CConstaterende datBergeijk
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1. Publieksversie Energiestrategie 2027-2030 gemeente Bergeijk

Commissie Grondgebied zaken 26 november 2026, gemeente BergeijkBij agendapunt: Keuzenota energiestrategie11.194 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

Bij mogelijke ontwikkelingen maken we een weloverwogen keuze op basis van deze Energiestrategie, een zorgvuldig participatietraject, de voordelen die de ontwikkeling biedt en de mogelijke negatieve effecten. In principe is voor zonne-energie de zonneladder leidend: eerst op daken en gebouwen, daarna in bestaand bebouwd gebied en pas als laatste op land in het buitengebied. Grootschalige opwek is uitgesloten in natuurgebieden en moet altijd voldoen aan bovengemeentelijke wet- en regelgeving. We hebben een duidelijke voorkeur voor meervoudig ruimtegebruik, bijvoorbeeld door het combineren van de opwek van zonne- en windenergie op een locatie of in combinatie met versterking van natuur of waterberging. Elk project moet zorgvuldig landschappelijk worden ingepast. Dit betekent dat goed moet worden onderbouwd hoe het aansluit bij het landschap, cultuurhistorische waarden respecteert of versterkt en een bredere bijdrage levert aan de ruimtelijke kwaliteit en leefbaarheid in het gebied. Naast een zorgvuldige ruimtelijke inpassing vinden we het belangrijk dat de omgeving meeprofiteert van ontwikkelingen voor duurzame energie. Daarom zetten we in op lokaal eigendom en zeggenschap.

Nieuwe initiatieven streven daarom naar ten minste 50% lokaal eigendom, zodat inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties de mogelijkheid hebben om mee te investeren en mede-eigenaar te worden van een project. Zo blijven een deel van de opbrengsten, zeggenschap en maatschappelijke meerwaarde in de lokale gemeenschap. De gemeente ziet voor zichzelf een actieve rol bij het mogelijk maken van lokaal eigendom, zeggenschap en profijt. Dat kan bijvoorbeeld door te investeren, deel te nemen in een energiegemeenschap, grondposities in te zetten of lokale initiatieven te ondersteunen.

Keuzes Energiestrategie 2027-2030 gemeente Bergeijk 33 HOOFDSTUK 4: ONZE AMBITIE EN KEUZES Keuze: We zetten energieopslag gericht in om ontwikkelingen mogelijk te maken en netcongestie te verminderen. Energieopslag kent verschillende vormen en verschillende toepassingen, variërend van thuisbatterijen en buurtbatterijen tot grootschalige energieopslagsystemen, en speelt met toenemende elektrificatie een steeds belangrijkere rol in het energiesysteem. Batterijopslag wordt daarbij steeds breder toegepast, terwijl oplossingen voor seizoensopslag nog beperkt beschikbaar zijn. Als gemeente hebben we met name invloed op energieopslagsystemen (EOS) die een vergunning vragen. Via het vergunningsproces kunnen we toetsen of een initiatief voor een energieopslagsysteem voldoet aan onze voorwaarden voor ruimtelijke inpassing, toepassing en veiligheid. Grootschalige batterijsystemen die mogelijk netcongestie verergeren en voornamelijk worden ingezet voor handel op energiemarkten hebben niet onze voorkeur. Bij grootschalige energieopslagsystemen is het uitgangspunt dat deze ook meerwaarde bieden voor de omgeving, bijvoorbeeld door lokaal eigendom en zeggenschap. Mobiliteit Keuze: We faciliteren de autonome ontwikkeling richting elektrisch vervoer en duurzame mobiliteit. De sector vervoer elektrificeert als een van de snelste sectoren in Nederland.

Vanuit het Rijk zijn er verschillende regelingen die dit voor zowel personenvervoer als vrachtvervoer stimuleren. Als gemeente zien we het niet als onze rol om dit lokaal te versnellen. Wel is het belangrijk om te zorgen voor voldoende publieke laadinfrastructuur. We zetten de huidige aanpak voort. Daarnaast kijken we zorgvuldig naar grootschalige laadinfrastructuur zoals laadpleinen omdat deze een significante impact hebben op de beschikbare capaciteit van het elektriciteitsnet. Bij nieuwe ontwikkelingen houden we rekening met mogelijkheden voor slim laden, zodat de belasting van het net zoveel mogelijk wordt beperkt. Hoofdstuk 5 Energiestrategie 2027-2030 gemeente Bergeijk 34 Onze koers de komende jaren Onze koers de komende jaren Energiestrategie 2027-2030 gemeente Bergeijk 35 HOOFDSTUK 5: ONZE KOERS DE KOMENDE JAREN Bovenstaande keuzes per thema komen in de uitvoering in veel gevallen samen. Dit hoofdstuk vertaalt de uitgangspunten en keuzes naar de komende vier jaar. We beschrijven op hoofdlijnen hoe we werken aan het behalen van onze ambitie. Deze koers wordt in concrete projecten uitgewerkt in het Uitvoeringsprogramma Energiestrategie 2027-2028.

De uitvoering van de energietransitie in Bergeijk loopt langs twee sporen: Spoor 1: Energiebesparing en de warmtetransitie De grootste bijdrage aan het verminderen van de energievraag wordt de komende jaren geleverd door energiebesparing en de warmtetransitie. Daarom vormt dit spoor de basis van onze aanpak richting 2050. De komende vier jaar gaan we verder aan de slag met energiebesparing. Onze rol is proactief en we willen inwoners en bedrijven zoveel mogelijk helpen energie te besparen. We blijven onze gemeentelijke subsidie voortzetten, breiden onze isolatie aanpak uit, en geven zelf het goede voorbeeld als gemeente door het verduurzamen van gemeentelijke en maatschappelijk vastgoed. Energiebesparing door isolatie wordt niet beperkt door netcongestie. Dit is daarom één van de activiteiten waarmee we de komende jaren resultaat kunnen behalen, waarbij we rekening houden met de wettelijke verplichtingen rondom natuurbescherming en de aanwezigheid van beschermde diersoorten in gebouwen. Isolatie en energie besparen zullen in veel gevallen randvoorwaardelijk zijn voor de overstap op een (hybride) warmtepomp. In 2027 stellen we het warmteprogramma vast. Hierbij worden er keuzes gemaakt in welke wijk, buurt, of gebied welke alternatieve warmtetechniek de voorkeur heeft, en of we als gemeente met een gebiedsgerichte aanpak beginnen.

Het perspectief is dat veel gebouwen en woningen op termijn overstappen op een (hybride) warmtepomp. Als gemeente helpen we bij deze keuze door bijvoorbeeld goede informatievoorziening, het beschikbaar stellen van financiële middelen en toegang tot een energiegids. De gemeente werkt hiervoor samen met de lokale energiecoöperatie. De toename van warmtepompen zorgt voor verdere druk op het elektriciteitsnet, met name in de winter als er weinig aanbod is van zonnestroom. In gebieden waar we warmtepompen willen stimuleren moeten we nauwe afstemming hebben met de netbeheerder om dit mogelijk te maken. Tegelijkertijd onderzoeken we de potentie van groengas als aanvullend alternatief voor aardgas binnen de warmtetransitie. Voor bedrijven, organisaties en instellingen is energiebesparing ook de eerste stap voor verduurzaming. Veel bedrijven zijn hier al mee bezig en voor grotere energiegebruikers geldt een energiebesparingsplicht. We handhaven deze plicht in samenwerking met de omgevingsdienst. Specifiek voor bedrijven zijn energiebesparingsvraagstukken en een toekomstbestendige warmtevoorziening onderdeel van een aanpak voor het verduurzamen van bedrijventerreinen. De gemeente heeft hierbij een faciliterende rol.

Spoor 1: Energiebesparing en de warmtetransitie De basis van onze aanpak richting 20501 Spoor 2: Het toekomstbestendig energiesysteem Slim omgaan met de capaciteit van het elektriciteitsnet2 Onze koers de komende jaren Energiestrategie 2027-2030 gemeente Bergeijk 36 HOOFDSTUK 5: ONZE KOERS DE KOMENDE JAREN Spoor 2: Het toekomstbestendig energiesysteem Om het energiesysteem toekomstbestending te maken is het bovenal van belang om slim om te gaan met de huidige capaciteit van elektriciteitsnet. Netcongestie wordt veroorzaakt door piekmomenten van opwek en afname. Op veel momenten van de dag en in het jaar zijn er mogelijkheden om het elektriciteitsnet beter te benutten. Voor bedrijventerreinen kan dit bijvoorbeeld met samenwerking in energiehubs of door elektriciteitsverbruik te verplaatsen in de tijd, bijvoorbeeld door de toepassing van energieopslag. We verkennen deze mogelijkheden zodat bedrijven kunnen blijven verduurzamen en er mogelijk extra ruimte op het elektriciteitsnet vrijkomt voor economische groei. In woonwijken worden vraag en aanbod voornamelijk bepaald door de verduurzamingskeuzes en gedrag van bewoners. Wanneer mensen kiezen voor elektrisch rijden, de overstap op een warmtepomp of het plaatsen van zonnepanelen, heeft dat impact op het elektriciteitsnet.

Daarnaast zorgt de nieuwbouw van woningen, nieuwe voorzieningen of grootschalige renovaties ook voor een grotere elektriciteitsvraag op piekmomenten. Een deel van deze ontwikkelingen past binnen de bestaande aansluitingen, maar een groter deel zal meer piekbelasting veroorzaken en niet binnen de beschikbare netcapaciteit passen. Voor deze ontwikkelingen zullen passende oplossingen moeten worden gezocht. Daarom brengen we de verwachte knelpunten in kaart en werken we samen met de netbeheerder aan oplossingen. Daarbij stemmen we nieuwe ontwikkelingen af op de beschikbare energie-infrastructuur. Ons streven hierbij is om ontwikkelingen mogelijk te blijven maken en te zorgen dat inwoners kunnen blijven verduurzamen. Naast het beter benutten van het elektriciteitsnet faciliteren we zoveel mogelijk in de uitbreiding van het net. We denken constructief mee met de netbeheerder, reserveren ruimte, en we geven proactief aan welke ontwikkelingen prioriteit hebben. Zo kan de netbeheerder de uitbreiding van het elektriciteitsnet afstemmen op onze behoefte. Bovendien zetten we ons in om ervoor te zorgen dat bepaalde uitbreidingen niet nodig zijn om zo maatschappelijke kosten te verminderen. Met de elektrificatie van het energiesysteem stijgt de behoefte voor elektriciteit in de gemeente. De komende vier jaar leggen we de basis voor grootschalige duurzame opwek van energie.

Daarbij richten we ons op zonne- en windenergie, omdat deze technieken beschikbaar zijn, op grote schaal kunnen worden toegepast en elkaar goed aanvullen in de energieopbrengst gedurende het jaar. Met name windenergie is waardevol, omdat het in de winter elektriciteit kan leveren voor bijvoorbeeld de elektriciteitsvraag van warmtepompen. De ontwikkeling van grootschalige opwek van duurzame energie wordt beperkt door netcongestie. In veel gebieden is er namelijk geen mogelijkheid om terug te leveren op het elektriciteitsnet. Het uitgangspunt is daarom niet meer dat er zoveel mogelijk hernieuwbare elektriciteit opgewekt wordt. Het koppelen van opwekprojecten aan de lokale vraag is een randvoorwaarde voor de haalbaarheid van een project en de bijdrage aan het toekomstbestendige energiesysteem. De lokale vraag bestaat uit het huidige verbruik van inwoners, instellingen en bedrijven, maar kan ook bestaan uit nieuw verbruik dat wordt toegevoegd aan de gemeente. Bijvoorbeeld door nieuwbouw van woningen of ontwikkelingen van bedrijven of bedrijventerreinen. De opgave is daarom om op gemeenteniveau te bepalen waar de koppeling tussen verbruik en aanbod van duurzame opwek het meest wenselijk is. Hiervoor maken we onze ruimtelijke plannen inzichtelijk in combinatie met het huidige en toekomstige energieverbruik.

Zo ontstaat een beeld waar de vraag en aanbod nu en de toekomst op elkaar aansluiten en waar niet. Dit geeft een basis om stappen te zetten naar concrete duurzame opwek projecten. Onze koers de komende jaren Energiestrategie 2027-2030 gemeente Bergeijk 37 HOOFDSTUK 5: ONZE KOERS DE KOMENDE JAREN We maken de keuzes, onderzoeken en afwegingen rondom de ontwikkeling van het energiesysteem inzichtelijk voor inwoners en ondernemers. Zo maken we duidelijk welke ontwikkelingen invloed hebben op het energiesysteem, welke alternatieven zijn onderzocht en waarom bepaalde keuzes worden gemaakt. Hiermee vergroten we het inzicht in de energieopgave van Bergeijk en versterken we het begrip voor de gemaakte afwegingen en het vertrouwen in het besluitvormingsproces. Randvoorwaarden voor nieuwe opwek Voor nieuwe ontwikkelingen voor duurzame energieopwekking stelt deze Energiestrategie enkele randvoorwaarden. Een belangrijk uitgangspunt is dat nieuwe projecten niet alleen bijdragen aan de lokale energievoorziening, maar ook lokaal profijt en maatschappelijke meerwaarde opleveren. Hiervoor is lokaal eigenaarschap en/of zeggenschap over energie-installaties en energieopslag van belang. Dit vergroot de mogelijkheden om lokaal opgewekte energie via bijvoorbeeld een energiegemeenschap of energiehub tegen een lokaal bepaalde prijs ten goede te laten komen aan inwoners en bedrijven.

Hiervoor is het van belang dat lokale en waar mogelijk publieke partijen investeren in de ontwikkeling en financiering van projecten. De gemeente onderkent het belang hiervan en houdt de mogelijkheid open om, samen met andere partijen, een actieve rol te vervullen bij de ontwikkeling of financiering van initiatieven, en haar grondposities hierbij te benutten. Grootschalige duurzame opwek die lokaal elektriciteit levert en voor lokaal profijt zorgt, dient zorgvuldig te worden ingepast in de omgeving. De gemeente hecht grote waarde aan de leefbaarheid van dorpen, een gezonde leefomgeving, de kwaliteit van het landschap en de versterking van natuur. Bij mogelijke ontwikkelingen brengen we daarom de gevolgen voor gezondheid, leefbaarheid, natuur, water, landschap en cultuurhistorische waarden zorgvuldig in beeld en betrekken we deze nadrukkelijk bij de besluitvorming. We zorgen voor een zorgvuldige ruimtelijke en landschappelijke inpassing, houden voldoende afstand tot omwonenden en zorgen dat projecten passen bij de kenmerken en identiteit van het gebied. Daarbij streven we naar een aantoonbare meerwaarde voor de omgeving, bijvoorbeeld door natuurversterking, waterberging of verbetering van de ruimtelijke kwaliteit.

Omwonenden en inwoners worden tijdig betrokken bij de ontwikkeling en denken mee over de inrichting van projecten en de wijze waarop lokaal profijt wordt gerealiseerd. Deze randvoorwaarden gelden voor nieuwe ontwikkelingen op initiatief van de gemeente. De Energiestrategie vormt echter ook een strategisch kader voor de gemeentelijke positie en rol bij ontwikkelingen van andere overheden of marktpartijen. Ook dan vindt de gemeente het belangrijk dat deze uitgangspunten worden toegepast. Daarom zet de gemeente zich actief in om invloed uit te oefenen op deze ontwikkelingen. Concreet heeft de gemeente te maken met de ontwikkeling van grootschalige zonne- en windenergie in het zoekgebied Bergeijk Zuid-West (de Pielis). De provincie Noord-Brabant voert hierbij de regie vanuit het regionale en provinciale belang. De uitgangspunten, keuzes en ambitie uit deze Energiestrategie geven aanleiding om binnen dit proces een actieve rol te vervullen en regie te organiseren. De gemeente zet zich ervoor in dat een eventuele ontwikkeling aansluit bij de uitgangspunten en keuzes uit de Energiestrategie. Dat betekent dat wordt gestuurd op een koppeling met de lokale energiebehoefte, een zorgvuldige landschappelijke inpassing en lokaal profijt in de vorm van financiële opbrengsten, energiedelen, lokaal eigendom of andere vormen van maatschappelijke meerwaarde voor de omgeving.

Onze koers de komende jaren Energiestrategie 2027-2030 gemeente Bergeijk 38 HOOFDSTUK 5: ONZE KOERS DE KOMENDE JAREN Daarom onderzoekt de gemeente welke rol zij hierin kan innemen en welke instrumenten beschikbaar zijn om invloed uit te oefenen op de ontwikkeling. Daarbij kijkt de gemeente nadrukkelijk naar mogelijkheden om zelf een actieve positie in te nemen, bijvoorbeeld via haar grondposities in het gebied of door met een energiegemeenschap initiatief te nemen voor een ontwikkeling. Het doel is om ervoor te zorgen dat een eventuele ontwikkeling in de Pielis niet alleen bijdraagt aan provinciale en nationale doelen, maar vooral aan de ambities en belangen van Bergeijk. De bovenstaande koers op de twee sporen vormt de eerste stap in het streven om in 2050 energieneutraal te zijn. Daarbij houden we oog voor de samenhang tussen energiebesparing, warmtetransitie, netcapaciteit, lokale opwek van energie en ruimtelijke kwaliteit. Deze koers wordt concreet uitgewerkt in het Uitvoeringsprogramma Energiestrategie 2027-2028. Hierin zijn alle activiteiten voor de komende twee jaar opgenomen die voortvloeien uit de uitgangspunten, keuzes en ambities van deze Energiestrategie. Per activiteit is tevens een inschatting gemaakt van de benodigde capaciteit en middelen.

Hoofdstuk 6 Energiestrategie 2027-2030 gemeente Bergeijk 39 Monitoring en evaluatie Monitoring en evaluatie Energiestrategie 2027-2030 gemeente Bergeijk 40 HOOFDSTUK 6: MONITORING EN EVALUATIE De energietransitie ontwikkelt zich snel. Technologische innovaties, wijzigingen in wet- en regelgeving en ontwikkelingen in het energiesysteem kunnen invloed hebben op de keuzes die in deze Energiestrategie zijn gemaakt. Daarom kiezen we voor een strategie met een looptijd van vier jaar en werken we met tweejaarlijkse uitvoeringsprogramma's. Op deze manier kunnen we tijdig inspelen op nieuwe ontwikkelingen en waar nodig onze aanpak aanpassen. Het is bijvoorbeeld nog maar enkele jaren geleden dat netcongestie een bepalende factor werd voor ruimtelijke en economische ontwikkelingen. Ook wet- en regelgeving rondom salderen en hybride warmtepompen is in korte tijd gewijzigd. Daarnaast gaan technologische ontwikkelingen soms snel, bijvoorbeeld op het gebied van energieopslag, batterijsystemen, elektrisch vervoer en nieuwe technieken voor duurzame energieopwekking en warmtevoorziening. Door regelmatig te evalueren en bij te sturen blijft deze Energiestrategie aansluiten bij de praktijk van dat moment. Monitoring en evaluatie zijn belangrijk om inzicht te houden in de voortgang van de energietransitie en de uitvoering van deze Energiestrategie.

Daarbij monitoren we onder andere het energieverbruik, de ontwikkeling van duurzame energieopwekking, de voortgang van de warmtetransitie, ontwikkelingen in de netcapaciteit en veranderingen in wet- en regelgeving. In het verleden gebeurde dit via een tweejaarlijkse rapportage aan de gemeenteraad binnen het Uitvoeringsprogramma BErgeijkENERGY. Als onderdeel van deze Energiestrategie verkennen we samen met college en raad welke informatie nodig is om goed inzicht te houden in de voortgang en de uitvoering van de Energiestrategie. Op basis daarvan werken we een passende monitorings- en rapportagestructuur uit. Deze kan bestaan uit periodieke rapportages, een digitaal dashboard of een combinatie van beide. Wanneer monitoring of evaluatie aanleiding geeft om keuzes, prioriteiten of projecten aan te passen, verwerken we dit in een volgend uitvoeringsprogramma of een actualisatie van de Energiestrategie. Deze worden ter besluitvorming aan de gemeenteraad voorgelegd. De financiële voortgang van het Uitvoeringsprogramma Energiestrategie wordt gevolgd en verantwoord via de reguliere financiële cyclus van de gemeente.

Bijlagen 1 Rapportage energiedoelstelling gemeente Bergeijk Stantec 2 Onderzoeksverslag Energiestrategie Bergeijk Afdeling Buitengewone Zaken 3 Resultaten van een inwonersraadpleging over de toekomst van energie in Bergeijk Populytics 4 Participatieverslag Inloopsessies Uitgangspunten Energiestrategie Energiestrategie 2027-2030 gemeente Bergeijk 41

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://gemeentebergeijk.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/43ac7af7-c633-4dfc-b9ce-96314a0e685f?agendaItemId=a0a19712-5378-4f98-8dfb-0f91ce1c8d3a