Bijlage 2 Bijlagenbundel MJBK Jeugd de Kempen 2026-2029

Hervormingsagenda Jeugd richtinggevend zijn. Wat hiervan de consequenties zijn

jeugdzorgaanbieders en andere partners in het sociaal domein.

voor de governancestructuur is nog niet duidelijk. 2.2.3 De Vier Kempengemeenten

Voor wat het waard is, een aantal benchmark gegevens ‘Voor wat het waard is’ omdat het moeilijk/onmogelijk is causale verbanden te

Er zijn geen specifieke ontwikkelingen, buiten de hierboven genoemde, die van

leggen tussen de wijze waarop het CJG+ in de Kempen georganiseerd is en

invloed zijn op het jeugdbeleid in de Kempen voor de komende periode. Wat

onderstaande cijfers.

hierin wel een rol speelt is de wijze waarop het CGG+ de jeugdwet uitvoert en de mogelijkheden die dit biedt voor de toekomst.

Andere factoren, zoals de grote zelfredzaamheid in de kleine kernen van de

De samenwerking en wat daar uit voort komt: het CJG+

dat we met enige terughoudendheid naar onderstaande tabellen kijken, waarin is

Specifiek voor de Kempen is de samenwerking op het terrein van jeugdhulp, ic de jeugdwet. Vanuit deze samenwerking is ervoor gekozen gezamenlijk de uitvoering van de jeugdwet te beleggen bij de GRSK. Hier is een andere organisatie van het Centrum voor Jeugd en Gezin uit voortgekomen dan waar de overige 6 gemeenten

Kempen, zijn misschien wel van groter invloed op de vraag naar jeugdhulp. Vandaar opgenomen:

1 de stijging van het aantal jongeren in jeugdzorg in Nederland 2 het % jongeren in jeugdzorg; landelijk; regionaal en in de Kempengemeenten 3 de kosten voor jeugdhulp in de regio en in de Kempengemeenten

in de regio voor gekozen hebben en waar veel andere gemeenten voor gekozen hebben. Het meest in het oog springende verschil bestaat eruit dat in de Kempen sprake is van een gecentraliseerde toegang, waar in de overige gemeenten gekozen is voor een lokale toegang. Naast de centrale toegang in de Kempen werken teams

41

Tot voor kort leek de landelijke trend van de stijgende vraag naar jeugdhulp en

Tabel 1 Uit de hervormingsagenda

daarmee gepaard gaande kostenstijging zich in de Kempen niet, dan wel in mindere mate te manifesteren dan in de meeste gemeenten in de rest van het land (zie

Aantal jongeren in jeugdzorg (landelijk) 2000

1:27

2015

1:10

2023

1:7,5

hiernaast de cijfers van het CBS uit 2022). De cijfers van 2023 en het 1e halfjaar van 2024 laten echter een forse kostenstijging zien. Met deze stand van zaken geldt voor de meeste Kempengemeenten dat financiering van de jeugdhulp onder (zware) druk staat. Het streven is om met het invoeren van enkele van de hierboven genoemde veranderopgaven uit de Hervormingsagenda hier verandering in te brengen en tot een (landelijk) betaalbaar stelsel te komen. Het goed laten landen van deze veranderopgaven in de Kempen is in belangrijke mate richtinggevend voor het nieuwe MJBK.

Tabel 2 CBS 2022

Waar we in de Kempen mee aan de slag gaan Anticiperend op de hervormingsagenda starten we de komende periode met een pilot met de huisartsen om de grip op de instroom te verbeteren.

% jongeren in jeugdzorg

Waarvan % verblijf

Waarvan jeugdbescherming

Landelijk

11,1

7,8

6,5

Regionaal

9,7

5,6

4,4

doelen’ vanuit de regio Samen voor Jeugd. Hiermee wil de regio transformatie

Kempen

7,8

4,2

4,2

Voortkomend uit twee veranderopgaven van de hervormingsagenda: ‘de inperking

Versterking van de samenwerking met de huisartsen en het CJG+ de Kempen Sinds oktober 2023 bestaat er een subsidieregeling ‘gedragen transformatiebinnen jeugdhulp (op diverse thema’s, zoals thuis/dichtbij/integraal) stimuleren. van de jeugdwet’ (miv 2026) en ‘normaliseren’ start het CJG+ de Kempen met deze subsidie een pilot waarbij de Toegang versterkt wordt door: • Verbinding te maken met de huisartsen.

Tabel 3 CBS 2022

• Toevoegen van GGZ expertise aan de Gemeentelijke Toegang. Het achterliggende doel van de pilot is te komen tot een efficiënte en doelmatige

kosten jeugdhulp per inwoner

besteding van de beschikbare middelen voor jeugdzorg.

Zuid- oost Brabant

€ 254,-

Dat willen we realiseren door minder doorverwijzingen te laten plaatsvinden naar

Kempengemeenten

€ 141,-

specialistisch lokaal).

specialistische vormen van jeugdhulp (ic begeleiding en behandeling/ individueel

42

Dat doen we door: • Het realiseren van een intensievere samenwerking met de huisartsen met de bedoeling dat zij gebruik maken van (de expertise in) onze toegang. • Een GZ psycholoog voor een aantal uur per week in te zetten/te koppelen het CJG +. Op die manier zorgen we ervoor dat we in beter staat zijn zorg toe te wijzen aan jongeren die jeugdhulp nodig hebben en begeleiden we jongeren naar het eigen netwerk of naar een voorliggende voorziening als geen jeugdhulp nodig is.

43

HOOFDSTUK 3: AANBEVELINGEN VOOR HET VERVOLG VAN DIT PROCES Zorg voor een te verantwoorden set aan doelstellingen en resultaten die aansluiten bij de visie.

Laat preventief jeugdbeleid onder de reikwijdte vallen van het MJBK 2026 – 2029. Laat besluitvorming over de verantwoordelijkheidstoedeling van het preventief jeugdbeleid onderdeel zijn van de vaststelling van het MJBK 2026 - 2029.

Baken preventief jeugdbeleid af als zijnde de activiteiten die uitgevoerd worden door (een netwerk van) professionals die in het lokale veld werken met jeugd van (– 9 maanden) 0 tot 18/23. Onder deze activiteiten vallen:

• Zorgen voor een sociaal domein breed samengesteld netwerk dat:

• Voorlichting en advies geeft, ondersteuning biedt en lichte

vormen van jeugdhulp uitvoert

• Voorziet in een adequate aansluiting op de toegang voor gespecialiseerde jeugdzorg.

Betrek lokale professionals in het vervolgproces van het MJBK 2026 – 2029. Verken in het verdere proces van het nieuwe MJBK mogelijkheden voor de inrichting van deze lokale netwerken (ophalen input).

Onderscheid primaire, secundaire en tertiaire preventie:

• Primaire preventie is gericht op het voorkomen van vragen om zorg en

ondersteuning > om dit te bereiken is een stevige sociale basis een middel

• Secundaire preventie is gericht op vroeg signaleren van lichte vragen om

veld met passende voorzieningen

• Tertiaire preventie is er op gericht om te voorkomen dat vragen om zorg

en ondersteuning zich herhalen of verergeren > verstevigd CJG+

Verken mogelijkheden voor de verdere inrichting en uitwerking van secundaire en tertiaire preventie (uitganspunt bouwstenen hva).

• (Preventief) Jeugdbeleid vraagt om integraliteit, samenhang en

verbinding van alle professionals en vrijwilligers die met jeugd werken binnen (en buiten, (bijv. werkgevers)) het sociaal domein.

• In het lokale veld van elk van de vier gemeenten wordt samenwerking/

verbinding gerealiseerd tussen de GGD, (het consultatiebureau), het

maatschappelijk werk, de jongerencoaches, de buurtsportcoaches, de dorpsondersteuners, de kinderopvang, het onderwijs, huisartsen, het verenigingsleven, etc.

• Versterken van het lokale veld in elk van de Kempengemeenten vraagt

niet in eerste instantie om meer professionals of uitbreiding van het aanbod, wel om meer verbinding en samenwerking tussen de professionals (en vrijwilligers) die er al zijn.

• Het realiseren van verbinding en samenwerking moet betekenis krijgen dicht

bij onze inwoners, op het niveau van de kernen binnen elke gemeente.

• Versterken van de sociale basis begint bij het verenigingsleven, van sport

tot cultuur: de zorg voor continuïteit van het verenigingsleven wordt gedeeld en tegelijk worden kansen gezien bij verenigingen voor preventief beleid. Waar nodig worden aan verenigingen passende vormen van ondersteuning geboden. Gericht op vroegsignalering en op het bevorderen van onderlinge

zorg en ondersteuning > dit vraagt om een goed ingericht voorliggend

44

samenwerking (om de continuïteit te waarborgen).

• De kracht van de Kempen zit in het zelfoplossend vermogen van onze

inwoners in de kernen. Dat wordt gekoesterd, met oog voor het risico dat hier nauw aan verbonden is (te veel ‘zelf oplossen’, zorgmijding en probleemontkenning).

• Versterken van het lokale veld begint bij het realiseren van verbinding met de

sociale basis die er al is; stimuleren van de kracht en aanvullen van wat mist. • Samen met de partners in het lokale veld wordt scherper gefocust op

jongeren (& gezinnen) die jeugdzorg nodig hebben maar die tot op heden niet bereikt zijn (zorgmijding en probleemontkenning).

• Bevorderen van welzijn en gezondheid, aansluiten bij GALA (zo lang als dat

duurt) en IZA.

• Normaliseren is een thema voor alle professionals in het sociaal domein.

Eén van de succesfactoren ligt in de mate van eenduidigheid waarmee dit door alle professionals (en vrijwilligers) uitgedragen wordt. Samenwerking helpt hierbij. Verscherp het zicht op de ontwikkeling van de vraag naar jeugdzorg voor de

komende periode om hiermee tot een antwoord te komen op de vraag of het aannemelijk is rekening te houden met een toename van deze vraag.

De signalen uit het veld van aanbieders van gespecialiseerde zorg zijn om

meerdere redenen zorgwekkend. Samengevat komt het er op neer dat sprake is van schaars en duur aanbod, zonder garantie voor continuïteit (en kwaliteit). Reden om in het verdere proces van het nieuwe MJBK te verkennen welke

vormen van jeugdzorg om inhoudelijke en financiële redenen, beter bij het CJG+ dan bij aanbieders van gespecialiseerde jeugdzorg uitgevoerd kunnen worden.

Verken tevens mogelijkheden om het CJG+ vormen van tertiaire preventie uit te laten voeren.

45

1.7 Globale 4-jaren uitvoeringsagenda met koppeling naar de doelstellingen uit het MJBK

Koppeling doelstellingen MJBK

Nr.

Project/actie

1

PROJECT REIKWIJDTE Vanuit strategie normaliseren en preventief werken

1a

Normaliseren Antwoorden op opvoed- en opgroeivragen worden eerder gezocht en gevonden in de (sociale) omgeving, zonder tussenkomst van professionele organisaties. We creëren als Kempengemeenten een gezamenlijke taal, gedeelde uitgangspunten (referentiekader) op normaliseren samen met partners. Het stevige lokale team werkt vanuit het gedeelde referentiekader en we zetten in op passend collectief aanbod waardoor we een afname realiseren op inzet van specialistische opvoedondersteuning.

Preventie: 1.4 Jeugdhulp: 2.5 – 2.11

1b

Versterken sociale en pedagogische basis We streven naar een beter vindbaar en samenhangend preventief aanbod dat jeugdigen en gezinnen vroegtijdig ondersteunt. We starten met het in kaart brengen van het bestaande voorliggende en preventieve aanbod, inclusief wie waarvoor verantwoordelijk is. Vanuit dat inzicht maken we in de tweede fase gezamenlijke keuzes over wat versterkt, uitgebreid of ontwikkeld moet worden, met aandacht voor mentale weerbaarheid van jeugdigen en lichte ondersteuning voor ouders. We versterken de samenwerking met de jeugdgezondheidszorg van de GGD, onder andere door aan te sluiten bij het programma Generatie Gezond, dat inzet op het beter afstemmen van aanbod op de ouders van nu. Ook willen we de verbinding met sleutelfiguren versterken (zoals coördinator sport & preventie de Kempen) zodat signalen en ondersteuningsvragen sneller hun weg vinden naar het juiste aanbod. Door het organiseren van o.a. netwerkbijeenkomsten stimuleren we ontmoeting en kennisdeling tussen partners.

Preventie: 1.2 – 1.7 Jeugdhulp: 2.4 – 2.12

1c

Collectief aanbod veel voorkomende problematiek Vanuit data (preventie) collectief aanbod organiseren voor jeugdigen met gelijksoortige problematiek zoals concentratieproblemen, laag zelfbeeld, onzekerheid. Hierin scholen en verenigingen als vind- en werkplaats voor collectief aanbod versterken en benutten.

Jeugdhulp: 2.5 – 2.9

1d

Verordening Jeugdhulp De verordening jeugdhulp beschrijft de lokale uitgangspunten, procedures en regels voor het bieden van jeugdhulp. Het is een belangrijk hulpmiddel voor de uitvoering omdat het richting geeft aan hoe zij hun werk uitvoeren binnen de wettelijke en gemeentelijke kaders. We starten een proces om de gemeentelijke verordening aan te passen, zodat deze aansluit bij actuele wet- en regelgeving, maar nemen hierin ook inhoudelijke, wenselijke wijzigingen mee, die aansluiten bij het MJBK. Bijv. hoe ver willen we begrenzen.

Jeugdhulp: 2.3

2

PROJECT VERBINDING AANPALENDE DOMEINEN Vanuit strategie regievoeren en werken met en voor veiligheid

2a

Domeinoverstijgend werken waaronder overgang 18- / 18+ Inrichten en verbeteren van samenwerkingsafspraken met interne collega’s beleid en uitvoering met als doel een duurzaam effect van de ingezette ondersteuning. Bijvoorbeeld: afstemmen en vastleggen van werkprocessen en escalatieroutes tussen domeinen, structurele overleg- en leermomenten, o.a. m.b.t. Jonge Aanwas.

Preventie: 1.5 Jeugdhulp: 2.1 – 2.4 Veiligheid: 3.2

2b

Samenwerking onderwijs – kinderopvang - zorg Om de doorgaande ontwikkellijn van jeugdigen binnen de Kempen verder te verstevigen richten we ons op de samenwerking tussen onderwijs en jeugdhulp. We zetten in op de doorontwikkeling van ‘Samen Doen’, waarbij de samenwerking met leerplicht, OST4- en ZIO wordt versterkt. Het vergroten van inzicht, kennis en grip op schooluitval – bijvoorbeeld door de bekendheid van regelgeving en werkafspraken te verbeteren – zien we als een kans om de samenwerking te optimaliseren. Daarnaast streven we naar heldere samenwerkingsafspraken met de GGD en onderwijs rondom de inzet van diagnostiek.

Preventie: 1.9

3

PROJECT STEVIGE LOKALE TEAMS EN TOEGANG Vanuit strategie preventief werken en werken met en voor veiligheid

3a

Doorontwikkeling van Stevige Lokale Teams (SLT’s) We zien het SLT als een belangrijk instrument om onze doelen te bereiken. Het SLT opereert integraal en generalistisch, is laagdrempelig toegankelijk, biedt direct eigen ondersteuning en onderhoudt sterke verbindingen met zowel professionals als vrijwilligers. Binnen de Kempengemeenten is een lokaal team actief dat we verder willen versterken op basis van een heldere visie en een vastgesteld kader rondom normaliseren, dat in nauwe samenwerking met partners wordt vormgegeven. Het team werkt outreachend, heeft expliciet oog voor zowel veiligheid als onveiligheid, en onderhoudt sterke verbindingen met het voorliggend veld om vroegtijdig te signaleren en in te zetten op preventie.

Preventie: 1.3 – 1.4 – 1.6 – 1.8 Jeugdhulp: 2.1 – 2.5 – 2.6 – 2.12 Veiligheid: 3.1

3b

Netwerkversteviging met sleutelfiguren We willen de integraliteit en samenwerking versterken door meer inzicht te creëren in de inzet en doelen van lopende programma’s bij sleutelfiguren, in subsidieopdrachten en in het netwerk van samenwerkingspartners. Voorbeelden van deze programma’s zijn Kempenbranie, Kansrijke Start, STORM, Jongerenwerk, Maatschappelijk Werk, Verbinding JGZ/GGD, Buurtgezinnen, Samen Doen, Toegang, LOT, KTJ, Kempen in Beweging, en de inzet van buurtsportcoaches en cultuurcoaches. Als onderdeel van integraal werken verbeteren we ook de samenwerking tussen de interne teams Beleid en Uitvoering Jeugd en Wmo, met als doel de continuïteit van de hulpverlening te waarborgen wanneer een jeugdige 18 jaar wordt.

Jeugdhulp: 2.4 – 2.9

3c

Versterken consultatiefunctie specialist We zetten in op de voortzetting en doorontwikkeling van de (bestaande) consultatiefunctie op niveau van de Kempen, zodat professionals tijdig kunnen sparren over passende hulp en preventieve interventies. De ‘Vliegende brigade’ is hier een voorbeeld van. We zorgen voor duidelijke informatie over wie wanneer geraadpleegd kan worden en onder welke voorwaarden. Hierdoor versterken we de handelingsruimte van het lokale veld (en lokale team), voorkomen we onnodige opschaling naar zwaardere zorg en verkorten we de wachttijden. Het doel is om eerder passende ondersteuning te bieden, de instroom in specialistische jeugdhulp terug te dringen en het aantal beschikkingen te laten afnemen.

Jeugdhulp: 2.4 – 2.5

3d

Jongerenwerk de Kempen Er wordt (extra) ingezet op jongerenwerk door het ontwikkelen en implementeren van een Kempenbrede visie op jongerenwerk. Hierdoor krijgt het jongerenwerk een stevigere positie binnen het preventieve veld. Er wordt verbinding gemaakt met het stevige lokale team.

Preventie: 1.1 Jeugdhulp: 2.1 Veiligheid: 3.4

3e

Samenwerking met verwijzers (huisartsen – jeugdartsen – Gecertificeerde instellingen (GI’s)) Na de eindevaluatie van de pilot huisartsen (2025), de werkwijze implementeren in 2026. Hiervoor is onderzoek nodig naar de specifieke behoeften per huisartsenpraktijk binnen de Kempengemeenten, evenals het creëren van draagvlak voor de samenwerking tussen het CJG+ en de huisartsenpraktijken. We streven naar betrokkenheid van het CJG+ op elke huisartsenpraktijk binnen de Kempen met een inzet die passend is. Dit resulteert in een betere samenwerking en een afname in het percentage directe doorverwijzingen vanuit de huisartsen naar specialistische jeugdhulp. Daarnaast zijn we voornemens om te onderzoeken welke voorwaarden en ondersteuning nodig zijn om dezelfde resultaten te realiseren in samenwerking met de jeugdartsen. We willen de samenwerking met de GI’s (uitvoering Jeugdbescherming en Jeugdreclassering) in onze regio vanuit de Kempen verder bestendigen, blijven investeren in het contact en tandemsamenwerking met het KTJ. Dit om o.a. een daling in het aantal wettelijke bepalingen die effectief zijn te realiseren.

Jeugdhulp: 2.4 – 2.5 – 2.6 – 2.7 – 2.11 - 2.12

3f

Uniforme werkwijze methodiek veiligheid Een gedeeld kader binnen de Kempengemeenten m.b.t het gebruik van methodieken die ondersteunend zijn aan het vergroten van de veiligheid van kinderen en gezinnen, zoals ‘Gefaseerd werken aan veiligheid’ en ‘Gedeelde Verklarende Analyse’, waardoor er minder verschillen zijn tussen de domeinen in de aanpak van onveiligheid en de samenwerking verbetert en de veiligheid binnen gezinnen wordt vergroot.

Veiligheid: 3.2 – 3.3

3g

Vroegsignalering onveiligheid Het vroegtijdig signaleren, effectief oppakken en verbeteren van de ondersteuning aan gezinnen, in lijn met het Toekomstscenario Kind- en gezinsbescherming. Het verbeteren van vroegsignalering en versterken van de samenwerking tussen lokale teams, Veilig Thuis en Gecertificeerde Instellingen.

Veiligheid: 3.2 – 3.3

4

PROJECT KWALITEITSVERBETERING EN BLIJVEND LEREN Vanuit strategie regievoeren

4a

Ontwikkeling kwalitatief goede en betaalbare dyslexiezorg In samenwerking met betrokken zorgaanbieders en onderwijs onderzoek doen naar de mogelijkheid om collectief aanbod en werkwijze rondom aanvraag en behandeling dyslexie. Op basis van dit onderzoek wordt een afsprakenkader met scholen opgesteld, gericht op het kwaliteitsniveau zoals beschreven in het dyslexieprotocol. Dit kader heeft als doel het percentage beschikkingen dyslexie terug te brengen naar het landelijke prevalentiecijfer.

Jeugdhulp: 2.3 – 2.4 – 2.6

4b

Data en monitoring Om datagedreven te werken, ontwikkelen we een dashboard met data dat als basis dient voor monitoring. De indicatoren van het MJBK worden volledig geïntegreerd; bovendien worden wachttijden en kosten inzichtelijk gemaakt, wat bijdraagt aan een onderbouwde effectiviteitsanalyse. Vanuit het dashboard vindt structureel monitoring en interpretatie van data plaats en worden keuzes onderbouwd.

Jeugdhulp: 2.8

4c

Samen met zorgaanbieders sturen op behandelduur Op basis van partnerschip tussen CJG+/gemeenten en de zorgaanbieder gedeelde verantwoordelijkheid op behandelduur voeren. Met de zorgaanbieder worden afspraken gemaakt op gemiddelde behandelduur, hier worden concrete KPI’s op afgesproken met elkaar. De zorgaanbieder ervaart eigen regie en verantwoordelijkheid. Er vinden structurele accountgesprekken plaats welke de administratieve last van procedures van verlengingen vervangen. Er is een gedeelde verantwoordelijkheid tussen de zorgaanbieder en de gemeenten/CJG+ in het terugbrengen van de behandelduur.

Jeugdhulp: 2.3 – 2.4 – 2.5 – 2.6 – 2.11 – 2.12

4d

Informatie digitaal ontsluiten en toepassen van AI in het werk We willen informatie binnen de organisatie digitaal beter ontsluiten, zodat inwoners en medewerkers snel en eenvoudig toegang hebben tot relevante kennis en documenten. Daarnaast onderzoeken en implementeren we toepassingen van kunstmatige intelligentie (AI) om het werk efficiënter, slimmer en gebruiksvriendelijker te maken.

Preventie: 1.1 – 1.5