Document · PDF

Bijlage 11. Archeologisch onderzoek fietspad Eikestraat en Broekhovenseweg BOPA Fietspad Eikestraat-Broekhovenseweg

Gemeenteraad 26 februari 2026, gemeente BergeijkBij agendapunt: BOPA fietspad Eikestraat-Broekhovenseweg, Riethoven24.839 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 3

Kaart 21. Het deelgebied Broekhovenseweg op de topografische kaart uit 1983.

Kaart 22. Het deelgebied Eikestraat op de militaire topografische kaart (veldminuut) uit 1850-1864.

Kaart 23. Het deelgebied Eikestraat op het bonneblad uit 1901.

Kaart 24. Het deelgebied Eikestraat op het bonneblad uit 1927.

Kaart 25. Het deelgebied Eikestraat op de topografische kaart uit 1953.

Kaart 26. Het deelgebied Eikestraat op de topografische kaart uit 1963.

Kaart 27. Het deelgebied Eikestraat op de topografische kaart uit 1973.

Kaart 28. Het deelgebied Eikestraat op de topografische kaart uit 1986.

Kaart 29. Boorpuntenkaart Broekhovenseweg

Kaart 30. Boorpuntenkaart Eikestraat

Kaart 31. Advieskaart Broekhovensweg

Kaart 32. Advieskaart Eikestraat

Bijlagen

Bijlage 1. Overzicht geologische en archeologische tijdvakken

Cal. jaren v/n Chr. 1950

C jaren

Chronostratigrafie

Pollen zones

Vb2

1500

Subatlanticum koeler vochtiger

450 0 12

Vb1 Va

Vegetatie Loofbos eik en hazelaar overheersen haagbeuk veel cultuurplanten rogge, boekweit, korenbloem

Archeologische perioden Nieuwe tijd Middeleeuwen Romeinse tijd IJzertijd

800 815

2650

IVb Subboreaal koeler droger

2000

3755

IVa

5000

4900

5300

7020

8240

Atlanticum warm vochtig

III

Boreaal warmer

Preboreaal warmer

8000

9000

8800 11.755

10.150

12.745

10.800

13.675

11.800

14.025

12.000

15.700

13.000

LaatWeichselien (LaatGlaciaal)

Late Dryas

LW III

Allerød

LW II

Vroege Dryas LW I Bølling

35.000

Loofbos eik en hazelaar overheersen beuk>1% invloed landbouw (granen)

Bronstijd

Neolithicum

Loofbos eik, els en hazelaar overheersen in zuiden speelt linde een grote rol den overheerst hazelaar, eik, iep, linde, es eerst berk en later den overheersend

Mesolithicum

parklandschap dennen- en berkenbossen open parklandschap open vegetatie met kruiden en berkenbomen

MiddenWeichselien (Pleniglaciaal)

perioden met een poolwoestijn en perioden met een toendra

VroegWeichselien (VroegGlaciaal)

perioden met bos en perioden met een subarctisch open landschap

Laat-Paleolithicum

75.000

115.000 130.000

Eemien (warme periode)

Midden-Paleolithicum loofbos

Saalien (ijstijd) 300.000

Vroeg-Paleolithicum Chronostratigrafie voor Noordwest-Europa volgens Zagwijn (1974), Vandenberghe (1985) en De Mulder et al. (2003). Lithostratigrafie volgens De Mulder et al. (2003). Mariene isotoop stadium (MIS) volgens Bassinot et al. (1994). Atmosferische data volgens Stuiver et al. (1998). Zuurstofisotoop calibratie (OxCal) versie 3.9 Bronk Ramsey (2003), toegepast op het Laat-Weichselien en het Holoceen. Archeologische periode-indeling en ouderdom volgens de Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek (ROB). Vegetatie bewerkt volgens Berendsen (2000). Pollenzones volgens P. Vos & P. Kiden (2005).

Bijlage 2.

AMK-terreinen

AMK-terrein 5005 van hoge archeologische waarde Binnen het zuidelijke deel van deelgebied Eiksestraat Eikestraat te Boshoven, gemeente Bergeijk X:153.514 / Y:372.623 Terrein met (restanten van) een grafheuvel uit het Laat Neolithicum en/of de Bronstijd en begravingen (urnenveld) uit de Late Bronstijd en/of IJzertijd. In een akker die tot dit monument behoort lag een Neolithische/Bronstijd tumulus die na onderzoek niet is gerestaureerd. Bovendien lagen daar kringgreppels, hetgeen wijst op een urnenveld. Het betreft de akker ten oosten van een ander monument. Op een meer noordelijke akker tekenden zich aan het oppervlak ronde, lichte sporen af die mogelijk duiden op andere grafheuvels ter plaatse. Het perceel behoort eveneens tot het monument. Opmerking: er zijn ook enkele Romeinse scherven gevonden. Complex Begin datering Eind datering 1 Urnenveld Late Bronstijd Vroege IJzertijd 1 Grafheuvel (onbepaald) nan Bronstijd AMK-terrein 15290 van archeologische waarde Direct ten zuiden van deelgebied Eiksestraat Riethovensche Akkers te Bergeijk, gemeente Bergeijk X:153.229 / Y:371.511 Terrein met sporen van bewoning uit de IJzertijd en/of Romeinse tijd, alsook mogelijke sporen van begraving (rijengrafveld) uit de Vroege Middeleeuwen.

Het betreft een voormalig terrein van Archeologische Betekenis, dat in het kader van het project IWAT (een nadere waardering van terreinen van Archeologische Betekenis in de provincie NoordBrabant, uitgevoerd in 2003 - begin 2004) niet kon worden verkend. De beschikbare Archisgegevens gaven aanleiding tot de opwaardering van het terrein tot de huidige status (AW), mede omdat er sprake is van een esdek. De omvang van het oorspronkelijke monument werd daarbij verkleind. Complex Begin datering Eind datering 1 Nederzetting (onbepaald) IJzertijd Romeinse tijd 1 Rijengrafveld Vroege Middeleeuwen Vroege Middeleeuwen AMK-terrein 1346 van zeer hoge archeologische waarde, beschermd 20 meter ten zuiden van deelgebied Eiksestraat Eikestraat te Boshoven, gemeente Bergeijk X:153.469 / Y:372.501 Terrein met sporen van begraving (urnenveld) uit de Late Bronstijd - IJUzertijd en twee grafheuvels uit het Neolithicum en/of de Bronstijd. In 1973 zijn in het bos 2 tumuli te herkennen; ze zijn anno 2005 nog steeds zichtbaar. Een derde grafheuvel lag op een akkertje ten oosten van het bos. Deze is na onderzoek in 1950 verdwenen. Ook bevinden zich daar kringgreppels, die zich in de strook bos voortzetten. Een extra in 1991 door RAAP ontdekte heuvel bevindt zich in de zuidoosthoek van het terrein. Het blijkt echter te gaan om een stuifduin (AMR onderzoek).

De grafheuvels en het urnen veld bevinden zich in een vrij vlak dekzandgebied. Beide grafheuvels zijn enigszins verstoord door ingravingen in het centrum. In het kader van het AMR-Project zijn de beide grafheuvels ingemeten. Hieruit kwam naar voren dat de westelijke heuvel niet binnen de bestaande omgrenzing van het beschermde terrein valt. Daarom is op aangeven van de AMC besloten om aan de westzijde van het beschermde monument (de westzijde van het bos) een zone van Zeer Hoge Archeologische Waarde aan te wijzen (mon.nr 16087). In het terrein zijn in 2004 ook enkele boringen gezet, waaruit bleek dat de bodem niet verstoord is. Alleen in de noordelijke helft bevindt zich een enkele rabat (van een rabattenstelsel). Complex Begin datering Eind datering 1 Urnenveld Late Bronstijd Vroege IJzertijd 1 Grafheuvel (onbepaald) nan Bronstijd AMK-terrein 16087 van zeer hoge archeologische waarde

40 meter ten zuidwesten van deelgebied Eiksestraat Eikestraat te Boshoven, gemeente Bergeijk X:153.447 / Y:372.498 Terrein met sporen van begraving (urnenveld en een grafheuvel) uit de Late Bronstijd - IJzertijd. Volgens R. Klok (ROB) waren in 1973 in het bos twee tumuli te herkennen; ze zijn anno 2005 nog steeds zichtbaar. Een derde grafheuvel lag op een akkertje ten oosten van het bos. Deze is na onderzoek in 1950 verdwenen. Ook bevinden zich daar kringgreppels, die zich in de strook bos voortzetten. Een ex tra, door RAAP in 1991 ontdekte heuvel bevindt zich in de zuidoosthoek van het terrein. Het blijkt echter te gaan om een stuifduin (zie dossier AMR-project). De grafheuvels en het urnenveld bevinden zich in een vrij vlak dekzandgebied. Beide grafheuvels zijn enigszins verstoord door ingravingen in het centrum. In het kader van het AMR-Project zijn de beide grafheuvels ingemeten. Hieruit kwam naar voren dat de westelijke heuvel niet binnen de bestaande omgrenzing van het beschermde terrein valt. Daarom is op aangeven van de AMC besloten om aan de westzijde van het beschermde monument (de westzijde van het bos) een zone van Zeer Hoge Archeologische Waarde aan te wijzen. In het terrein zijn in 2004 ook enkele boringen gezet, waaruit bleek dat de bodem niet verstoord is. Alleen in de noordelijke helft bevindt zich een enkele rabat (van een rabattenstelsel).

Complex Begin datering Eind datering 1 Grafheuvel (onbepaald) Late Bronstijd IJzertijd 1 Urnenveld Late Bronstijd IJzertijd 1 Urnenveld Late Bronstijd Vroege IJzertijd 1 Grafheuvel (onbepaald) nan Bronstijd AMK-terrein 4996 van hoge archeologische waarde 130 meter ten westen van deelgebied Eiksestraat Heesmortel te Bergeijk, gemeente Bergeijk X:153.001 / Y:372.199 Terrein met sporen van bewoning uit de IJzertijd en/of Romeinse tijd. Opmerking: een deel van het terrein aan de noordzijde is onder een geluidswal komen te liggen en het kampeerterrein is in noordelijke richting uitgebreid. Onder aanname dat zowel de geluidswal als het esdek ter plaatse een 'conserverende' werking hebben, lijkt er geen reden te zijn de begrenzing van het terrein aan te passen, c .q. te verkleinen. Complex Begin datering Eind datering 1 Nederzetting (onbepaald) IJzertijd Romeinse tijd AMK-terrein 4986 van hoge archeologische waarde 190 meter ten westen van deelgebied Eiksestraat Heesmortel te Walik, gemeente Bergeijk X:152.888 / Y:372.704 Terrein met sporen van bewoning en begraving uit de Romeinse tijd. Behalve Romeins (import) aardewerk is er ook `Inheems' materiaal verzameld, zodat ook voor-Romeinse bewoning tot de mogelijkheden behoort. Er is een brandgraf aangetroffen, dat wellicht deel uitmaakt van een grafveld. Het bosperceel is ca. 40 cm diep geploegd.

De nederzetting is deels opgegraven door de Vrije Universiteit: twee huisplattegronden uit de Vroege IJzertijd op coördinaten 152.475/372.900. Complex Begin datering Eind datering 1 Graf (onbepaald) Romeinse tijd Romeinse tijd 1 Nederzetting (onbepaald) Romeinse tijd Romeinse tijd 1 Grafheuvel (onbepaald) nan Bronstijd

Bijlage 3. Onderzoeksmeldingen met bijbehorende vondsten/sporen Deelgebied Broekhovenseweg Bureauonderzoek

Zaaknummer: Uitvoerder: Datum: 2300880100 ADC ArcheoProjecten 10-09-2010 Ten noordwesten en gedeeltelijk in het deelgebied Broekhovenseweg De Run te Eersel, gemeente Eersel X:154.766 / Y:376.296 In het plangebied zijn enkele cultuurhistorische elementen gelegen. Het belangrijkste en oudste betreft de Stevertse watermolen, die oorspronkelijk uit de 14e eeuw dateert. Daarnaast is in het plangebied een aantal boerderijen en industriële gebouwen gelegen uit de 19e eeuw. Tot in de 19e eeuw was een groot deel van het plangebied niet gecultiveerd en in gebruik als heide. De percelen direct langs de beek waren in gebruik als weiland, waar de Run tussendoor meanderde. In de 20e eeuw is de loop van de Run rechtgetrokken. Het plangebied is rijk aan archeologische monumenten. Het betreft terreinen waar grafvelden uit met name de Bronstijd en de IJzertijd zijn gelegen. Daarnaast zijn vele losse vondsten gedaan, die teruggaan tot het Midden Paleolithicum. De meeste archeologische onderzoeken die zijn uitgevoerd laten een verstoord bodemprofiel zien. Het plangebied is op basis van landschappelijke ligging in vier zones ingedeeld, te weten veengebieden in het beekdal (1), beekdal (2), beekdalzijden (3) en dekzandruggen en lage landduinen (4). De meeste archeologische monumenten en waarnemingen zijn gelegen in de laatste twee zones.

In alle zones worden archeologische waarden vanaf het Midden en Laat Paleolithicum verwacht tot en met de Nieuwe tijd.50 Bureauonderzoek Zaaknummer: Uitvoerder: Datum: 4622098100 Antea Group Archeologie 18-07-2018 Direct ten noorden van deelgebied Broekhovenseweg Bergeijk, gemeente Bergeijk X:156.267 / Y:376.352 Voor het plangebied geldt een brede archeologische verwachting. Er kunnen archeologische resten worden aangetroffen uit de steentijd tot en met de Middeleeuwen/Nieuwe tijd, afhankelijk van de precieze bodemopbouw in het plangebied. Er is archeologisch gezien zowel inhoudelijk als beleidsmatig alle reden om te komen tot een veldtoets. Dit kan echter pas wanneer de betrokken gronden in eigendom zijn verworven en ligging en omvang voorgenomen bodemingrepen bekend zijn. Mocht er een digitaal bestand beschikbaar zijn bij de opdrachtgever omtrent de aanwezigheid van reeds bestaande ondergrondse infra dan strekt het tot aanbeveling deze gegevens ter beschikking te stellen en mee te nemen in de definitieve versie van onderhavig rapport. De aanwezigheid van archeologische sporen is sterk afhankelijk van het feit of de bodemopbouw in het plangebied verstoord is geraakt door bebouwing of andere grondwerkzaamheden. Dit kan niet worden bepaald door een bureauonderzoek alleen.

Wij adviseren dan ook om in het plangebied een verkennend booronderzoek uit te voeren om de mate van intactheid van de bodemopbouw en eventueel aanwezige archeologische lagen te bepalen. Op die manier kan een gefundeerd advies worden gegeven over de impact van de herinrichting van het plangebied en de noodzakelijke archeologische onderzoeken die daarvoor moeten worden uitgevoerd.51 Bureauonderzoek Zaaknummer: Uitvoerder: Datum: 4035277100 Econsultancy BV 17-02-2017 410 meter ten zuiden van deelgebied Broekhovenseweg Riethoven, gemeente Bergeijk X:154.952 / Y:374.604 Het plangebied is in het verleden in gebruik geweest als akkergrond en tuin en is deels bebouwd en verhard. Verder is het waarschijnlijk deels of geheel ontgrond tot circa 2 meter –mv. Uit de archeologische gegevens die verzameld zijn uit het onderzoeksgebied blijkt dat er in de omgeving van het plangebied sporen van menselijke activiteit zijn waar genomen vanaf de Bronstijd en mogelijk het Neolithicum. Het plangebied heeft een lage verwachtingswaarde voor archeologische

50 51

Blom & Beckers, 2010. Nater & Koopmanschap, 2019.

resten uit het Paleolithicum en Mesolithicum en een hoge verwachtingswaarde voor archeologische resten uit het Neolithicum tot en met de Nieuwe tijd.52 Booronderzoek Zaaknummer: Uitvoerder: Datum: 4036127100 Econsultancy BV 23-02-2017 410 meter ten zuiden van deelgebied Broekhovenseweg Riethoven, gemeente Bergeijk X:154.952 / Y:374.604 Op basis van de waargenomen verstoringen kan worden geconcludeerd dat archeologische waarden niet meer in situ worden verwacht. De gespecificeerde archeologische verwachting, zoals die is weergegeven tijdens het bureauonderzoek, is door het booronderzoek bijgesteld naar laag voor alle perioden.53 Geen vondsten aangetroffen of gemeld in ARCHIS Booronderzoek Zaaknummer: Uitvoerder: Datum: 4920429100 RAAP Archeologisch Adviesbureau 17-11-2020 470 meter ten zuiden van deelgebied Broekhovenseweg Riethoven, gemeente Bergeijk X:154.233 / Y:374.903 Op basis van het veldonderzoek blijkt dat de ongeroerde bodem tussen 25 en 35 cm mv ligt en zich bevindt tussen 25,15 m +NAP op de natuurlijke rug en 24,86 m +NAP in de lagere gebiedsdelen. Deze natuurlijke bodem is weliswaar afgetopt maar nog relatief intact. Zo bevinden zich op de rug nog restanten van een B-horizont onder een esdek; in de lagere delen van het plangebied bevindt zich alleen een C-horizont onder de bouwvoor.54 Geen vondsten aangetroffen of gemeld in ARCHIS

Deelgebied Eikestraat Bureauonderzoek

Zaaknummer: 5140198100 Direct ten zuiden van deelgebied Eikestraat Bergeijk, gemeente Bergeijk X:153.432 / Y:371.257 Geen resultaten bekend binnen ARCHIS. Booronderzoek Zaaknummer: 2204652100

Uitvoerder: Omgevingsdienst Zuid-Oost Brabant

Datum: 02-12-2021

Uitvoerder: BILAN

Datum: 30-06-2008

340 meter ten westen van deelgebied Eikestraat De Rijtjes te Westerhoven, gemeente Bergeijk X:154.016 / Y:372.184 Uit het veldwerk bleek dat in het noordelijke deel van het plangebied afgetopte vorstvaaggronden voorkomen, waarin enkele vondsten uit de steentijd, IJzertijd/ Romeinse tijd en vermoedelijk Vroege Middeleeuwen-D/Late Middeleeuwen-A werden aangetroffen, die duiden op vindplaatsen. Ten zuiden van deze zone komen gooreerdgronden voor met een zone met (deels verstoorde) beekeerdgronden. In dit deel van het plangebied werden geen relevante archeologische indicatoren aangetroffen. Verspreid over het gehele plangebied komen boringen voor die sterk verstoord zijn. Vondsten Begin datering Eind datering 1 fragment vuurstenen afslag Laat Paleolithicum Neolithicum 1 fragment keramisch aardewerk, handgevormd IJzertijd Romeinse tijd 1 fragment keramisch aardewerk, gedraaid Romeinse tijd Late Middeleeuwen A Complexen 1 complextype niet te bepalen

Stiekema en Boo van Uijen, 2017. Stiekema en Boo van Uijen, 2017. 54 Veldhuizen, 2021. 53

Begin datering Laat Paleolithicum

Eind datering Neolithicum

1 complextype niet te bepalen IJzertijd Romeinse tijd 1 complextype niet te bepalen Romeinse tijd Late Middeleeuwen A Proefsleuvenonderzoek Zaaknummer: Uitvoerder: Datum: 2260486100/2308624 BILAN/BAAC 05-10-2009/16100 11-2020 340 meter ten westen van deelgebied Eikestraat Riethoven, gemeente Bergeijk X:154.015 / Y:372.185 Tijdens het veldonderzoek werd aan het oppervlak een vuurstenen schrabber gevonden die dateert in de periode Neolithicum – Bronstijd. Van de vindplaats uit de Bronstijd – Romeinse tijd was in het onderzoeksgebied nog enkel een restant van een diep ingegraven kuil bewaard. Minder diep ingegraven sporen zijn volledig in de bouwvoor en A/Chorizont opgenomen. Uit de periode vanaf de Romeinse tijd tot de Nieuwe tijd zijn geen resten aangetroffen. Vanaf het begin van de 19e eeuw is het plangebied in cultuur gebracht. De kuilen en paalkuilen uit de Nieuwe tijd zijn restanten van agrarisch gebruik en percelering. De aangetroffen palenrij heeft dezelfde oriëntatie als de perceelsgrenzen op de kadastrale kaart uit het begin van de 19e eeuw.

Op grond van de waardering van de twee vindplaatsen kan worden gesteld dat de prehistorische vindplaats en die van de Nieuwe tijd niet behoudenswaardig zijn en daarom wordt geen vervolgonderzoek in het plangebied geadviseerd.55 Geen vondsten aangetroffen of gemeld in ARCHIS Geen grondsporen aangetroffen of gemeld in ARCHIS Geen complexen aangetroffen of gemeld in ARCHIS Vondsten 1 fragment vuurstenen schrabber

Begin datering Neolithicum

Eind datering Bronstijd

Sporen 1 kuil 3 paalgaten/paalkuilen 22 kuilen

Begin datering Bronstijd Nieuwe tijd Nieuwe tijd

Eind datering IJzertijd Nieuwe tijd Nieuwe tijd

Complexen Begin datering Eind datering 1 complextype niet te bepalen Neolithicum Bronstijd 1 Bewoning (inclusief verdediging) onbepaald Bronstijd IJzertijd 2 afwateringskanaal / inundatiekanaal / greppel / Nieuwe tijd Nieuwe tijd sloot Booronderzoek Zaaknummer: Uitvoerder: Datum: 2440970100 BAAC BV 23-04-2014 500 meter ten zuidwesten van deelgebied Eikestraat Bergeijk, gemeente Bergeijk X:153.073 / Y:371.541 Op basis van het bureauonderzoek geldt voor beide locaties een middelhoge archeologische verwachting op resten uit de steentijd en een hoge archeologische verwachting op bewonings- en begravingsresten uit de periode Laat Neolithicum tot en met de Nieuwe tijd B. Op basis van het verkennende booronderzoek blijft de hoge archeologische verwachting voor de periode Laat Neolithicum tot en met de Nieuwe tijd B voor het plangebied nabij de Fazantlaan gehandhaafd. Gezien het dikke esdek en de diepteligging van het archeologisch sporen niveau op tenminste 65 cm beneden maaiveld, kunnen bij de huidige plannen de archeologische resten in situ behouden blijven. BAAC bv adviseert om een archeologische dubbelbestemming te handhaven voor eventuele bodemverstorende activiteiten in de toekomst.

Voor het plangebied nabij de Riethovensedijk kan de archeologische verwachting op een intacte vindplaats uit de perioden Laat Neolithicum tot en met de Nieuwe tijd B op basis van het verkennende booronderzoek worden bijgesteld naar laag tot middelhoog. Binnen het plangebied zijn aanwijzingen aangetroffen voor bodemverstoringen. Het is echter niet duidelijk tot hoe ver in de Chorizont de bodem verstoord is. Het archeologisch sporenniveau is plaatselijk op 25 cm beneden maaiveld aangetroffen. Door de huidige plannen kunnen eventueel aanwezige archeologische resten worden verstoord. BAAC bv adviseert om

Kooi, 2011.

een karterend booronderzoek uit te voeren om zowel de bodemverstoringen als eventueel aanwezige archeologische indicatoren die kunnen duiden op een vindplaats beter in kaart te brengen. Geen vondsten aangetroffen of gemeld in ARCHIS

Bijlage 4.

Losse vondstmeldingen

Gevonden tijdens: Zaaknummer: Vinder: Vondst datum: archeologisch 2886747100 particulier 01-01-1950 10 meter ten westen van deelgebied Eikestraat Boshoven, gemeente Bergeijk X:153.490 / Y:372.530 Romeinse scherven, o.a. terra sigillata. Gevonden tijdens onderzoek door Brunsting in 1950. Vondsten Begin datering Eind datering Veel fragmenten keramisch aardewerk, gedraaid Romeinse tijd Romeinse tijd Veel fragmenten keramisch Terra sigillata Romeinse tijd Romeinse tijd Gevonden tijdens: Zaaknummer: Vinder: Vondst datum: archeologisch: opgraving 3126238100 Rijksmuseum van Oudheden 01-01-1950 10 meter ten westen van deelgebied Eikestraat Eikestraat te Boshoven, gemeente Bergeijk X:153.485 / Y:372.460 Tumulus VII. Heuvel van schoon, leemachtig zand op niet gepodsoleerd oud oppervlak, herkenbaar aan een geel grijze laag. Drie perioden: - 1. heuvel met ringsloot (diameter ruim 9 m); in het centrum rondgraf (diameter 0,7 m), blijkbaar in bijenkorfvorm. Boven de bijenkorf een crematie; ongeveer op het oud oppervlak een houtskool laag (vooral aan de oostelijke zijde van het graf), waarin crematie en brons. Het is niet duidelijk of dit laatste (houtskool, crematie, brons) primair is. - 2. Heuvel met ringsloot, bijna geheel op de plaats van eerste ringsloot, met lichte ophoging op niet gepodsoleerd oppervlak. - 3.

heuvel met ringsloot (diameter 16,6 m), met ophoging op niet gepodsoleerd oppervlak. Als vierde periode een kringgreppel die de laatste ringsloot snijdt, met crematie in het centrum (buiten de heuvel). Verder crematies boven in de heuvel zelf. Helaas werden hier geen bijgaven gevonden die het monument kunnen dateren. Bijenkorfgraven behoren in het algemeen tot de Bekercultuur. De bovenlaag van heuvel en omgeving bestaat uit een ongeveer 30 cm dikke laag bosgrond. Beschreven door prof. dr. H. Brunsting, Leiden, 1950. Oudheidkundig onderzoek door prof. dr. H. Brunsting, Leiden in 1950. Grafheuvel verdwenen (juli 1963). De kringgreppel uit de vierde periode behoort tot het hier eveneens gelegen urnenveld. Deze heuvel behoorde waarschijnlijk tot de in Panken (1845) genoemde vierde groep onder Bergeiken Riethoven. In Slofstra (1977) is dit eveneens geopperd en zijn de tot dan bekende waarnemingen van deze locatie geëvalueerd. De hier gekozen coördinaten zijn ontleend aan de door Brunsting opgegraven grafheuvels.

Vondsten Begin datering Eind datering Veel fragmenten houten houtskool Laat Neolithicum Laat Neolithicum Veel fragmenten menselijk crematieresten Laat Neolithicum Bronstijd Veel fragmenten brons Bronstijd Bronstijd Veel fragmenten menselijk crematieresten Bronstijd Vroege IJzertijd Sporen 1 ophogingslaag 1 graf (onderdeel) 1 kringgreppel/ringsloot 1 ophogingslaag 1 kringgreppel/ringsloot 1 kringgreppel/ringsloot 1 kringgreppel/ringsloot Complexen 1 grafheuvel 1 urnenveld Gevonden tijdens: Zaaknummer: archeologisch: inspectie 3126165100 30 meter ten westen deelgebied Eikestraat Eikestraat te Boshoven, gemeente Bergeijk

Begin datering Laat Neolithicum Laat Neolithicum Laat Neolithicum Laat Neolithicum Laat Neolithicum Laat Neolithicum Late Bronstijd

Eind datering Laat Neolithicum Laat Neolithicum Laat Neolithicum Bronstijd Bronstijd Bronstijd Vroege IJzertijd

Begin datering Laat Neolithicum Late Bronstijd Vinder: particulier

Eind datering Bronstijd Vroege IJzertijd Vondst datum: 03-07-1963

X:153.470 / Y:372.485 Terrein met drie gave grafheuvels en onbeschadigd urnenveld. Urnenveld met dennen begroeid. Eén grafheuvel (met centrale ingraving) en 2 kleine heuvels, verder kringgreppels. Vondsten Begin datering Eind datering Veel fragmenten menselijk crematieresten Bronstijd IJzertijd Sporen 1 ophogingslaag Veel kringgreppels/ringsloten Complexen 1 grafheuvel Gevonden tijdens: Zaaknummer: archeologisch: opgraving 3120673100 30 meter ten westen van deelgebied Eikestraat Eikestraat te Boshoven, gemeente Bergeijk X:153.475 / Y:372.525 geen toelichting bekend binnen ARCHIS Sporen 5 ophogingslagen 5 ophogingslagen

Begin datering Laat Neolithicum Late Bronstijd

Eind datering IJzertijd IJzertijd

Begin datering Eind datering Laat Neolithicum IJzertijd Vinder: Vondst datum: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed 01-01-1950

Begin datering Late Bronstijd Late Bronstijd

Eind datering IJzertijd IJzertijd

Complexen Begin datering Eind datering 1 grafheuvel Late Bronstijd IJzertijd Gevonden tijdens: Zaaknummer: Vinder: Vondst datum: archeologisch: inspectie 2892295100 particulier 03-07-1963 40 meter ten westen van deelgebied Eikestraat Eikestraat te Boshoven, gemeente Bergeijk X:153.465 / Y:372.525 Terrein met drie gave grafheuvels en onbeschadigd urnenveld. Urnenveld met dennen begroeid. Een grafheuvel (met centrale ingraving) en 2 kleine heuveltjes, verder kringgreppels. Sporen Begin datering Eind datering Veel kringgreppels/ringsloten Laat Neolithicum IJzertijd 3 ophogingslagen Laat Neolithicum IJzertijd Complexen Begin datering Eind datering 1 grafheuvel Laat Neolithicum IJzertijd 1 urnenveld Late Bronstijd IJzertijd Gevonden tijdens: Zaaknummer: Vinder: Vondst datum: archeologisch: inspectie 2892287100 particulier 03-07-1963 40 meter ten westen van het plangebied Eikestraat te Boshoven, gemeente Bergeijk X:153.460 / Y:372.505 Terrein met drie gave grafheuvels en onbeschadigd urnenveld. Urnenveld met dennen begroeid. Eén grafheuvel (met centrale ingraving) en 2 kleine heuvels, verder kringgreppels.

Sporen Begin datering Eind datering 1 ophogingslaag Laat Neolithicum IJzertijd Veel kringgreppels/ringsloten Laat Neolithicum IJzertijd Complexen 1 grafheuvel Gevonden tijdens: Zaaknummer: archeologisch: opgraving 3126181100 50 meter ten westen van deelgebied Eikestraat Eikestraat te Riethoven, gemeente Bergeijk

Begin datering Laat Neolithicum Vinder: particulier

Eind datering IJzertijd Vondst datum: 22-06-1844

X:153.450 / Y:372.500 Terrein met drie gave grafheuvels en onbeschadigd urnenveld. Coördinaten terrein zijn tevens coördinaten van het urnenveld: 153.450-153.490 / 372.450-372.550. In het nabijgelegen terrein [...] is in 1950 één heuvel door dr. H. Brunsting onderzocht. Bij dit onderzoek werden kringgreppels geconstateerd, die kennelijk nog bij het urnenveld behoorden. Bijpotje met naar boven vernauwende hals en uitspringende rand uit urnenveld, P.N. Panken [...] 1845. In Panken 1845 wordt met zijn vierde groep onder Riethoven en Bergeik vermoedelijk dit urnenveld bedoeld. Vondsten Begin datering Eind datering Veel fragmenten botten crematieresten Late Bronstijd Vroege IJzertijd 1 fragment keramisch aardewerk, handgevormd:3Late Bronstijd Vroege IJzertijd ledig hoge vorm Sporen Begin datering Eind datering Veel ophogingslagen Late Bronstijd Vroege IJzertijd Veel kringgreppels/ringsloten Late Bronstijd Vroege IJzertijd Complexen Begin datering Eind datering 1 urnenveld Late Bronstijd Vroege IJzertijd Gevonden tijdens: Zaaknummer: Vinder: Vondst datum: verwervingswijze niet te 2886617100 particulier Onbekend bepalen 220 meter ten westen van deelgebied Eikestraat Bergeijk, gemeente Bergeijk X:153.230 / Y:372.030 Vindplaatsen van inheems aardewerk uit de IJzertijd en Romeinse tijd.

Vondsten Begin datering Eind datering Veel fragmenten keramisch aardewerk, IJzertijd Romeinse tijd handgevormd Gevonden tijdens: Zaaknummer: Vinder: Vondst datum: niet-archeologisch 2773598100 particulier 01-09-1980 270 meter ten westen van deelgebied Eikestraat Riethoven te Riethoven, gemeente Bergeijk X:153.250 / Y:372.700 Geploegd bosperceel. mogelijk is het perceel als akker in gebruik geweest zoals vele bospercelen destijds. in de nabije omgeving zijn al eerder vondsten gedaan zowel IJzertijd als Romeins. Vondsten Begin datering Eind datering 50 fragmenten keramisch aardewerk, handgevormd Late IJzertijd Late IJzertijd 1 fragment keramisch geverfd aardewerk, gedraaid Romeinse tijd Romeinse tijd Complexen Begin datering Eind datering 1 Bewoning (inclusief verdediging) onbepaald Late IJzertijd Late IJzertijd 1 Bewoning (inclusief verdediging) onbepaald Romeinse tijd Romeinse tijd Gevonden tijdens: Zaaknummer: Vinder: Vondst datum: niet-archeologisch 3089546100 particulier 01-09-1980 270 meter ten westen van het plangebied Riethoven te Riethoven, gemeente Bergeijk X:153.250 / Y:372.700 Geploegd bosperceel. in de nabije omgeving zijn al eerder vondsten gedaan zowel IJzertijd als Romeins. mogelijk is het perceel als akker in gebruik geweest zoals vele bospercelen destijds.

Vondsten Begin datering Eind datering 5 fragmenten keramisch roodbakkend geglazuurd Nieuwe tijd Nieuwe tijd aardewerk 5 fragmenten keramisch roodbakkend geglazuurd Nieuwe tijd Nieuwe tijd aardewerk Complexen Begin datering Eind datering

2 Bewoning (inclusief verdediging) onbepaald Nieuwe tijd Nieuwe tijd Gevonden tijdens: Zaaknummer: Vinder: Vondst datum: niet-archeologisch: kartering 3269528100 particulier 01-01-2002 270 meter ten westen van het plangebied De Paal te Bergeijk, gemeente Bergeijk X:153.200 / Y:371.900 Op zondag 3 oktober 2010 werd tijdens een vondsten-determinatiemiddag in het streekmuseum 'De Acht Zaligheden' te Eersel in het kader van het provinciale project 'Onder Onze Voeten' (een onderdeel van de provinciale programmalijn 'Schatten van Brabant') van de Provincie Noord-Brabant door een bezoeker een grote hoeveelheid stenen artefacten meegebracht. Binnen deze groep artefacten bevonden zich een in verhouding groot aantal artefacten van vuursteen en Wommersomkwartsiet. Het in steentijdvondsten gespecialiseerde lid van het specialistenpanel op deze vondsten-determinatiemiddag (die als steentijdspecialist werkzaam is bij BAAC bv in 's-Hertogenbosch), heeft - geënthousiasmeerd door en nieuwsgierig geworden naar deze vondsten - vervolgens de determinatie en beschrijving van dit vondstcomplex op zich genomen (waarvoor dank van het Meldpunt Archeologische Bodemvondsten !). De eerste van deze vondsten zijn door de vinder/melder aangetroffen tijdens een oppervlaktekartering van een akkerperceel in 2002.

Gedurende de daaropvolgende periode (2002 - 2010) heeft de vinder/melder dit akkerperceel herhaaldelijk systematisch afgezocht en heeft daarbij in de loop van dit achttal jaren een tamelijk representatieve doorsnede van een vondstcomplex uit de Michelsberg cultuur (MK) verzameld. De Wommersomartefacten werden door reeds op de vondstendag zelf herkend als Midden-Neolithische artefacten die integraal deel uitmaakten van de Michelsbergcultuur. Volgens de heer Dijkstra zijn ook de - zo op het eerste oog - als 'mesolithisch' aan te merken artefacten (de trapezia, de C-spitsen en de B-spits) weldegelijk onderdelen van het Michelsberg vondstcomplex. Het gaat hier artefacten die klaarblijkelijk vervaardigd zijn uit dezelfde soorten/variëteiten vuursteen en dezelfde soort/variëteit kwartsiet als de onomstotelijk als 'MK' gedetermineerde artefacten. Als bijkomend ondersteunend bewijs hiervoor is een aantal Michelsberg vindplaatsen, waarvan de twee belangrijkste de opgegraven Michelsberg sites Le Gue du Plantin ( Neufvilles, Hainaut, B.) en La Ferme de l'Hosté (Thieusies, Hainaut, B.) zijn, waar ook sprake is van op het eerste oog als 'mesolithische' artefacten ogende micro-spitsen in een verder volslagen homogene MK-context. Opvallend hierbij is dat in deze twee gevallen de mesolithisch ogende artefacten zich in exact dezelfde laag bevonden als al het neolithische materiaal. Mevr. J.

Schreurs signaleert in haar hoofdstuk 'Het Midden-Neolithicum in Zuid-Nederland' in het werk 'De Steentijd van Nederland' (Archeologie 11/12, 2005) ook dit bijzondere fenomeen, stipt vervolgens een viertal uiteenlopende verklaringen hiervoor aan, respectievelijk: - 1. de overname van mesolithische traditie van microklingen en werktuigen gemaakt van microklingen; - 2. de verkrijging van deze werktuigen van gelijktijdige in laatmesolithische traditie werkende groepen; - 3. het hergebruik van op een mesolithische vindplaats opgeraapte mesolithische artefacten; - 4. de hernieuwde bewoning tijdens het Neolithicum van een mesolithische nederzettingslocatie, waarbij mesolithisch en neolithisch materiaal met elkaar vermengd zou zijn. Mevr. Schreurs geeft aan dat zij zelf de vierde en laatste verklaring het meest waarschijnlijk acht. Zij geeft in haar hoofdstuk echter geen bewijzen voor deze theorie, die een en ander kunnen ondersteunen. Desgevraagd (door het Meldpunt Archeologische Bodemvondsten) luidt het commentaar van collega P. Dijkstra hierop als volgt: 'in de vindplaatsen van Neufvilles en Thieusies zijn de artefacten in één en dezelfde laag gevonden; de typisch 'cultuurspecifieke' artefacten gezamenlijk van hetzelfde materiaal uit beide periodes.

Bovendien zou men in het geval van een hergebruikte nederzettingslocatie ook op zijn minst kunnen verwachten dat er zich in de onderste laag alleen nog maar mesolithisch materiaal zou bevinden. Wanneer er hier van een palimpsest sprake zou zijn, dan had je geen wisselwerking van het materiaal gehad, maar dan zou iedere cultuur/groep zijn eigen materiaal behoud/gebruik hebben'. Vondsten Begin datering Eind datering 2 fragmenten vuurstenen afslag Midden Paleolithicum Midden Paleolithicum 5 fragmenten stenen klopsteen Midden Neolithicum Midden Neolithicum 432 fragmenten vuurstenen afval Midden Neolithicum Midden Neolithicum 1 fragment zandstenen/kwartsieten afval Midden Neolithicum Midden Neolithicum 112 fragmenten vuurstenen afval Midden Neolithicum Midden Neolithicum 4 fragmenten vuurstenen afval Midden Neolithicum Midden Neolithicum 35 fragmenten vuurstenen afval Midden Neolithicum Midden Neolithicum 14 fragmenten zandstenen/kwartsieten afval Midden Neolithicum Midden Neolithicum 1 fragment vuurstenen spits Midden Neolithicum A Midden Neolithicum B 2 fragmenten vuurstenen combinatiewerktuig Midden Neolithicum B Midden Neolithicum B 1 fragment vuurstenen combinatiewerktuig Midden Neolithicum B Midden Neolithicum B

3 fragmenten zandstenen/kwartsieten spits 5 fragmenten vuurstenen afslag - geretoucheerd 2 fragmenten vuurstenen afslag - geretoucheerd 3 fragmenten vuurstenen klingschrabber 9 fragmenten zandstenen/kwartsieten kling - gekerfd 1 fragment vuurstenen kling - geretoucheerd 2 fragmenten zandstenen/kwartsieten spits 1 fragment vuurstenen bladspits 1 fragment vuurstenen spits - ruitvormig 1 fragment vuurstenen steker 6 fragmenten vuurstenen spits 4 fragmenten vuurstenen afslag - geretoucheerd 3 fragmenten vuurstenen afslagschrabber 1 fragment vuurstenen schrabber 1 fragment vuurstenen werktuig/gereedschap (onderdeel) - gekerfd 4 fragmenten vuurstenen kling - geretoucheerd 1 fragment vuurstenen kling - geretoucheerd 2 fragmenten vuurstenen spits 1 fragment vuurstenen kernschrabber 1 fragment vuurstenen kling - geretoucheerd 1 fragment vuurstenen schrabber 3 fragmenten zandstenen/kwartsieten kling geretoucheerd 2 fragmenten zandstenen/kwartsieten afslag gekerfd 1 fragment vuurstenen spits 2 fragmenten vuurstenen kling - gekerfd 2 fragmenten zandstenen/kwartsieten kernschrabber 8 fragmenten vuurstenen afslag - gekerfd 1 fragment keramisch aardewerk, handgevormd 1 fragment vuurstenen spits 1 fragment zandstenen/kwartsieten schrabber 1 fragment vuurstenen spits - driehoekig 1 fragment vuurstenen schrabber 2 fragmenten zandstenen/kwartsieten afslag geretoucheerd 2 fragmenten vuurstenen

spits 2 fragmenten zandstenen/kwartsieten afslagschrabber 1 fragment zandstenen/kwartsieten stekerafslag 1 fragment vuurstenen klingboor 2 fragmenten vuurstenen spits 9 fragmenten vuurstenen kling - gekerfd 1 fragment zandstenen/kwartsieten spits 1 fragment vuurstenen bladspits 1 fragment vuurstenen kling - geretoucheerd 2 fragmenten vuurstenen klingschrabber

Midden Neolithicum B Midden Neolithicum B Midden Neolithicum B Midden Neolithicum B Midden Neolithicum B Midden Neolithicum B Midden Neolithicum B Midden Neolithicum B Midden Neolithicum B Midden Neolithicum B Midden Neolithicum B Midden Neolithicum B Midden Neolithicum B Midden Neolithicum B Midden Neolithicum B

Midden Neolithicum B Midden Neolithicum B Midden Neolithicum B Midden Neolithicum B Midden Neolithicum B Midden Neolithicum B Midden Neolithicum B

Midden Neolithicum B

Midden Neolithicum B Midden Neolithicum B Midden Neolithicum B

Midden Neolithicum B Midden Neolithicum B Midden Neolithicum B Midden Neolithicum B Midden Neolithicum B Midden Neolithicum B Midden Neolithicum B

Midden Neolithicum B Midden Neolithicum B

Midden Neolithicum B Midden Neolithicum B Midden Neolithicum B Midden Neolithicum B Midden Neolithicum B Midden Neolithicum B Midden Neolithicum B Midden Neolithicum B

Complexen 1 Bewoning (inclusief verdediging) onbepaald

Begin datering Midden Paleolithicum

Eind datering Midden Paleolithicum

7 Bewoning (inclusief verdediging) onbepaald Midden Neolithicum Midden Neolithicum 1 Bewoning (inclusief verdediging) onbepaald Midden Neolithicum A Midden Neolithicum B 45 Bewoning (inclusief verdediging) onbepaald Midden Neolithicum B Midden Neolithicum B Gevonden tijdens: Zaaknummer: Vinder: Vondst datum: verwervingswijze niet te 2886706100 particulier Onbekend bepalen 290 meter ten zuidwesten van deelgebied Eikestraat Riethovensche Akkers te Bergeijk, gemeente Bergeijk X:153.250 / Y:371.780 Vindplaatsen van inheems aardewerk uit de IJzertijd en Romeinse tijd (Buisman, 1964, p. 285-286). Vondsten Begin datering Eind datering Veel fragmenten keramisch aardewerk, IJzertijd Romeinse tijd handgevormd Complexen Begin datering Eind datering 1 Bewoning (inclusief verdediging) onbepaald IJzertijd Romeinse tijd Gevonden tijdens: Zaaknummer: Vinder: Vondst datum: archeologisch: (veld)kartering 3035234100 particulier 01-01-1970 360 meter ten westen van deelgebied Eikestraat Walik te Riethoven, gemeente Bergeijk X:153.100 / Y:373.100 Onverwerkt RCC-fiche. Opm.: het complextype wordt aangeduid als 'losse vondst'. Terecht? - Opm.: er wordt geen enkel stuk vuursteenafval genoemd. Is onwaarschijnlijk.

Vondsten Begin datering Eind datering 1 fragment vuurstenen klingschrabber Neolithicum Neolithicum 1 fragment vuurstenen dubbele klingschrabber Neolithicum Neolithicum 3 fragmenten vuurstenen kling Neolithicum Neolithicum 1 fragment stenen slijpsteen Neolithicum Nieuwe tijd 1 fragment vuurstenen bijl Vroeg Neolithicum B Laat Neolithicum B Complexen Begin datering 3 Bewoning (inclusief verdediging) onbepaald Neolithicum 1 Bewoning (inclusief verdediging) onbepaald Neolithicum 1 Bewoning (inclusief verdediging) onbepaald Vroeg Neolithicum B Gevonden tijdens: Zaaknummer: Vinder: verwervingswijze niet te 3124091100 particulier bepalen 400 meter ten zuidwesten van deelgebied Eikestraat Riethovensche Akkers te Bergeijk, gemeente Bergeijk X:153.150 / Y:371.720 Vindplaatsen van inheems aardewerk uit de IJzertijd en Romeinse tijd. Vondsten Begin datering Veel fragmenten keramisch aardewerk, IJzertijd handgevormd Veel fragmenten keramisch aardewerk, Romeinse tijd handgevormd Complexen Begin datering 1 Bewoning (inclusief verdediging) onbepaald IJzertijd Gevonden tijdens: Zaaknummer: Vinder: archeologisch: (veld)kartering 3035226100 particulier 410 meter ten westen van deelgebied Eikestraat Enderakkers te Bergeijk, gemeente Bergeijk X:153.050 / Y:372.150

Eind datering Neolithicum Nieuwe tijd Laat Neolithicum B Vondst datum: Onbekend

Eind datering IJzertijd Romeinse tijd Eind datering Romeinse tijd Vondst datum: 01-10-1975

Onverwerkt RCC-fiche. Opm.: het complextype wordt niet nader aangeduid. Vondsten Begin datering 1 fragment vuurstenen pic Mesolithicum 4 fragmenten vuurstenen schrabber Neolithicum 1 fragment zandstenen/kwartsieten bladspits Neolithicum 23 fragmenten keramisch aardewerk, handgevormd IJzertijd

Eind datering Laat Neolithicum Neolithicum Neolithicum IJzertijd

Complexen Begin datering Eind datering 1 complextype niet te bepalen Mesolithicum Laat Neolithicum 2 complextype niet te bepalen Neolithicum Neolithicum 1 Bewoning (inclusief verdediging) onbepaald IJzertijd IJzertijd Gevonden tijdens: Zaaknummer: Vinder: Vondst datum: verwervingswijze niet te 2886471100 particulier Onbekend bepalen 420 meter ten westen van deelgebied Eikestraat Riethoven, gemeente Bergeijk X:152.960 / Y:373.500 Vindplaatsen van inheems aardewerk uit de IJzertijd en Romeinse tijd. Vondsten Begin datering Eind datering Veel fragmenten keramisch aardewerk, IJzertijd Romeinse tijd handgevormd Gevonden tijdens: Zaaknummer: Vinder: Vondst datum: verwervingswijze niet te 3124107100 particulier Onbekend bepalen 460 meter ten zuidwesten van deelgebied Eikestraat Rietovensche Akkers te Bergeijk, gemeente Bergeijk X:153.120 / Y:371.670 Vindplaats van inheems aardewerk uit de IJzertijd en Romeinse tijd (Buisman, 1964, p. 285-286).

Vondsten Begin datering Eind datering Veel fragmenten keramisch aardewerk, IJzertijd IJzertijd handgevormd Veel fragmenten keramisch aardewerk, Romeinse tijd Romeinse tijd handgevormd Complexen Begin datering Eind datering 1 Bewoning (inclusief verdediging) onbepaald IJzertijd Romeinse tijd Gevonden tijdens: Zaaknummer: Vinder: Vondst datum: archeologisch: (veld)kartering 2870716100 particulier Onbekend 460 meter ten westen van deelgebied Eikestraat Walik, gemeente Bergeijk X:153.000 / Y:373.070 Vijftal vindplaatsen. Niet gespecificeerd welke artefacten afkomstig zijn van welke van de vindplaatsen. Coördinaten bij benadering. Vondsten Begin datering Eind datering 1 fragment stenen klopsteen Neolithicum Neolithicum Veel fragmenten vuurstenen schrabber Neolithicum Neolithicum Veel fragmenten vuurstenen kling Neolithicum Neolithicum Veel fragmenten vuurstenen spits - driehoekig Neolithicum Neolithicum Veel fragmenten vuurstenen kling - geretoucheerd Neolithicum Neolithicum 1 fragment stenen polissoir Neolithicum Midden Bronstijd 2 fragmenten vuurstenen bijl Vroeg Neolithicum B Laat Neolithicum Veel fragmenten vuurstenen kling Midden Neolithicum A Midden Neolithicum A

Veel fragmenten vuurstenen spits - schachtdoorn en Midden Neolithicum B Laat Neolithicum A weerhaken Complexen Begin datering Eind datering 1 Bewoning (inclusief verdediging) onbepaald Neolithicum Neolithicum Gevonden tijdens: Zaaknummer: Vinder: Vondst datum: archeologisch: opgraving 3120665100 Rijksmuseum van Oudheden 01-01-1950 460 meter ten noordwesten van deelgebied Eikestraat Walikerheide te Walik, gemeente Bergeijk X:152.975 / Y:373.830 Tumulus III: drie perioden heuvel opgebouwd uit plaggen, omgeven met: eerste periode: dubbele krans van paalgaten; tweede periode: dubbele krans van paalgaten; derde periode: kringgreppel. In het centrum van de heuvel bevond zich een skeletgraf. Onderzoek door prof. dr. H. Brunsting, Leiden in 1950. Grafheuvels zijn verdwenen. In Glasbergen (1954) worden bovenstaande paalkransen gerekend tot zijn Type 6.

Sporen Begin datering Eind datering 1 ophogingslaag Bronstijd Bronstijd 1 inhumatiegraf Bronstijd Bronstijd 2 paalkransen Midden Bronstijd B Late Bronstijd 1 kringgreppel/ringsloot Midden Bronstijd B Late Bronstijd Complexen Begin datering Eind datering 1 grafheuvel Bronstijd Bronstijd Gevonden tijdens: Zaaknummer: Vinder: Vondst datum: verwervingswijze niet te 2886463100 particulier Onbekend bepalen 470 meter ten westen van deelgebied Eikestraat Walik, gemeente Bergeijk X:152.910 / Y:373.570 Vindplaats van inheems aardewerk uit de IJzertijd en uit de Romeinse tijd (Buisman 1964, p. 285-286). Vondsten Begin datering Eind datering Veel fragmenten keramisch aardewerk, IJzertijd IJzertijd handgevormd Veel fragmenten keramisch aardewerk, Romeinse tijd Romeinse tijd handgevormd

Bijlage 5.

Bewoningsgeschiedenis van Nederland

Als aanvullende informatie wordt hieronder een algemene ontwikkeling van de bewoningsgeschiedenis van Nederland weergegeven. Paleolithicum (tot circa 8800 v. Chr.) De vroegste bewoningssporen in Nederland uit deze periode dateren uit de voorlaatste ijstijd, circa 300.000-130.000 jaar geleden. Waarschijnlijk hebben in de koudste fasen van de ijstijden in Nederland geen mensen geleefd. Daarentegen was bewoning in de warmere perioden wel mogelijk. De mensen die hier toen leefden trokken als jagers/vissers/verzamelaars rond in kleine groepen en maakten gebruik van tijdelijke kampementen. Veranderingen in het klimaat zorgden voor een veranderende flora en fauna. Tijdens de koude perioden bestond het groot wild onder meer uit rendieren, mammoeten, paarden en steppewisenten. Vooral op paarden en rendieren werd in het Laat Paleolithicum intensief jacht gemaakt. Tijdens de warmere perioden werd er onder andere op herten, wilde zwijnen en oerossen gejaagd. Mesolithicum (circa 8800-4900 v. Chr.) Rond de overgang van het Pleistoceen naar het Holoceen (circa 9000 v. Chr.) verbeterde het klimaat voor een langdurige periode. De gemiddelde temperatuur steeg, waardoor de variatie in flora en fauna (o.a. bosontwikkeling) toenam. De mens kreeg nu de mogelijkheid om meer gevarieerd te eten: vruchten en andere eetbare gewassen stonden nu vaker op het menu.

Doordat de temperatuur steeg, trok het groot wild (met name rendieren) naar het noorden, en maakte plaats voor meer territorium gebonden klein wild, vogels en vissen. Door deze veranderende leefomstandigheden werd de jachttechniek aangepast. De vuursteen bewerkingstechniek hield met deze ontwikkeling gelijke tred. Er werden kleine vuursteenspitsen vervaardigd die als pijl- en harpoenpunt werden gebruikt. Met de stijging van de temperatuur begon het landijs te smelten en de zeespiegel te stijgen. Het tot dan toe droge Noordzee-Bekken kwam onder water te staan. De groepen jagers/vissers/verzamelaars wisselden nog wel van locatie maar exploiteerden kleinere gebieden. In het voorjaar viste men in de rivieren, tijdens de zomer leefde men voornamelijk langs de kust, waar naast vis en schaaldieren ook zeehonden als voedselbron dienden. In de herfst verzamelde men noten en vruchten, terwijl in de winter op onder meer pelsdieren werd gejaagd. Neolithicum (circa 5300-2000 v. Chr.) Aan het begin van deze periode gingen het jagen, vissen en verzamelen een steeds minder belangrijke rol spelen. Men ging nu zelf cultuurgewassen telen en dieren houden bij het kamp.

Uit vondsten valt af te leiden dat het om twee groepen mensen gaat, enerzijds kolonisten met een vrijwel agrarische levenswijze, anderzijds om de autochtone mesolithische bevolking die een half agrarische levensstijl erop na gaat houden. Deze verandering ging gepaard met enkele technologische en sociale vernieuwingen zoals: het wonen op een vaste plek in een huis, het gebruik van vaatwerk van (gebakken) klei en de introductie van geslepen stenen dissels en bijlen. De bevolking groeide nu gestaag, mede door de productie van overschotten. Uit het Neolithicum zijn verschillende nu nog zichtbare grafmonumenten bekend, te weten grafkelders, hunebedden en grafheuvels.

Bronstijd (circa 2000-800 v. Chr.) Het begin van dit tijdvak valt samen met het eerste gebruik van bronzen voorwerpen zoals bijlen. Vuurstenen werktuigen bleven, zij het minder, in gebruik. Het aardewerk uit deze periode is over het algemeen tamelijk zeldzaam. Vuursteenmateriaal uit de Bronstijd is meestal niet goed te onderscheiden van dat uit andere perioden. Lange tijd bleven bronzen voorwerpen zeer schaars binnen Nederlands grondgebied. Door het van nature ontbreken van de benodigde grondstoffen moest het brons worden geïmporteerd en ontstonden er handelscontacten over langere afstanden. Eén en ander had wel tot gevolg dat er binnen de bevolking grotere verschillen ontstonden door verschillen op basis van bezit. De grafheuveltraditie, die tijdens het Neolithicum haar intrede deed, werd in eerste instantie voortgezet, maar rond 1200 v. Chr. vervangen door begravingen in urnenvelden. Het gaat hier om ingegraven urnen met crematieresten waar overheen kleine heuveltjes werden opgeworpen, omgeven door een greppel. Een Kopertijd voorafgaand aan de Bronstijd wordt in Noordwest-Europa niet onderscheiden, in tegenstelling tot bijvoorbeeld het Middellandse Zeegebied. Wel zijn uit het Laat Neolithicum koperen voorwerpen bekend. IJzertijd (circa 800-12 v. Chr.) In deze periode werden voor het eerst ijzeren voorwerpen vervaardigd.

Voor de productie van werktuigen en wapens werd brons vervangen door ijzer. Er ontstond een inheemse ijzerproductie. Het gebruik van vuursteen voor het vervaardigen van werktuigen duurde nog in beperkte mate voort. Ten opzichte van de Bronstijd traden er in de aardewerktraditie geen radicale veranderingen op. Evenals in het Neolithicum en de Bronstijd woonden de mensen in verspreid liggende hoeven ('Einzelhöfe') of in nederzettingen bestaande uit maar enkele huizen; deze werden in een beperkt gebied nogal eens verplaatst. Op de hogere zandgronden ontstonden uitgebreide omwalde akkercomplexen (raatakkers). Opvallend zijn de verschillen in materiële welstand (bezit van metalen voorwerpen), die mogelijk op sociale ongelijkheid duiden. In de zogenaamde vorstengraven uit Zuid Nederland, met daarin luxe, geïmporteerde bijgaven, zijn vermoedelijk lokale of regionale autoriteiten begraven. De meeste begravingen vonden nog immer plaats in urnenvelden. Tijdens de IJzertijd werd het Friese kustgebied gekoloniseerd en ontstonden de eerste terpen. Romeinse tijd (circa 12 v. Chr. - 450 n. Chr.) Met de komst van de Romeinen eindigt de prehistorie en begint de geschreven geschiedenis. Aangezien de schriftelijke bronnen slechts een zeer fragmentarisch beeld schetsen, is men toch nog in belangrijke mate aangewezen op de archeologie als informatiebron.

Een tijd lang diende het Nederlandse rivierengebied als uitvalsbasis voor veldtochten in het noorden van Germanië. In 47 n. Chr. werd de Rijn definitief als Romeinse rijksgrens ingesteld. Ter controle en verdediging van deze zogenaamde 'limes' werden langs de Rijn, tot diep in Duitsland, 'castella' (militaire forten) gebouwd. De inheemse manier van leven handhaafde zich nog lange tijd. Wel werd, vooral na de opstand van de Bataven tegen de Romeinse overheersers in 69-70 n. Chr., de Romeinse invloed steeds duidelijker. In veel inheems-Romeinse nederzettingen was bijvoorbeeld, naast het eigen handgevormde aardewerk, Romeins importaardewerk in gebruik, dat op de draaischijf was vervaardigd. Er werden, vooral in Limburg, grootse villa's (Romeinse herenboerderijen) gebouwd, hetzij nieuw gesticht, hetzij ontwikkeld vanuit een bestaande inheemse nederzetting. De Romeinen legden een voor die tijd al uitgebreide infrastructuur aan, waardoor het gebied steeds beter werd ontsloten. Op verschillende plaatsen ontstonden aanzienlijke nederzettingen, waarvan er enkele met een stedelijk karakter (zoals Nijmegen). De inheemse bevolking, ten noorden van de Limes, werd niet zo sterk beïnvloed door de

Romeinse aanwezigheid. Er was wel sprake van handelscontacten en het uitwisselen van geschenken. In de tweede helft van de derde eeuw ontstond, onder meer door invallen van Germaanse stammen, een instabiele situatie die met korte onderbrekingen voortduurde tot in de vijfde eeuw. Uiteindelijk leidde dit in het jaar 406 tot de definitieve ineenstorting van de grensverdediging langs de Rijn. Middeleeuwen (circa 450-1500 n. Chr.) Over de Vroege Middeleeuwen, vooral over het tijdvak 450-600 n. Chr., is relatief weinig bekend. Zowel historische bronnen als archeologische overblijfselen zijn schaars. De bevolkingsomvang was ten opzichte van de voorafgaande periode sterk afgenomen. De marktgerichte economie verdween en de mensen vielen terug op zelfvoorziening. De politieke macht was na het wegvallen van de Romeinse staatsorganisatie in handen gekomen van regionale en lokale hoofdlieden. Een gezaghebbende status was nu vooral gebaseerd op militair succes en materiële welstand. Deze instabiele periode wordt ook wel aangeduid als de 'tijd van de volksverhuizingen'. Vanaf de 10e – 11e eeuw wordt een overheersende positie van de al dan niet adellijke grootgrondbezitters waargenomen. Dit vertaalt zich in nieuwe nederzettingsvormen als mottes, kastelen en versterkte hoeven.

In verband met de aanhoudende bevolkingsgroei, en mede dankzij gunstige klimatologische omstandigheden, werd een begin gemaakt met het ontginnen van woeste gronden als bos, heide en veen. Veel van de huidige dorpen en steden dateren uit deze periode. Door de aanleg van dijken en kaden werden laaggelegen gebieden beschermd tegen wateroverlast. De heersende rivaliteit tussen de vorsten leidde, in combinatie met een zwak centraal gezag, veelvuldig tot lokaal geweld, waarvan de bevolking vaak het slachtoffer werd. Door het aanleggen van burgen, schansen, landweren en wallen trachtte men zich te beveiligen. Nieuwe tijd (1500-heden) De Nieuwe tijd kenmerkt zich door een groot aantal veranderingen vooral op het gebied van mens- en wereldbeeld. Er is sprake van een Europese overzeese expansie wat leidt tot handelscontacten, handelskapitalisme en het begin van een wereldeconomie. Er ontstaat een nieuwe wetenschappelijke belangstelling die resulteert in vele uitvindingen. Deze uitvindingen vormen de motor van de industriële revolutie. Er ontstaat een nationale staat die centraal bestuurd wordt. Als gevolg van deze ontwikkelingen neemt het belang en de omvang van steden toe en neemt de macht van adel af. Het grootste deel van de bevolking is niet meer werkzaam en woonachtig op het platteland maar in de steden.

In verband met de aanhoudende bevolkingsgroei worden aan het eind van de 19e tot het begin van de 20e eeuw op grote schaal woeste gronden gecultiveerd. Door de industriële revolutie komen steeds meer producten beschikbaar voor steeds meer mensen waardoor de welvaart stijgt. In de Nieuwe tijd vindt er eveneens een hernieuwde oriëntatie op het erfgoed van de klassieke Oudheid plaats, wat zich tot in het begin van de 20e eeuw uit in de kunsten.

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=GemeenteBergeijk&id=1bd72509-dc08-4082-9382-6e7e19682e60