Bijlage 4.2 Bijlagenboek PvA Gebiedsprogramma Bergeijk-Noord 17 maart 2026
Tekst van het document
Risicobeoordeling: laag 3.5 Ecologie – flora en fauna Relevantie: De Omgevingswet bevat regels voor bescherming van kwetsbare en zeldzame flora en fauna (soortenbescherming), welke zijn opgenomen onder het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal). Bij het uitoefenen van activiteiten die daarop van invloed kunnen zijn (flora en fauna-activiteiten) moeten deze in acht worden genomen. Het voorkomen van beschermde soorten kan betekenen dat mogelijk mitigerende maatregelen moeten worden genomen bij het overgaan tot uitvoering van de plannen. 27 februari 2026 BK8805-MI-ME-260227-1306 12/22 Voor het programma (en een omgevingsplan of afwijking van het omgevingsplan) hoeft dat nog niet geborgd te zijn. Het is echter goed om tijdig te constateren of dit een aandachtspunt betreft richting uitvoering en als mogelijk daar al in een vroegere fase maatregelen op te nemen. Bijvoorbeeld gericht op het tijdig bieden van alternatieve huisvesting voor voorkomende diersoorten. Bevindingen op hoofdlijnen: Planologisch kent de woningbouwlocatie zelf geen beschermde ecologische waarden naast de agrarische functie op basis van het omgevingsplan. Gezien het intensieve agrarisch gebruik zal de kans op voorkomen van beschermde soorten beperkt zijn.
De locatie grenst wel direct aan bospercelen die geschikt kunnen zijn voor bepaalde flora en fauna die invloed kunnen ondervinden van de ontwikkeling (zie ook onder NNB/NNN). Mogelijk voorkomen van beschermde flora en fauna dient nader te worden onderzocht aan de hand van een quickscan flora en fauna en als nodig specifiek vervolgonderzoek naar bepaalde soorten. Conclusie en vervolgstappen: Flora en fauna vormt geen belemmering voor de ontwikkeling. Aantasting hiervan dient wel voorkomen te worden bij uitvoering van de plannen, als aan de orde door het nemen van mitigerende maatregelen. Het uitvoeren van een quickscan biedt inzicht in mogelijk voorkomende beschermde soorten zodat daar vroegtijdig in het proces zicht op is en eventueel maatregelen getroffen kunnen worden. Een flora en fauna quickscan is beperkt geldig, indien plannen langer duren kan actualisatie later in het proces nodig zijn. Risicobeoordeling: laag 3.6 Ecologie - Natura2000/stikstof Relevantie: In het besluit kwaliteit leefomgeving zijn regels opgenomen over natuurwaarden binnen omgevingsplannen en programma’s, waaronder aanwijzing en bescherming van Natura 2000-gebieden en instandhoudingsdoelstellingen en afwegingsregels voor gemeenten en provincies. Ontwikkelingen mogen geen significante invloed hebben op de instandhoudingsdoelstellingen van deze gebieden.
Bevindingen op hoofdlijnen: Direct ten zuiden van de kern Bergeijk ligt het Natura2000 gebied Leenderbos, Groote Heide en De Plateaux wat stikstofgevoelig en overbelast is. 27 februari 2026 BK8805-MI-ME-260227-1306 13/22 Figuur 3.3: ligging Natura 2000-gebied ten opzichte van onderzoeksgebied (Ministerie LVVN) In het kader van het beoordelen van een mogelijke MER-plicht voor het gebiedsprogramma is een eerste indicatieve berekening voor stikstofdepositie voor de beoogde woningbouwontwikkeling gemaakt. Daaruit komt naar voren dat er sprake is van een (kleine) depositietoename op (zeer) stikstofgevoelig habitat van het genoemde Natura2000 gebied. Daarmee zijn significante negatieve effecten op de instandhoudingsdoelen niet uit te sluiten. Conclusies en vervolgstappen: Er is een toename in stikstofdepositie op daarvoor gevoelig Natura2000 gebied te verwachten als gevolg van de woningbouwontwikkeling. Een vergunning is vereist om het project op dit punt uit te kunnen voeren. Dit vormt strikt genomen geen planologische belemmering, maar (mogelijk) wel voor (het moment) van uitvoering. Risicobeoordeling: middel/hoog 3.7 Ecologie – NNB/NNN Relevantie: gebieden die liggen binnen het natuurnetwerk Nederland (NNN) en Natuurnetwerk Brabant (NNB) kennen een planologische bescherming.
Ontwikkelingen binnen het natuurnetwerk zijn (in beginsel) uitgesloten en negatieve effecten op het NNN/NNB moeten zoveel mogelijk worden voorkomen en indien aan de orde worden gecompenseerd. Bevindingen op hoofdlijnen: De woningen zijn voorzien buiten het NNN/NNB. De locatie grenst wel direct aan percelen die behoren tot het NNN/NNB. De ontwikkelingen mogen geen aantasting van de wezenlijke kenmerken en waarden van deze percelen tot gevolg hebben, door verstoring als gevolg van bijvoorbeeld geluid en licht. Bij de planontwikkeling moet daarmee rekening worden gehouden.
27 februari 2026 BK8805-MI-ME-260227-1306 14/22 Figuur 3.4: ligging Natuurnetwerk Brabant (omgevingsverordening Noord-Brabant) Conclusies en vervolgstappen: De ontwikkeling van woningen kent geen beperkingen vanwege NNN/NNB. Wel dient in de planopzet rekening gehouden te worden met het voorkomen en mitigeren van externe effecten op het NNN/NNB die verstoring en aantasting tot gevolg hebben. Risicobeoordeling: laag 3.8 Bodemkwaliteit Relevantie: Van belang is dat de bodemkwaliteit voldoende is voor de functie wonen. Om een inschatting te maken van de bodemkwaliteit is in dat kader beschikbare bodeminformatie opgevraagd uit de Omgevingsrapportage Noord-Brabant, welke door de omgevingsdiensten en provincie wordt beheerd. Bevindingen op hoofdlijnen: De volgende bodemonderzoeken zijn in het verleden uitgevoerd binnen en in de omgeving van de ontwikkellocatie en plangebied met relevantie voor de planontwikkeling; - Riethovensedijk (berm en fietspad) - Riethovensedijk 20 (weverij de Ploeg) Voor wat betreft de bermen (en misschien ook onderliggende laag) van de Riethovensedijk zijn op verschillende plaatsen bijmengingen en ophogingen met bodemvreemd materiaal (puin, sintels, kolengruis) aangetroffen waardoor sprake is (geweest) van sterk verontreinigde grond. Er zijn verschillende (BUS)saneringen uitgevoerd. Mogelijk is een deel van de Riethovensedijk nog sterk verontreinigd.
Als er werkzaamheden nabij deze weg worden uitgevoerd dient rekening gehouden te worden met het aantreffen van een immobiele verontreiniging.
27 februari 2026 BK8805-MI-ME-260227-1306 15/22 Bij de Riethovensedijk 20 (weverij) zijn in het verleden mobiele verontreinigingen aanwezig geweest met minerale olie, vluchtige aromaten en vluchtige gechloreerde koolwaterstoffen. Dit is destijds in een beschikking vastgelegd. Vervolgens heeft volgens het overzicht sanering van grond- en grondwater plaatsgevonden. Met de sanering is ingestemd. Onbekend is of er nog sprake is van een restverontreiniging in (met name) grondwater. Wel is het zinvol om tijdens een verkennend onderzoek extra aandacht hieraan te besteden om verontreiniging van het ondiepe grondwater uit te sluiten. Figuur 3.5: beschikbaar bodemonderzoek binnen onderzoeksgebied (Omgevingsrapportage Noord-Brabant) Conclusies en vervolgstappen: Een eerste verkenning toont aan dat bodemverontreiniging niet in wezenlijke mate voorkomt in het te ontwikkelen gebied voor woningbouw en al gesaneerd is. Eerdere onderzoeken voor delen van het plangebied kunnen echter nooit geheel uitsluitsel geven. Bij nieuwbouw zal er dus nieuw (verkennend en indien nodig vervolg) bodemonderzoek uitgevoerd moeten worden, met extra aandacht voor mogelijke restverontreinigingen vanwege de voormalige weverij. Risicobeoordeling: laag 3.9 Geluid Relevantie: Het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) bevat regels inzake verkeerslawaai en industrielawaai.
Nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen moeten aan die regels worden getoetst om een aanvaardbaar leefklimaat te garanderen. Woningen, maar ook gebouwen voor onderwijs, kinderopvang of gezondheidszorg zijn (mogelijk) geluidgevoelig. Als ontwikkelingen plaatsvinden binnen het geluidaandachtsgebied van een weg (of industrieterrein) dient toetsing plaats te vinden. Een geluidaandachtsgebied, het gebied langs een weg, spoorweg of rond een industrieterrein met GPP waarbinnen de standaardwaarde (50 dB Lden) mogelijk overschreden wordt. In gevallen en onder voorwaarden kan een gemeente een geluidbelasting toe staan tot een grenswaarde van 60dB Lden.
27 februari 2026 BK8805-MI-ME-260227-1306 16/22 Het afwegingskader met betrekking tot de inpasbaarheid van nieuwe plannen binnen de gemeente Bergeijk is opgenomen in een beleidsregel voor geluid onder de Omgevingswet. In dit geluidbeleid worden de kaders vastgelegd waar meer geluid op een geluidgevoelig gebouw wordt toegestaan dan de standaardwaarde en waar ruimte is voor een afwijking onder bestuurlijke afweging. Zo dient in dergelijke gevallen sprake te zijn van minimaal één geluidluwe gevel bij een woning, met een uitzondering voor gevallen waar dit redelijkerwijs niet mogelijk is om een hogere geluidbelasting van 5 dB toe te staan. Bevindingen op hoofdlijnen: Voor de locatie is de Atlas van de leefomgeving erop nageslagen voor een beeld van de bestaande geluidbelasting als gevolg van wegen in de omgeving, zijnde de omliggende gemeentelijke wegen en de provinciale weg N397. Figuur 3.6: gemiddelde geluidbelasting wegverkeer 2022 (bron: Atlas van de leefomgeving, RIVM) Hierop is te zien dat vanwege de omliggende wegen aan de randen van de ontwikkellocatie (en mogelijke westelijke uitbreiding) sprake is van een geluidbelasting van boven de standaardwaarde van 50 dB Lden.
De woningen zijn geluidgevoelige gebouwen (mogelijk geldt dit ook voor andere voorzieningen die binnen het gebied nodig zijn) die getoetst moeten worden aan de standaard - en grenswaarden als deze binnen geluidaandachtsgebieden van de provinciale weg N397 en omliggende gemeentelijke wegen komen te liggen. Voor de provinciale weg N397 moet getoetst worden aan de Geluidproductieplafonds (GPP’s) en bijbehorend aandachtsgebied die provincie Noord-Brabant inmiddels heeft vastgesteld (maar nog niet gepubliceerd). Voor gemeentelijke wegen voor ≥ 2500 motorvoertuigen per dag geldt een geluidaandachtsgebied. Aan de hand van een verkeerskundig onderzoek moet bepaald worden welke gemeentelijke wegen in dit kader relevant zijn. Dit geldt voor de situatie vóór realisatie van het plan als na realisatie van het plan.
27 februari 2026 BK8805-MI-ME-260227-1306 17/22 Ook de indirecte akoestische effecten van het plan op de omgeving dienen getoetst te worden voor bestaande woningen langs bestaande wegen. Conclusies en vervolgstappen: Op punt van geluid door wegen zijn belemmeringen te verwachten die impact hebben op de planontwikkeling. Gezien de ligging van de wegen rond de ontwikkellocatie, en het beeld van de bestaande geluidbelasting van wegen in de omgeving, is de verwachting dat overschrijdingen van de standaardwaarde aan de orde zullen zijn voor delen van het gebied. Voor woningen waarvoor dat aan de orde is moeten geluid beperkende maatregelen getroffen worden, waarbij het gemeentelijk geluidbeleid voor afwijken van de standaardwaarden en toepassing van maatregelen van toepassing is. De te treffen maatregelen moeten te zijner tijd via het omgevingsplan (of BOPA) in regels of voorschriften worden geborgd. Risicobeoordeling: middel 3.10 Externe veiligheid Relevantie: Onder de Omgevingswet is het kader voor externe veiligheid opnieuw ingericht. Belangrijkste wijziging ten opzichte van het oude instrumentarium is het vervangen van het groepsrisico door aandachtsgebieden voor brand, explosie en gifwolk. Binnen deze gebieden kunnen slachtoffers vallen als een risicobron faalt.
Gemeenten moeten (conform §5.1.2 Bkl) met deze aandachtsgebieden rekening houden in het omgevingsplan en bij het mogelijk maken van nieuwe ontwikkelingen die zeer en (beperkt) kwetsbare gebouwen toestaan. Daarnaast geldt voor risicobronnen nog altijd een contour voor het plaatsgebonden risico. Voor plannen die samenhangen met nieuwe woningen in de buurt van risicobronnen is van belang: • Binnen de contour van het plaatsgebonden risico van een risicobron zijn zeer kwetsbare gebouwen (zoals zorginstellingen of scholen) en nieuwe woningen niet toegestaan. • Binnen de aandachtsgebieden moet gemeente een belangenafweging maken en motiveren of woningbouw en kwetsbaardere functies veilig kan en zo nodig aanvullende omgevingsveiligheidmaatregelen treffen, zoals bouwkundige maatregelen. Bevindingen op hoofdlijnen: In het uiterste zuiden van de ontwikkellocatie zijn 2 hogedruk gasleidingen aanwezig van de Gasunie met een plaatsgebonden risicocontour die op de leiding ligt (bedraagt 0) en brandaandachtsgebied. Daarnaast is daar een propaantank aanwezig bij het agrarisch bouwvlak binnen de ontwikkellocatie, met bijbehorende risicocontour en aandachtsgebied (zeer indicatief weergegeven in afbeelding). De contouren van de propaantank worden geacht te verdwijnen met de ontwikkeling tot woningbouw.
Binnen de plaatsgebonden contour zijn geen ontwikkelingen mogelijk, dit heeft echter geen consequenties aangezien deze op de leiding ligt. Het brandaandachtsgebied vormt in beginsel geen beperking voor woningbouw en andere functies, maar: • Voor zeer kwetsbare gebouwen (scholen, zorg) zijn bouwkundige maatregelen/beperkingen verplicht (en moet gemeente een voorschriftengebied opnemen in het omgevingsplan); 27 februari 2026 BK8805-MI-ME-260227-1306 18/22 • Deze verplichting geldt niet voor woningen (beperkt kwetsbaar gebouw), maar moet gemeente wel afwegen of deze voldoende binnenshuis beschermd zijn of dat ook bouwkundige maatregelen moeten worden genomen (optioneel of een voorschriftengebied wordt opgenomen). Figuur 3.7: indicatieve ligging brandaandachtsgebieden en explosieaandachtsgebied (Register externe veiligheid) Conclusie en vervolgstappen: Externe veiligheid vormt geen belemmering voor het ontwikkelen van het woningbouwplan en bijkomende functies/voorzieningen. Wel dient hiermee rekening gehouden te worden door voor het brandaandachtsgebied af te wegen en te beredeneren of gemeente kwetsbare gebouwen toe wil laten en of zij daarvoor het treffen van (verplicht) bouwkundige maatregelen nodig acht. Advies is om daar een gemeentebrede benadering voor te hanteren.
Risicobeoordeling: middel 3.11 Spuitzone agrarische gronden Relevantie: Binnen de land- en tuinbouw worden gewasbeschermingsmiddelen gebruikt. Dit betreft voornamelijk de bomen- en sierteelt. Er zijn geen wettelijke kaders die vereisten en beperkingen opleggen , in de vorm van minimale afstanden, bij ruimtelijke ontwikkelingen in de invloedsfeer van gewasbeschermingsmiddelen. Wel is er in de ruimtelijke ordeningspraktijk en vanuit jurisprudentie in de rechtspraak een (vuist)regel om minimaal 50 meter afstand aan te houden. Afwijken daarvan is vanwege deze rechtspraak nagenoeg niet meer mogelijk. Bevindingen op hoofdlijnen: De ontwikkellocatie grenst aan zowel oost- als westzijde (met tussenin een weg) aan agrarische landbouwpercelen. Deze percelen kunnen volgens het bestemmingsplan gebruikt worden voor teelt van gewassen waar gewasbeschermingsmiddelen mogen worden toegepast. In de praktijk hoeft dit niet het geval te zijn, maar planologisch is dit niet beperkt. Deze percelen worden (op basis van luchtfoto’s) gebruikt voor het verbouwen van maïs, graan en gras. Deze gewassen kennen een lage mate van gebruik van gewasbeschermingsmiddelen.
27 februari 2026 BK8805-MI-ME-260227-1306 19/22 Figuur 3.8: ligging landbouwpercelen (groen) en mogelijk in- of uitwaarts zoneren (richtlijn 50 meter) Conclusie en vervolgstappen: Spuitzones vormen een mogelijke planologische belemmering aan de oost - en westzijde van het plangebied. Zolang de naastgelegen percelen (planologisch) agrarisch gebruikt blijven worden zal deze niet worden weggenomen. Af te wegen is voor gemeente hoe hiermee om te gaan, door inwaarts te zoneren en een kleiner te ontwikkelen gebied voor woningbouw te accepteren, of door uitwaarts te zoneren en beperkingen op te leggen aan het gebruik van de eerste zone van het aangrenzende landbouwpercelen (dit kan zijn in de vorm van afspraken met de eigenaren). Risicobeoordeling: middel 3.12 Milieucontour bedrijven Relevantie: Bedrijfsactiviteiten hebben een milieubelasting richting hun omgeving en kunnen om die reden tot hinder leiden voor daarvoor gevoelige functies, zoals woningen. Dit kan zijn in de vorm van geluid, gevaar, stof en geur.
Bij nieuwe ontwikkelingen moet daarom getoetst worden of omliggende bedrijfsactiviteiten geen negatieve invloed uitoefenen op de nieuwe functie(s), hier woningbouw en bijbehorende voorzieningen, en andersom of de woningbouw en andere te ontwikkelen functies geen beperkingen met zich meebrengen van de mogelijkheden van de al aanwezige bedrijfsactiviteiten in de omgeving of op zichzelf nadelige effecten hebben voor bijvoorbeeld bestaande woningen in de omgeving. Hiervoor is van belang dat voldoende afstand tussen milieubelastende en milieugevoelige functies wordt aangehouden of maatregelen worden getroffen om effecten te beperken. Bevindingen op hoofdlijnen: Binnen de ontwikkellocatie woningbouw is alleen een agrarisch bedrijf aanwezig. Uitgangspunt is dat dit bedrijf wordt opgeheven met de ontwikkeling naar woningbouw. Ten zuiden van de ontwikkellocatie en binnen het onderzoeksgebied, in het gebouw van de voormalige weverij De Ploeg, is een bedrijf gevestigd dat actief is in de stand- en meubelbouw. In het bestemmingsplan heeft het bedrijf een bestemming Bedrijf tot milieucategorie 3.2. Met name geluid is bij dit bedrijf het richtinggevende criterium.
27 februari 2026 BK8805-MI-ME-260227-1306 20/22 Binnen het onderzoeksgebied is verder ten westen een grote camping (De Paal) gevestigd en zijn sportvelden gelegen. Het dichtstbijzijnde deel van het campingterrein (met een recreatieve bestemming) is alleen bestemd voor extensieve recreatie (zoals wandelpaden, speeltuin , en groenvoorzieningen). Een recreatieve voorziening als een camping wordt doorgaans in milieucategorie 2 tot 3.1 geplaatst . Conform de systematiek van bedrijven en milieuzonering van de VNG dient voor een bedrijf van categorie 3.2 een richtafstand aangehouden te worden van 100 meter tot gevoelige functies, zoals woningbouw. Deze afstand kan verkleind worden tot 50 meter als sprake is van een gemengd gebied. Door het treffen van maatregelen die de effecten mitigeren kan een kleinere aan te houden afstand aan de orde zijn. De feitelijke afstand is minimaal 125 meter en de richtafstand wordt daarmee ruimschoots gehaald. Voor (het dichtstbijzijnde deel van) de camping zal een afstand volstaan van 50 meter. Dit heeft vooral relevantie voor de mogelijke uitbreidingslocatie aan de westzijde van de Rietho venseweg. Voor de ontwikkellocatie wordt deze ruimschoots gehaald. Voor de sportvelden geldt een richtafstand van 30 meter vanwege geluid, maar ligt op meer dan 200 meter van de mogelijke uitbreiding van de woningbouwlocatie.
Er is inmiddels een nieuwe handreiking milieuzonering van de VNG (2024) beschikbaar, die invulling geeft aan het principe van milieuzonering onder de Omgevingswet. Die werkt niet op vaste richtafstanden, maar vereist maatwerk op basis van de milieueffecten naar de omgeving. In de basis zijn de richtafstanden nog altijd een goede indicatie van aanvaardbaarheid van uitstralingseffecten van bedrijfsactiviteiten naar de omgeving. Conclusies en vervolgstappen: Vanuit bedrijven en milieuzonering zijn het bedrijf aan de Riethovensedijk 20 en de camping aan de Paaldreef het meest relevant gezien de nabijheid tot de woningbouwlocatie. De richtafstanden worden ruimschoots gehaald. Voor woningbouw ten westen van de Riethovensedijk heeft de camping mogelijk relevantie. Aan de hand van nader (kwalitatief) onderzoek dient een concretere beoordeling van de effecten van het bedrijf en camping naar hun omgeving te worden onderzocht en of deze inderdaad leiden tot een aanvaardbaar woon- en leefklimaat. Risicobeoordeling: laag 3.13 Geurhinder agrarische bedrijven (veehouderij) en gezondheid Relevantie: Geur van veehouderijen vormt een aspect dat hinder kan opleveren voor de omgeving met mogelijke gevolgen voor lichamelijke en psychische gezondheid.
Bij ontwikkelingen die samengaan met een mogelijke toename van geurhinder (vergunningverlening voor veehouderij en nieuwe geurgevoelige functies ontwikkelen) worden daarom geurnormen gehanteerd waaraan ontwikkelingen moeten voldoen. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen cumulatieve geur (achtergrondbelasting), vanwege alle veehouderijen in de omgeving tezamen, en individuele geur (voorgrondbelasting) vanwege een enkel bedrijf. Op basis hiervan kan gestuurd worden op een aanvaardbaar woon- en leefklimaat (geurbeleving) enerzijds en bescherming van bedrijfsvoering en mogelijkheden van veehouderijbedrijven anderzijds. De gemeente Bergeijk hanteert een geurverordening en gebiedsvisie, waarin de geurnormen voor de bebouwde kom en buitengebied zijn opgenomen. 27 februari 2026 BK8805-MI-ME-260227-1306 21/22 Een ander relevant aspect vormen endotoxinen welke verband houden met de invloed van veehouderijen op de gezondheid van omwonenden. Voor geitenhouderijen geldt een verhoogde kans op longontsteking in geval van nabijheid tot woongebied. De provincie Noord-Brabant hanteert een minimale afstand van twee kilometer tussen een geitenhouderij en gevoelige functies zoals woningen.
Bevindingen op hoofdlijnen Achtergrondbelasting De woningbouwlocatie en omliggende onderzoeksgebied kennen een zeer goed woon - en leefklimaat voor geur met een lage achtergrondbelasting (< 3 ouE/m3), zoals te zien op de geurbelastingkaart van de omgevingsdienst Zuidoost-Brabant. Voorgrondbelasting In de directe omgeving zijn geen grote geurbronnen in de vorm van veehouderijen aanwezig. Wel is een paardenhouderij (Enderakkers 8) direct ten oosten van de woningbouwlocatie aanwezig, waarvoor een vaste afstand van 50 meter geldt richting geurgevoelige functies, zoals woningen. Deze brengt een beperking met zich mee voor zover deze zone over het plangebied ligt. Figuur 3.9: achtergrondgeurbelasting (Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant)
27 februari 2026 BK8805-MI-ME-260227-1306 22/22 Figuur 3.10: ligging paardenhouderij en 50 meter contour over woningbouwlocatie Vanuit gezondheidsoogpunt is er geen knelpunt voor de woningbouwontwikkeling op deze locatie. Bestaande geitenhouderijen zijn op zeer ruime afstand gelegen, waarmee ruim wordt voldaan aan de geldende minimale afstand van twee kilometer Conclusie en vervolgstappen Ter plaatse van de ontwikkellocatie en het grotere onderzoeksgebied is sprake een goed woon- en leefklimaat vanwege agrarische (achtergrond)geur en endotoxinen door veehouderijen. Woningbouw is daarmee mogelijk binnen het hele onderzoeksgebied. Vanwege de aanwezige paardenhouderij op Enderakkers 8 is woningbouw niet mogelijk binnen de zuidoostelijke punt van de ontwikkellocatie voor zover gelegen binnen een afstand van 50 meter van de paardenhouderij. Risicobeoordeling: middel
P r o j e c t g e r e l a t e e r d 27 februari 2026 CLICK TO ENTER "DLSHORTTITLE" BK8805-MI-RP-260227-1306 5 Klik of tik om tekst in te voeren. Bijlage 5 Notitie plan -MER
Notitie | Haskoning Nederland B.V. Mobility & Infrastructure Aan: | Gemeente Bergeijk Van: | CS - Haskoning Datum: | 27 februari 2026 Kopie: | - Ons kenmerk: | BK8805-MI-ME-260226-1306 Classificatie: | Open Gecontroleerd door | RvO - Haskoning Onderwerp: | Plan-MER gebiedsprogramma Bergeijk-Noord 1 | Aanleiding: woningbouwbehoefte en groei van de regio De gemeente Bergeijk is al een aantal jaren aan de slag met de planvorming en nieuwbouw van woningen om de toenemende vraag bij te houden. Er is met name een groot tekort aan betaalbare woningen voor starters, jonge gezinnen en senioren. Omdat de gemeente geen goed beeld had waar en onder welke voorwaarden een locatie voor woningen passend zou zijn, heeft zij in 2024 een bredere verkenning naar de mogelijkheden voor woningbouwlocaties laten uitvoeren. Uit deze verkenning is de locatie “Bergeijk-Noord” als de voorkeurslocatie naar voren gekomen. In de raadsvergadering van 10 april 2025 is gevraagd akkoord te gaan met het voorstel om, van de opgave van maximaal 3000 woningen binnen de Kempische Ontwikkelstrategie tot 2040, circa 1.000 woningen te realiseren binnen de kern Bergeijk ’t hof. Om dit voornemen mogelijk te maken en nader te onderzoeken, stelt de gemeente in overeenstemming met de eisen uit de Omgevingswet en het Omgevingsbesluit het “Gebiedsprogramma Bergeijk-Noord” op.
1.1 | Plan-mer(beoordelings)plicht Voor (ruimtelijke) ontwikkelingen die mogelijk belangrijke nadelige gevolgen voor het milieu kunnen hebben, moet beschouwd worden of hiervoor een zogenaamde milieueffectrapportage (mer) doorlopen moet worden. In Bijlage V van het Omgevingsbesluit (Ob) is aangegeven welke projecten project-mer- plichtig of project-mer-beoordelingsplichtig zijn. Projecten die zijn genoemd in kolom 1 van deze bijlage zijn project-mer-beoordelingsplichtig in gevallen als genoemd in kolom 3 bij besluiten genoemd in kolom 4. Voor deze activiteiten moet worden onderzocht of deze aanzienlijke milieueffecten kunnen hebben. Een programma behoort niet tot een besluit aangegeven in kolom 4 uit bijlage V van het Omgevingsbesluit. Hiermee is het programma niet project-mer-(beoordelings)plichtig. Wel is een gebiedsprogramma een ‘plan’ zoals bedoeld in de m.e.r.-regelgeving, waarvoor een plan- mer-(beoordelings) plicht kan gelden. Hiervan is sprake in het geval: 1) het plan een kader vormt voor vervolgbesluiten voor project | -mer-(beoordelings)plichtige projecten, en / of; 2) voor het plan een passende beoordeling als bedoeld in artikel 16.53c lid 1 Omgevingswet nodig is.
27 februari 2026 | BK8805-MI-ME-260226-1306 | 1/6 27 februari 2026 BK8805-MI-ME-260226-1306 2/6 De ontwikkeling “Bergeijk-Noord” valt, met de ambitie om 1.000 woningen te realiseren, onder categorie J11 ‘Stedelijk ontwikkelingsproject met inbegrip van de bouw van winkelcentra en parkeerterreinen’ van bijlage V uit het Omgevingsbesluit. Ook zijn er binnen de gebiedsontwikkeling mogelijk andere ingrepen aan de orde, zoals de aanleg van (gebiedontsluitings)wegen en de realisatie van recreatieve functies, die mogelijk een relatie hebben met de projecten uit bijlage V van het Omgevingsbesluit. Dit maakt het programma een kaderstellend plan voor latere project-merbeoordelingsplichtige besluiten. nr 1. Project 2. Gevallen waarin de mer-plicht geldt 3. Gevallen waarin de merbeoordelingsplicht geldt 4. Besluiten J11 Stedelijk ontwikkelingsproject met inbegrip van de bouw van winkelcentra en de aanleg van parkeerterreinen Niet van toepassing Aanleg Wijziging Uitbreiding Het Omgevingsplan Uitzonderingsregeling Op de plan-mer-plicht bestaat een uitzondering voor een plan dat het gebruik bepaalt van kleine gebieden op lokaal niveau. In zo’n situatie volstaat in eerste instantie een plan-mer-beoordeling. Wanneer uit die beoordeling blijkt dat sprake kan zijn van belangrijke nadelige milieugevolgen, is alsnog een volledige plan-mer-procedure noodzakelijk.
Blijkt dat die effecten niet zijn te verwachten, dan is een plan-mer-beoordeling afdoende. 1.2 Keuze voor direct doorlopen volledige mer-procedure Geadviseerd wordt om voor het gebiedsprogramma een volledige mer-procedure te doorlopen. Dit advies is gebaseerd op de volgende argumenten: 1) bij de voorverkenning woningbouwlocaties (2024) is geen mer-procedure doorlopen, terwijl hierbij wel keuzes zijn gemaakt ten aanzien van de voorkeurslocatie voor woningen (mer - beoordelingsplichtige activiteit). Door deze voorfase onderdeel te laten zijn van het Gebiedsprogramma inclusief PlanMER, wordt aan de wettelijke verplichting voldaan. 2) Afhankelijk van de grootte van het plangebied, voldoet het gebiedsprogramma wel of niet aan de voorwaarden die de bovengeschetste uitzonderingsregeling in werking zou kunnen zetten. Sec het gebied waarvoor nu de Wet voorkeursrecht Gemeente is op gevestigd voldoet wellicht aan het criterium, maar de afbakening van het Gebiedsprogramma reikt verder, waardoor de uitzonderingsregeling niet van toepassing is.
3) Een quick scan naar mogelijke belangrijke (nadelige) gevolgen voor het milieu en de omgeving laat zien dat bijvoorbeeld effecten op Natura 2000-gebied (stikstofdepositie), Natuurnetwerk Brabant (NNB als gevolg van directe en indirecte effecten) én de aanwezige cultureel erfgoed en landschappelijke waarden in het plan- en invloedsgebied niet zijn uit te sluiten (hoge verwachtingswaarden). De kans is dan ook groot dat het oordeel van een eventuele mer- beoordeling alsnog is dat er een volledige mer-procedure doorlopen moet worden. Eerste scan aandachtsgebied stikstof Op basis van kentallen voor het bepalen van de verkeersaantrekkende werking van de 1.000 woningen is een eerste stikstofdepositieberekening met AERIUS gemaakt. Uit deze quick scan blijkt dat er sprake is van een (beperkte) toename van stikstof op stikstofgevoelig habitat binnen de omliggende Natura 2000-gebied Leenderbos, Groote Heide & De Plateaux. Deze gebieden kennen meerdere habitattypen met een zeer lage Kritische depositie waarde (KDW). De achtergrondconcentratie is hoger dan de KDW en daar komt als gevolg van het project nog 0,04 mol N per ha per jaar bovenop. Dit maakt het lastig om significante negatieve effecten op de instandhoudingsdoelen uit te sluiten.
27 februari 2026 BK8805-MI-ME-260226-1306 3/6 2 Aanpak plan-mer Gebiedsprogramma Bergeijk De procedure en inhoudelijke eisen die gesteld zijn aan een plan-mer voor een gebiedsprogramma staan vermeld in afdeling 11 van het Omgevingsbesluit. Een plan-mer kent daarbij verplichte stappen en facultatieve stappen. Op hoofdlijn worden onderstaande stappen binnen een plan-mer doorlopen: 1) Kennisgeving voornemen en participatie (facultatief) 2) Bevoegd gezag bepaalt de reikwijdte en het detailniveau van het (milieu)onderzoek (verplicht) 3) Advies vragen aan de Commissie mer over reikwijdte en detailniveau (facultatief) 4) Bevoegd gezag stelt het milieueffectrapport (MER) op (verplicht) 5) Ter inzage leggen milieueffectrapport samen met het ontwerp-gebiedsprogramma (verplicht) 6) Advies vragen aan de Commissie mer (verplicht) 7) Bevoegd gezag stelt programma vast (verplicht) In voorliggend plan van aanpak worden de belangrijkste onderdelen en aandachtspunten voor het plan - mer Bergeijk-Noord benoemd. 2.1 Vormen van “scenario’s” Scenario’s zijn een verplicht onderdeel in het MER. Het bevoegd gezag kan niet uitgaan van 1 oplossing of scenario. Een scenario geeft invulling aan de doelstelling van het programma. Door meerdere mogelijke scenario’s en hun doelbereik te onderzoeken in het plan-MER, wordt het voornemen binnen het programma zorgvuldig afgewogen.
Het bevoegd gezag beschrijft en onderzoekt in het plan-MER ieder scenario op dezelfde manier. Ook motiveert het bevoegd gezag de keuze voor deze scenario’s. Scenario’s binnen het programma Bergeijk Het bevoegd gezag moet “redelijke alternatieven” ofwel scenario’s uitwerken en onderzoeken. Wat voor soort scenario’s het bevoegd gezag wil onderzoeken, is aan hen. Binnen het gebiedsprogramma valt te denken aan: 1) Bepalen van het zoekgebied voor woningen binnen de voorkeurslocatie van april 2025 a. Alleen binnen aangewezen WvG-gebied? b. Groter gebied, bijvoorbeeld ook ontwikkelmogelijkheid ten westen van Riethovensedijk 2) Bepalen van de bandbreedte aantal te realiseren woningen a. 1.000 woningen conform afspraken Kempische Ontwikkelstrategie? b. 600 woningen als minimale ondergrens voor “autochtone inwoners”? c. 1.500 – 2.000 woningen als regionale buffer? 3) Bepalen van het aanvullende programma en voorzieningen a. Type voorzieningen dat wordt toegevoegd bij realisatie van 1000 woningen (bijvoorbeeld basisschool, winkels voor dagelijkse boodschappen, recreatievoorzieningen) b. Locatie(s) van de aanvullende voorzieningen i. in de nieuwe woonkern versus ii. binnen bestaand bebouwd gebied 4) Bepalen van het gewenste karakter van de nieuwe woonwijk/ stedenbouwkundig principe a. Geconcentreerd, waarbij bepaalde mate van hoogbouw mogelijk is, versus b.
Verspreid, met bepaald minimale omvang van percelen om aan landelijk karakter te voldoen? 27 februari 2026 BK8805-MI-ME-260226-1306 4/6 5) Bepalen van de gewenste ontsluitingsstructuur a. Nieuwe aansluiting op de N613 Endeakkers? b. Ontsluiting via Riethovensedijk? c. Gewenste wegenstructuur binnen het gebiedsontwikkelingsgebied d. Ontsluitingsmogelijkheden overige modaliteiten (lopen, fietsen, aansluiting OV)? Idealiter worden de te onderzoeken scenario’s al opgenomen in de Notitie Reikwijdte en Detailniveau, zodat alle betrokken bestuursorganen (zoals randgemeenten, provincie, waterschappen) en de wettelijke adviseurs (minister van Infrastructuur en Waterstaat, de minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur en de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap ) kunnen reageren op deze scenario’s. Indien ervoor wordt gekozen om de NRD ook voor het bredere publiek ter inzage te leggen (geen verplichting, maar wordt in de praktijk wel bij 9 van de 10 NRD’s gedaan), kunnen ook zij hierop reageren en nog met verbetervoorstellen komen. 2.2 Doelstelling programma en gewenst doelbereik van het voornemen De doelstelling van het plan of programma beschrijft wat het plan of programma beoogt. Of in andere woorden: welk probleem lost het programma op? In welke behoefte voorziet het programma? Denk goed na over het doel van het plan.
Dit is belangrijk, want zo kunt u de aanleiding, het doelbereik en de scenario’s van het plan onderbouwen. Een doel geeft ook een handvat voor de redelijke scenario’s. Zijn er meerdere doelen? Geef dan ook aan welk(e) doel(en) het belangrijkst zijn (hoofddoel), en welke doelen lagere prioriteit hebben (subdoelen). Doelbereik binnen het gebiedsprogramma Bergeijk-Noord Aangenomen wordt dat het mogelijk maken van woningbouw het hoofddoel van het gebiedsprogramma is, waarmee richtinggevende uitspraken gedaan worden over (bijvoorbeeld) de aard en omvang en de eerste contourschetsen van het stedenbouwkundig programma. Maar met welke bestaande omgevingskwaliteiten moet deze opgave volgens de gemeente rekening houden? Welke gemeentelijke showstoppers worden er op voorhand meegegeven aan de gebiedsontwikkeling? Voor het onderzoeksgebied dat gedefinieerd is binnen het gebiedsprogramma gelden vast ook andere (beleids)doelen. Voorbeelden hiervan zijn misschien de verdere ontwikkeling van het Natuurnetwerk Nederland, waterbergingsopgave, transitie binnen het landelijk gebied, behoud van het historisch landschap, verruiming van de recreatieve functies ect. Geadviseerd wordt om, als eerste stap binnen het gebiedsprogramma, gestructureerd aan te geven welke huidige doelen het gebied nu heeft en welke toekomstige doelen en functies het gebied wellicht moet gaan vervullen.
Deze stap is in het plan van aanpak opgenomen in fase 2 – Verdieping en onderzoek. De commissie voor de milieueffectrapportage (Com mer) vraagt standaard in al haar adviezen om de doelen “concrete en toetsbare” doelstellingen. Aan de hand van concrete doelen is te beoordelen wat de verschillende scenario’s daaraan bijdragen. Daarnaast wordt duidelijk of de optelsom van de doelen kan leiden tot een spanningsveld waarbinnen keuzes gemaakt moeten worden. Zo kan het aantal te bouwen woningen op gespannen voet staan met de hoeveelheid groen bínnen een deelgebied , of recreatievoorzieningen met de gewenste rust voor natuur. Koppel daarom in een vroeg stadium indicatoren aan de doelen en maak deze zo SMART mogelijk. 2.3 Referentie-situatie De milieueffecten van de verschillende scenario’s moeten onderling én met de referentiesituatie worden vergeleken. Doel van de vergelijking is te laten zien in hoeverre de scenario’s onderscheidende effecten veroorzaken. Aan de hand van een beoordelingskader worden de scores toegekend. Het is daarom belangrijk dat zowel de referentiesituatie als het kader voor beoordeling (zie 2.4) concreet te beschrijven. 27 februari 2026 BK8805-MI-ME-260226-1306 5/6 De referentiesituatie bestaat uit de huidige toestand van het milieu en de te verwachten milieutoestand als gevolg van de autonome ontwikkeling.
Als toekomstjaar voor het onderzoek kan het jaar 2040 of zelfs 2050 worden gehanteerd. Binnen gebiedsprogramma’s wordt soms een zogenaamde “foto van de leefomgeving” gebruikt om de huidige toestand en kwaliteiten van het gebied te presenteren. De foto van de leefomgeving geeft inzicht in de huidige toestand van de gemeente en specifieke bestaande knelpunten binnen het deelgebied “Bergeijk-Noord” en vormt daarmee een startpunt voor het plan-MER. Belangrijk is dat de foto zich richt op de thema’s en indicatoren die voor het gebiedsprogramma relevant zijn. Daarom is de eerdergenoemde vertaling van ambities naar concrete doelen en beoordelingscriteria noodzakelijk. Deze vertaling bepaalt immers welke informatie over de huidige situatie van belang is. Hierbij kan voor een groot deel al worden aangesloten op de bevindingen en onderzoeken uit de Voorverkenning woningbouwlocaties (2024). Belangrijk hierbij is om aan te geven welke autonome ontwikkelingen er in het plangebied tot 2040 verwacht worden. Onder 'autonome ontwikkelingen' wordt verstaan de toekomstige milieutoestand, zonder dat de voorgenomen activiteit of één van de scenario’s wordt gerealiseerd, maar inclusief plannen of projecten die al in uitvoering zijn of waarover al is besloten.
Wordt bijvoorbeeld het NNN in de nabije toekomst verder ontwikkeld, is er sprake van intensievere veehouderij in de directe nabijheid van het plangebied, tot hoever reikt de uitbreiding van de activiteiten van camping “De Paal” en vindt er wel of geen uitbreiding plaats van de tennisbanen? 2.4 Het bepalen van de “te onderzoeken milieuaspecten” Hoofdthema’s bij soortgelijke gebiedsprogramma’s en milieueffectrapportages zijn vaak gericht op onderstaande onderwerpen. Het onderzoek kan zowel kwantitatief als kwalitatief uitgevoerd worden en sluit aan op het detailniveau van het gebiedsprogramma en is ondersteunend aan de richtinggevende uitspraken voor het vervolgtraject. Deze milieuaspecten vormen naast “kosten”, “juridische haalbaarheid”, “draagvlak” en het behalen van het beoogde doelbereik als input voor het voorkeursscenario. 1) Mobiliteit en ontsluiting a. Type en intensiteiten per modaliteit, vaak via STOMP principe i. Stappen: Eerst kijken of verplaatsingen te voet kunnen plaatsvinden. ii. Trappen: Daarna de fiets als duurzame optie. iii. Openbaar vervoer: Vervolgens OV als collectieve oplossing. iv. Mobiliteit als dienst: Denk aan deelauto’s, deel(bak)fietsen, ride-sharing. v. Personenauto: Pas als laatste de privéauto, dit de minst duurzame optie is. b. Verkeersafwikkeling en ontsluitingsstructuur c. Parkeren d. Oversteekbaarheid e.
(Verkeers)veiligheid 2) Leefomgeving en gezondheid a. Gezondheidsbevordering (behoud groen en recreatiemogelijkheden) b. Gezondheid en hinderervaring (in de vorm van gecumuleerde effecten ten aanzien geluid, luchtverontreiniging, externe veiligheid, trillingen, geur en lichthinder) 27 februari 2026 BK8805-MI-ME-260226-1306 6/6 3) Fysieke leefomgeving a. Water en bodemsysteem i. Grondwatersystemen ii. Grondopbouw iii. Bodemkwaliteit en verontreinigingen iv. Kans op zetting en geohydrologische effecten v. Hitte en droogtestress vi. Klimaatbestendigheid b. Cultureel Erfgoed i. Nationaal erfgoed en eventueel Werelderfgoed ii. Landschap, cultuurhistorie, archeologie en aardkundige waarden iii. “Verandering van de beleefde, fysieke en/of inhoudelijke kwaliteit” iv. Objecten, gebieden, elementen en patronen c. Ecologie i. N2000 ii. NNB iii. (beschermde) soorten iv. “Verstoring, vernietiging, verzuring, verdroging, vernatting, versnippering etc.)