding We bevinden ons in het 3e jaar van de nieuwe raadsperiode. De afgelopen jaren is er veel opgepakt, maar blijven de uitdagingen groot. Met deze PPN 2025 – 2028 geeft de raad het college de financiële kaders aan, waarmee de programmabegroting 2025-2028 voorbereid kan worden. De PPN 2025-2028 heeft als uitgangspunt de geamendeerde programmabegroting 2024 - 2027, vastgesteld op 9 november 2023 en de begrotingswijzigingen tot en met 18 april 2024. De 1e Burap 2024 laat een verwacht begrotingssaldo 2024 zien van € 231.000 negatief. De schommelingen in de begrotingssaldi van de gemeente blijven ook de komende jaren onverminderd aanwezig. De PPN 2025 – 2028 is een moment opname met de kennis die nu aanwezig is. Tot aan de begroting zullen diverse factoren invloed hebben op het saldo zoals gepresenteerd in deze PPN 2025 – 2028. Denk hierbij aan de meicirculaire en een nieuw regeerakkoord. We zullen u dan ook op de hoogte blijven houden van veranderingen, zodat u de kader stellende rol kunt blijven uitvoeren. Coalitieakkoord De coalitiepartijen sloten het coalitieakkoord "Samen werken aan een nog beter Bergeijk" voor de periode 2022 - 2026.

De coalitie streeft naar een leefbaar Bergeijk voor iedereen met doelen op de thema's Samen leven in levendige kernen, Toekomstbestendige omgeving en Ondernemende en betrokken gemeente Externe ontwikkelingen Naast de zaken die in het coalitieakkoord zijn opgenomen, zijn er vele externe ontwikkelingen: in Bergeijk, de regio, Nederland en wereldwijd. Deze ontwikkelingen, die deels niet altijd te voorzien zijn, hebben hun impact op Bergeijk en op ons werk. In deze PPN 2025 – 2028 zijn ook deze zaken opgenomen.

Bergeijk maakt deel uit van een regio die een bijzondere ontwikkeling doormaakt. De hightechindustrie en hoogwaardige maakindustrie groeien snel. De regio groeit daardoor tot 2040 naar verwachting met 100.000 woningen. Deze ontwikkeling blijft onze aandacht vragen, omdat het inwonersaantal sterk zal toenemen. Dit heeft grote gevolgen voor woningbouw, bedrijventerreinen, mobiliteit, maar ook voor voorzieningen en natuur en heeft een grote impact op sociaal-maatschappelijke structuren en welzijn van alle inwoners. B. Schaalsprong Bergeijk De schaalsprong die de regio maakt, heeft ook impact op de gemeente Bergeijk. Naast de veranderende wet- en regelgeving, zorgt de groei van de regio ook voor andere uitdagingen. Daarom is het belangrijk om als gemeente Bergeijk ook een schaalsprong te maken als organisatie en ruimte te maken voor meer medewerkers. Over de gehele organisatie dient de formatie aangesterkt te worden, zodat een antwoord kan worden gegeven op de regionale groei en de ambitie van onze gemeente. C. Arbeidsmarkt De arbeidsmarkt in Nederland blijft krap; er zijn meer vacatures dan werkzoekenden. Dat geldt voor onder andere ruimtelijke ordening, financiën, juridische zaken, toezicht en ICT. Voor gemeente Bergeijk is het vinden, maar vooral ook binden en blijven boeien, van medewerkers erg belangrijk.

Dit wordt gelet op de schaalsprong van de gemeente Bergeijk nog belangrijker. Investeren in een goede sfeer, passende arbeidsvoorwaarden, inhoudelijke uitdagingen, opleiding en eigentijdse werkwijzen (Office365) blijven de aandacht houden. D. Spreidingswet De spreidingswet is aangenomen, waardoor de opgave voor het opvangen van vluchtelingen is vastgelegd. Hieraan willen we voldoen, maar ook ooghouden voor het opvangen van nieuwkomers. Denk hierbij aan de huisvesting en integratie van arbeidsmigranten en statushouders.

A. Schaalsprong regio

Perspectievennota 2025 – 2028

6

2. Financiële kaders begroting Algemeen Het algemene uitgangspunt is een sluitende begroting. Wettelijk gezien hoeft alleen het 1e begrotingsjaar structureel sluitend te zijn. Wanneer dit niet het geval is, moet de begroting meerjarig (laatste jaarschijf) structureel sluitend zijn. Wij streven naar een begroting die tenminste in het begrotingsjaar 2025 structureel sluitend is. Aandachtspunten toezichthouder Jaarlijks brengt de provincie een begrotingscirculaire uit met daarin een aantal specifieke onderwerpen, die als aanvulling gelden op het Gemeenschappelijk financieel toezichtkader 2020 (GTK). De belangrijkste onderdelen uit de begrotingscirculaire zijn: - Aanvulling notitie incidentele-structurele baten en lasten

-

Eigen bijdrage WMO uitgesteld Drie nieuwe notities vanuit het besluit begroting en verantwoording Onderzoek naar paragraaf onderhoud kapitaalgoederen

Circulaires gemeentefonds De september- en decembercirculaire zijn verwerkt in de financiële prognose van deze PPN. Gelet op de tijdspanne van behandeling is het niet mogelijk om de uitkomsten van de meicirculaire 2024 op te nemen in deze PPN. Na het uitbrengen van de meicirculaire zullen wij de effecten in beeld brengen en u hierover separaat informeren. De PPN 2025 – 2028 met als aanvulling de meicirculaire vormt de basis voor het opstellen van de begroting 2025 – 2028.

Uniforme verdeling in taakvelden De begroting wordt ingedeeld in de volgende taakvelden:

Taakvelden 0. Bestuur en ondersteuning 1. Veiligheid

5. Sport, cultuur en recreatie 6. Sociaal domein

2. Verkeer en vervoer

7. Volksgezondheid en milieu

3. Economie 4. Onderwijs

8. Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing

Tabel 1 Taakvelden

Paragrafen Het Besluit Begroting en Verantwoording gemeenten en provincies (verder: ‘BBV) schrijft voor gemeenten een achttal verplichte paragrafen voor. Daarnaast kunnen gemeenten desgewenst eigen paragrafen toevoegen. Vanaf het begrotingsjaar 2019 is een paragraaf Klimaat en Duurzaamheid opgenomen in de begroting. Deze paragraaf wordt de komende jaren gehandhaafd, daar het klimaat in de nadrukkelijke belangstelling van alle fracties staat. Aangezien maatregelen op het gebied van klimaat door alle taakvelden heen lopen, monitoren we dit door middel van een aparte paragraaf. Uniforme set beleidsindicatoren De set van verplichte beleidsindicatoren is constant in beweging. In de begroting 2024 nemen we de beleidsindicatoren op conform de op dat moment meest actuele set indicatoren. De set beleidsindicatoren en bijbehorende gegevens kunt u vinden op de website Waarstaatjegemeente.nl via de tegel ‘Besluit Begroting en Verantwoording’. Hier vindt u onder andere:

Perspectievennota 2025 – 2028

-

Een uitgebreide toelichting op de indicatoren; Indicatoren van andere gemeenten waarmee een vergelijking gemaakt kan worden met de eigen gemeente.

Rentelasten De omslagrente voor rentetoerekening is op basis van deze PPN bepaald op 1%. De omslagrente is ook van toepassing op de rentetoerekening aan de grondexploitaties. Over het eigen vermogen wordt geen rente meer berekend. Dit is conform de aanbevelingen uit de notitie rente 2023 van de commissie BBV. Voor het opstellen van de begroting 2025 – 2028 wordt de omslagrente nogmaals berekend en opgenomen in de paragraaf Financiering. De commissie BBV doet geen uitspraken over de wijze waarop gemeenten hun tarieven (met name riool- en afvalstoffenheffing) dienen te berekenen. Fiscaal juridisch gezien is het toegestaan om een redelijk deel van de rentelasten mee te nemen in de kostenopstelling die ten grondslag ligt aan de tariefberekening. Wat een individuele gemeente 7

redelijk vindt, dient vervolgens wel volgens BBV artikel 10 lid c gemotiveerd te worden toegelicht in

de paragraaf Lokale heffingen, waarin de beleidsuitgangspunten moeten worden toegelicht.

Beleidsuitgangspunten Financiële verordening Overhead en toerekening apparaatskosten Voor de berekening van kostendekkende tarieven en de grondexploitatie hanteren we een verdeelsleutel. Deze wordt als volgt bepaald: De totale overheadkosten worden gedeeld door de productieve uren die aan de primaire processen worden toegerekend. Het tarief wat hier uit volgt, wordt vermenigvuldigd met het aantal productieve uren wat is toebedeeld aan de onderwerpen van de kostendekkende tarieven en de grondexploitatie.

Waardering en afschrijving vaste activa De afschrijvingen op investeringen vinden plaats conform de vigerende Financiële verordening van de gemeente Bergeijk.

De directe kosten komen op basis van voorcalculatie op de verschillende taakvelden. Dit wordt ook als realisatie zo verantwoord. Hierdoor zijn de afwijkingen op de directe kosten in de jaarrekening beperkt. Afwijkingen op de directe kosten worden verantwoord in het taakveld Overige baten en lasten. Voor de transparantie wordt gewerkt aan een nieuwe manier van de toebedeling van bovenstaande kosten. Deze wordt opgenomen in een actualisatie van de financiële verordening.

Algemene lastenontwikkeling Loonontwikkeling In de meicirculaire wordt jaarlijks als onderdeel van de verwachte overheidsconsumptie bepaald wat de ingeschatte stijgingen van de lonen en salarissen zijn. Dit is gebaseerd op het Centraal Economisch Plan (verder: ‘CEP’). In het CEP 2024

Om de administratieve lasten te beperken, is een ondergrens ingebouwd voor activering. Voor investeringen met maatschappelijk nut in de openbare ruimte is deze vastgesteld op € 25.000. Onvoorzien In de begroting 2025 wordt hiervoor € 25.000 geraamd. Dit budget is niet gelabeld aan programma’s. Het college heeft het mandaat tot het doen van uitgaven tot € 20.000 per keer. Reserves en voorzieningen Stortingen in voorzieningen en toevoegingen aan reserves (evenals onttrekkingen uit reserves) vinden plaats conform de vastgestelde uitgangspunten zoals vermeld in de vigerende nota reserves en voorzieningen. Indien er vastgestelde beheerplannen zijn (inclusief het bij de beheerplannen behorende kwaliteitsniveau), worden de stortingen in de voorzieningen hierop gebaseerd. zit de eerste doorkijk naar 2025. De maatstaf die we hanteren wordt ook bij de belangrijkste verbonden partijen gehanteerd. Dit is de maatstaf “Loonvoet sector overheid”. Ten opzichte van de loonontwikkeling die wij reeds voorzien hadden in onze meerjarenbegroting fluctueert deze. De volgende percentages worden gehanteerd:

Omschrijving Raming begroting 2024 Loonvoet sector overheid CEP 2024 Bijstelling begroting 2025 - 2028

2025 5,80% 4,40% -1,40%

2026 4,80% 3,80% -1,00%

2027 4,20% 4,80% 0,60%

2028 4,20% 4,00% -0,20%

Tabel 2 Loonvoet sector overheid

Prijsontwikkeling Voor de begroting en de meerjarenplanning geldt in principe de nullijn. Dit betekent dat de budgetten niet standaard verhoogd worden. Hierop zijn enkele uitzonderingen, te weten: - Wettelijke tarieven (bijvoorbeeld leges paspoorten); - Contractueel overeengekomen indexeringen; - Prijzen van dienstverlening door derden (bijvoorbeeld verzekeringspremies);

Perspectievennota 2025 – 2028

-

Overige onvermijdelijke kostenstijgingen als gevolg van marktwerking en inflatie. Hiervoor geldt het algemene percentage.

Wij werken met een stelpost loon-prijsstijging. De hoogte ervan is gebaseerd op de beïnvloedbare uitgavenbudgetten in de begroting. Voor de algemene prijsontwikkeling in deze PPN baseren wij de gegevens op de in het CEP opgenomen prijs netto materiële overheidsconsumptie (verder: ‘IMOC’). In het CEP is daarvoor de volgende basis gehanteerd.

8

Omschrijving Raming begroting 2024 IMOC CEP 2024 Bijstelling begroting 2025 - 2028

2025 1,60% 2,20% 0,60%

2026 1,60% 2,20% 0,60%

2027 1,60% 2,20% 0,60%

2028 1,60% 2,20% 0,60%

Tabel 3 Prijsontwikkeling IMOC

Algemene ontwikkeling baten Algemene uitkering De raming van de algemene uitkering wordt gebaseerd op de door het rijk verstrekte gegevens in de meicirculaire 2024. De meicirculaire is de meest actuele raming die onderdeel is van de programmabegroting. Eventuele significante wijzigingen als gevolg van de septembercirculaire 2024 worden via een separate raadsinformatiebrief inzichtelijk gemaakt. Voor de meerjarenplanning is uitgegaan van lopende prijzen (dus inclusief inflatie). Indexering baten Het rijk compenseert gemeenten voor kostenstijgingen als gevolg van prijsontwikkeling en loonontwikkeling. Dit doet ze door bijstelling in de algemene uitkering conform bovenstaande cijfers. Dit is echter niet voldoende om alle stijgende lasten die uit loon- en prijsontwikkeling voortkomen te compenseren. De gemeente heft daarom belastingen en heffingen. Deze stellen we jaarlijks bij. Net als bij de verbonden partijen hanteren we een gewogen indexering. Gemiddeld genomen komen de verbonden partijen uit op gewogen indexering die gebaseerd zijn op een verhouding van 1/3 prijsontwikkeling en 2/3 loonontwikkeling. Dit is ook bij de gemeente een reële verhouding. Hiermee is er sprake van uniforme uitgangspunten. Gebaseerd op dit uitgangspunt komen we daarmee op een indexering van 3,67% in 2025.

Dit percentage rekenen we over alle inkomsten (bijvoorbeeld OZB, leges, huurinkomsten), behalve wanneer daar specifieke afspraken onder liggen of er wettelijke regels gevolgd moeten worden, te weten: - Voor riool- en afvalstoffenheffing worden kostendekkende tarieven gehanteerd; - Leges die van rijkswege gemaximeerd zijn (bv paspoorten en rijbewijzen); - De leges binnen een titel mogen maximaal kostendekkend zijn; - Het tarief voor de toeristenbelasting bedraagt 3,11% van de omzet; - Pachten en erfpachten worden bepaald op grond van de “Nota erfpachtbeleid 2012” en “Nota Pachtbeleid 2007”; - Lopende contracten en daarin opgenomen indexeringen worden gerespecteerd. Grondtransacties pachtgronden Opbrengsten uit grondtransacties van pachtgronden worden voor zover die de begrote Perspectievennota 2025 – 2028

opbrengst overschrijden gestort in de algemene reserve behoedzaamheid grondtransacties. Wanneer de opbrengsten lager zijn, wordt het verschil onttrokken uit die reserve. Overschrijdt de reserve behoedzaamheid grondtransacties het maximale plafond, dan vloeit het meerdere naar de algemene reserve. Het plafond van de algemene reserve behoedzaamheid grondtransacties is € 1 miljoen. Op 21 december 2017 heeft de raad ingestemd met de grondnota 2018. Grondexploitaties Bij de opstelling van de calculaties van de grondexploitaties wordt uitgegaan van de volgende parameters. Deze parameters worden conform de grondnota bij de jaarrekening en begroting geactualiseerd: - Rentelasten op basis van de omslagrente 1,0 %; - Disconteringsvoet 2% (verplicht); - Kostenstijging 2%; - Opbrengstenstijging 2%. Bij de opstelling van de begroting wordt op basis van geactualiseerde cijfers bezien of het rente omslagpercentage toe te rekenen rente gehandhaafd kan blijven op 1,0%. De disconteringsvoet van 2% is gebaseerd op het streven van de EU om de inflatie rond dit percentage te laten uitkomen. In die lijn stellen we voor om in de calculaties zowel de kosten als opbrengsten met dit percentage te laten stijgen. Hierbij respecteren we eerder gesloten overeenkomsten. Met deze kostenen opbrengstenstijging volgen we de marktontwikkelingen van dit moment.

In de calculaties gaan we ervan uit dat de inkomsten maximaal 5 jaar geïndexeerd worden. Dit conform eerder vastgestelde besluitvorming. Verbonden partijen Normaal worden de bijstellingen van de verbonden partijen verwerkt in de PPN. Vanwege de nieuwe wetgeving voor de gemeenschappelijke regelingen, is uitstel verleent voor het aanleveren van de diverse P&C documenten. Dit heeft ertoe geleid dat tijdens het opstellen van de PPN niet alle verbonden partijen de documenten hebben aangeleverd. Daarom is gekozen om de mutaties van de verbonden partijen op te nemen in de programmabegroting. Bij de aanlevering van de stukken voor de zienswijze zal een integrale oplegger worden aangeboden die alle wijzigingen inzichtelijk maakt.

9

Overig Voor het begrotingsjaar en de meerjarenplanning gaan wij uit van de hoogte van het aantal woningen en inwoners per 1 januari 2024. Omdat de realisatie van de geplande woningbouw een hoge mate van onzekerheid kent, worden woningbouwprognoses niet meegenomen.

Perspectievennota 2025 – 2028

Dit is geheel in overeenstemming met het voorzichtigheidsprincipe en de algemene regels van verantwoording: lasten nemen zodra ze voorzien zijn en baten nemen zodra ze gerealiseerd zijn.

10

3. Financiële positie De financiële positie van de gemeente is medebepalend voor de keuzes en prioriteiten die de gemeenteraad kan stellen. Het financieel meerjarenperspectief Om een goed beeld te krijgen in de mogelijkheden wordt allereerst het financiële perspectief voor de jaren 2025-2028 bepaald. Dit is als volgt tot stand gekomen: - Startpositie is de geamendeerde programmabegroting 2024, vastgesteld op 9 november 2023 en de begrotingswijzigingen tot en met 18 april 2024; - Jaarschijf 2028 is toegevoegd; - De financiële kaders conform hoofdstuk 2;

Structureel Stand begroting 2024 na wijzigingen t/m april 2024 Mutaties PPN 2025 - 2028 Totaal structureel

-

De mutaties van de algemene uitkering volgens de septemberen decembercirculaire 2023; De meerjarige mutaties uit de op 2 juli 2024 geagendeerde vast te stellen 1e Burap 2024.

Wanneer alle voorstellen uit hoofdstuk 4 ‘Financieel overzicht beleidsitems’ van deze PPN verwerkt worden, geeft dat onderstaand begrotingsbeeld. Dit is uitgesplitst in een structureel en een incidenteel beeld.

2025 1.404 -1.229 175

2026 -558 -1.321 -1.879

Bedragen x € 1.000 2027 2028 -388 525 -1.010 -1.340 -1.398 -815

2025 -592 105 -487

2026 -113 0 -113

Bedragen x € 1.000 2027 2028 -616 -50 0 0 -616 -50

2025 812 -1.124 -312

2026 -671 -1.321 -1.992

Bedragen x € 1.000 2027 2028 -1.004 475 -1.010 -1.340 -2.014 -865

Tabel 4 Structureel begrotingssaldo Incidenteel Stand begroting 2024 na wijzigingen t/m april 2024 Mutaties PPN 2025 - 2028 Totaal incidenteel

Tabel 5 Incidenteel begrotingssaldo Totaal begroting Stand begroting 2024 na wijzigingen t/m april 2024 Mutaties PPN 2025 - 2028 Totaal saldo na PPN 2025-2028

Tabel 6 Totaal begrotingssaldo

Perspectievennota 2025 – 2028

11

Ontwikkelingen reserves en voorzieningen De financiële positie van de gemeente wordt mede bepaald door de inzichten in de positie van de reserves en voorzieningen gedurende de looptijd van de PPN 2025-2028. De reservepositie wordt veelal beïnvloed door de verwachte toevoegingen vanuit de resultaten van de grondexploitaties. Van belang hierbij is het moment dat die middelen ook daadwerkelijk beschikbaar komen. Dit, omdat zonder die zekerheid voorgenomen beleidsvoornemens mogelijk in gevaar komen. Adequate inschattingen, met de nodige waarborgen, zijn daarom van groot belang. De financiële positie van de gemeente Bergeijk staat aanzienlijk onder druk. Door de hoge ambitie en omdat de vele lopende projecten ertoe leiden dat de exploitatie onder druk komt te staan. Daarnaast zijn de inkomsten uit het gemeentefonds onzeker. Om tegenvallers op te kunnen vangen is daarom een buffer nodig. Bij de actualisatie van de grondexploitaties zijn de parameters waarop de calculaties worden berekend op actualiteit beoordeeld en is gekeken

Ratio weerstandscapaciteit De ratio weerstandscapaciteit geeft de verhouding aan tussen de beschikbare reserves (algemene reserve, algemene reserve risico’s grondexploitatie en post onvoorzien) en de benodigde weerstandscapaciteit. In de nota reserves en voorzieningen 2023 is de norm gesteld op minimaal 1,4. Elk jaar vindt twee (2) keer een actualisatie van de inventarisatie van de risico’s plaats. Dit doen we bij de opstelling van de jaarstukken en de programmabegroting. In de PPN 2025-2028 wordt

Taakveld risico 0. Taakveld Bestuur en ondersteuning

naar de inschattingen van de fasering. Mogelijk heeft dit negatieve effecten op de grondexploitaties en daarmee op toekomstige winsten en verliezen. Reserves en voorzieningen In deze PPN 2025-2028 worden twee mutaties op de reserves voorgesteld. Ten aanzien van de voorzieningen zijn geen mutaties voorgesteld. Voor een actueel overzicht van de reserves en voorzieningen wordt verwezen naar de jaarstukken 2023. Winstneming bij grondexploitaties Bij grondexploitaties moet tussentijds winst worden genomen volgens de zogenaamde percentage of completion-methode. Dit houdt in dat er winst wordt genomen op basis van de gerealiseerde uitgaven en inkomsten afgezet tegen de volledige uitgaven en inkomsten van een plan. In onderstaande cijfers zijn de prognoses zoals begin 2024 zijn gecalculeerd opgenomen. Bij het samenstellen van de begroting 2025 worden calculaties en daarmee de verwachte resultaten opnieuw geactualiseerd.

daarom hetzelfde overzicht opgenomen als in de jaarstukken. De doorrekening naar volgende jaren is daarop dan ook geactualiseerd. Het risicoprofiel is bij de jaarstukken 2023 bepaald op € 1,59 miljoen. In de tabel is een doorkijk gegeven naar de ontwikkeling van de risico’s. Op grond van het risicoprofiel was de ratio weerstandscapaciteit bij de jaarrekening 2023 13,91 waar de norm door uw raad is gesteld op 1,4. Hierdoor voldoen wij als organisatie ruimschoots aan de door uw raad vastgestelde weerstandsratio. Af te dekken met:

Bedragen x € 1.000 Begroting Jaarrekenin 2023 g 2023

Omschrijving risico

Kans

Algemene uitkering: effect wijzigingen

Waarschijnlijk

AR

263

500

Programmakosten jeugdhulp

Waarschijnlijk

AR

150

150

Sanering bodemverontreiniging

Hoog

AR

50

50

Nadeelcompensatie actualisering bestemmingsplannen Risico's grondexploitatie

Waarschijnlijk Hoog

AR AR grex

50 1.751

50 640

Financieringsfunctie reserve

Waarschijnlijk

AR

65

65

GRSK / GGD / ODZOB / VRBZO / MRE

Waarschijnlijk

AR

81 2.409

131 1.585

6. Taakveld Sociaal domein 7. Taakveld Volksgezondheid en milieu 8. Taakveld VHROSV

Organisatie/bedrijfsrisico Verbonden partijen Totaal

Tabel 7 Risico's

Voor een toelichting verwijzen wij u naar de risicoparagraaf van de jaarstukken 2023.

Perspectievennota 2025 – 2028

12

Perspectievennota 2025 – 2028

13

4. Financieel overzicht beleidsitems Overzicht exploitatiebaten en –lasten In dit overzicht staan de onderwerpen met financiële mutaties ten aanzien van het bestaand beleid (verder: ‘BB’) en nieuw beleid (verder: ‘NB’).

Omschrijving BB00

Structureel / Incidenteel Saldo begroting 2024 primitief structureel Saldo begroting 2024 primitief incidenteel Uitbreiding BS de Waterloop

i s

Algemene uitkering septembercirculaire Algemene uitkering doorwerking septembercirculaire Algemene uitkering decembercirculaire

s s s

Bijstelling stelpost loon- en prijscompensatie

s

Versterking ambtelijke capaciteit Versterking ambtelijke capaciteit dekking leges Versterking ambtelijke capaciteit dekking anterieur Versterking ambtelijke capaciteit dekking CDOKE Versterking ambtelijke capaciteit dekking toeristenbelasting

s s s s s

Bijstelling OZB als gevolg van indexering

s

Bijstelling verbruiksgoederen-algemene benodigdheden Dekking stelpost loonprijsstijging

s s

Dekking stelpost loonprijsstijging Bijstelling verzekeringen Lagere dividenuitkering BNG 2023

s s s

Verhogen budget schoonmaak

s

Penvoering UVP VTE vrije tijdseconomie

s

Aframing inburgering

s

Dekking stelpost loonprijsstijging Landelijke tarieven Gi's

s s

Ophoging uren dorpsondersteuners

s

Regionale opvang Statushouders Buitenjan Veldhoven

s

Ophoging budget groen

s

Beheerplan bossen binnen de bebouwde kom

s

Evaluatie Bergeijkse belevingsboulevard en effecten realisatie Hof Noord

s

Dekking stelpost loonprijsstijging Seniorencoach Uniek sporten coach

s s s

Omgevingsplan opstellen

s

Subsidie Rijksimpulsgelden Herinrichting Bernhardstraat

s

Dekking stelpost loonprijsstijging Bijstelling MD 1e Marap 2024

s s

Bijstelling Kempemplus 1e Marap 2024

s

Brede SPUK Coördinator Sport en Preventie Brede SPUK Bijdrage activiteitensubsidie We-Meet Westerhoven Brede SPUK Bijdrage Walking Sports Brede SPUK Centuring Pregnancy Brede SPUK Dagbesteding zonder indicatie Brede SPUK Eén tegen eenzaamheid Brede SPUK Ben ik in beeld Brede SPUK Lofjoe! Brede SPUK Lokaal sportakkoord Brede SPUK rijksuitkering

s s s s s s s s s s

Totaal BB00 BB01

Totaal BB01 BB02 Totaal BB02 BB03

Totaal BB03 BB04 Totaal BB04 BB05 Totaal BB05 BB07

Totaal BB07 BB08 Totaal BB08 BB09 Totaal BB09 BB10 Totaal BB10 BB11 Totaal BB11 BB12 Totaal BB12 BB13 Totaal BB13 BB14 Totaal BB14 BB15 Totaal BB15 BB16 Totaal BB16 BB17

Totaal BB17 BB18 Totaal BB18 BB19 Totaal BB19 BB20 Totaal BB20 BB21 Totaal BB21 BB22

Totaal BB22

Perspectievennota 2025 – 2028

2025 1.407.123 -592.000 -2.750 812.373 812.373 411.200 -11.000 -30.760 369.440 -111.858 -111.858 -980.000 200.000 150.000 100.000 50.000 -480.000 -32.857 -32.857 -44.000 22.000 -22.000 20.000 -20.000 -55.000 -55.000 -25.000 -25.000 0 0 59.001 59.001 50.000 -50.000 0 -78.000 -78.000 -15.106 -15.106 -100.000 -100.000 -19.000 -19.000 -50.000 -50.000 27.900 -20.900 -7.000 0 -150.000 -150.000 0 0 124.943 -249.886 -124.943 -145.800 -145.800 -18.500 -5.000 -1.500 -17.640 -1.250 -3.500 -1.500 -1.000 -13.041 62.931 0

2026 -555.563 -113.000 -2.750 -671.313 -671.313 358.300 -10.000 4.018 352.318 -365.662 -365.662 -980.000 200.000 150.000 100.000 50.000 -480.000 -55.076 -55.076 -44.000 22.000 -22.000 20.000 -20.000 -55.000 -55.000 -25.000 -25.000 0 0 62.848 62.848 50.000 -50.000 0 -78.000 -78.000 -11.145 -11.145 -100.000 -100.000 0 0 0 0 27.900 -20.900 -7.000 0 -150.000 -150.000 0 0 122.742 -245.484 -122.742 -143.800 -143.800 -18.500 0 0 -17.640 -1.250 -3.500 -1.500 -1.000 -13.041 56.431 0

2027 -385.205 -616.000 -2.750 -1.003.955 -1.003.955 894.000 -3.000 4.143 895.143 -613.213 -613.213 -980.000 200.000 150.000 100.000 50.000 -480.000 -28.984 -28.984 -44.000 22.000 -22.000 20.000 -20.000 -55.000 -55.000 -25.000 -25.000 0 0 62.848 62.848 50.000 -50.000 0 -78.000 -78.000 0 0 -100.000 -100.000 0 0 0 0 27.900 -20.900 -7.000 0 -150.000 -150.000 2.750 2.750 123.154 -246.308 -123.154 -141.800 -141.800 -18.500 0 0 -17.640 -1.250 -3.500 -1.500 -1.000 -13.041 56.431 0

2028 527.804 -50.000 -2.750 475.054 475.054 1.220.300 -3.000 4.162 1.221.462 -1.271.725 -1.271.725 -980.000 200.000 150.000 100.000 50.000 -480.000 -26.386 -26.386 -44.000 22.000 -22.000 20.000 -20.000 -55.000 -55.000 -25.000 -25.000 0 0 62.848 62.848 50.000 -50.000 0 -78.000 -78.000 0 0 -100.000 -100.000 0 0 0 0 27.900 -20.900 -7.000 0 -150.000 -150.000 2.750 2.750 123.154 -246.308 -123.154 -141.800 -141.800 -18.500 0 0 -17.640 -1.250 -3.500 -1.500 -1.000 -13.041 56.431 0

14

BBOV

Dekking stelpost loonprijsstijging Aframen huurinkomsten politiepost Bijstelling Bizob Recht van opstal zendmast Waterlaat Inventaris Cultuurhuis Verhogen subsidie gemeenschapshuizen Aframen subsidie zwemvereniging de Dobbers Bijdrage VNG 2024 Toezicht en handhaving kinderopvang Indexering loonkosten Bergeijk Active Indexering subsidie Bibliotheek de Kempen Huisvestingsubsidie jeughonk We-Meet Lagere afschrijving door ontvangen subsidie Varkensakkers Implementatie HR21 Bijstelling werkmaterieel gladheid 2024 Landart Einderheide subsidie SNL dubbel opgenomen Derving pachtinkomsten Cultuureducatie met kwaliteit

s s s s s s s s s s s s s s s s s s s

Verbouwing bakkerijmuseum

s

Anti disciminatie voorziening

s

Onderhoud openbaar gebied visvijvers

s

Landschapsplan Landschapsplan dekking DOB

s i

Visie buitengebied (actieplan buitengebied Bergeijk) Visie buitengebied dekking DOB

s i

Werkmaterieel: gladheidsbestreiding 2025 Werkmaterieel: vervangen 3 bedrijfswagens buitendienst Werkmaterieel: vervangen bedrijfswagen BOA's en E-bikes

s s s

Focus: Herinrichting Van Beverwijkstraat-Nieuwstraat Focus: Herinrichting Van Beverwijkstraat-Nieuwstraat (rio)

s s

Focus: Herinrichting Voorderstraat-Willibrordusstraat Focus: Herinrichting Voorderstraat-Willibrordusstraat (rio)

s s

Fietsambitie: Borkelsedijk

s

Programma STORM

s

Pumptrackbaan

s

Visie op dienstverlening

s

Fietscultuur

s

Verbetering verkeersveilighied Riethoven

s

Verbetering verkeersveiligheid Westerhoven

s

Totaal BBOV NB01 Totaal NB01 NB02 Totaal NB02 NB03 Totaal NB03 NB04 Totaal NB04 NB05 Totaal NB05 NB06

Totaal NB06 NB07 Totaal NB07 NB08 Totaal NB08 NB09 Totaal NB09 NB10 Totaal NB10 NB11 Totaal NB11 NB12 Totaal NB12 NB13 Totaal NB13 NB14 Totaal NB14 NB15 Totaal NB15

24.409 -5.000 -12.748 7.500 10.000 -8.500 870 -10.000 -10.000 -4.500 -7.161 -8.350 1.333 -4.000 -190 -2.650 -5.000 -3.600 227 -37.360 -1.018.483 0 0 -17.565 -17.565 -12.500 -12.500 -30.000 30.000 0 -75.000 75.000 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 -50.000 -50.000 -25.000 -25.000 0 0 0 0 -105.065 -311.175

24.409 -5.000 -12.748 7.500 10.000 -8.500 870 -10.000 -10.000 -4.500 -7.161 -8.350 1.333 -4.000 -190 -2.650 -5.000 -3.600 227 -37.360 -1.230.619 -8.500 -8.500 -17.565 -17.565 -12.500 -12.500 0 0 0 0 0 0 -14.700 0 0 -14.700 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 -25.000 -25.000 -6.667 -6.667 -5.000 -5.000 -89.932 -1.991.864

24.409 -5.000 -12.748 7.500 10.000 -8.500 870 -10.000 -10.000 -4.500 -7.161 -8.350 1.333 -4.000 -190 -2.650 -5.000 -3.600 227 -37.360 -893.770 -8.500 -8.500 -17.565 -17.565 -12.500 -12.500 0 0 0 0 0 0 -14.700 0 0 -14.700 0 0 0 0 0 0 -19.000 -19.000 0 0 -7.500 -7.500 0 0 -25.000 -25.000 -6.667 -6.667 -5.000 -5.000 -116.432 -2.014.157

24.409 -5.000 -12.748 7.500 10.000 -8.500 870 -10.000 -10.000 -4.500 -7.161 -8.350 1.333 -4.000 -190 -2.650 -5.000 -3.600 227 -37.360 -1.223.365 -8.500 -8.500 -17.565 -17.565 -12.500 -12.500 0 0 0 0 0 0 -14.700 0 0 -14.700 0 0 0 0 0 0 -19.000 -19.000 0 0 -7.500 -7.500 0 0 -25.000 -25.000 -6.667 -6.667 -5.000 -5.000 -116.432 -864.743

Tabel 8 Bijstellingen PPN 2025 - 2028 onderverdeeld naar bestaand en nieuw beleid

Perspectievennota 2025 – 2028

15

Overzicht investeringen PPN 2025-2028 In de begroting 2024 zijn een aantal investeringen opgenomen voor de jaarschijven 2025-2027. Om een totaaloverzicht van de investeringen 20252028 te hebben, zijn deze daarom in beeld gebracht. Dit naast de investeringen die uit de PPN Omschrijving bedragen x €1.000

Looptijd

2025-2028 volgen. De licht geel gemarkeerde investeringen vloeien voort uit de voorliggende PPN. De bruto-investeringen zijn in beeld gebracht met daarnaast een overzicht van eventuele bijdragen van derden/subsidies/andere dekkingsbronnen. 2025

Bruto investeringsjaar 2026 2027

2028

Bijdragen/ subsidies/bijdrage door derden 2025 2026 2027 2028

Taakveld 0 Bestuur en ondersteuning Werkmaterieel: bedrijfswagens buitendienst Werkmaterieel:"bedrijfswagens BOA's en E-bikes Werkmaterieel: gladheidsbestrijding Taakveld 2 Verkeer en vervoer Fietsambitie Borkelsedijk Fietsverbinding Eijkestraat Fietsverbinding Broekhovenseweg Focus: Den Belleman e.o. Focus: Herinrichting van Beverwijkstraat - Nieuwstraat Focus: Herinrichting Voorderstraat - Willibrordusstraat Herinrichting Bernhardstraat e.o. Herinrichting wijk van den Valgaetstraat e.o. Omvorming OV naar LED-verlichting Verkeersveiligheid Riethoven Verkeersveiligheid Westerhoven Voorderstraat / Willibrordusstraat Riethoven Van Beverwijkstraat-Nieuwstraat Bergeijk Rehabilitatie Grensweg (fietspad) Rehabilitatie Provinciale weg, Loveren (fietspaden) Rehabilitatie Hoge Berkt (tussenweg) Taakveld 4 Onderwijs Renovatie BS de Regenboog Renovatie BS de Regenboog tijdelijke huisvesting Renovatie BS Prinses Beatrix Renovatie BS Prinses Beatrix tijdelijke huisvesting Renovatie BS De Beistervelden Renovatie BS De Beistervelden tijdelijke huisvesting Taakveld 5 Sport, cultuur en recreatie Verbouwing bakkerijmusuem Pumptrackbaan Taakveld 7 Volksgezondheid en milieu Focus: Den Belleman e.o. riolering Focus: Herinrichting Kleine Broekstraat / Industrieweg riolering

10 10 10

Focus: Herinrichting van Beverwijkstraat - Nieuwstraat

60

Herinrichting Bernhardstraat e.o. riool

60 60 60 15 15 15 60

Herinrichting wijk van den Valgaetstraat e.o. riool Riolering: drukriolering bouwkundig Riolering: drukriolering electromechanisch Riolering: randvoorziening electromechanisch Riolering: rioolgemaal electromechanisch Riolering: rioolvervanging / verbetering vGRP Eindtotaal

50 50 50 30 30 30 30 30 20 30 30 30 30 30 30 30 30 1 30 1 30 1

80.000 40.000 398.700 950.000 1.226.000 1.100.000

613.000 550.000 375.000 1.783.000 542.500 500.000

100.000 200.000 200.000 150.000

1.440.000

70.000 160.000 250.000 1.350.000 75.000 4.092.000 328.000 2.727.000 214.000 608.000 5.477.000 62.000 558.000

40 10 60 60

1.685.000

390.000 150.000

50.000 75.000

420.000 1.433.500 799.100 970.000

165.000

1.370.000 20.000 20.000 20.000 20.000 90.000 90.000 90.000 90.000 30.000 30.000 30.000 30.000 55.000 55.000 55.000 55.000 40.000 40.000 40.000 40.000 11.220.700 4.750.000 9.155.000 6.403.100

1.163.000

0 1.685.000

290.000

Tabel 9 Overzicht kredieten

Wat betekent het voorgaande voor het begrotingsbeeld? Wanneer alle voorstellen uit hoofdstuk 4 van deze PPN verwerkt worden, geeft dat onderstaand

begrotingsbeeld. Dit is uitgesplitst naar een structureel en een incidenteel beeld. De provincie toetst of de begroting structureel en materieel in evenwicht is.

Structureel Stand begroting 2024 na wijzigingen t/m april 2024 Mutaties PPN 2025 - 2028 Totaal structureel

2025 1.404 -1.229 175

2026 -558 -1.321 -1.879

Bedragen x € 1.000 2027 2028 -388 525 -1.010 -1.340 -1.398 -815

Incidenteel Stand begroting 2024 na wijzigingen t/m april 2024 Mutaties PPN 2025 - 2028 Totaal incidenteel

2025 -592 105 -487

2026 -113 0 -113

Bedragen x € 1.000 2027 2028 -616 -50 0 0 -616 -50

Totaal begroting Stand begroting 2024 na wijzigingen t/m april 2024 Mutaties PPN 2025 - 2028 Totaal saldo na PPN 2025-2028

2025 812 -1.124 -312

2026 -671 -1.321 -1.992

Bedragen x € 1.000 2027 2028 -1.004 475 -1.010 -1.340 -2.014 -865

Perspectievennota 2025 – 2028

16

5. Toelichting beleidsitems Bestaand beleid BB0 Stand primitieve begroting 2024-2027 De geamendeerde meerjarenbegroting 2024-2027 is de basis voor het opstellen van de PPN 2025-

2028. De jaarschrijf 2028 is toegevoegd. Daarnaast is rekening gehouden met vastgestelde raadsbesluiten tot en met 18 april 2024.

Totaal begroting Stand begroting 2024 na wijzigingen t/m april 2024

2025 812

2026 -671

Bedragen x € 1.000 2027 2028 -1.004 475

Tabel 10 Stand begrotingssaldo voor PPN 2025 - 2028

BB01 Algemene uitkering (€ 369.000 V, oplopend naar € 1.221.000 V)) De gevolgen van de septemberdecembercirculaire 2023 en de doorwerking Omschrijving Begroting gemeentefonds (conform meicirculaire 2023) Mutaties septembercirculaire 2023 Mutaties decembercirculaire 2023 1. Totaal mutaties Totaal gemeentefonds Doorwerking septembercirculaire 2023 2. Totaal doorwerking Bijstelling ( 1 + 2 ) Tabel 11 Bijstellingen op basis van de circulaires

BB02 Loon- en prijsontwikkeling (€ 112.000 N, oplopend naar € 1.272.000 N) Voor loon- en prijsontwikkelingen zijn stelposten in de begroting opgenomen. Op basis van de laatste inzichten van het Centraal Economisch Planbureau worden deze stelposten opgenomen. De stelpost wordt gebruikt om indexeringen bij externe partners (verbonden partijen en contractpartners) op te vangen. Alle voorstellen met betrekking tot indexering worden daarom gedekt uit deze post. Indien de stelpost in de toekomst niet toereikend is, komen voorstellen direct ten laste van het saldo. BB03 Versterking ambtelijke capaciteit ( € 980.000 N, dekking uit diverse posten € 500.000 V) Al geruime tijd is een toename te zien in het werk dat op ons afkomt. Denk aan het stijgende aantal inwoners, de hoeveelheid nieuw te realiseren woningen (inclusief alle bijbehorende voorzieningen), opgaven in het buitengebied, wet en regelgeving vanuit de landelijke overheid (AVG, WOO, WEP), meer specifieke uitkeringen en meer zienswijzen en bezwaren. Daarnaast willen we als gemeente een kwaliteitsslag maken Door deze ontwikkelingen is een impuls over de volledige breedte van het ambtelijk apparaat noodzakelijk, omdat ze een impact hebben op de werkzaamheden van alle afdelingen. Zonder extra Perspectievennota 2025 – 2028

daarvan op de uitgavenbudgetten opgenomen in de PPN 2025-2028.

2025 33.777 411 -31 380 34.157 -11 -11 369

2026 32.612 358 4 362 32.974 -10 -10 352

worden

Bedragen x € 1.000 2027 2028 33.506 34.450 894 1.220 4 4 898 1.224 34.404 35.675 -3 -3 -3 -3 895 1.221

personele capaciteit kunnen we onze ambities niet verwezenlijken. De uitbreiding gaat uit van 12 fte met een kostenpost van € 980.000. Daarbij is binnen de budgetten gekeken naar mogelijke dekking van deze formatie. Hierbij is aansluiting gezocht tussen de werkzaamheden en de mogelijke dekking. Hierdoor is de dekking als volgt tot stand gekomen: - Structurele inzet CDOKE middelen € 100.000 - Extra inkomsten leges € 200.000 - Extra inkomsten uit anterieure overeenkomsten € 150.000 - Extra inkomsten uit toeristenbelasting € 50.000 Voor bedrag van € 480.000 is geen dekking aanwezig, dit wordt uit het begrotingssaldo gedekt. Tijdens de raadsinformatiebijeenkomst van 6 juni wordt de versterking van de ambtelijke capaciteit nader toegelicht.

17

BB04 Baten OZB (€ 32.000 N, aflopend naar € 25.000 N) Voor de indexering van onze baten sluiten we aan bij de systematiek van indexering van de verbonden partijen. Dit conform de kaders zoals opgenomen in de uitgangspunten in hoofdstuk 3. De herberekening komt uit op een nadeel van € 32.000 voor 2025 aflopend naar € 25.000 nadeel. BB05 Verbruiksgoederen en algemene benodigdheden (€ 44.000 N, dekking uit stelpost loon- en prijscompensatie € 22.000 V) Sinds 2022 is dit budget niet bijgesteld. De afgelopen jaren worden meer gebruiksgoederen en algemene benodigdheden binnen het gemeentehuis verbruikt. Denk hierbij aan kantinebenodigdheden, koffie, thee, toiletartikelen en kantoorbenodigdheden. Ook de prijs van deze artikelen de afgelopen jaren gestegen. Voor € 22.000 wordt dit gedekt uit de stelpost loon- en prijscompensatie. BB06 Bijstelling verzekering (€ 20.000 N, dekking uit stelpost loon- en prijscompensatie € 20.000 V) De kosten voor de verzekeringen zijn vanwege indexering gestegen. De budgetten worden hierop aangepast. BB07 Dividenduitkering BNG (€ 55.000 N) Jaarlijks wordt dividend uitgekeerd aan de aandeelhouders van de BNG. Op basis van de resultaten is de dividenduitkering per aandeel € 2,16. Met ca 81.000 aandelen, is er over 2023 een dividenduitkering van ca. € 175.000. Hiermee dienen de inkomsten in de begroting structureel met € 55.000 afgeraamd te worden.

BB08 Schoonmaakkosten gemeentehuis en gemeentewerf (€ 25.000 N) Per 1 januari 2023 is KempenPlus wegens te weinig capaciteit gestopt met de schoonmaakwerkzaamheden van het gemeentehuis en de gemeentewerf. De gemeente werd derhalve gedwongen tot een overeenkomst met een commerciële partij, waarbij de kosten voor schoonmaak dusdanig hoger uitvallen dan de kosten bij KempenPlus. BB09 Penvoering UVP vrije tijds economie (€ 114.000 N, dekking uit doorbelasting aan deelnemers € 114.000 V tot en met 2026) Omdat Bergeijk penvoerder en trekker is geworden van het Uitvoeringsplan Vrijetijdseconomie (verder: ‘UVP VTE’), worden alle facturen naar de gemeente Bergeijk gestuurd. Bergeijk belast alle facturen naar rato door naar de gemeenten Bladel, Eersel en Reusel-De Mierden. Dit geldt voor de volledige looptijd van het UVP VTE (2023 t/m 2026).

Perspectievennota 2025 – 2028

BB10 Inburgering (€ 59.000 V oplopend naar € 63.000 V) De lasten voor inburgering zijn dubbel opgenomen, zowel in de begroting van de gemeente Bergeijk, als in de begroting van KempenPlus. Deze kosten worden verrekend in de afrekening met KempenPlus, en daarom niet op dit budget verantwoord. Hierdoor ontstaat een voordeel van € 98.965 op dit budget. De resterende middelen (lees: € 2.500) worden ingezet om ELIP klanten te begeleiden. Dit zijn inburgeringsplichtigen, onder de oude wet, die de lening bij DUO vrijwel hebben uitgeput maar hun inburgering nog niet hebben afgerond. BB11 Tarieven landelijke Gecertificeerde Instellingen (verder: ‘GI’s’) (€ 50.000 N, dekking uit stelpost loon- en prijs € 50.000 V) In de regio Zuidoost Brabant bestaat er samenwerking tussen 21 gemeenten (21voordeJeugd) als het gaat om de contractering van JBJR (deze samenwerking is vastgelegd in de DVO21). In de afgelopen periode zijn afspraken gemaakt over de uitwerking van de handreiking voor onze regio, in samenwerking met de vier (4) andere regio’s en de bijbehorende GI’s. Op basis van deze handreiking zijn de tarieven voor de GI's bijgesteld om de jeugdzorg naar de toekomst toe te borgen.

BB12 Ophoging uren dorpsondersteuners (€ 78.000 N) Vanuit het Integraal Zorgakkoord (verder: ‘IZA’) heeft de gemeente de opdracht de samenwerking tussen het sociaal domein, de eerstelijnszorg en de zorg te verbeteren. Met het ophogen van de uren inzet dorpsondersteuning ontstaat er meer ruimte om voor te sorteren op de te leggen verbinding en het verbeteren van samenwerking tussen het sociaal domein, eerstelijnszorg en zorg. De dorpsondersteuners verrichten in onze gemeente binnen deze samenwerking een belangrijke rol en we willen deze daarom steviger positioneren. Het aantal uur van de dorpsondersteuners is structureel verhoogd in 2024. In het 2e kwartaal van 2024 vindt een evaluatie plaats waarin wordt onderzocht of het aantal uur passend is aan de vraag vanuit het veld. We verwachten dat het aantal uur van de dorpsondersteuners in de periode 2025-2028 structureel met 50% verhoogd dient te worden. We stellen hiervoor een structurele verhoging voor van ca € 78.000. BB13 Regionale opvang statushouders (€ 15.000 N aflopend naar € 11.000 N) Als gevolg van de continue vluchtelingeninstroom is in 2023 met de 21 regiogemeenten afgesproken tot 1 augustus 2026 150 statushouders tijdelijk te huisvesten in de Buitenjan te Veldhoven, in afwachting van beschikbare woningen in de desbetreffende woongemeente.

Door het wegvallen van een landelijke subsidie bij de regiegemeente Veldhoven wordt aan de 18

deelnemende gemeenten gevraagd om dit op te vangen. Hierdoor dient er voor de jaarschijven 2025 € 15.106 en 2026 € 11.145 te worden bijgeraamd. BB14 Minder ureninzet KempenPlus, ophoging budget groen (€ 100.000 N) KempenPlus kan in het groencontract minder uren leveren dan vooraf verwacht en afgesproken. Contractueel is vastgelegd dat de bouwteampartner (commerciële groenaannemer) het tekort aan ureninzet door KempenPlus opvangt om zo de afgesproken kwaliteit te kunnen borgen. De bouwteampartner heeft wel een contractueel afgesproken hoger tarief dan KempenPlus. Onder andere ziekteverzuim, maar ook de doorstroom van medewerkers naar de reguliere arbeidsmarkt zijn hier debet aan. Doordat het tekort aan ureninzet door KempenPlus opgevangen wordt door de bouwteampartner is er sprake van een structureel nadeel van € 100.000. We gaan in gesprek met KempenPlus over de verdeling van de uren over de gemeenten of eventuele financiële compensatie van de meerkosten. BB15 Beheerplan Bossen binnen de bebouwde kom (€ 19.000 N) We hebben een verouderd beheerplan bossen binnen de bebouwede kom, welke geactualiseerd dient te worden om de bossen op een duurzame manier in stand te houden. BB16 Evaluatie Centrumvisie (€ 50.000 N) Afgelopen jaren heeft de gemeente geïnvesteerd in het centrum. Medio 2024 zal de herinrichting van Hof Noord gerealiseerd zijn.

Eind 2024 loopt de pilot Bergeijkse belevingsboulevard ten einde (tijdelijk opheffen van parkeerplaatsen ter hoogte van Hof 76-82 ten behoeve van het creëren van extra terrassen). Ook de realisatie van de parkeerplaatsen Hof 150-152 zijn inmiddels een feit. Daarnaast investeren ook de ondernemers en de vastgoedeigenaren in het centrum middels respectievelijk door verhoging van de reclamebelasting en het oprichten van een bedrijveninvesteringszone van vastgoedeigenaren. Gelet op deze ontwikkelingen gaan we een evaluatie inzetten, waarbij externe specialistische bureaus worden ingeschakeld voor het verrichten van een uitgebreid parkeer- en verkeersonderzoek en stakeholdersonderzoek. BB17 Seniorencoach en coach uniek sporten (€ 28.000 N, dekking uit stelpost loon- en prijscompensatie € 28.000 V) Een van de coaches van Bergeijk Active is de seniorencoach. Zij richt zich op de doelgroep 55+ en houdt zich onder andere bezig met het aanbod van beweegactiviteiten voor senioren en het Perspectievennota 2025 – 2028

leggen van verbindingen met omliggende partijen op het gebied van senioren. Daarnaast treedt zij op als vraagbaak voor de diverse senioren partijen in onze gemeente teneinde het brede aanbod voor onze senioren blijvend te verstevigen. De seniorencoach is in dienst bij technisch werkgever Oktober. Vanwege de CAO stijgingen en een herwaardering van het functieprofiel, dient de jaarlijkse bijdrage structureel bijgesteld te worden. Een andere coach van Bergeijk Active is de coach Uniek sporten. De coach Uniek sporten is voor inwoners die een beperking of drempel ervaren – in de meest brede zin van het woord – om te gaan bewegen. Dit kan verschillende redenen hebben, denk o.a. aan overgewicht, een verstandelijke- of lichamelijke beperking of niet aangeboren hersenletsel. De coach Uniek sporten is Kempisch aangesteld en werkzaam voor de gemeenten Bergeijk, Eersel, Bladel en Reusel-De Mierden. De coach Uniek sporten is in dienst bij technisch werkgever Oktober. Vanwege de CAO stijgingen en een herwaardering van het functieprofiel dient de jaarlijkse bijdrage structureel bijgesteld te worden. BB18 Opstellen omgevingsplan (€ 150.000 N) Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Daarmee zijn de vigerende bestemmingsplannen van rechtswege het tijdelijk omgevingsplan geworden.

Gemeenten hebben tot 1 januari 2032 de tijd om de bestemmingsplannen om te zetten in een definitief bestemmingsplan. Ook de bruidsschatregels van het Rijk en gemeentelijke verordening met betrekking tot de fysieke leefomgeving moeten een plaats krijgen in het omgevingsplan. Deze wettelijke verplichte transitie is een omvangrijke en complexe taak waarvoor naast externe ondersteuning ook interne ondersteuning noodzakelijk is. BB19 Focus Herinrichting Bernhardstraat (€ 165.000 lagere netto investering door subsidie, € 2.750 lagere afschrijvingslasten vanaf 2027) Gemeenten, provincies en waterschappen kunnen gebruikmaken van de Impulsregeling Klimaatadaptatie van het Rijk. De rijksbijdrage is aangevraagd en toegekend via het Klimaatportaal Zuidoost-Brabant. Met de inzet van de Impulsgelden kunnen we naast het aanleggen van een infiltratieriool bij de herinrichting Bernhardstraat e.o. tevens versneld een hemelwaterberging creëren tussen stedelijk gebied en beekdal. Het helofytenfilter aan de Borkelsedijk die nu dienstdoet als overstort van het vuilwaterriool bij hevige regenval zal worden omgevormd tot natuurlijke bovengrondse wateropslag. De benodigde maatregelen en werkzaamheden dienen verder uitgewerkt te worden waarbij de uitvoeringskosten dan in beeld komen.

Mochten de middelen van het Rijk niet afdoende zijn, zullen we ook een beroep gaan doen op de stimuleringsbijdrage gemeentelijke 19

uitvoeringsagenda’s Klimaatadaptatie van Waterschap de Dommel. Hierover informeren we u

Perspectievennota 2025 – 2028

als raad zodra we daar inzicht in hebben.

20

BB20 Bijstelling MD ( € 250.000 N aflopend naar € 246.000 N, dekking uit stelpost loon- en prijs € 125.000 V aflopend naar € 123.000 V) Woningaanpassingen Doordat inwoners steeds meer en langer zelfstandig blijven wonen, zien wij een groei in het aantal woningaanpassingen/trapliften. Collectieve vervoersvoorziening De bijraming voor Taxbus is nodig om meerdere redenen. De volumes zijn nog steeds lager dan geraamd, waardoor het tarief per kilometer hoger is. Daarnaast heeft er in 2023 een indexering op de tarieven plaatsgevonden. Tot slot, door de invoering van ANWB Automaatje wordt er minder gebruik gemaakt van Taxbus, maar dit effect is kleiner dan verwacht.

Hulp bij het huishouden Bedragen x € 1.000 (+ = voordeel, -/- = nadeel) WMO maatwerkvoorzieningen WMO collectief vervoer WMO hulp bij het huishouden WMO begeleiding Jeugdhulp begeleiding - behandeling - dagbesteding - zonder verblijf Jeugdhulp pleegzorg - gezinsgericht - met verblijf Jeugdhulp GGZ - crisis - LTA - gesloten plaatsing Participatie Inkomensregeling Totaal (afgerond) Dekking stelpost loon-prijs Per saldo bij te stellen

Per 1 maart 2024 zijn de nieuwe tarieven vastgesteld voor gecontracteerde aanbieders, hetgeen neerkomt op een verhoging van 10%. Daarnaast is er rekening gehouden met een beperkte groei. Wmo begeleiding Per 1 april 2022 is er een nieuwe wijze van financiering ingegaan (P*Q), wat inhoudt dat er per uur gedeclareerd wordt (in plaats van resultaatgerichte bekostiging). Vanwege deze andere wijze van financiering voor WMO Begeleiding zijn de lasten lager dan de gestelde begroting. Jeugdzorg Door toename van het aantal cliënten en een toename van een aantal langdurige trajecten is het noodzakelijk om een fors bedrag structureel bij te ramen. Aangezien we de begroting jeugdhulp specifiek op deelproducten moeten verantwoorden vinden er op onderdelen grote verschuivingen plaats 2025

2026

2027

2028

-15 -25 -115 260 -300 -25 -30 0 -250 125 -125

-15 -25 -115 260 -300 -25 -30 5 -245 123 -122

-15 -26 -115 260 -300 -25 -30 5 -246 123 -123

-15 -26 -115 260 -300 -25 -30 5 -246 123 -123

Tabel 12 Bijstellingen MD onderverdeeld naar onderwerp

BB21 Bijstelling programmakosten KempenPlus ( € 145.800 N aflopend naar € 141.800 N) Participatiewet BUIG De hogere lasten worden veroorzaakt door verschillende factoren. Ten eerste is er een verwachte toename van het aantal uitkeringsgerechtigden, bijvoorbeeld door een verwachte toename van statushouders. Daarnaast speelt een verwachte toename in het gebruik van LKS (Loonkostensubsidie) en/of een beschutte werk indicatie een rol. Deze maatregelen zijn bedoeld om mensen met een arbeidsbeperking te ondersteunen bij het vinden en behouden van werk. Hoewel ze positieve effecten hebben, brengen ze ook extra kosten met zich mee. Bijzondere bijstand Per 1 januari 2024 wordt de bijzondere bijstand uitgevoerd door KempenPlus. De nieuwe

Perspectievennota 2025 – 2028

beleidsregels Bijzondere Bijstand zijn door alle vijf colleges vastgesteld en per 1 maart 2024 ingegaan. De belangrijkste wijzigingen betreffen het herschrijven en leesbaar maken van de regeling, de hoogte van de bijdrage inrichtingskosten en de vergoeding van reiskosten voor deelname aan verplichte inburgeringsactiviteiten. De financiële consequenties van de nieuwe beleidsregels zijn naar verwachting beperkt. TOZO (Tijdelijke Overbruggingsregeling Zelfstandige Ondernemers)-leningen De afwikkeling van TOZO-leningen loopt over een periode van 6 jaren. Dus een lening die verstrekt is in 2022 is in 2028 afgelost. Afwikkeling TOZO betreft terugbetalingen van verstrekte leningen en terugvordering van ten onrechte verstrekte TOZOuitkeringen.

21

Omschrijving Participatiewet BUIG Re-integratie Bijzondere bijstand Tozo-leningen Bijzonder onderzoek Bijstelling Kempenplus

2025 -147 15 -27 10 3 -146

2026 -147 15 -25 10 3 -144

Bedragen x € 1.000 2027 2028 -147 -147 15 15 -23 -23 10 10 3 3 -142 -142

Tabel 13 Bijstelling programmakosten KempenPlus

BB22 Brede SPUK (€ 63.000 N aflopend naar € 56.500 N, dekking uit SPUK € 63.000 V aflopend naar € 56.500 V) Diverse projecten vallen onder de brede SPUK regeling die sinds 2024 bestaat. Deze bedragen worden daarom opgenomen. Het betreft hier bijdragen voor de volgende onderdelen: - Coördinator sport en preventie; - Activiteitensubsidie We-Meet; - Walking sports; - Centuring Pregnancy; - Dagbesteding zonder indicatie; - Eén tegen eenzaamheid; - Ben ik in beeld; - Lofjoe! en - Lokaal sportakkoord. BB23 Vervanging bedrijfskeuken gemeentehuis (Investering PM) In 2002 is de bedrijfskeuken van het gemeentehuis voor de laatste keer volledig vervangen. De nu bestaande apparatuur is verouderd en vertoont soms gebreken. Om de veiligheid van onze medewerkers te borgen en de bedrijfskeuken aan te laten sluiten op de huidige regelgeving is vervanging nodig. BB24 Projecten Visit Bergeijk 2025 (PM) Op 21 september 2023 heeft de raad € 50.000 beschikbaar gesteld voor drie activiteiten van Visit Bergeijk in 2024, te weten: Bergeijk Herinnert, verdere activering van de Dansende Katten en Eindhoven Backyard. Om te zorgen dat Visit Bergeijk in de toekomst activiteiten kan blijven ontplooien voor inwoners en bezoekers, willen we voor 2025 opnieuw budget beschikbaar stellen.

Daarbij wordt wel als voorwaarde gesteld dat de activiteiten uit 2024 succesvol zijn verlopen en dat er voor toekomstige activiteiten op voorhand duidelijke, haalbare en goed onderbouwde projectplannen zijn opgesteld. BB25 Subsidie gemeenschapshuizen (PM) Elke kern van onze gemeente beschikt over een op maat van de kern toegerust

Perspectievennota 2025 – 2028

gemeenschapshuis. Onze gemeenschapshuizen bieden een plek voor laagdrempelige ontmoeting en diverse verenigingen maken gebruik van deze huizen. Onze gemeenschapshuizen ontvangen van ons een jaarlijkse exploitatiesubsidie, Onderdeel van deze subsidie is een bijdrage voor inventaris, huisvestingslasten, onderhoud, inloopactiviteiten en activiteitengeld. Deze subsidie is sinds 2018 niet meer geïndexeerd. Vanuit de besturen hebben we diverse signalen ontvangen dat vanwege de CAO stijging de personeelskosten de laatste jaren enorm zijn gestegen. Hierdoor is het voor de besturen een uitdaging om de begroting structureel sluitend te krijgen. In de huidige subsidieopbouw ontvangen de besturen van de gemeenschapshuizen vooralsnog geen (gedeeltelijke) bijdrage voor personeelskosten. Uiterlijk 1 juni leveren de besturen van de gemeenschapshuizen de begrotingen 2025 aan. Vervolgens worden deze nader bestudeert en voorzien van een voorstel hoe hiermee om te gaan. BB26 Welzijnssubsidie (PM) We verstrekken jaarlijks aan diverse verenigingen en instellingen een subsidie. Uiterlijk 1 juni 2024 dient een subsidieaanvraag 2025 ingediend te worden. Het is op dit moment van schrijven nog niet mogelijk om de financiële effecten van de subsidieaanvragen 2025 in beeld te brengen. De definitieve bedragen worden meegenomen in de begroting 2025 – 2028.

BBOV Bijstellingen lager dan de verantwoordingsgrens (€ 37.000 N) In deze PPN zijn diverse mutaties aanwezig die lager zijn dan de verantwoordingsgrens. Deze worden samen onder deze post opgenomen. Een uitsplitsing van deze kosten zijn terug te vinden in de tabel in hoofdstuk 4. Enkele onderdelen zijn de bijstelling bijdrage VNG, toezicht en handhaving kinderopvang, afschrijvingslasten van bijgestelde kredieten uit de 1e Burap 2024 en nieuw recht van opstal.

22

Nieuw beleid NB01 Verbouwing bakkerijmuseum (€ 340.000 netto investering, € 8.500 N afschrijvingslasten vanaf 2026) We beschikken in Bergeijk over een uniek Bakkerijmuseum wat gemeentelijk eigendom is. In 2023 bestond het Bakkerijmuseum de Grenswachter 50 jaar. Het museum loopt al een aantal jaren tegen een aantal beperkingen aan, wat een verdere groei beperkt: - Grote groepen kunnen niet ontvangen worden; - Het museum is slecht rolstoeltoegankelijk. Door de verbouwing wordt het museum toekomstbestendig en inclusiever, wat ook aan de exploitatie ten goede komt. De kosten van de verbouwing zijn geraamd op circa € 390.000. Het Bakkerijmuseum wil zelf een bedrag inleggen van € 50.000. Dit samen resulteert in een netto investering van € 340.000 in 2025. NB02 Anti discriminatie voorziening (€ 18.000 N) De bestaande Anti Discriminatie Voorziening moet een professionaliseringsslag uitvoeren na landelijk onderzoek vanuit het rijk. De LEV groep voert deze wettelijke taak voor ons uit. De kosten van deze voorziening gaat trapsgewijs verhoogd worden, zodat zij geleidelijk kunnen groeien in formatie en voldoen aan de taak welke is opgelegd vanuit het Rijk. Voor 2025 betekent dat een totale kostenpost van € 17.565.

Voor de toekomst is vanuit het Rijk aangekondigd te komen met een structurele decentralisatie uitkering waarbij extra middelen voor preventie discriminatie aan gemeenten beschikbaar worden gesteld. Naar verwachting worden deze via de meicirculaire 2024 aan het gemeentefonds toegekend. NB03 Onderhoud openbaar gebied bij visvijvers (€ 12.500 N) De visverenigingen hebben steeds meer moeite om handmatig het riet en boomopslag op de oevers van de hengelvijvers te maaien. Jaarlijks machinaal laten maaien en afvoeren is beter en veiliger. Ca 50% jaarlijks van het areaal is voldoende. Deze werkzaamheden sluiten aan bij beheer van de watergangen. NB04 Landschapsplan (actieplan buitengebied Bergeijk) (€ 35.000 N, dekking uit de reserve DOB € 35.000 V) Het landschapsbeleidsplan van de gemeente Bergeijk dateert uit 1998 en is daarmee gedateerd. Voor initiatiefnemers in het buitengebied is hierdoor onduidelijk hoe bij initiatieven in het buitengebied een bijdrage aan de kwaliteitsverbetering van het landschap kan worden bereikt. Eveneens is onduidelijk hoe toetsing van o.a. de landschappelijk inpassing door de gemeente plaatsvindt. Bovendien is er geen Perspectievennota 2025 – 2028