Bijlage 1 Jaarverslag en uitvoeringsprogramma BErgeijkENERGY 2022.docx

Uitvoeringsprogram ma BErgeijkENERGY 2022

Datum: 1 oktober 2021

Inhoud Inleiding ...................................................................................................................................................4 1.

Ontwikkelingen energietransitie .......................................................................................................5 1.1 Landelijk .....................................................................................................................................5 1.2 Provinciaal..................................................................................................................................6 1.3 Regionaal ...................................................................................................................................7 1.4.1 Subregionaal: Kempengemeenten..........................................................................................8 1.4.1 Subregionaal: Klimaatportaal ..................................................................................................9 1.5 Lokaal: Bergeijk........................................................................................................................10

2.

Stand van zaken uitvoeringsprogramma BErgeijkENERGY 2021 .................................................18

3.

Uitvoeringsprogramma BErgeijkENERGY 2022 ............................................................................20

Bijlage 1 Stand van zaken per project ...................................................................................................22 1.

Duurzaam Gebouwde omgeving .................................................................................22

2.

Duurzaam Werken .......................................................................................................34

3.

Duurzame Mobiliteit .....................................................................................................37

4.

Duurzame gemeente ...................................................................................................38

5.

Hernieuwbare energie..................................................................................................40

6.

Klimaatadaptatie ..........................................................................................................46

Uitvoeringsprogramma BErgeijkENERGY 2022

2

Uitvoeringsprogramma BErgeijkENERGY 2022

3

Inleiding In november 2018 is het programmaplan BErgeijkENERGY vastgesteld. In het programmaplan BErgeijkENERGY wordt beschreven op welke manier Bergeijk invulling geeft aan het bereiken van energieneutraliteit en CO2-reductie. Het programma omvat een groot aantal projecten. Het programmaplan geeft zicht op de plannen voor de komende jaren. Jaarlijks stellen we het uitvoeringsprogramma voor het nieuwe jaar vast. We doen dit op basis van de ervaringen van afgelopen jaar en ontwikkelingen die er ontegenzeggelijk gaan plaatsvinden op het gebied van de energietransitie. Hierdoor zullen zich nieuwe projecten aandienen. De projecten worden vervolgens uitgewerkt, beoordeeld en opgenomen in het jaarlijkse uitvoeringsprogramma. In november 2020 is het uitvoeringsprogramma’s voor 2021 vastgesteld. Zoals we in het programmaplan BErgeijkENERGY hebben afgesproken, komen we aan het eind van 2021 terug bij de gemeenteraad met de resultaten tot nu toe en stellen een nieuw uitvoeringsprogramma voor het jaar 2022 vast. In het onderliggende document vindt u: • De stand van zaken van de projecten zoals voorgesteld in het uitvoeringsprogramma 2021. Het ijkpunt van deze stand van zaken is 1 oktober 2021. • De cijfers uit de Klimaatmonitor 2019 zijn ons ijkpunt als het gaat om het energieverbruik, de opwek van hernieuwbare energie en de (reductie in) uitstoot van CO2 van de gemeente Bergeijk.

• Het uitvoeringsprogramma 2022.

Uitvoeringsprogramma BErgeijkENERGY 2022

4

1. Ontwikkelingen energietransitie De opwarming van de aarde is nu overal op aarde merkbaar en de oorzaak is de menselijke uitstoot van broeikasgassen. De grens van 1,5 graad wereldwijde temperatuurstijging bereiken we al over ongeveer tien jaar. Dit zijn een paar belangrijke conclusies uit het nieuwste rapport van het IPCC, het klimaatpanel van de Verenigde Naties. De opwarming van de aarde heeft negatieve klimaatgevolgen zoals overstromingen, zwaardere stormen, langere periode van ernstige droogte, hitte-stress en stijging van de zeespiegel. Het leven op aarde wordt hierdoor negatief beïnvloed en daarom is wereldwijd afgesproken om het gebruik van fossiele brandstoffen terug te dringen om de CO2 uitstoot te beperken. Hopelijk kunnen we op die manier de negatieve klimaatgevolgen nog tot een bepaald niveau beperken.

1.1 Landelijk Het vastgestelde Nederlandse Klimaatakkoord (2019) is het vervolg op het wereldwijde Klimaatakkoord van Parijs (2015). In deze akkoorden worden op nationaal en internationaal niveau afspraken gemaakt over de (wereldwijde) terugdringing van broeikasgassen. Zo is het overkoepelende doel van het Klimaatakkoord van Parijs om de opwarming van de aarde te beperken tot ruim onder de 2 graden Celsius, met een duidelijk zicht op 1,5 graden Celsius. Met de Klimaatwet heeft de Nederlandse overheid zich gecommitteerd aan een broeikasgasuitstoot reductie van 49% in 2030 en in 2050 95% ten opzichte van het jaar 1990. In het voorjaar van 2021 heeft de Europese Unie en daarmee dus ook de Nederlandse overheid een nog ambitieuzere doelstelling geformuleerd, namelijk 55% CO2 reductie in 2030. In het Nederlandse Klimaatakkoord (juni 2019) staan afspraken over de manier waarop de klimaatdoelen kunnen worden behaald. Het is tot stand gekomen met betrokkenheid van meer dan 100 maatschappelijke (publieke en private) partijen. Dit akkoord bevat een pakket aan maatregelen, dat de actieve steun heeft van zoveel mogelijk bijdragende partijen en waarmee het politieke reductiedoel van 49% in 2030 wordt gerealiseerd. De afspraken zijn per sector gemaakt. Elektriciteit, Gebouwde omgeving, Industrie, Landbouw & Landgebruik en de sector Mobiliteit. In april 2020 verscheen het Klimaatplan.

Dit Klimaatplan bevat de hoofdlijnen van het klimaatbeleid voor de komende 10 jaar. De inhoud van het Klimaatplan wordt voor een belangrijk deel bepaald door de hoofdlijnen van het Klimaatakkoord. Zo Is het klimaatbeleid erop gericht dat in 2030 minimaal 70% van alle elektriciteit afkomstig is uit hernieuwbare bronnen. Dat kan behaald worden met windturbines op zee, windturbines op land, (grootschalige) zonneparken en met zonnepanelen op daken. Tegelijkertijd groeit ook de vraag naar elektriciteit; auto’s worden meer en meer elektrisch, de industrie vervangt de traditionele energiebronnen voor hernieuwbare, de gebouwde omgeving transformeert langzaamaan in gasloos waardoor we meer elektriciteit nodig hebben voor verwarmen en koken. Om deze redenen (elektrificatie) staat het hedendaagse elektriciteitsnetwerk flink onder druk en is ontoereikend. De overheid stelt ook in haar Klimaatplan dat het elektriciteitsnetwerk voor iedereen beschikbaar en betrouwbaar moet blijven. Een ander voorbeeld van sectorale aanpak is de verduurzaming van de gebouwde omgeving. In 2050 moeten 7 miljoen woningen en 1 miljoen gebouwen van het gas af. Isoleren in combinatie met het gebruik van duurzame warmte en verdere elektrificatie is hiervoor leidend.

De Transitie Visie Warmte (TVW’s) van de gemeente geeft inzicht in welke mogelijke alternatieven voor aardgas per buurt, wijk of type woning er zijn en welke hiervan voor 2030 al aan de beurt zijn om te verduurzamen. Het totaal van alle gemeentelijke Transitie Visies Warmte moet de overheid inzicht geven of het doel van 2030, ruim 1,5 miljoen woningen en utiliteitsbouw aardgasvrij te maken, gehaald gaat worden. Vanuit de Rijksoverheid zijn er verschillende ondersteunende (financiële) regelingen beschikbaar die inwoners, bedrijven en maatschappelijk instellingen moeten ondersteunen om, ieder op zijn/haar manier, bij te kunnen dragen aan de doelen vanuit het Klimaatakkoord. Voorbeelden hiervan zijn de Regeling Reductie Energiegebruik (RRE) voor de verduurzaming van particuliere woningen, de Regeling Reductie Energiegebruik Woningen (RREW) voor de verduurzaming van huurwoningen, de tegemoetkoming voor Extern Advies Warmtetransitie (EAW), Investeringssubsidie Duurzame energie en Energiebesparing (ISDE) voor woningeigenaren, bedrijven en verenigingen en de financiële bijdrage vanuit het Rijk aan gemeenten om de Regionale Energie Strategieën op te stellen en voort te zetten.

Uitvoeringsprogramma BErgeijkENERGY 2022

5

1.2 Provinciaal De Provincie Noord-Brabant heeft in navolging van het Klimaatakkoord ook de ambitie om in 2050 100% duurzame energie te gebruiken (Omgevingsvisie, 2018) waarvan 50% al behaald moet zijn in het jaar 2030. Om deze ambitie te behalen is het nodig om de komende jaren een versnelling in te zetten. In februari 2021 is daarom het ‘Uitvoeringsprogramma Energie 2021-2023’ (een herijking van de vorige versie) vastgesteld om ervoor te zorgen dat de versnellingen ook kunnen gaan plaatsvinden. De Provinciale doelen uit de Brabantse Omgevingsvisie (2018) en de Brabantse Energieagenda 2019-2030 (2018) zijn hierbij leidend. Toch ziet de Provincie haar rol als enigszins beperkt, aangezien het grootste gedeelte van de opgave gerealiseerd moet worden door andere overheden (het Rijk en de afzonderlijke gemeenten). Wel ziet ze haar Provinciale rol als (boven)regionaal (ruimtelijk) overzicht en regionaal handelingsperspectief ten opzichte van de gemeenten en de uitvoer van het Klimaatakkoord. Ook op Provinciaal niveau spelen ontwikkelingen ten aanzien van de energietransitie. Zo wordt er nagedacht over de toepassing van waterstof en het creëren van energiehubs door het gebruik van een fijnmazig knooppunt van netten (elektriciteit, gas en warmte), buisleidingen en wegen waar verschillende vormen van energie kunnen worden uitgewisseld, opgeslagen en getransporteerd.

Daarbij wordt het vraagstuk ten aanzien van de elektriciteitsinfrastructuur ook op Provinciaal niveau geagendeerd, aangezien de plannen voor grootschalige duurzame opwek in een volgend stadium zijn beland tegelijkertijd met de transitie van sectoren als de industrie, mobiliteit en de gebouwde omgeving. De Provincie heeft in 2021 een aantal activiteiten georganiseerd om de energietransitie vlot te trekken: • Een voorbeeld hiervan is de Provinciale bestuurlijke- en ambtelijke betrokkenheid bij het opstellen van de Regionale Energie Strategie (RES) voor de Metropoolregio Eindhoven (MRE). In navolging van het eerdere traject in de Kempen is ze onder andere als coördinerend bevoegd gezag betrokken bij de milieueffectrapportage (planMER) die is opgesteld om de milieueffecten van grootschalige zonne- en windenergie in kaart te brengen. Dit betreft één van de bouwstenen voor gemeenten om uiteindelijk een keuze te kunnen maken voor voorkeursgebieden ten aanzien van grootschalige opwek. Daarbij heeft de Provincie ook in de verschillende bestuursorganen (Stuurgroep, Programmateam, werkgroep Grootschalige Opwek) een afvaardiging om te ondersteunen bij het gehele proces. • Een ander voorbeeld is dat de gemeenten in relatie tot de TVW’s worden ondersteund door een door de Provincie opgesteld en gepubliceerd warmtebronnenregister.

Dit bevat onder andere een geografisch overzicht van huidige- en potentiële warmtebronnen binnen onze Provincie verrijkt met data uit landelijke onderzoeken en lokale studies. Daarbij is het warmtebronnenregister verder aangevuld met informatie over de ligging van infrastructuur, gegevens over de warmtevraag en is er een warmteprojectenkaart beschikbaar. Aanvullend wordt door de Provincie kennis en kunde ter beschikking gesteld in de vorm van De Warmtetransitie Makers. Deze experts organiseren workshops, delen nieuwe inzichten en ondersteunen gemeenten bij het opstellen van de TVW’s. • Verder ondersteunt de Provincie de afzonderlijke gemeenten nog bij kleine- en grote energieprojecten. Zo ondersteunen ze nog steeds het proces voor grootschalige opwek in de Kempen, zijn ze via de Brabantse Ontwikkelings Maatschappij (BOM) betrokken bij een onderzoek naar waterstoftoepassingen in de Kempen en denken ze, als aandeelhouder van de netbeheerder, via Brabant Geeft Energie & Enpuls mee met mogelijke oplossingen voor de netcongestie (de verstopping van het elektriciteitsnet). Ook zijn ze bijvoorbeeld kartrekker om voldoende publieke laadinfrastructuur te realiseren via een gezamenlijke aanbesteding met gemeenten. Tot slot zijn er ook ontwikkelingen welke uitdagingen met zich mee brengen in het kader van de energietransitie.

Zo heeft de Provincie een nieuwe omgevingsverordening in voorbereiding en verwacht deze vast te stellen per 1 januari 2022. In deze verordening schetst men onder andere dat bodemenergiesystemen op steeds grotere schaal in de Brabantse bodem worden geïnstalleerd. Op plaatsen waar deze systemen tot in de diepere grondwaterlagen reiken, ontstaan risico’s voor de kwaliteit van het drinkwater voor nu en in de toekomst. Dit komt dan bijvoorbeeld door lekkage van leidingen of het doorsijpelen van vervuilingen uit ondiepere grondlagen naar diepere (grond)waterlagen. In de nieuwe omgevingsverordening worden regels gesteld aan de maximale diepte voor het verrichten van handelingen in de bodem, zoals boringen, grond- of funderingswerken en regels voor bodemenergiesystemen (warmtetoevoeging en -onttrekking). Deze regels zijn erop gericht dat de beschermende kleilaag niet wordt doorboord en dit heeft voor de Kempen grote gevolgen. Het is praktisch en grotendeels vanaf 2022 onmogelijk om diep te boren om gesloten bodemenergiesystemen

Uitvoeringsprogramma BErgeijkENERGY 2022

6

te realiseren om te ondersteunen bij de warmtevraag. Onder leiding van de Provincie worden momenteel twee onderzoeken uitgevoerd, namelijk een aanvullend/verdiepend onderzoek naar de risico’s en een onderzoek naar alternatieve oplossingen voor regio’s zoals de Kempen. De definitieve resultaten hiervan worden eind 2021 verwacht. Naast de energietransitie zet de provincie zich ook in voor de klimaatadaptatie. Steeds vaker krijgen we te maken met maken met hevige neerslag, langdurige droogte, wateroverlast en extreme hitte. De provincie heeft daarom de ambitie om zo snel mogelijk ‘klimaatproof’ te worden en wil het gemeenten makkelijker maken daarin mee te gaan. Dat sluit aan bij het landelijke Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) dat als doelstelling heeft dat alle overheden onder andere een klimaatstresstest uitvoeren en risicodialogen voeren om te komen tot uitvoeringsagenda’s. De Provincie Noord-Brabant wil koploper zijn en heeft daarom onder andere de afgelopen jaren gemeentelijke stresstesten en risicodialogen gesubsidieerd. Ook Bergeijk heeft hier aanspraak op gemaakt. De resultaten van de stresstesten en overige goede voorbeelden worden gedeeld op de website https://www.klimaatadaptatiebrabant.nl/voorbeelden/overzicht.

Om de gevolgen van klimaatverandering op te kunnen vangen, gaat de provincie vanaf 1 september 2021 klimaatadaptatieprojecten financieren die door de gemeentelijke werkregio’s voor klimaatadaptatie kunnen worden ingediend. Voor deze financiële ondersteuning trekt de provincie een bedrag van drie miljoen euro uit. Per werkregio wordt bekeken wat hier op ingediend kan worden.

1.3 Regionaal De regionale samenwerking heeft vooral betrekking op de samenwerking met de 21 gemeenten van de Metropoolregio Eindhoven (MRE). De regio is onderverdeeld in vier subregio’s; De Kempengemeenten, De Peelgemeenten, het Stedelijk Gebied en de A2-Gemeenten. Regionale Energie Strategie (RES) voor de Metropoolregio Eindhoven Als onderdeel van het Klimaatakkoord vraagt de Rijksoverheid aan de 30 RES-regio’s om een versie van de Regionale Energiestrategie (RES) op te stellen. De RES-regio’s zijn aan zet om ieder binnen hun mogelijkheden een significante bijdrage te leveren aan de energietransitie ten aanzien van energiebesparing, de warmtetransitie in de gebouwde omgeving en de grootschalige opwek van duurzame elektriciteit. Een belangrijke doelstelling voor de 30 RES-regio’s is het realiseren van in totaal 35 terrawattuur (TWh) in 2030 aan opwekkingscapaciteit voor duurzame elektriciteit. De RES richt zich op de ambities voor 2030, maar geeft waar mogelijk een doorkijk naar 2050. De RES van de Metropoolregio Eindhoven (MRE) is een samenwerking van 21 gemeenten, twee waterschappen, provincie Noord-Brabant en Enexis Netbeheer. Besloten was om in het voorjaar van 2021 de gemeenteraden – via de Colleges – te vragen om een reactie op de zogenaamde ‘concept-RES 1.0’ – de tussentijdse versie van de RES 1.0.

De conceptRES 1.0 inclusief reacties is op 1 juli 2021 gedeeld met het Rijk, zodat het PBL deze heeft kunnen doorrekenen samen met de plannen van de andere 29 RES-regio’s. De reacties vanuit de gemeenteraden zijn vervolgens ook meegenomen in de voltooiing van de uiteindelijke RES 1.0. Als onderdeel van deze RES 1.0 hebben we afgelopen periode een zorgvuldig proces doorlopen om te komen tot een RES. In navolging van de Kempengemeenten is een milieueffecten-onderzoek uitgevoerd (PlanMER) om tot een zorgvuldige analyse van mogelijke zoekgebieden voor grootschalige opwek te komen. De RES 1.0 betreft wederom een verdere verdiepingsslag ten opzichte van de eerdere concept-RES en voorlopige concept-RES 1.0 welke we respectievelijk in juni 2020 en februari 2021 met de gemeenteraad hebben besproken. Tot en met het najaar van 2021 heeft met alle voorgaande input van gemeenteraden in combinatie met de planMER-procedure inclusief bestuurlijk-lokaal draagvlak een verdere selectie van zoekgebieden plaatsgevonden. Aanvullend zijn scenario’s voor de warmtebronnen verder uitgewerkt (inclusief het warmtebronnenregister vanuit de Provincie). Daarnaast is in samenwerking met de betreffende stakeholders verder gewerkt aan besparingsmodules per doelgroep (bijv. maatschappelijk vastgoed).

Met alle beschikbare informatie en input is uiteindelijk de RES 1.0 opgesteld en deze versie wordt eind 2021 ter besluitvorming voorgelegd aan de 21 gemeenteraden, twee algemeen besturen van de Waterschappen en Provinciale Staten. Vanuit het Rijk is beoogd om iedere twee jaar een herijking van de RES uit te voeren (RES 2.0/3.0/etc.). Op dat moment kan worden beoordeeld of gestelde doelen en ambities nog realistisch en ook ambitieus genoeg zijn. Bovendien is de verwachting dat technologische ontwikkelingen en opgedane ervaringen ook tot nieuwe inzichten zullen leiden. Ook in de jaren vanaf 2022 blijven we dus in het regionaal

Uitvoeringsprogramma BErgeijkENERGY 2022

7

samenwerkingsverband werken aan een nieuwe versie van de RES, maar de concrete uitvoeringsagenda zal onderdeel zijn van het evaluatieproces eind 2021/begin 2022. Als gemeente Bergeijk zijn en blijven we, mede door onze ervaringen aangaande het opstellen van een beleid voor grootschalige opwek in de Kempen, bestuurlijk- en ambtelijk nauw betrokken bij de RES. Namens de Kempengemeenten is Bergeijk bestuurlijk- en ambtelijk afgevaardigde vanuit onze subregio.

1.4.1 Subregionaal: Kempengemeenten De Kempengemeenten werken op verschillende vlakken intensief samen. Zo is er, naast het beleid voor grootschalige duurzame energie, een grote verscheidenheid aan projecten die samen worden opgepakt c.q. waarbij kennis wordt gedeeld. Het gaat dan bijvoorbeeld om de Transitie Visie Warmte (TVW), de aanpak van de RRE/RREW regelingen, de verduurzaming van bedrijventerreinen i.s.m. het KOP en de uitdagingen aangaande de netcongestie en mogelijke oplossingen daarvoor. Klimaatvisie De Kempen In 2009 hebben de Kempengemeenten de gezamenlijke ambitie vastgesteld om energieneutraal te worden in 2025. Dit zou moeten worden bewerkstelligd op basis van Trias Energetica c.q. de drietrapsbenadering, namelijk; 1. beperken van de energievraag, 2. gebruik van duurzame energie en 3. indien noodzakelijk, gebruik fossiele brandstoffen enkel efficiënt en zo schoon mogelijk. Begin 2020 is de statusupdate voor het beoogde doel inzichtelijk gemaakt. Concluderend was destijds dat de resultaten van de Kempengemeenten fors achterblijven op de vastgestelde ambitie tot energieneutraliteit. We dienen extra stappen te zetten, zoals de realisatie van grootschalige duurzame energieprojecten.

Een andere ontwikkeling is dat een aantal Kempengemeenten het doel van energieneutraliteit in 2025 hebben laten vallen/uitgesteld vanwege de, wat hen betreft, niet realistische termijn van dat doel. De gemeenteraad van Bergeijk heeft in een aangenomen motie (juni 2021) aangegeven dat de gemeente Bergeijk als nieuwe termijn voor de ambitie om energieneutraal te willen zijn het jaar 2030 dient aan te houden en ook inspanningen moet verrichten om dit doel te behalen. De komende jaren zetten we als gemeente vol in op de besparing van energie, oplossingen voor het warmte-vraagstuk en de begeleiding van het proces tot realisatie van (grootschalige) duurzame energieopwekking binnen onze gemeente. Grootschalige zonne- en/of windenergie in de Kempen De gemeenteraad van Bergeijk heeft het beleid voor grootschalige zonne- en windenergie in de Kempen vastgesteld tijdens de raadsvergadering van 23 april 2020. De openstelling voor onbepaalde tijd van initiatieven voor zonne-energie op VAB-locaties (enkel binnen bestaand bouwvlak), op voorwaarde dat de bebouwing dusdanig wordt teruggedrongen dat deze past binnen de nieuwe bestemming, is reeds op 1 mei 2020 van kracht gegaan. Daarbij is tevens besloten om Bergeijk Zuid-West aan te wijzen als gebied voor de mogelijke ontwikkeling van grootschalige duurzame energieopwekking.

Het gebied is initieel van 1 september 2020 tot en met 28 februari 2021 opengesteld voor het indienen van projectvoorstellen. In totaal hebben we als gemeente Bergeijk zeven projectvoorstellen ontvangen voor het voorkeursgebied Bergeijk Zuid-West. De gemeenteraad heeft met de vaststelling van het beleid besloten om medewerking te verlenen aan maximaal één projectvoorstel voor het gebied en in het geval van meerdere ontvangen projectvoorstellen initieel geen enkel voorstel in behandeling te nemen. Initiatiefnemers dienen allereerst de mogelijkheden tot samenwerking te onderzoeken om waar mogelijk te komen tot een gezamenlijk projectvoorstel. In april en mei 2021 hebben we om deze reden als gemeente informatiebijeenkomsten georganiseerd voor initiatiefnemers en (erf)pachters van gemeentelijke gronden in het gebied. Dit om de positie- en uitgangspunten voor het gebied (nogmaals) verder toe te lichten. Daarbij wilden we de initiatiefnemers de gelegenheid geven om met elkaar kennis te maken en inzichten te delen. Het was én is vervolgens aan initiatiefnemers om te bekijken of zij kunnen komen tot een gezamenlijk voorstel.

Wanneer blijkt dat het indienen van een gezamenlijk voorstel voor initiatiefnemers niet mogelijk of wenselijk is, dan worden de overgebleven projectvoorstellen uiteindelijk getoetst door het deskundigenpanel, zoals omschreven in het beleid- en toetsingskader, vastgesteld door Bergeijkse gemeenteraad. Voor de toekomst zal het voornamelijk van belang blijven om het vervolgproces nauwgezet te volgen en in contact te blijven met initiatiefnemers, stakeholders en inwoners. Ook is het van belang om het

Uitvoeringsprogramma BErgeijkENERGY 2022

8

reeds gevormde ‘deskundigenpanel’ (i.s.m. gemeente Oirschot & Reusel-De Mierden) te organiseren en coördineren, zodat we volgens de huidige planning vanaf 1 november 2021 de overgebleven projectvoorstellen kunnen beoordelen (in totaal twee ronden). Hierna volgt nog een meerjarig proces (in ieder geval doorlopend in 2022) van o.a. verdere concretisering/verbetering van de projectvoorstellen, afstemming, uitgebreid communicatie-traject, omgevingsvergunning en mogelijk de daadwerkelijke realisatie van een projectvoorstel. In dit traject is de Raad betrokken doordat zij het definitieve projectvoorstel dienen goed te keuren. Naast bovengenoemde zaken zullen er nog vele andere activiteiten voortvloeien uit de openstelling van het voorkeursgebied, zoals bijvoorbeeld het overleg met Enexis/TenneT ten aanzien van de (ontbrekende) netwerkinfrastructuur, de congestie van het huidige elektriciteitsnet, maar ook bijvoorbeeld de afstemming/integratie met de Regionale Energie Strategie voor de Metropoolregio Eindhoven. Congestie van het elektriciteitsnet De term netcongestie, de ‘opstopping’ van het elektriciteitsnetwerk, is erg actueel in de Kempen.

Het is sinds eind 2020 niet meer mogelijk voor grotere bedrijven (groter dan een kleinverbruik aansluiting) om een overeenkomst te sluiten met de netbeheerder (in ons geval Enexis) voor de teruglevering van duurzame energie aan het elektriciteitsnet. We kennen inmiddels ook voorbeelden van problemen omtrent de afname van energie. Kleinere initiatieven ondervinden vooralsnog geen hinder van de netcongestie en kunnen nog een overeenkomst sluiten met de netbeheerder, maar het is niet uitgesloten dat wanneer er niks verandert dit in de toekomst ook tot problemen zou kunnen leiden. Aanvullend is het vanzelfsprekend praktisch niet meer mogelijk om energie op het elektriciteitsnet te leveren wat lastig is voor de in onze regio opgewekte grootschalig duurzame energie met behulp van windturbines en/of zonnevelden op land. Onze gemeente valt in het verzorgingsgebied van hoogspanningsstation Hapert. Op dit moment is voor dit station geen transportcapaciteit voor teruglevering van elektriciteit beschikbaar. Ook is congestiemanagement (het beter afstemmen van vraag en aanbod) vanuit de netbeheerder niet langer een haalbare optie. Het is voorlopig voor initiatiefnemers niet mogelijk om een grootverbruik aansluiting aan te vragen met transportcapaciteit voor teruglevering aan het elektriciteitsnet.

Naast de gesprekken met de netbeheerders (Enexis & TenneT) om korte- en lange-termijn oplossingen te vinden voor deze problematiek, kijken we ook naar andere innovatieve mogelijkheden voor het transport (o.a. Waterstof) en/of opslag (o.a. batterijen) van duurzaam opgewekte energie. Samen met een aantal bestuurders/ambtenaren uit de Kempen, aangevuld met afvaardiging vanuit o.a. Enexis en Brainport Development hebben we medio 2021 een werkgroep gevormd die zich bezighoudt met de zoektocht naar alternatieve oplossingen/innovaties. Deze werkgroep heeft verschillende doelen gesteld, zoals de lobby richting Provincie/Rijk, een technisch onderzoek naar mogelijke alternatieven/oplossingen door onderzoeksbureau Bilfinger Tebodin en ruimte om te experimenteren c.q. financiële middelen om het ook daadwerkelijk te kunnen realiseren. Aanvullend staan we hierbij vanuit de Kempengemeenten in nauw contact met overheden zoals het Ministerie van Economische Zaken en de Provincie Noord-Brabant, maar ook zijn (commerciële) partijen betrokken zoals het Nationaal Programma RES, de reeds genoemde netbeheerders, de Brabantse Ontwikkelings Maatschappij (BOM), VDL Energy Systems, etcetera. Op deze manier proberen we als Kempengemeenten naast het traditionele elektriciteitsnetwerk te zoeken naar innovatieve oplossingen voor de korte-, middellange- en lange termijn.

1.4.1 Subregionaal: Klimaatportaal Vanaf 2013 werken de gemeenten Bergeijk, Bladel, Cranendonck, Eersel, Eindhoven, Geldrop-Mierlo, Heeze-Leende, Nuenen, Reusel-De Mierden, Son en Breugel, Valkenswaard, Veldhoven en Waalre en waterschap De Dommel, drinkwaterbedrijf Brabant Water samen op het gebied van stedelijk waterbeheer in de zogenaamde werkeenheid Waterportaal ZOB. Inmiddels is de focus van Waterportaal ZOB verbreed richting klimaatadaptatie en het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie (DPRA). Ook onderwerpen als wateroverlast, droogte en hittestress staan op de agenda. Klimaatadaptatie zal een belangrijk onderwerp worden voor het Waterportaal. Er wordt dan ook niet meer gesproken over het Waterportaal ZOB maar het Klimaatportaal ZOB.

Uitvoeringsprogramma BErgeijkENERGY 2022

9

In 2021 zijn de eerste stappen genomen om als Klimaatportaal ZOB samen te werken op het gebied van alle klimaatadaptieve projecten. Dit vraagt omschakeling in de inbreng van de gemeenten. Inbreng en actieve deelname vanuit andere delen dan de ” watermensen” van de betrokken gemeenten is daarmee cruciaal. Het Klimaatportaal ZOB werkt samen op het gebied van communicatie klimaatadaptatie, klimaatbestendige bedrijventerreinen en de aanvraag van IMPULSgelden ter ondersteuning van klimaatadaptieve projecten.

1.5 Lokaal: Bergeijk 1.5.1 Programmaplan BErgeijkENERGY In 2018 is het programmaplan BErgeijkENERGY vastgesteld. Het programmaplan BErgeijkENERGY richt zich op energietransitie en hoe Bergeijk invulling gaat geven aan het bereiken van energieneutraliteit in 2030. Vorig jaar is besloten om ook het onderdeel Klimaatadaptatie aan het programmaplan toe te voegen. Jaarlijks wordt voor de uitvoering van het programmaplan BErgeijkENERGY eind van het jaar een nieuw jaarprogramma voorgelegd aan de raad. In november 2020 is het uitvoeringsprogramma 2021 van het programmaplan BErgeijkENERGY aan de raad voorgelegd. Eind 2021 komen we terug met de resultaten tot dan toe en stellen we een nieuw uitvoeringsprogramma 2022 vast. BErgeijkENERGY is opgedeeld in Klimaatmitigatie en Klimaatadaptatie. Op het gebied van Klimaatmitigatie hebben we dit onderverdeeld in 5 thema’s: - duurzaam gebouwde omgeving, - duurzaam werken, - duurzame mobiliteit, - duurzame gemeenten - hernieuwbare energie

De stand van zaken over de projecten die onder verschillende thema’s vallen vindt u in Bijlage 1 Stand van zaken per project. De resultaten die we in 2021 hebben bereikt zijn kort samengevat: • • • • • • • • • • • •

Voor isolatie blijven de aanvragen voor subsidie duurzame maatregelen op hetzelfde niveau als in 2020 binnenkomen. Voor opwek van duurzame energie, vooral zonnepanelen is dit iets terug aan het lopen. 3060 woningeigenaren hebben op 1 oktober hun waardebon van €70,- voor kleinschalige maatregelen ingezet. Samenwerking met Kempenenergie is verder geïntensiveerd. Dit heeft geleid tot fysiek energieloket, gratis energiescans woningeigenaren, energiekrant en webinars en voorlichtingsavonden. Begin 2022 ontvangen alle huurders van de woningcorporaties een energiebox ter waarde van €78,- ex BTW met energiebesparende maatregelen. Er is een Transitievisie Warmte opgesteld. Deze wordt eind 2021 aan de Raad aangeboden. Van de openbare verlichting zijn er eind 2021 3665 lampen verled (=66%) Alle sportvelden voorzien van duurzame Ledverlichting De binnenverlichting bij RKVV Bergeijk en de Gemeentewerf Bergeijk voorzien van Ledverlichting. Bij de Kringloopwinkel zijn nieuwe kozijnen aangebracht met HR++ beglazing. Bij VV Riethoven is het dak gerenoveerd inclusief aanvullend isolatiepakket. Bij Openluchttheater de Hunnebergen Luyksgestel is gestart met het renoveren/verduurzamen van de kleedruimten. De kleedruimten gaan van het gas af. Het dak van het Aquinohuis en Kringloopwinkel en bij VV Riethoven zijn voorzien van zonnepanelen.

Uitvoeringsprogramma BErgeijkENERGY 2022

10

• • • • •

•

Opstart Kempisch Ondernemers Platform project verduurzaming van bedrijventerreinen te stimuleren/ondersteunen. Informatie- en energiebesparing plichtige bedrijven worden gecontroleerd op hun bijdrage De concept-RES 1.0 inclusief reacties (zienswijzen) is op 1 juli 2021 gedeeld met het Rijk. De definitieve RES 1.0 zal begin 2022 voltooid zijn. Invoering van het opt-in systeem over te gaan op 1 november 2021 Voor het gebied grootschalige zon-en windprojecten Bergeijk Zuid-West zijn zeven projectvoorstellen ingediend. De initiatiefnemers onderzoeken nu de mogelijkheden tot samenwerking en komen waar mogelijk tot een gezamenlijk voorstel. Eind 2021 zal een deskundigenpanel de definitieve plannen beoordelen op kwaliteit/geschiktheid. Er is onderzoek en lobbywerk opgestart betreffende de mogelijkheden voor het transport of lokale opslag van opgewekte duurzame energie. Dit in relatie tot de ontwikkelingen betreffende de verwachte beperkingen op het huidige elektriciteitsnet (netcongestie).

Voor de uitvoering van de projecten in 2021 hadden we vooraf een begroting gemaakt. Deze begroting valt iets gunstiger uit. De redenen hiervoor zijn: •

• • • • •

•

Eind 2020 hebben wij een aanvraag bij het Rijk gedaan voor de uitvoering van activiteiten in het kader van de Regeling reductie energieverbruik woningen (RREW). Deze aanvraag is toegezegd in maart 2021. Hiermee hebben wij budget gekregen waarmee het project Verduurzamen huurwoningen kunnen uitvoeren. Het budget dat hiervoor gepland is, is dus niet nodig en komt nu uit deze verkregen gelden van het Rijk. (€78.000) Met de aanvraag RREW voor huurders is er ook budget aangevraagd om Kempenenergie extra in te zetten voor energieadvies aan inwoners. De €10.000 die hiervoor begroot waren in 2021 vervallen daarmee. Zoals het er nu naar uitziet zullen we de reservering voor de regeling reductie energieverbruik (RRE) van €31.000 niet nodig hebben. Deze reservering was gemaakt als heel weinig of juist heel veel inwoners gebruik zouden maken van de waardebon. Openstelling van voorkeursgebied Bergeijk Zuid-West in zake grootschalige zonne- en windenergie heeft niet tot extra kosten geleid. Verandering van het plan voor de Groene Zone naar de uitwerking van een Duurzame lening heeft minder tijd en dus inhuur gekost. Afspraken met bedrijfsleven hebben er toe geleid dat activiteiten door de corona-crisis uitgesteld zijn. Mogelijk worden deze in de loop van 2022 weer opgestart of ze gaan in een andere vorm door bijvoorbeeld in het project KOP i.z.

verduurzaming bedrijventerreinen waaraan de Kempengemeenten hun medewerking hebben toegezegd. Uitvoering van de Klimaatadaptatiestrategie en uitvoeringsagenda is vertraagd en start in 2022. (€25.000)

We hebben de projecten in 2021 dus wel kunnen uitvoeren maar er waren minder kosten dan vooraf begroot. Hierdoor zal voor de uitvoering van de projecten in 2021 ongeveer €224.300 nodig zijn. Dit is minder dan we hadden begroot (€428.460). In 2018 is de duurzaamheidsreserve van 1 miljoen vastgesteld. Deze duurzaamheidsreserve hebben we in 2020 aangevuld met €195.000 zodat we de projecten in 2021 konden doorzetten. Ook in 2022 zullen we weer budget nodig hebben om de bestaande succesvolle projecten door te zetten en te blijven uitvoeren. Daarnaast willen we ook weer een aantal nieuwe projecten opstarten. Voor de uitvoering van de bestaande en nieuwe projecten hebben we een budget nodig van €406.000,- voor 2022. Nieuwe projecten die we willen opstarten in 2022 zijn: • • •

Woonexpo 2022 in samenwerking met KempenEnergie Subsidie duurzame energie 2022-2025, onderdeel duurzame maatregelen isolatie Mee doen TVW. Een uitvoeringplan met een gestructureerde en doordachte aanpak en planning voor o.a. de communicatie(middelen).

Uitvoeringsprogramma BErgeijkENERGY 2022

11

• •

•

•

Draagvlakonderzoek onder inwoners om samen aan de slag te gaan met het aanpakken van een “klaar-voor-aardgasvrij” bebouwde omgeving. Dit als onderdeel van advisering, stimulering en begeleiding huiseigenaren. Ondersteuning van Kempenenergie i.s.m. het KOP om een geprofessionaliseerd energiewerkburo op te zetten. Hierbij gaat het om trajectbegeleiding bij het verduurzamen van de woning voor inwoners en bedrijven. Dit als onderdeel van advisering, stimulering en begeleiding huiseigenaren en ondernemers. Op basis van energiescans die in 2017 zijn uitgevoerd zijn in de afgelopen jaren bij de gebouwen die daarvoor in aanmerking kwamen isolerende maatregelen uitgevoerd en zonnepanelen gelegd. Onderzoek van ieder gemeentelijk gebouw wat er, met de huidige stand van zaken op het gebied van technologische ontwikkeling, mogelijk is om verder te verduurzamen en wat de mogelijkheden zijn om op termijn van het aardgas af te gaan. Projecten uit de uitvoeringsagenda Klimaatadaptatiestrategie.

Uitvoeringsprogramma BErgeijkENERGY 2022

12

1.5.2 Resultaat CO2 en Energieverbruik Bergeijk in de Klimaatmonitor De presentatie van de cijfers met betrekking tot het energieverbruik en CO2 uitstoot worden geleverd op basis van de Klimaatmonitor. https://klimaatmonitor.databank.nl/dashboard/ De gegevens van de Klimaatmonitor komen van verschillende bronnen en hebben verschillende doorlooptijden totdat zij openbaar gemaakt kunnen worden op deze portal. Om die reden kunnen half 2021, ten tijde van het opstellen van dit verslag, de gegevens getoond worden tot en met 2019; Een uitzondering daarop zijn de cijfers van opgewekte zonnestroom; die worden gepresenteerd tot en met 2020; De trends in het energiegebruik van Bergeijk worden weergegeven in TJ (Terajoule), een maat voor energie die het mogelijk maakt verschillende energiedragers als aardgas, elektriciteit, warmte en voertuigbrandstoffen bij elkaar op te tellen/ te vergelijken. In hoofdstuk 2 en 3 is bij de lijst van projecten die in het kader van het programmaplan BErgeijkENERGY worden uitgevoerd een inschatting gemaakt wat ieder project oplevert aan vermindering van de CO2 uitstoot. Na uitvoering wordt dit uiteindelijk zichtbaar in de cijfers die in de Klimaatmonitor staan. Jaarlijks zal de totale uitstoot daardoor dalen.

Uitvoeringsprogramma BErgeijkENERGY 2022

13

Totale Energieverbruik Het totale energieverbruik in Bergeijk in 2019 is 1552 TJ (2018:1546 TJ). Dit cijfer kan afwijken van getallen die in eerder verslagen zijn genoemd. Gedurende het jaar krijgt de Klimaatmonitor bijgestelde gegevens door, vandaar dat hier een afwijkend getal vermeld kan worden in vergelijking met eerdere verslagen. In onderstaande grafiek 1 wordt het verbruik naar toepassing aangegeven. Nieuw is dat men ook aangeeft wat het verbruik van hernieuwbare warmte en zonnestroom 'achter de meter' is. Dit wordt gedaan omdat van veel hernieuwbare warmte en zonnestroom 'achter de meter' men niet weet in welke hoofdsector deze worden verbruikt. De opgewekte energie wordt direct gebruikt in de woning, bedrijf of instelling. De algemene tendens is dat het energieverbruik bij de gebouwde omgeving en in de industrie afneemt. Het gebruik van energie wordt sterk beïnvloedt door de temperatuur. Hoe kouder de winter hoe meer verwarming en dus gasgebruik, hoe warmer de zomer, hoe meer elektriciteitsgebruik door airco’s. Bij woningen is hiervoor een correctie toegepast, bij commerciële en publieks gebouwen gebeurt dit niet. Ten opzichte van 2018 zien we dat er een beetje groei in verbruik is geweest in het wegverkeer. Er is een afname verbruik van energie bij de gebouwde omgeving en bij de bedrijven (industrie, landbouw).

Er is dus een groei van energieverbruik van 1546 TJ naar 1552TJ. Maar deze groei wordt voornamelijk met duurzame energie opgewekt (144 TJ). In de onderstaande grafiek valt de hoeveelheid TJ voor hernieuwd warmte weg in de grafiek 1. Deze moet zijn 73 TJ in 2019. De verklaring van de Klimaatmonitor waarom de optelling van de cijfers niet correspondeert met het totaal wat opgegeven wordt van 1552 TJ energieverbruik is dat het cijfer dat ze publiceren als totaal (1552) betrouwbaarder is, omdat daarin minder afrondingen zitten en minder schatting. De verdeling van het energieverbruik over de verschillende sectoren doen ze deels op basis van een inschatting en dan heb je meer te maken met onzekerheid, omdat bepaalde bedrijfstakken onbekend zijn en er meer met afgeronde getallen wordt gewerkt.

Uitvoeringsprogramma BErgeijkENERGY 2022

14

Grafiek 1: Het totale energieverbruik in Bergeijk verdeeld over de hoofdsectoren

Bron: https://klimaatmonitor.databank.nl/dashboard/Dashboard/Energiegebruik/Totaal-bekendenergiegebruik--41/

Hernieuwbare Energie Het totaal aan hernieuwbare energie is 144 TJ in 2019 (95 TJ in 2018). Hernieuwbare energie is duurzame energieopwekking voor elektriciteit, warmte en vervoer. Hernieuwbare energie wordt opgewekt met zonnepanelen, windmolens, geothermie, biogas of biomassa. Met name het aandeel zonnestroom is verder toegenomen. In totaal wordt er in 2020 63 TJ (2019: 39 TJ, 2018:27 TJ, 2017 15 TJ) aan hernieuwbare elektriciteit (voornamelijk zonnestroom) opgewekt. Naast de 39TJ elektriciteit die is opgewekt door zonnestroom geeft men aan dat 3 TJ is opgewekt in een biomassa WKK-installatie. Zie grafiek 2. Deze biomassa WKK zorgt er ook voor dat het aandeel opgewekte warmte flink is toegenomen. Van 43 TJ in 2018 naar 73TJ in 2019. Warmte kan op verschillende manieren worden opgewekt. In de rapportage Hernieuwbare energie van de Klimaatmonitor is te lezen dat het in Bergeijk vooral komt door het aandeel: “Biomassaverbranding met decentrale elektriciteitsopwekking hernieuwbare elektriciteit en warmte in gemeente Bergeijk". Het gaat hier om een agrarisch bedrijf die een biomassa ketel heeft sinds 2019 voor de verwarming van zijn stallen (vleeskuikens) is.

Uitvoeringsprogramma BErgeijkENERGY 2022

15

Grafiek 2: Hernieuwbare elektriciteit

Bron: https://klimaatmonitor.databank.nl/dashboard/dashboard/hernieuwbare-energie/ In tabel 3 zien we in 2020 een groei van het aantal zonnepanelen bij zowel woningen als nietwoningen. Tabel 3: Alle zonnepanelen, woningen, niet-woningen en landbouw

Uitvoeringsprogramma BErgeijkENERGY 2022

16

CO2 uitstoot In tabel 4 ziet het totaal aan CO2 uitstoot en grafiek 5 ziet u de CO2 uitstoot per sector volgens de Klimaatmonitor in Bergeijk. Tabel 4: CO2 uitstoot Bergeijk totaal

Grafiek 5: CO2-uitstoot per sector

Bron:https://klimaatmonitor.databank.nl/dashboard/Dashboard/CO2-Uitstoot/CO2-uitstoot-per-sector-38/

Uitvoeringsprogramma BErgeijkENERGY 2022

17

2. Stand van zaken uitvoeringsprogramma BErgeijkENERGY 2021 In onderstaand overzicht wordt de stand van zaken voor het jaar 2021 weergegeven met peildatum 1 september 2021. Voor het resterende deel van 2021 wordt enkel een prognose beschreven aangezien het jaar nog niet is afgelopen. In bijlage 1 vindt u een uitgebreide beschrijving van deze projecten en bijbehorende ontwikkelingen. NB. De nummering loopt niet chronologisch, omdat ieder project onderdeel uitmaakt van het grote geheel aan projecten waaruit BErgeijkENERGY bestaat. Niet alle projecten staan nog op de planning voor 2021 of 2022.

Uitvoeringsprogramma BErgeijkENERGY 2022

18

2021 Project

1.5

Duurzaam gebouwde omgeving totaal Wonen Subsidie duurzame energie 2019-2021; isolerende maatregelen Duurzaamheidsweek /Be greenprijs

1.6 1.9

1.2

1.14 1.16 1.17 1.18 1.19 1.20 4.1 4.2 4.3 4.8

Dekking uit reserve duurzaamheid € 95.700 € 95.700

Dekking uit ander Dekking uit budget gemeente regeling, subsidie, Verwachte besparing Bergeijk extern CO2 in kg/jr € 458.000 € 330.174 1.697.324 € 8.000 € 330.174 1.487.928

€ 60.000

€0

€0

€ 1.000

€ 5.000

€0

Verduurzamen huurwoningen van woningcorporaties (RREW)

€0

€0

€ 106.674

Advisering, stimulering en begeleiding van huiseigenaren op het gebied van duurzame energieopwekking en energiebesparing

€0

€0

€ 23.500

€ 34.700 €0 €0 €0

€0 €0 €0 € 3.000

€0 €0 € 200.000 €0

15.000 528.877

€0

€0

€0

46.000

€0

€0

€0

€0 €0 €0 €0

€ 450.000 € 200.000 € 150.000 € 100.000 €0 €0

€0

€0

€0

Transitievisie Warmte Pilot Tiny House Regeling reductie energieverbruik (RRE): Waardebon €70,Fysiek en digitaal Energieloket i.s.m. Ver. Kempenenergie Regeling reductie energieverbruik (RRE): oa grootschalig inkooptraject duurzame maatregelen Duurzame Woonexpo i.s.m. Ver. Kempenenergie Duurzame gebouwen gemeente (Publieke dienstverlening ) Openbare verlichting LED in 8 jaar vervangen Sportvelden LED in 4 jaar vervangen Gemeentelijke gebouwen energiebesparing Monitoring energieverbruik en kosten gemeente Duurzaam Werken

€0

€ 11.100

€0 €0 €0 €0 €0 €0

667.340 711 230.000

209.396 81.000 31.450 96.946 0

2.1

Energieke Regio

2.2

Project stimulering verduurzaming bedrijventerreinen KOP

€ 10.000

€0

€0

2.4

Verduurzaming bedrijventerrein Waterlaat

€0

€0

€0

onbekend

2.5

Vernieuwing en verduurzaming Kattendans

€0

€0

€0

onbekend

2.6

Informatie- en energiebesparingsplicht bedrijven

€ 1.100

€0

€0

Duurzame Mobiliteit

€0

€0

€0

208.000

3.1

Beleid elektrisch rijden

€0

€0

€0

3.2

Fietsambitie Duurzame Gemeente

€0

€0

€0

4.7

Opstellen uitvoeren programmaplan BeEnergy (Bergeijk energieneutraal)

€0

€0

€0

4.10

Communicatie duurzaamheid

€0

€0

€0

4.12

Regionale Energie Strategie (RES)

€0

€0

€0

4.13

€0

€0

1.10 4.3

Opt-in systeem voor ongeadresseerd reclamedrukwerk Hernieuwbare energie Subsidie duurzame energie 2019-2022; duurzame energieopwek Postcoderoosproject 1 Gemeentelijke gebouwen duurzame energieopwek

5.2

Grootschalig wind- en zonproject Bergeijk Zuid-West

5.10 5.12 5.13

Groene Zone, dit wordt duurzame lening Organisatie deskundigenpanel en beoordeling projectvoorstellen Innovatie mbt opwek en opslag duurzame energie Klimaatadaptatie Uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie

1.2

6.1 Totaal

€0

€0

€ 117.500

€0

€ 100.000

208.000 46.667

€0

46.667 2.026.270

€0

€ 100.000

€0

€0

1.778.000

€0 €0

€0 € 100.000

€0 €0

43.000 205.270

€0

€0

€0

€ 5.000 € 5.000 € 7.500

€0 €0 €0

€0 €0 €0

€0 €0 € 224.300

€0

€0

€0 € 558.000

€0 € 330.174

0 3.978.261

* voor gemeentelijke gebouwen energieneutraal is 1 totaal bedrag gereserveerd

Duurzaam gebouwde omgeving totaal Duurzaam Werken Duurzame Mobiliteit Duurzame Gemeente Hernieuwbare energie Klimaatadaptatie

Totaal

Kosten Uitvoeringsprogram Uitvoeringsprogram uitvoeringsprogramma ma 2021 reeds ma 2021 reeds 2021 tlv beschikbare beschikbare bestemmingsreserve budgetten gem budgetten extern Verwachte Duurzaamheid en Bergeijk besparing CO2 in kg/jr klimaat € 95.700 € 458.000 € 330.174 1.697.324 € 11.100 €0 €0 0 €0 €0 €0 208.000 €0 €0 €0 46.667

€ 117.500 €0 € 224.300

€ 100.000 €0 € 558.000

€0 €0 € 330.174 percentage van totaal CO2 (111.400.000 kg in 2018)

2.026.270 0 3.978.261

3,57%

Uitvoeringsprogramma BErgeijkENERGY 2022

19

3. Uitvoeringsprogramma BErgeijkENERGY 2022 In onderstaand overzicht wordt een overzicht gegeven van het uitvoeringsprogramma 2022. In bijlage 1 vindt u een uitgebreide beschrijving van deze projecten en bijbehorende ontwikkelingen. NB. De nummering loopt niet chronologisch, omdat ieder project onderdeel uitmaakt van het grote geheel aan projecten waaruit BErgeijkENERGY bestaat. Niet alle projecten staan nog op de planning voor 2021 of 2022.

Uitvoeringsprogramma BErgeijkENERGY 2022

20

2022 Project

1.5

Duurzaam gebouwde omgeving totaal Wonen Duurzaamheidsweek /Be greenprijs

1.6

Verduurzamen huurwoningen van woningcorporaties (RREW)

1.9

Advisering, stimulering en begeleiding van huiseigenaren op het gebied van duurzame energieopwekking en energiebesparing

1.16 1.17 1.19 1.20 1.21 1.22 4.1 4.2 4.3 4.8

Pilot Tiny House Regeling reductie energieverbruik (RRE): Waardebon €70,Regeling reductie energieverbruik (RRE): oa grootschalig inkooptraject duurzame maatregelen Duurzame Woonexpo i.s.m. Ver. Kempenenergie Subsidie duurzame energie 2022-2023; isolerende maatregelen Mee doen TVW Duurzame gebouwen gemeente (Publieke dienstverlening ) Openbare verlichting LED in 8 jaar vervangen Sportvelden LED in 4 jaar vervangen Gemeentelijke gebouwen energiebesparing Monitoring energieverbruik en kosten gemeente Duurzaam Werken

Dekking uit ander Dekking uit budget gemeente regeling, subsidie, Verwachte Dekking uit reserve besparing Bergeijk extern duurzaamheid CO2 in kg/jr € 277.000 € 203.000 € 22.000 2.170.273 € 237.000 € 3.000 € 22.000 1.960.877 € 1.000 €0 €0 €0

€0

€0

€ 75.000

€ 3.000

€ 6.000

€ 1.000 €0

€0 €0

€0 €0

15.000 528.877

€0

€0

€0

46.000

€0

€0

€ 16.000

€ 150.000

€0

€0

€ 10.000 € 40.000 €0 €0 € 40.000 €0 € 14.000

€0

€0

€ 200.000 € 200.000 €0 €0 €0 €0

€0

€0

€0

€0 €0 €0 €0 €0 €0

230.000

241.000 209.396 81.000 31.450 96.946 0

2.1

Energieke Regio

2.2

Project stimulering verduurzaming bedrijventerreinen KOP

€ 10.000

€0

€0

2.4

Verduurzaming bedrijventerrein Waterlaat

€0

€0

€0

onbekend

2.5

Vernieuwing en verduurzaming Kattendans

€0

€0

€0

onbekend

2.6

Informatie- en energiebesparingsplicht bedrijven

€ 4.000

€0

€0

Duurzame Mobiliteit 3.1

Beleid elektrisch rijden

3.2

Fietsambitie Duurzame Gemeente

€0

€0 €0 €0

€0

€0 €0 €0

€0

208.000 €0 €0

€0

46.667

4.7

Opstellen uitvoeren programmaplan BeEnergy (Bergeijk energieneutraal)

€0

€0

€0

4.10

Communicatie duurzaamheid

€0

€0

€0

4.12

Regionale Energie Strategie (RES)

1.11 4.3

Hernieuwbare energie Postcoderoos Bergeijk 2 Gemeentelijke gebouwen duurzame energieopwek

5.2

Grootschalig wind- en zonproject Bergeijk Zuid-West

5.10 5.12 5.13

Groene Zone, dit wordt duurzame lening Organisatie deskundigenpanel en beoordeling projectvoorstellen Innovatie mbt opwek en opslag duurzame energie

5.14

€0 € 90.000 € 2.500 €0

€0 €0

208.000

€0 €0

2.196.170 43.000 205.270

€0 €0

€0 €0

€ 6.000

€0

€0

€ 6.500 € 10.000 € 15.000

€0 €0 €0

€0 €0 €0

135.000

Subsidie duurzame energie 2022-2023; duurzame energieopwek

€ 50.000

€0

€0

34.900

Klimaatadaptatie 6.1 Uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie Totaal

€ 25.000 € 25.000 € 406.000

€0 €0 € 203.000

€0 €0 € 22.000

0 4.621.110

* voor gemeentelijke gebouwen energieneutraal is 1 totaal bedrag gereserveerd

Duurzaam gebouwde omgeving totaal Duurzaam Werken Duurzame Mobiliteit Duurzame Gemeente Hernieuwbare energie Klimaatadaptatie

Totaal

Kosten Uitvoeringsprogram Uitvoeringsprogram uitvoeringsprogramma ma 2022 reeds ma 2022 reeds 2022 tlv beschikbare beschikbare bestemmingsreserve budgetten gem budgetten extern Verwachte Duurzaamheid en Bergeijk besparing CO2 in kg/jr klimaat € 277.000 € 203.000 € 22.000 2.170.273 € 14.000 €0 €0 0 €0 €0 €0 208.000 €0 €0 €0 46.667

€ 90.000 € 25.000 € 406.000

€0 €0 € 203.000

€0 €0 € 22.000 percentage van totaal CO2 (111.400.000 kg in 2018)

2.196.170 0 4.621.110

4,15%

Uitvoeringsprogramma BErgeijkENERGY 2022

21

Bijlage 1 Stand van zaken per project Dit is een overzicht van de actuele in 2021 lopende projecten of de projecten die voor 2022 op het programma staan.

1. Duurzaam Gebouwde omgeving a. Woningen Proje ct nr. + naam Korte omsc hrijvin g en doel projec t Result aten 2021

1.2 Subsidie duurzame energie 2019-2021, onderdeel duurzame maatregelen isolatie

Subsidieregeling duurzame maatregelen voor particuliere woningeigenaren. • Financiële prikkel voor inwoners om stappen te nemen • Subsidie werkt extra stimulerend in combinatie met het energieadvies van Kempenenergie en bij het grootschalige inkooptraject van Winst uit je woning. (Zie projecten 1.9,1.17,1.18,1.19) Doel: Subsidie energie besparen: 50 woningen p/j met gemiddelde besparingen op gas door vloer-, dak-, muurisolatie of HR++ glas •

In 2020 zijn 139 aanvragen voor isolerende maatregelen in het kader van de subsidieverordening duurzame energie voor particulieren gehonoreerd. Hiermee wordt voor € 466.982 geïnvesteerd. Er wordt € 67.400 aan subsidie verstrekt.

•

Gehonoreerde aanvragen t/m 1 -10 -2021: • Vloerisolatie: 4, •Dakisolatie:16, •Muurisolatie: 44, •HR++/ triple glas: 17. Totaal: 81. Totaal uit te keren subsidiebedrag: €35.976,-. De verwachting is ergens rond €60.000 uit te komen.

• • • Uitvoe ring 2022 Opbre ngste n

Stabilisatie in het aantal aanvragen door de jaren heen. Inwoners moeten soms lang wachten op uitvoering door materialen te kort bouw. Subsidie kan door inwoners gecombineerd worden met de Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing voor woningeigenaren (ISDE) van het RIJK. Inwoners Bergeijk krijgen zo extra financiële prikkel bij het nemen van 2 isolerende maatregelen. • De mogelijkheid van subsidie wordt doorgezet met een nieuwe subsidieverordening 2022-2023

De besparing op CO2-uitstoot stijgt jaarlijks. De genomen maatregelen in 1 jaar leveren tussen de 150.000 en 190.000 kg per jaar besparing CO2 op. Vanaf de start van de subsidie in 2018 tot 2021 wordt er nu jaarlijks ruim 600.000 kg CO2 minder uitgestoten.

Uitvoeringsprogramma BErgeijkENERGY 2022

22

Project nr. + naam

1.3 Deelname Duurzame huizenroute 2018, 2019, 2020

Korte omschrijving en doel project

Inwoners bewust maken en kennis verstrekken over duurzaam wonen

Betrokken partijen

Kempengemeenten

Resultaten

Opbrengsten

In 2018, 2019 en 2020 is er deelgenomen aan de duurzame huizenroute. Het animo om als Bergeijkse huiseigenaar deel te nemen aan de duurzame huizenroute is in de afgelopen jaren gedaald. Deelname in 2021 was dan ook niet meer zinvol. Inwoners van Bergeijk kunnen zich nog steeds inschrijven om huizen te bekijken in de duurzame huizenroute week buiten onze gemeente. Bewustwording, advies en kennis

Project nr. + naam

1.5 Be Greenprijs

Korte omschrijving en doel project

De BeGreen aanmoedigingsprijs is een prijsvraag voor duurzame ideeën. Financiële tegemoetkoming voor inwoner met goed duurzaam idee.

Resultaten

• •

Het prijzengeld is de afgelopen jaren verdeeld onder inwoners met verschillende ideeën. Aantal aanmeldingen: 2016: 3 aanmeldingen, 3 prijswinnaars 2017: 4 aanmeldingen, 2 prijswinnaars 2018: 7 aanmeldingen, 7 prijswinnaars 2019: 8 aanmeldingen, 5 prijswinnaars 2020: 8 aanmeldingen, 3 winnaars 2021: 7 aanmeldingen (1-10-2021), winnaars nog niet bekend

Beloonde ideeën in 2020 zijn het initiatief Herenboeren, het vervangen van de bestaande verlichting voor Ledverlichting in het kader van een “Nieuw energiezuinig bestemmingsplan oude brandweerkazerne’ en het ‘Vergroening schoolplein basisschool Sint Willibrordus Riethoven’. Opbrengsten

Bewustwording, advies en kennis

Project nr. + naam Korte omschrijving en doel project

1.5 Duurzaamheidsweek: Banden op spanning In het kader van de Duurzaamheidsweek hebben we de actie “Banden op spanning” uitgevoerd. In Bergeijk heeft bijna ieder gezin 1 of meer auto’s. De actie ‘Band op spanning’ vindt plaats op 1 werkdag. Banden van bezoekers van de supermarkt worden op spanning gebracht. De actie vraagt aandacht voor de relatie bandenspanning en het effect op het brandstof verbruik.

Betrokken partijen

Gemeente, Band op spanning

Resultaten

Communicatie rond het op spanning houden van de autobanden en de daarmee te besparen brandstof. Uitvoering gedurende 1 werkdag in juni.

Opbrengsten

Op basis van 73 op spanning gebrachte auto’s wordt 711 kg CO2 bespaard.

Project nr. + naam

1.6 Verduurzamen huurwoningen van woningcorporaties

Uitvoeringsprogramma BErgeijkENERGY 2022

23

Korte omschrijving en doel project

In de afspraken met de woningcorporaties worden prestatieafspraken gemaakt over het verduurzamen van sociale huurwoningen. Uitgangspunt is dat 50% van alle huurwoningen BENG (Bijna Energie Neutraal Gebouw) zijn in 2025 en 100% in 2030. Daarnaast moeten huurders niet financieel achteruitgaan op de verduurzaming. De huurprijs mag niet meer stijgen dan de besparing op de energierekening. In overleg met de woningcorporaties gaan we onderzoeken op welke manieren de huurwoningen BENG kunnen worden. Huurders willen ook zelf aan de slag. Maar bij het aanbrengen van isolerende maatregelen of duurzame energieopwekking kunnen zij nergens op subsidie rekenen. We willen daarom ondersteuningsmaatregelen instellen waardoor huurders gestimuleerd worden om duurzame maatregelen aan te brengen. Vanzelfsprekend moet eerst goed worden bekeken of we hiermee geen staatsteun aan de betreffende woningcorporatie geven.

Betrokken partijen

Woningcorporaties

Resultaten 2021

• • •

Activiteit 2022

• • • • • •

In de nieuwe prestatieafspraken met de woningbouwcoöperaties zijn afspraken vastgelegd waarmee er energiemaatregelen door de woningcoöperaties uitgevoerd gaan worden ten gunste van de bewoners. Woningbouwcorporaties nemen als experts deel aan de totstandkoming van de Warmte Transitie Visie. (Zie projecten 1.14) Woningbouwcorporaties denken mee in het aanbod aan huurders in het kader van de Regeling Reductie Energieverbruik Woningen (RREW) De energie doelen uit de prestatieafspraken: Grondgebonden woningen Woningbelang uitvoeren in Nul-op-de-meter woning Jaarlijks aanbrengen zonnepanelen op ca. 125 woningen Woningbelang van het bestaand bezit (Valkenswaard en Bergeijk samen) Bewustwording van energieverbruik bevorderen bij bewoners Inzet energiecoaches Het CO2-neutraal maken van de totale woningvoorraad van WSZ voor 2050

• • Opbrengsten

Project nr. + naam Korte omschrijving en doel project

Verduurzamingsfonds huurwoningen Vestia RREW: Begin 2022 ontvangen alle huurders van de woningcorporaties een energiebox ter waarde van €78,- ex BTW, €94,50 incl. BTW Energiebesparing en bewustwording bij de huurders Besparing CO2 uitstoot middels de energiebespaarbox: bij een investering van €88.000 in kleinschalige energiebesparende maatregelen. Zal dat een jaarlijkse besparing van 230.000 kg CO2-emissie opleveren en €95.000,- aan energielasten bij de inwoners.

1.7 Geluidsanering combi met energie Bij woningen waarbij “geluid” wordt gesaneerd, zal ook energiebesparing meegenomen worden. De ODZOB is op dit moment bezig met het opstellen van een concept saneringsprogramma. Dit saneringsprogramma wordt voorgelegd aan het Bureau Sanering Verkeerslawaai (BSV). Als zij het plan goedkeuren, zal het college het plan moeten vaststellen. Daarna zal het 6 weken ter inzage worden gelegd. Na deze periode gaat het definitieve rapport (het saneringsprogramma) weer terug naar BSV. Het ministerie van I&W zal vervolgens op basis hiervan de hogere waarden en de voorgestelde maatregel (woningonderzoek naar eventuele gevelisolatie) (HOMA-Besluit) vaststellen. Dit moet weer 6 weken ter inzage, bij zowel BSV als bij de gemeente. Als dit traject doorlopen is, kunnen de woningen bezocht gaan worden. Het plan is om de woningen die in aanmerking komen en waar maatregelen uitgevoerd gaan worden in het kader van de geluidssanering, dan ook te informeren over eventuele extra energie isolerende maatregelen. De verwachting is dat dit pas in 2023 duidelijk is.

Uitvoeringsprogramma BErgeijkENERGY 2022

24

Betrokken partijen

ODZOB

Resultaten 2021

•De ODZOB is gestart met het opstellen van een concept saneringsprogramma voor de eerste reeks woningen. •Het definitieve saneringsprogramma wordt dan ter goedkeuring voorgelegd aan de subsidieverlener het Bureau Sanering Verkeerslawaai (BSV). • Voorlopig geen activiteit in het kader van energiebesparing. Eerst moet duidelijk zijn welke woningen in aanmerking komen. Dit zal op z’n vroegst in 2023 zijn.

Activiteit 2022

Opbrengsten

Project nr. + naam Korte omschrijving en doel project

1.9. Advisering, stimulering en begeleiding van huiseigenaren op het gebied van duurzame energieopwekking en energiebesparing Uit de Transitie Visie warmte blijkt dat er weinig concrete duurzame warmtebronnen zijn voor Bergeijk en de mogelijkheden voor collectieve oplossingen zeer gering zijn. Daarom is de wijkgerichte aanpak (grotendeels) losgelaten. Dat betekent dat er geen warmteoplossingen zijn waarbij gehele wijken, gelijktijdig, op één duurzaam warmtesysteem wordt aangesloten (bijvoorbeeld een warmtenet). We zetten ons dus in op individuele oplossingen (bijvoorbeeld isoleren en een warmtepomp) die bewoners toepassen wanneer zij er klaar voor zijn. Adviseren, stimuleren en begeleiding van inwoners bij aanpak duurzame energieopwekking en energiebesparing neemt daarom een belangrijke plek in.

Betrokken partijen

Vereniging Kempenenergie

Resultaten 2021

• • • • • • •

Activiteit 2022

• • • •

•

Energieloket: Inwoners kunnen energieadvies vragen bij Kempenenergie via de website. Fysiek advies is ook mogelijk in het energieloket op zaterdagochtend in de bibliotheek van Bergeijk. (Zie project 1.18) Organisatie van webinars voor inwoners. Publicaties in de regionale huis-aan-huisbladen en maandelijkse nieuwsbrieven van Ver. Kempenenergie. In. Een energiekrant is als speciale bijlage bij de Eykelbergh begin 2021 verschenen. Deelname aan jaarmarkten en beurzen door Ver. Kempenenergie. Energiescan door Kempenenergie: Nieuwe leden van Kempenenergie ontvangen een gratis energiescan voor hun woning. Dit waren 25 huiseigenaren in 2020. In 2020 en 2021 hebben 80 huiseigenaren vanuit de gemeente een gratis energiescan van Kempenenergie ontvangen. Hiermee krijgen ze inzicht in de te nemen maatregelen voor een reductie in hun energieverbruik. Ontwikkeling van 7 Bergeijkse Energieserviceproducten door Kempenenergie. Pilot vanuit Kempenenergie om samen met het lokale bedrijfsleven de verschillende duurzame maatregelen die inwoners in hun woning kunnen toepassen te beschrijven. Daarbij wordt aangegeven wie in de regio deze maatregel op een juiste wijze kan uitvoeren. Het is een extra ondersteuning in het aanbod van Kempenenergie. De reguliere advisering, begeleiding en stimulering van inwoners door Kempenenergie loopt door.

Vanuit de middelen die we ontvangen in het kader van de RREW gaat Kempenenergie weer gratis energiescans aanbieden aan woningeigenaren. In april zal een duurzame woonexpo worden georganiseerd. Kempenenergie is bezig i.s.m. het KOP met een geprofessionaliseerd energiewerkburo. Hierbij gaat het om trajectbegeleiding bij het verduurzamen van de woning voor inwoners en bedrijven. Voor de opstart hiervan zal aan alle Kempengemeenten een bijdrage gevraagd worden. Op dit moment is nog niet duidelijk hoeveel dat zal zijn. Voorlopig reserveren wij hier €50.000 voor. Draagvlakonderzoek. Hoewel het in Bergeijk gaat om individuele oplossingen (bijvoorbeeld isoleren en een warmtepomp) kan ‘samen met de buren aan de slag’