Bijlage 1. Boekwerk programmabegroting

Programmabegroting 2024-2027

1

Inhoud Aanbiedingsbrief........................................................................................................................... 3 Leeswijzer .................................................................................................................................. 7 Begrotingsbeeld ........................................................................................................................ 9 1. Programmaplan ...................................................................................................................... 11 Taakveld 0: Bestuur en ondersteuning ................................................................................... 13 Taakveld 1: Veiligheid ............................................................................................................ 21 Taakveld 2: Verkeer en vervoer .............................................................................................. 25 Taakveld 3: Economie ............................................................................................................ 35 Taakveld 4: Onderwijs ............................................................................................................ 41 Taakveld 5: Sport, cultuur en recreatie ...................................................................................

45 Taakveld 6: Sociaal domein .................................................................................................... 51 Taakveld 7: Volksgezondheid en milieu .................................................................................. 59 Taakveld 8: Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing......................... 65 1.2 Paragrafen ........................................................................................................................... 71 Paragraaf Lokale heffingen..................................................................................................... 71 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................................ 76 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................................. 84 Paragraaf Financiering ........................................................................................................... 91 Paragraaf Bedrijfsvoering ....................................................................................................... 95 Paragraaf Verbonden partijen ............................................................................................... 102 Paragraaf Grondbeleid .........................................................................................................

112 Paragraaf Wet open overheid ............................................................................................... 119 Paragraaf Klimaat en duurzaamheid .................................................................................... 120 2.

Financiële begroting ...................................................................................................... 125

2.1

Overzicht van baten en lasten ................................................................................... 125

2.2

Toelichting overzicht baten en lasten ....................................................................... 126

2.3

Uiteenzetting financiële positie.................................................................................. 129

Bijlage 1: Lijst van gebruikte afkortingen .................................................................................. 151

2

Aanbiedingsbrief Aan de leden van de Raad van de gemeente Bergeijk Geachte dames en heren, Voor u ligt de Programmabegroting 2024-2027 van de gemeente Bergeijk. In deze programmabegroting worden de ambities die de gemeente Bergeijk voor de komende jaren heeft uiteengezet. Ambities die de identiteit van de gemeente Bergeijk verstevigen, waardoor inwoners zich prettig voelen om in Bergeijk te wonen en te werken. Het zijn de inwoners die Bergeijk haar identiteit geven, waarbij verenigingen, ondernemers en vrijwilligers onmisbaar zijn. De gemeente Bergeijk spant zich daarom ook in om nauw samen te werken met deze partijen en haar eigen beleid met burgerinitiatieven te verbinden en te ondersteunen. De gemeente Bergeijk kan deze ambities echter niet alleen realiseren. Bergeijk maakt deel uit van een regio die een bijzondere ontwikkeling doormaakt. De hightechindustrie en hoogwaardige maakindustrie groeien snel. De regio groeit daardoor tot 2040 naar verwachting met 100.000 woningen. Ook het inwonersaantal zal sterk toenemen. Dit heeft grote gevolgen voor woningbouw, bedrijventerreinen, mobiliteit, maar zeker ook voorzieningen en natuur en heeft een grote impact op sociaal-maatschappelijke structuren en welzijn van alle inwoners. Samenwerking in de regio is cruciaal om de schaalsprong op een goede wijze te maken.

Maar ook is aandacht voor klimaatverandering en de duurzaamheidsambities, waarin vraagstukken over energie, warmte, stikstof, natuur, landbouw en klimaatadaptatie een belangrijke rol spelen. Door dit in het gemeentelijk beleid te verankeren kunnen inwoners in gemeente Bergeijk de komende jaren blijven genieten van al het moois dat het Kempenland te bieden heeft. Daarnaast wordt de realisatie van de ambities voor een grote mate beïnvloed door de middelen die de gemeente vanuit het Rijk ontvangt. Het Rijk heeft aangekondigd vanaf 2026 met een nieuwe systematiek te komen voor de verdeling van de middelen uit het Gemeentefonds. Hierover zijn nog geen concrete plannen door het Rijk voorgelegd. Op het advies van de VNG presenteren wij daarom geen sluitende meerjarenbegroting. De onzekerheid die het Rijk nu geeft, mag niet leiden tot het grof snijden in de ambities of voorzieningen die Bergeijk heeft. Op landelijke niveau wordt door de VNG overleg gevoerd om te zorgen dat gemeenten naast vergrote verantwoordelijkheden, hier ook op een redelijke wijze voor gecompenseerd gaan worden. Maar naast de onzekerheid op het meerjarig financieel vlak blijven er andere onzekerheden meespelen: De effecten van de hoge inflatie en betaalbaarheidsproblemen leiden voor steeds meer huishoudens tot armoede en schulden. Deze toenemende problematiek vraagt veel aandacht en extra ondersteuning.

Hiernaast vraagt ook de huisvesting en integratie van arbeidsmigranten, vluchtelingen en statushouders een daadkrachtige inzet van de gemeente. Ook blijft de krapte op de arbeidsmarkt een punt van aandacht. Het aantrekken en behouden van gekwalificeerd personeel blijft een uitdaging. Noodzakelijk is dit wel, voor een goede uitvoering van het beleid, nu steeds meer uitvoerende taken bij de gemeente liggen. Ook ontwikkelingen als de Omgevingswet en de schaalsprong in de regio vragen om specialistische kennis. Daarnaast vinden er eind 2023 nieuwe verkiezingen plaats voor de Tweede Kamer. De impact die een nieuw kabinet heeft op de gemeenten is nog niet inzichtelijk te maken, maar rekening gehouden moet worden dat het meerjarig perspectief voor gemeenten er in het algemeen minder rooskleurig uit zal zien dan de afgelopen jaren.

3

Tot 2026 staat Bergeijk er in ieder geval goed voor. Er is voor de jaren 2024 en 2025 een sluitende begroting, waarin het mogelijk is nieuwe activiteiten te ondernemen om de ambities te realiseren. De kaders die uw raad heeft gegeven bij de behandeling van de Perspectiefnota 2024-2027 zijn opgenomen in deze programmabegroting. Daarnaast heeft het gevoerde beleid van de afgelopen jaren er voor gezorgd dat er een buffer is om eventuele tegenvallers op te vangen. Gezien alle onzekerheden die spelen, zowel op financieel als beleidsmatig, is het raadzaam om hier zuinig op te zijn. Burgemeester en Wethouders van Bergeijk, D. Ewalds

A. Callewaert–de Groot

Gemeentesecretaris

Burgemeester

4

6

Begroting 2024

Visie op de toekomst In 2021 is de Bergeijkse omgevingsvisie vastgesteld. Inwoners, ondernemers, belangenorganisaties en raadsleden hebben meegedacht over de ambitie en beleidsdoelen voor het Bergeijk van de toekomst. Maar onze ambitie stopt daarmee niet. Voor de periode 2022 – 2026 kennen we drie belangrijke speerpunten waardoor we samen verder bouwen aan een nog beter Bergeijk:

1.Samen leven in levendige kernen

GEMEENSCHAPSHUIS

SCHOOL

2.Toekomstbestendige omgeving

De volledige begroting is te vinden op www.bergeijk.nl/2024

Inkomsten: Waar komt het geld vandaan?

Uitgaven: Waar gaat het geld naartoe?

Van het Rijk

+ € 34

miljoen

Totale inkomsten

Lokale heffingen en overige

=

€

€ 27

€ 61

miljoen

miljoen

Hoeveel betaalt een meerpersoonshuishouden gemiddeld in 2024 aan:

€

€ 339,-

€ 194,-

€ 271 ,-

Onroerende zaakbelasting

Afvalstoffenheffing

Rioolheffing

Totale kosten per jaar: Voor Bergeijk € 804,Landelijk gemiddelde € 960,-

3.Ondernemende en betrokken gemeente

We are OPEN!

OPEN

In Bergeijk zijn we ambitieus en pakken we die ambities samen op. Verenigingen, ondernemers en vrijwilligers zijn onmisbaar. Als gemeente doen we er alles aan om zoveel mogelijk met hen samen te werken om burgerinitiatieven te verbinden en te ondersteunen. Met trots presenteren we een sluitende begroting voor 2024. Met daarin ruimte om nieuwe activiteiten te ondernemen en ambities verder te realiseren. Hiermee versterken ook we onze identiteit voor een goede positie in de regio. Wanneer we vooruit kijken moeten we waakzaam blijven, gezien landelijke ontwikkelingen waar we niet direct invloed op hebben. Toch blijven we ons hard maken voor de sterke positie die de gemeente heeft. Het streven is altijd om de kosten voor alle inwoners zo laag mogelijk te houden en de leefbaarheid in alle kernen hoog. Samen werken we verder aan de toekomst van Bergeijk.

OP EN

De komende jaren zullen deze pijlers een belangrijke rol krijgen in onze uitvoeringsprogramma’s en projecten. Denk hierbij aan de fietsambitie, renovatie en uitbreidingen van onze basisscholen, bouwen van woningen, beschikbaar houden van sociale huurwoningen, maar ook nog meer grip krijgen op het sociaal domein.

Bestuur en organisatie

20%

Veiligheid

4%

Verkeer, vervoer en infrastructuur

6%

Economie

3%

Onderwijs

3%

Sport, cultuur en recreatie

8%

Sociaal domein

33%

• Participatie

6%

• Jeugd

7%

• WMO

8%

• BUIG

12%

Volksgezondheid

2%

Milieu

7%

Bouwen en wonen

11%

Mutaties reserves

3%

Totale uitgaven

€ 61 miljoen

Leeswijzer De Programmabegroting 2024-2027 valt in te delen in een algemeen begrotingsbeeld, de beleidsbegroting en de financiële begroting. Dit is conform het gemeentelijk beleid, het Coalitieakkoord 2022-2026 en de BBV-richtlijnen. Beleidsbegroting De beleidsbegroting bestaat uit het programmaplan en de paragrafen. Programmaplan In de opbouw van het programmaplan wordt, zoals door de raad vastgesteld, vastgehouden aan de structuur van taakvelden. Vandaar dat elke programma te onderscheiden is naar één enkel taakveld, namelijk: • • • • • • • • •

Taakveld 0: Bestuur en ondersteuning Taakveld 1: Veiligheid Taakveld 2: Verkeer en vervoer Taakveld 3: Economie Taakveld 4: Onderwijs Taakveld 5: Sport, cultuur en recreatie Taakveld 6: Sociaal domein Taakveld 7: Volksgezondheid en milieu Taakveld 8: Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing

De paragrafen De gemeente dient acht verplichte paragrafen op te nemen in de begroting. Daarnaast heeft zij de vrijheid om daaraan zelf paragrafen toe te voegen, indien de raad op bepaalde onderwerpen specifiek informatie wenst. • Lokale heffingen Lokale heffingen zijn inkomsten die de gemeente ontvangt op grond van publiekrechtelijke regels. In de meeste gevallen zijn dit belastingen, heffingen en retributies die de overheid heft op grond van wettelijke bepalingen. • Weerstandsvermogen en risicobeheersing Het gemeentelijk weerstandsvermogen geeft de mate aan waarin de Gemeente Bergeijk in staat is financiële tegenvallers op te vangen. Om dit te kunnen moet er een zekere mate van vrije ruimte zijn binnen de begroting en/of de vermogenspositie. Deze vrije ruimte heet dan ook wel de weerstandscapaciteit. • Onderhoud kapitaalgoederen Kapitaalgoederen (onder andere wegen, accommodaties en riolering) zijn eigendommen van de Gemeente Bergeijk in de openbare ruimte. Het beheer en behoud hiervan is een gemeentelijke taak. Wanneer deze niet goed worden onderhouden, is de kans groot dat het aantal klachten van bewoners en andere gebruikers sterk toeneemt. Dit kan leiden tot ad hoc maatregelen en extra grote uitgaven, hetgeen weer kan leiden tot kapitaalvernietiging. Via beheersplannen wordt het onderhoud systematisch uitgevoerd.

• Financiering Onder financiering worden alle activiteiten verstaan die zich richten op het besturen en beheersen van, het verantwoorden over en het toezicht houden op: o financiële vermogenswaarden o financiële geldstromen o financiële posities o hieraan verbonden risico’s.

7

• Bedrijfsvoering Burgers mogen van de overheid verwachten dat zij betrouwbaar en transparant is en rechtmatig, doelmatig, doeltreffend en responsief handelt. De gemeentelijke bedrijfsvoeringorganisatie is daarmee een externe vraaggerichte organisatie. Mede gezien de brede vertakking van deze bedrijfsvoering wordt deze door de externe gerichtheid, de toegenomen transparantie en de kwaliteit van de bedrijfsvoering steeds meer zichtbaar voor de burgers en vormt het daarmee een factor voor het imago van de gemeente. • Verbonden partijen Een verbonden partij is een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin onze gemeente een bestuurlijk en een financieel belang heeft. Onder bestuurlijk belang wordt verstaan een zetel in het bestuur of het hebben van stemrecht. Met een financieel belang wordt bedoeld dat middelen beschikbaar worden gesteld die in geval van faillissement van de verbonden partij en/of als financiële problemen bij de verbonden partij weg zijn en op de gemeente verhaald kunnen worden. • Grondbeleid Grondbeleid is geen doel op zich, maar een middel: Het is een middel om ruimtelijke doelstellingen op het gebied van de volkshuisvesting, lokale economie, natuur en groen, infrastructuur en maatschappelijke voorzieningen te verwezenlijken. Het is dus niet leidend, maar volgend op deze ruimtelijke doelstellingen.

Daarnaast heeft het grondbeleid een grote financiële impact. • Wet open overheid De Wet open overheid (verder: ‘Woo’) heeft als doel te zorgen voor een transparante overheid die actief informatie openbaar maakt. De Woo schrijft voor dat er in de jaarlijkse begroting en verantwoording aandacht wordt besteed aan de uitvoering van deze wet. • Klimaat en Duurzaamheid Naast deze verplichte paragrafen is een paragraaf Klimaat en Duurzaamheid opgenomen. Hierin worden een prominente plek gegeven aan de doelstellingen en ontwikkelingen op dit gebied in de Gemeente Bergeijk. Financiële begroting In dit hoofdstuk wordt een financiële toelichting op de begroting gegeven. Hierin worden onder meer toegelicht: o Het overzicht van baten en lasten; o De toelichting overzicht baten en lasten en o De uiteenzetting financiële positie Bijlage In de bijlage van deze begroting staat een gedetailleerde lijst van gebruikte afkortingen.

8

Begrotingsbeeld Het begrotingssaldo voor boekjaar 2024 bedraagt € 587.000 structureel positief en € 211.000 incidenteel positief. Hieronder worden de belangrijkste tabellen in één oogopslag weergegeven. Een verdere uitwerking van deze cijfers vindt plaats in de financiële begroting (hoofdstuk 2). Onderstaand is een viertal tabellen weergegeven: - Het overzicht van baten en lasten voor boekjaar 2024; - De ontwikkeling van het begrotingssaldo 2024-2027; - Het weerstandsvermogen en risicobeheersing; - De meerjarige reservepositie. Overzicht van baten en lasten Het overzicht van baten en lasten laat in één oogopslag zien wat de baten en lasten per taakveld zijn en wat het structurele en incidentele begrotingssaldo is. Bedragen x € 1.000 Taakveld 0: Bestuur en ondersteuning Taakveld 1: Veiligheid Taakveld 2: Verkeer en vervoer Taakveld 3: Economie Taakveld 4: Onderwijs Taakveld 5: Sport: cultuur en recreatie Taakveld 6: Sociaal domein Taakveld 7: Volksgezondheid en milieu Taakveld 8: VHROSV Totaal van de programma's

Lasten 3.483 2.218 3.846 2.150 1.896 5.118 19.940 5.699 6.749 51.100

Baten 2.750 110 88 3.153 368 582 2.693 4.537 6.261 20.543

Saldo -733 -2.108 -3.758 1.004 -1.528 -4.536 -17.248 -1.162 -488 -30.557

Algemene dekkingsmiddelen Overhead Vennootschapsbelasting Onvoorzien Saldo van baten en lasten

387 8.285 1 25 59.798

39.301 170 0 0 60.015

38.914 -8.115 -1 -25 217

Mutatie reserves Geraamd resultaat

2.209 62.007

2.203 62.217

-6 211

Incidentele baten en lasten Structureel begrotingssaldo

992 61.015

616 61.601

-376 587

Ontwikkeling begrotingssaldo 2024-2027 De ontwikkeling van het begrotingssaldo laat zien hoe de financiële positie van de gemeente Bergeijk zich in de periode 2024-2027 ontwikkelt. Hierin wordt een onderscheid gemaakt in het saldo op basis van structurele baten en lasten, en op basis van incidentele baten en lasten. Structureel Bedragen x € 1.000 (+ = voordeel / -/- = nadeel) Stand begroting 2024 t/m wijzigingen april 2023 Mutaties begroting 2024-2026 Totaal structureel

2024

2025

2026

2027

539 48 587

1.178 230 1.408

-765 209 -556

-381 -4 -385

Incidenteel Bedragen x € 1.000 (+ = voordeel / -/- = nadeel) Stand begroting 2024 t/m wijzigingen april 2023 Mutaties begroting 2024-2026 Totaal incidenteel

2024

2025

2026

2027

-301 -75 -376

-379 -214 -593

0 -113 -113

0 -616 -616

Totaal begroting Bedragen x € 1.000 (+ = voordeel / -/- = nadeel) Stand begroting 2024 t/m wijzigingen april 2023 Mutaties begroting 2024-2026 Totaal begroting

2024

2025

2026

2027

238 -27 211

799 16 815

-765 96 -669

-381 -620 -1.001

9

Weerstandsvermogen en risicobeheersing Elk jaar vindt er tweemaal een inventarisatie op de risico’s plaats. Zowel bij het opstellen van de programmabegroting, als bij het opstellen van de jaarstukken. De risicoanalyse laat zien in welke mate risico’s afgedekt kunnen worden met eigen middelen. Een weerstandsratio boven de 2,00 wordt gezien als uitstekend. Weerstandsratio (bedragen x € 1.000) (balansstanden ultimo jaar)

2024

2025

2026

2027

1. Beschikbare weerstandscapaciteit 2. Benodigde weerstandscapactiteit Weerstandsratio

16.723 1.459 11,46

19.828 1.705 11,63

17.190 1.701 10,11

15.087 1.697 8,89

Reservepositie De reservepositie van de gemeente Bergeijk ontwikkelt zich als volgt: Bedragen x € 1.000

2024

2025

2026

2027

Algemene reserve

14.676

16.966

14.996

13.895

Algemene reserve behoedzaamheid grondtransacties

1.000

1.000

1.000

1.000

Bestemmingsreserve

7.142

7.108

7.075

7.041

Dekkingsreserve

8.449

7.977

7.504

7.032

31.267

33.051

30.575

28.968

In 2026 en 2027 is een daling in de algemene reserve te zien. Dit komt vanwege het negatieve begrotingsresultaat in die jaren.

10

Programmaplan

1. Programmaplan

11

Portefeuillehouders

Burgemeester A. Callewaert-de Groot

Taakveld 0 Bestuur en ondersteuning

Wethouder S. Luijten Wethouder M. Kuijken Wethouder M. van Dalen

Wat willen wij bereiken en wat gaan wij doen?

Beleid

Mutaties t.o.v. vorige programmabegroting

Verbonden partijen

Ontwikkelingen

Beleidsindicatoren

Wat gaat het kosten?

12

Taakveld 0: Bestuur en ondersteuning Wat willen wij bereiken en wat gaan wij doen? De gemeente Bergeijk is zeer ambitieus en pakt de ambities gezamenlijk op. Dit doen wij samen met onze ambtenaren die zich dagelijks in zetten om dit mogelijk te maken, maar ook met onze inwoners, ons bruisend verenigingsleven en de Bergeijkse ondernemers. Dit alles doen wij samen als college en raad. Samen met buurgemeenten optimaliseren wij de samenwerking om gezamenlijke uitdagingen in de regio voortvarend op te pakken. GRSK, KempenPlus, KBP, GGD, ODZOB, MRE, Veiligheidsregio, Brainport en politie zijn belangrijke partners om gemeente-overstijgende taken uit te voeren. Denk hierbij aan uitdagingen die niet stoppen bij onze gemeentegrens of waarvoor de benodigde/vereiste kennis te specifiek is om binnen één gemeente voorhanden te hebben. De gemeente staat dichtbij haar inwoners, zodat onderling nauw samengewerkt kan worden. Er is ruimte voor maatwerk en particuliere initiatieven. De gemeente is vooral een gemeenschap die sterk is doordat inwoners, verenigingen, clubs en maatschappelijke instellingen worden ondersteund en aangemoedigd om initiatieven te ontplooien. • Goede transparante dienstverlening aan inwoners, ondernemers en bezoekers van Bergeijk Als gemeente bieden wij veel verschillende producten aan onze inwoners.

Wij richten ons op het zo goed mogelijk faciliteren van onze inwoners, ondernemers en bezoekers. Centraal hierin staan communicatie, informatievoorziening en digitalisering. Door de ontwikkelingen te monitoren en te benutten maken wij onze dienstverlening elke dag een beetje beter. Dit doen wij binnen de kaders die de wet ons daartoe biedt. Persoonlijk contact, zoals balie en telefonisch contact zijn voor ons belangrijk. Met de recente inwerkingtreding van de Wet Open Overheid (juli 2022) wordt geleidelijk aan meer overheidsinformatie actief openbaar gemaakt. Gemeente Bergeijk handelt conform deze wetgeving. • Optimaal in stelling brengen van de raad ter bevordering van hun kaderstellende en controlerende taken Het college informeert de raad proactief, tijdig en compleet. Dit gebeurt door middel van raadsinformatiebrieven, raadsinformatieavonden, adequate beantwoording van raadsvragen en het uitsturen van persberichten. Op deze manier krijgt de raad alle ruimte om haar kaderstellende en controlerende rol goed in te vullen. De raad bouwt samen aan een nog betere gemeente. De partijen zetten in op samenwerking en nemen zelf het initiatief om inhoudelijke discussies te voeren. Nadat standpunten zijn gedeeld, wordt op de inhoud beslist met respect voor het democratisch proces en het democratisch besluit.

• Het blijven investeren in duurzame samenwerking Samenwerken is van groot belang om de ambities, opgaven en uitdagingen van gemeente Bergeijk te realiseren. Hiervoor werkt de gemeente samen met de 21 gemeenten in de MRE-regio Eindhoven. Subregionaal werkt Bergeijk intensief samen met de Kempengemeenten. Dit gebeurt zowel formeel in gemeenschappelijke regelingen als informeel. Ook werkt de gemeente samen met ondernemers, onderwijsinstellingen en maatschappelijke organisaties. Regionale samenwerking In 2023 is een nieuw samenwerkingsakkoord voor de periode 2023 t/m 2025 afgesloten door de 21 gemeenten in de MRE-regio. In 2024 en 2025 wordt invulling gegeven aan dit samenwerkingsakkoord op de inhoudelijke thema's Wonen & ruimte, Mobiliteit, Economie, Energietransitie en Transitie landelijk gebied. Daarbij is het thema ‘Ruimte en wonen’ een nieuw thema ten opzichte van het vorige samenwerkingsakkoord. Dit komt voort uit de grote (ruimtelijke) opgaven waar de MRE-regio Eindhoven de komende jaren voor staat. Dit komt vanwege de sterk groeiende economie, welke blijkt uit de toename van werkgelegenheid met circa 100.000 banen. Om dit te faciliteren realiseren we bedrijventerreinen en mobiliteitsoplossingen om dat te faciliteren en circa 100.000 woningen voor 2040.

Naast de ruimtelijke consequenties van deze 'schaalsprong' op het gebied van wonen, werken en mobiliteit is er ook aandacht

13

voor de sociaal-maatschappelijke en ecologische consequenties. Dit gebeurt onder de vlag van 'brede welvaart', dat bij alle inhoudelijke thema's terugkomt. Dit zal in 2024 verder worden geconcretiseerd. Kempensamenwerking De Kempensamenwerking is deels formeel vormgegeven in de ‘Gemeenschappelijke regeling samenwerkende Kempengemeenten’ (verder: ‘GRSK’) op het gebied van maatschappelijke dienstverlening en een shared service centre (verder: ‘SSC’). De informele samenwerking omvat allerlei taakgebieden. Door de schaalsprong van de regio werken de Kempengemeenten ook steeds actiever samen op de thema's wonen, economie, mobiliteit, transitie landelijk gebied en energietransitie. In 2021 is een Kempische Ontwikkelstrategie opgesteld, in 2023 is een aanzet gemaakt voor het vervolg met een bestuursopdracht. Dit wordt in 2024 verder uitgewerkt. De colleges van de vier Kempengemeenten komen tweemaal per jaar samen voor de Kempische Omgevingsdag. Deze is ter voorbereiding van de regionale Omgevingsdag. Daarbij worden voornamelijk ruimtelijke strategische onderwerpen met elkaar afgestemd. De gemeenteraden ontmoeten elkaar daarnaast twee keer per jaar op het Kempencongres. Zij bepalen hier zelf de agenda en inhoudelijke thema's. In verschillende werkvormen wisselen zij hier van gedachten met elkaar over. Dit kunnen ruimtelijke thema's zijn, maar wordt soms ook breder ingestoken.

Vervolg Ontwikkelstrategie De Kempen De vier Kempengemeenten stellen in 2024 een vervolg op van de sub-regionale ontwikkelstrategie van de Kempen. De vier gemeenteraden formuleerden hier in 2023 een bestuursopdracht voor. De initiële ontwikkelstrategie dateerde uit 2021. De ontwikkelstrategie is een ruimtelijke strategie op het gebied van wonen, werken en mobiliteit. Als bundeling van het bestaand beleid ligt de focus primair op de periode tot 2030. Inmiddels is regionaal echter de conclusie getrokken dat dit vanwege de schaalsprong niet voldoende is. Met de nieuwe ontwikkelstrategie wordt een verkenning gemaakt van de gevolgen van de schaalsprong voor de Kempen. Deze bestuursopdracht moet uiteindelijk leiden tot een strategische koers voor de Kempen om de genoemde schaalsprong goed te laten landen met daarbij een streefbeeld voor 2040. Hierbij wordt niet alleen gekeken naar de fysieke aspecten en op welke wijze er wordt gezorgd voor voldoende woningen en ruimte voor bedrijven, maar ook naar de sociaal-maatschappelijke en ecologische gevolgen van dergelijke ontwikkelingen. Hierin staat centraal hoe de samenhang in de Kempen behouden kan worden, op welke wijze de voorzieningen in stand blijven en wat nodig is om dit te realiseren. In 2023 wordt brede welvaart voor de Kempen samen met inwoners en belanghebbenden verder uitgewerkt.

In 2024 worden eerdere denkrichtingen uitgewerkt naar scenario's hoe De Kempen zich kan ontwikkelen om een groei van wonen, werken en mobiliteit te faciliteren. Daarbij wordt specifiek gekeken naar wat de sociale structuren in de Kempen aankunnen en hoe deze krachten behouden kunnen blijven. In 2024 bepalen de gemeenteraden het uiteindelijke voorkeursscenario. Met de bestuursopdracht voor deze subregionale ontwikkelstrategie geven De Kempen invulling aan de subregionale uitwerking van de Ontwikkelstrategie Zuidoost-Brabant zoals afgesproken op de Omgevingsdag in juli 2023. In het Afsprakenkader van deze strategie staan 5 richtinggevende keuzes voor de ontwikkeling van de regio in relatie tot de schaalsprong, waaronder de keuze voor subregionale knopen voor de mobiliteitstransitie en de bereikbaarheid van wonen en werken. • Goed werkgeverschap Onze medewerkers zijn het grootste kapitaal van de gemeente. Goed werkgeverschap is de basis om deze medewerkers een stabiele en kwalitatieve gemeentelijke organisatie te bieden. Dit is hiermee de basis voor een krachtige gemeente. De gemeente investeert zowel in voldoende en gekwalificeerd personeel, als in het stimuleren van de ontwikkeling van dit personeel. Zo probeert de gemeente te zorgen voor de juiste werkbelasting en werkdruk. In 2024 wordt de aandacht voor medewerkers en werkdruk verder doorgezet.

In deze krappe arbeidsmarkt wordt ingezet op het behoud en de ontwikkeling van medewerkers. Met goede arbeidsmarktcommunicatie wordt een aantrekkelijk beeld neergezet voor nieuwe medewerkers. 14

• Duurzaam beheer van gemeentelijke eigendommen, pacht- en erfpachtgronden Bij duurzaam beheer van gemeentelijke eigendommen is goed rentmeesterschap een centraal begrip. Dit betekent een duurzaam beheer van gemeentelijke eigendommen, pacht- en erfpachtgronden, waarbij een evenwicht wordt gevonden tussen financiële belangen van de gemeente en (erf-)pachter in relatie tot maatschappelijke doelen. Het in 2014 gestarte beleid om jaarlijks pachtvrije grond te verkopen als een structurele dekkingsmogelijkheid wordt voortgezet. Voorwaarde bij verkoop is dat deze ten dienste staat van structuurversterking van de landbouw, realisatie van natuurdoelstellingen, woningbouw, bedrijventerreinen of infrastructuur. Om schommelingen in opbrengsten op te kunnen vangen is er een Algemene Reserve Behoedzaamheid Grondtransacties gevormd. In 2024 wordt de structurele opbrengst hiervan verder gefaseerd afgebouwd. Ruilingen ten behoeve van bovenstaande doelen worden op kleinere schaal met individuele agrariërs nog steeds uitgevoerd. De aantallen hectares worden minder (steeds meer gronden liggen ten slotte op de juiste plek), maar zodra kansen zich voordoen, anticipeert de gemeente hierop. De gemeente verpacht gronden met oog voor bodem en waterkwaliteit, omgeving en de pachters.

Bij het herzien van het pachtbeleid eind 2023, begin 2024 zullen (pacht)voorwaarden worden afgestemd op goed landbouwkundig gebruik van grond, duurzaamheid, maar ook de uitvloeisels van het ‘Didam-arrest’. • Bergeijk is een financieel gezonde gemeente, we houden het huishoudboekje op orde De gemeente heeft een gezonde financiële basis en dit willen we ook zo houden. De begroting is de komende twee jaren sluitend, maar in de twee laatste jaren niet. Dit komt vanwege de verandering in het gemeentefonds, zoals aangekondigd door de VNG, waarbij de systematiek voor 2026 en 2027 voor Bergeijk nadelig uitvalt. Conform het advies van de VNG, en afstemming met de toezichthouder, laten we dit tekort ook zien, anders dan nu al bezuinigingen te treffen. Naast de compensatie vanuit het Rijk zijn er nog een aantal andere zaken waar we de komende jaren rekening mee moeten houden: • Prijsstijgingen van grondstoffen en producten • De huidige krapte op de arbeidsmarkt. Niet alleen is het erg lastig om aan personeel te komen, ook de inhuur van vervangend personeel wordt duurder. • Als gevolg van bovenstaande een vertraging en hogere prijs voor de uit te voeren projecten. • De stijging van energieprijs, welke verrekend is in de nieuwe contracten die zijn afgesloten.

Het blijft daarom van belang om goed te prioriteren en een realistische inschatting te maken van de kosten die gemoeid zijn met de uitvoering van beleid. Een realistische inschatting hiervan zorgt namelijk voor een meerjarig goede dekking in de begroting, en uiteindelijk ook in realisatie. Daarnaast zal het binnenhalen van subsidies de komende periode van groot belang zijn. Door werkzaamheden te bundelen, met name in de openbare ruimte, trachten we goede aanbestedingen te realiseren en werk met werk te combineren. Het continue focussen op het beter organiseren van processen en verantwoordelijkheden zit in ons DNA. Dit is ook nodig om met de beperkte middelen veel voor elkaar te krijgen. Onze invloed op onze belangrijkste inkomstenbron, de algemene uitkering, is beperkt. Schommelingen vanwege maatregelen die het Rijk treft kunnen direct effect hebben op onze exploitatie. De risico’s monitoren we bij het opstellen van de begroting en bij de jaarrekening. • Het behouden van een aanvaardbare belastingdruk die past binnen het voorzieningenniveau van de gemeente Bergeijk De belastingdruk bestaat uit de OZB, riool- en afvalstoffenheffing. De riool- en afvalstoffenheffing zijn momenteel kostendekkend. Deze diensten worden zo efficiënt en effectief mogelijk uitgevoerd, zodat de heffingen reëel blijven. Ook de OZB wordt op een aanvaardbaar niveau gehouden.

Als belangrijke inkomstenbron beweegt deze mee met de loon- en prijsontwikkeling. Lastenverzwaring wordt enkel doorgevoerd indien daar tegenover meer voorzieningen staan of indien dit noodzakelijk is voor het behoud van bestaande voorzieningen.

15

Gemeentelijk beleid • • • • • • •

Gedragscode integriteit dagelijks bestuur en volksvertegenwoordigers gemeente Bergeijk (2019) Kempen dienstverleningsconcept (2013) Reglement van Orde gemeente Bergeijk (2019) Convenant Dorpsraden (2020) Nota reserves en voorzieningen (2023) Rechtspositie raads- en commissieleden en rechtspositie burgemeester en wethouders gemeente Bergeijk (2019) Financiële verordening gemeente Bergeijk (2023)

Mutaties meerjarenraming 2024-2027 ten opzichte van programmabegroting 2023 Bestaand beleid BB01 Bijdrage aan verbonden partijen (€ 1.913.000 N, aanwezige dekking / loon – prijs € 1.055.000 V) De aanpassingen van de bijdragen verbonden partijen zijn gebaseerd op de vastgestelde begrotingen die reeds in uw raad behandeld zijn. Bedragen x € 1000 (+ = voordeel, -/- =nadeel

VRBZO MRE GGD ODZOB GRSK Kempenplus Totaal bijstelling verbonden partijen Beschikbare dekking in begroting Verwerking stelpost loon- en prijsstijging Totaal aanwezige dekking Per saldo bijstelling

2024

2025

-25 -7 -56 -94 -721 -1.005 -1.913 160 896 1.055 -857

2026

-37 -7 -57 -94 -673 -1.085 -1.960 160 892 1.052 -908

-37 -7 -58 -94 -689 -992 -1.889 160 898 1.058 -831

2027

-37 -12 -79 -94 -710 -930 -1.873 160 918 1.078 -796

In 2023 heeft Kempenplus een bijraming van de bijdrage van gemeente Bergeijk van ruim € 973.000 (N) gedaan. Hierop heeft het bestuur een taakstelling opgelegd, verwoord in een addendum dat integraal onderdeel is van de besluitvorming over zowel de begroting 2024 als de begrotingsaanpassing van 2023. BB02 Algemene uitkering (€ 1.884.000 V in 2024 oplopend naar € 2.875.000 V in 2027) De gevolgen van de september- decembercirculaire 2022, de meicirculaire 2023 en doorwerking daarvan nemen we op in de begroting 2024-2027. De mutaties in deze circulaires hebben met name betrekking op ontwikkelingen van het acres, ontwikkelingen als gevolg van actualisering van de uitkeringsbasis, compensatie vanwege de nieuwe financieringssystematiek van het gemeentefonds en het laten vrijvallen van de stelpost onzekerheid herverdeeleffect. De nadere detaillering van de mutaties vanuit de hierboven genoemde circulaires is terug te vinden in de raadsinformatiebrieven van de specifieke circulaires. Algemene uitkering x € 1.000 Begroting algemene uitkering (conform meicirculaire 2022) Mutaties septembercirculaire 2022 Mutaties decembercirculaire 2022 Mutaties meicirculaire 2023 1. Totaal mutaties Totaal algemene uitkering Doorwerking septembercirculaire 2022 Doorwerking decembercriculaire 2022 Doorwerking meicirculaire 2023 2. Totaal doorwerking 3. Totaal bijstelling (1+2)

2024

2025

2026

2027

31.314 1.258 -248 1.728 2.738 34.052 -854 84 -84 -854 1.884

32.639 1.217 -243 2.190 3.164 35.803 -818 80 -80 -818 2.345

31.098 2.064 -245 1.632 3.452 34.550 -818 80 -80 -818 2.633

31.707 1.160 -242 2.775 3.693 35.400 -818 80 -80 -818 2.875

16

BB03 Personeelsbudget doorwerking 2023 (€ 413.000 N, dekking loon-prijs € 363.000 V) Voor loon- en prijsontwikkelingen zijn op basis van de laatste inzichten van het Centraal Economisch Planbureau in deze begroting stelposten opgenomen. Vanwege de Cao-ontwikkelingen wordt de stelpost Loon-Prijs gebruikt om de gestegen personeelskosten te dekken. In december 2022 heeft uw raad besloten om de financiële gevolgen van de personele uitbreiding van de griffie in de 1e Burap en PPN te verwerken. De extra lasten van deze uitbreiding zijn € 50.000 en opgenomen in de begroting 2024. BB04 Loon- en prijsontwikkeling (€ 689.000 N 2024, oplopend naar € 1.717.000 N 2027) Voor loon- en prijsontwikkelingen zijn op basis van onze laatste inzichten en die van het Centraal Economisch Planbureau in deze begroting stelposten opgenomen. De cijfers zijn herberekend op basis van de geactualiseerde indexeringen. Deze zijn opgenomen in hoofdstuk 2.1. BB05 Baten OZB (€ 131.000 V 2024, oplopend naar € 161.000 V 2027) De OZB stijging is conform de toelichting in de paragraaf Lokale heffingen bijgesteld. Voor het jaar 2024 is er een toename zichtbaar van € 96.000, oplopend naar € 126.000 in 2027. Voor de indexering van de baten wordt aangesloten bij de systematiek van indexering van de verbonden partijen.

Als gevolg van areaaluitbreiding van de woningen worden de inkomsten structureel bijgeraamd met een bedrag van € 35.000. BB09 Administratieve wijzigingen (€ 5.600 V) Bij het opstellen van de begroting hebben een aantal administratieve wijzigingen plaatsgevonden. Deze budgetten zijn voor 2024 (en indien nodig meerjarig) bijgesteld. BB18 Microsoft 365 implementatie (€ 75.000 N) Het brede palet van applicaties van Microsoft 365 kan ondersteunen in het verhogen van efficiëntie en effectiviteit van de organisatie door plaats en tijdonafhankelijk werken te faciliteren. Inclusief beveiliging van informatie en het voldoen aan wet- en regelgeving. Implementatie van Microsoft 365 heeft nogal een impact, op de wijze waarop de organisatie op dit moment de "klassieke" applicaties als Outlook, Word, Excel en PowerPoint gebruikt en de samenwerkingsmogelijkheden die Microsoft 365 biedt om informatie uit te wisselen voor zowel interne organisatie als over de grenzen van de eigen organisatie heen met ketenpartners. Om deze verandering met impact goed te begeleiden en te laten landen is er expertise nodig die de medewerkers meeneemt in deze verandering. Voor deze implementatie ondersteuning is eenmalig € 75.000 in 2024 waarbij de ondersteuning wordt uitgevoerd in 2024 en 2025. Daarnaast zullen de medewerkers door training en cursussen zich de nieuwe omgeving eigen moeten gaan maken.

Deze grote verandering zal dan ook zorgen voor extra capaciteitsdruk. BB30 Rente en afschrijving (€ 115.000 V 2024, aflopend naar € 92.000 N 2027) De grondexploitaties zijn geactualiseerd. Vanwege de gestegen rente is het rentepercentage op investeringen geactualiseerd en bijgesteld voor de periode 2024-2027. Een herberekening hierop laat een voordeel zien van € 85.000 in 2024 aflopend naar een nadeel van € 77.000 op de liquiditeitsprognose en een rentevoordeel bij de GREXEN van € 30.000 in 2024 aflopend naar een nadeel van € 15.000 in 2027. Nieuw beleid NB16 Vervanging materieel buitendienst 1 Bruto investering 2 Subsidie / bijdragen van derden 3 Netto investering (=1+2+3)

2024

2025

€ 198.000

-€ 98.000

2026 €0

2027 €0

Totaal

€0

€0

€0

€0

€0

€ 198.000

-€ 98.000

€0

€0

€ 100.000

-€ 9.901

-€ 17.303

-€ 11.144

-€ 10.994

-€ 49.342

€ 100.000

(+ = voordeel, -/- = nadeel) 4 Netto kapitaallasten (cumulatief)

17

De huidige Tapijt fietspad strooiers staan op de vervangingsplanning van 2025. Deze strooiers kunnen echter geen 2 strooiseizoenen meer mee zonder er groot onderhoud aan te laten uitvoeren. Met dit type strooier van 1,4 m1 breed worden de verbrede fietspaden niet in 1 werkgang gestrooid en moet er meerdere keren op en neer gereden worden. Door te investeren in 2 nieuwe schotelstrooiers, die tussen de 1,5 en 5 meter breed kunnen strooien, worden de fietspaden in 1 werkgang in de route meegenomen. Dit is met de huidige strooiers niet mogelijk. Hiermee kunnen we onze fietspadroutes tijdig preventief/curatief tegen gladheid beschermen. Door de aanschaf van een extra strooicombinatie kunnen we 3 fietspadroutes maken en kunnen we voldoen aan onze zorgplicht. In de huidige situatie rijden we twee routes voor de gladheidsbestrijding op fietspaden. Bij een preventieve actie worden we vanuit de regio gealarmeerd en is de CROW norm dat binnen 2 uur de strooiactie is uitgevoerd. De laatste jaren worden bestaande fietspaden verbreed en nieuwe brede fietspaden aangelegd. Hierdoor is het niet meer haalbaar om binnen de gestelde norm de fietspaden gestrooid te krijgen. Ook bij sneeuwval zijn deze 2 routes te groot om de fietspaden tijdig schoon te krijgen. In het vervangingsplan ‘vervangen werkmateriaal’ is de huidige kleine tractor niet opgenomen.

Dit vanwege de gedachte in het verleden om enkel nog klussen en calamiteiten door het Meldingenteam (buitendienst) uit te laten voeren. De werkzaamheden van de tractor blijven bij de buitendienst en worden nog steeds uitgevoerd. De tractor is verouderd en de onderhoudskosten nemen toe en is aan vervanging toe. NB17 Flexibel personeelsbudget (€ 250.000 N, € 250.000 V) In het raadsvoorstel van 2 maart 2023 heeft het College aangegeven dat er nog ontwikkelingen zijn die tijdelijke of structurele capaciteit vragen. Dit betreffen onder andere: - De Omgevingswet - Bouwopgaven - Asielproblematiek - Maatschappelijke ontwikkelingen - Schaalsprong - Digitalisering - Uitvoering van extra Rijkstaken en - Toenemende druk vanuit wet- en regelgeving. Voor een aantal van deze ontwikkelingen voorzien wij reeds dat er extra personele capaciteit nodig is. Met name door de schaalsprong, de Omgevingswet en de bouwopgaven voorzien wij echter ook extra inkomsten uit leges en anterieure overeenkomsten. Dit is derhalve opgenomen als dekkingsbron. NB18 Van Grijs naar Groene omgeving gemeentehuis (investering € 98.000, bijdrage € 2.000) 2024 1 Bruto investering 2 Subsidie / bijdragen derden 3 Netto investering (=1+2)

2025

2026

2027

Totaal

-€ 98.000

€0

€0

€0

€ 2.000

€0

€0

€0

-€ 98.000 € 2.000

-€ 96.000

€0

€0

€0

-€ 96.000

-€ 1.837

-€ 4.621

-€ 4.573

-€ 4.525

-€ 15.556

(+ = voordeel, -/- = nadeel) 4 Kapitaallasten (cumulatief)

In het Verbreed Gemeentelijk RioleringsPlan (VGRP) is de visie omschreven hoe gemeente Bergeijk de openbare ruimte in 2050 voor zich ziet. Een belangrijk onderdeel hierin is het klimaatbestendig maken en vergroenen van de omgeving. Als goed voorbeeld willen we daarom de verstening rondom het gemeentehuis gaan aanpakken en deze omvormen naar een groene omgeving. Hierbij zullen we rekening houden met de benodigde onderhoudswerkzaamheden aan het gebouw. Ontwikkelingen en trends Ontwikkeling Gemeentefonds en algemene uitkering Ten tijde van het opstellen van deze begroting is er vanuit het Rijk nog geen duidelijkheid gegeven hoe om te gaan met de jaren 2026 en 2027. In deze jaren wordt een nieuwe systematiek gebruikt om de algemene uitkering te berekenen. Dit leidt voor gemeenten in deze jaren tot grote tekorten, 2026 wordt ook wel het Ravijnjaar genoemd. Op advies van de VNG laat deze begroting de ontstane tekorten in 2026 en 2027 zien. 18

Verbonden partijen • Metropoolregio Eindhoven • Gemeenschappelijke Regeling Samenwerking Kempengemeenten. • Brabant Water N.V. • BNG Bank N.V. Wat gaat het kosten? Taakveld 0: Bestuur en ondersteuning Bedragen in € 1.000 a Lasten b Baten c Saldo taakveld excl mutaties reserves (c= b-a) d Mutaties reserves storting e Mutaties reserves onttrekking f Saldo taakveld (f = c-d+e)

Rekening 2022

Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2023 2024 2025 2026 2027 na wijziging 10.797 10.297 12.180 12.915 13.742 14.377 41.900 39.436 42.222 43.952 42.890 43.795 31.103 29.139 30.042 31.038 29.147 29.418 7.534 8.549 652 815 -669 -1.001 4.365 8.426 953 167 167 167 27.934 29.015 30.344 30.390 29.983 30.587

Beleidsindicatoren Naam Indicator Formatie Bezetting Apparaatskosten Externe inhuur Overhead

Eenheid Fte per 1.000 inwoners Fte per 1.000 inwoners Kosten per inwoner Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen % van totale lasten

Bron Eigen gegevens Eigen gegevens Eigen begroting Eigen begroting Eigen begroting

Peiljaar Bergeijk 2022 4,86 2022 5,21 2022 606,07 2022 0,17 2022

0,11

19

Portefeuillehouder

Burgemeester A. Callewaert-de Groot

Taakveld 1 Veiligheid

Wat willen wij bereiken en wat gaan wij doen?

Beleid

Mutaties t.o.v. vorige programmabegroting

Verbonden partijen

Ontwikkelingen

Beleidsindicatoren

Wat gaat het kosten?

20

Taakveld 1: Veiligheid Wat willen wij bereiken en wat gaan wij doen? De gemeente Bergeijk streeft naar een samenleving waarin mensen oog hebben voor elkaar en schouder aan schouder staan om samen veilig te kunnen wonen, te werken en recreëren. Integrale veiligheid in Bergeijk betekent sámen werken aan verbetering van de lokale veiligheid, onder regie van de gemeente en met een samenhangend pakket van maatregelen. Een samenhangend pakket van maatregelen bestaat uit preventieve en repressieve maatregelen. Hierbij werken private partijen (zoals inwoners, ondernemers, woningcorporaties) en publieke partijen (gemeente, politie, welzijnsinstellingen, hulpverleningsinstanties, scholen etc.) samen aan het verhogen van de veiligheid. Het Integraal Veiligheidsplan is op 26 januari 2023 vastgesteld. Hierin worden o.a. de thema’s ondermijning en digitale veiligheid benoemd als prioriteit. Deze thema’s worden niet separaat toegelicht in de begroting maar hebben onverminderd onze aandacht. De gemeente is regisseur op het gebied van integrale veiligheid. De gemeente pikt signalen uit de samenleving op, brengt partners bij elkaar en enthousiasmeert deze, coördineert het proces, maakt afspraken en inventariseert activiteiten, stemt af en monitort en evalueert de effecten. Integrale veiligheid omvat zowel sociale veiligheid als fysieke veiligheid.

Het verhogen van de sociale veiligheid betekent overlast en criminaliteit verminderen en de veiligheidsgevoelens van mensen te verhogen. Het verbeteren van de fysieke veiligheid richt zich op het verhogen van de brandveiligheid, het voorkomen en bestrijden van natuurrampen en op het beperken van risico´s van gevaarlijke stoffen. Het is van belang zicht en inzicht te hebben op de veiligheidssituatie van de gemeente Bergeijk. Alleen dan kan op een effectieve manier samen worden gewerkt aan een veiliger Bergeijk. Daarom heeft de gemeente Bergeijk het Integraal Veiligheidsbeleid in samenwerking met de Kempengemeenten opgesteld (2023). In het Integraal Veiligheidsplan de Kempen 2023-2026 dat door de raad is vastgesteld in het voorjaar van 2023 zijn de prioriteiten beschreven, waar Bergeijk vier jaar lang, samen met de andere zeven Kempische gemeenten, uitvoering aan willen geven. Als gemeente vinden wij het belangrijk dat onze burgers en ondernemers meehelpen bij de bestrijding van de (georganiseerde) criminaliteit. Dat kan door ogen en oren open te houden en verdachte situaties (eventueel anoniem) te melden. Door samen te werken met de inwoners en partners maken en houden wij Bergeijk veilig en leefbaar. • Leven in gemeente Bergeijk is mede veilig, nu er een sterke sociale cohesie in de kernen aanwezig is De gemeente Bergeijk kent een bloeiend verenigingsleven.

Kennen en gekend worden is erg belangrijk, evenals meedoen in de samenleving. Gemeente Bergeijk staat voor de menselijke maat. Gemeente en inwoners zijn er, ook op lastige momenten, voor de ander. Oordeel niet te snel, sluit elkaar niet buiten, maar heb oprecht aandacht voor elkaar. Heb het niet óver elkaar, maar praat mét elkaar. Zo blijft er zorg en aandacht voor de medemens en verbondenheid in en met de buurt. Wij moeten het samen doen. • De gemeente ondersteunt en stimuleert initiatieven die bijdragen aan de veiligheid en leefbaarheid De dorpsraden en dorpsondersteuners vervullen op het gebied van veiligheid en leefbaarheid een belangrijke rol. Buurtpreventie is een effectief middel waarmee inwoners preventief veiligheid en leefbaarheid onder de aandacht van hun buurtgenoten kunnen brengen. Momenteel zijn er 44 buurtpreventiegroepen. Het versterken en uitbreiden van deze buurtpreventiegroepen heeft continue de aandacht. Middels verschillende vormen van communicatie roepen wij mensen op verdachte situaties te melden bij de politie, de gemeente of Meld Misdaad Anoniem. Voor aansluiting bij Burgernet en NL-alert blijven we aandacht vragen. Buurtbemiddeling wordt, in daarvoor in aanmerking komende gevallen, in gezet. Het is belangrijk dat onze inwoners zich veilig voelen in hun woonomgeving.

Het is de verantwoordelijkheid van de gemeente om samen met inwoners en de betrokken instanties als politie en het Veiligheidsregio hiervoor zorg te dragen.

21

De gemeentelijke handhavers in de openbare ruimte vormen een belangrijk instrument in het gemeentelijke beleid op het snijvlak van leefbaarheid en veiligheid. De focus ligt nadrukkelijk niet alleen op handhaving en inzet van strafrechtelijke bevoegdheden. Aspecten als ‘zichtbaar zijn’, balans tussen preventie en repressie en een verbindende proactieve houding richting burgers en andere zorg- en veiligheidsprofessionals zijn minstens zo belangrijk. Wij stimuleren derhalve bewustwording en nemen inwoners mee in ons veiligheidsbeleid. Zo worden er samen stappen gezet om ondermijnende criminaliteit aan te pakken. • Wij zetten in op het vergroten van het bewustzijn én zelfredzaamheid van inwoners, ondernemers, instellingen en andere betrokkenen op het terrein van brandveiligheid Er wordt invulling gegeven aan het programma ‘Brandveilig Leven van de Veiligheidsregio’. De kennis en het verantwoordelijkheidsbesef van burgers, ondernemers, instellingen en andere betrokkenen op het terrein van brandveiligheid, willen we vergroten en de gewenste gedragsverandering realiseren. Dit wordt bereikt door onder andere het geven van voorlichting over brandveilig bewustzijn. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van informatieavonden, artikelen in het gemeentelijk huis-aan-huisblad of social media, woningchecks en lespakketten.

Ook wordt aandacht besteed aan de zelfredzaamheid van inwoners en ondernemers door hen de kennis en handvatten te geven, zodat zij in geval van brand of crisis hun eigen veiligheid kunnen waarborgen. Door aan te sluiten bij bestaande acties en projecten zoals Veilig Ondernemen en bewustwordingsacties vanuit Rijk, geven wij aandacht aan het vergroten van de zelfredzaamheid van inwoners. • Bij calamiteiten zal de gemeente samen met (veiligheid)partners adequaat handelen, ondersteuning en hulp bieden Op het gebied van crisisbeheersing is de gemeente Bergeijk zo goed mogelijk voorbereid op incidenten die zich voor kunnen doen binnen de gemeentegrenzen. Dit door middel van het investeren in het opleiden en trainen van de crisisfunctionarissen en het organiseren van (ramp-)oefeningen. Een incident van enige omvang kan echter door een gebrek aan voldoende mensen en middelen niet zelfstandig door één gemeente worden aangepakt. Dat maakt samenwerking in regionaal verband tussen gemeenten noodzakelijk. Bij calamiteiten wordt steeds tot het uiterste ingespannen om getroffen burgers/bedrijven daar waar mogelijk met raad en daad bij te staan. Deze samenwerking - ook buiten de landsgrenzen - zal de komende jaren worden geïntensiveerd.

Bureau Bevolkingszorg (onderdeel van de VRBZO) wordt doorontwikkeld, zodat de kwaliteit van de crisisbeheersing en rampenbestrijding ook in de toekomst gewaarborgd blijft. Gemeentelijk beleid • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

Regionaal Veiligheidsplan Oost-Brabant 2023-2026 Deelplannen gemeentelijke processen 2013 Regionaal Crisisplan 2024-2027 Integraal Veiligheidsplan De Kempen 2023-2026 Regionaal risicoprofiel 2015-2018 Evenementenbeleid 2016 Nota Integraal Horecabeleid 2011 BIBOB beleid 2018 Prostitutiebeleid 2000 Coffeeshopbeleid 1997 Damoclesbeleid 2022 Preventie en handhavingsplan alcohol 2019-2022 Beleidsnota aanpak wild crossen 2013 Meerjaren Handhavingsprogramma 2021-2024 Beleidsnota huiselijk geweld 2008 Beleidsregels ten aanzien van slipjachten 2017 Alcohol en Horecasanctiebeleid gemeente Bergeijk 2015 Sluitingsuurbeleid horecabedrijven 2022 Terrassenbeleid 2019 22

Ontwikkelingen •

De meest recente crisis die we met onze partners moeten managen is de vluchtelingen crisis. We spannen ons in om conform regionale afspraken onderdak te bieden aan vluchtelingen uit Oekraïne. Het is helaas niet mogelijk om vooraf een inschatting te maken van de daaraan gerelateerde kosten daar het onduidelijk is hoe lang (en in welke omvang) deze crisis voortduurt. De Rijksoverheid compenseert de gemeenten in de gemaakte kosten.

Verbonden partijen • •

Veiligheidsregio Brabant Zuidoost Zorg- en Veiligheidshuis Brabant Zuidoost

Wat gaat het kosten? Taakveld 1: Veiligheid

Rekening 2022

Bedragen in € 1.000 a Lasten b Baten c Saldo taakveld excl mutaties reserves (c= b-a) d Mutaties reserves storting e Mutaties reserves onttrekking f Saldo taakveld (f = c-d+e)

Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2023 2024 2025 2026 2027 na wijziging 2.831 2.232 2.218 2.111 2.111 2.110 1.685 110 110 3 3 3 -1.146 -2.122 -2.108 -2.108 -2.108 -2.107 0 860 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 -1.146 -2.982 -2.108 -2.108 -2.108 -2.107

Beleidsindicatoren Naam Indicator Verwijzingen Halt Winkeldiefstallen Geweldsmisdrijven Diefstallen uit woning Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)

Eenheid Verwijzingen Halt per 1.000 jongeren Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners

Bron Bureau Halt CBS CBS CBS

Aantal per 1.000 inwoners

CBS

Peiljaar < 25.000 Bergeijk 2022 8,0 6,0 2022 0,7 0,3 2022 2,7 2,6 2022 1,2 1,6 2022

4,3

3,4

23

Portefeuillehouder Wethouder M. Kuijken

Taakveld 2 Verkeer en vervoer

Wat willen wij bereiken en wat gaan wij doen?

Beleid

Mutaties t.o.v. vorige programmabegroting

Verbonden partijen

Ontwikkelingen

Beleidsindicatoren 24

Wat gaat het kosten?

Taakveld 2: Verkeer en vervoer Wat willen wij bereiken en wat gaan wij doen? •

Het verbeteren van de verkeersontsluiting van de gemeente ten behoeve van een goede bereikbaarheid en doorstroming van het verkeer Een goede bereikbaarheid stelt mensen in staat mee te doen in de samenleving. Tevens draagt het bij aan verbetering van onze omgeving. De bereikbaarheid voor zowel auto, fiets, openbaar vervoer als voetganger is als uitgangspunt meegenomen in de Gemeentelijke Visie Mobiliteit (verder: ‘GVM’).

Gebiedsakkoord Grenscorridor N69 Als verdere realisatie van het Gebiedsakkoord Grenscorridor N69 is het fietspad langs de Broekhovenseweg (gedeelte tot aan de Zeven Fonteinen) in voorbereiding en wordt momenteel de herziening van het bestemmingsplan doorlopen. Daarnaast wordt het laatste stukje grond dat nodig is voor de realisatie van het fietspad en verplaatsing van de weg verworven. In 2024 kan naar verwachting het laatste gedeelte van de Zeven Fonteinen tot de Volmolen worden gerealiseerd. Tevens wordt in het in het kader van ‘werk met werk maken’ de Nulplusmaatregelen van de N69 in de omgeving van Riethoven verder uitgewerkt. Een aantal van deze maatregelen zal gedurende het groot onderhoud worden opgepakt en een aantal maatregelen houdt verband met de realisatie van de F67 – De Kempenroute. Schaalsprong Brainport Eindhoven De omgeving kent een grote ontwikkeling. Op diverse beleidsvelden, waaronder mobiliteit, wordt de komende jaren ingezet op een mobiliteitstransitie. In het kader van de schaalsprong is de regio een Brainportdeal aangegaan met de Provincie en het Rijk. Dit leidt tot een grote bijdrage van het Rijk en de Provincie van circa € 1 miljard. Daarnaast zullen ook de regio en het bedrijfsleven bijdragen in dit verhaal. De bijdrage van de regio bestaat uit twee onderdelen.

Ten eerste draagt de regio bij aan het KTM Randweg A2 om mobiliteitshubs en nieuwe fietsverbindingen te realiseren. Uw raad heeft op 4 juli 2023 het KTM Randweg A2 vastgesteld en daarmee de middelen gealloceerd als bijdrage aan dit pakket. De middelen hiervan zijn in deze begroting opgenomen. Als tweede zit de regionale bijdrage in de gebiedsopgave Multimodale Knoop/station Eindhoven Centraal. Dit betreft onder andere het verbeteren van het busstation Neckerspoel in Eindhoven. De regio draagt aan dit project € 67,5 miljoen bij, waar Eindhoven 2/3 gedeelte van financiert. Het overige deel wordt door de regio bijgedragen naar rato van inwoneraantal. De gevraagde bijdrage vanuit de gemeente Bergeijk betreft circa € 800.000,-. De gemeentelijke bijdrage wordt gevraagd via een raadvoorstel: Regionale bekostigingssystematiek, welke in een apart raadsvoorstel aan uw raad in september is voorgelegd. De bijdrage van de gemeenten worden uitgesmeerd over een periode van tien jaar, namelijk tussen 2024 en 2034. Bereikbaarheidsagenda, Brainport Duurzaam Slim Verbonden Op 23 juni 2016 is de Bereikbaarheidsagenda ondertekend door de wethouders van de 21 deelnemende gemeenten. De Bereikbaarheidsagenda is een adaptief programma dat loopt tot en met 2028. Dit zorgt ervoor dat op basis van nieuwe ontwikkelingen en inzichten de maatregelen en programmering daarvan bijgesteld kunnen worden.

Gemeente Bergeijk werkt op het gebied van de Bereikbaarheidsagenda intensief samen binnen de subregio’s De Kempen en Zuid, met als doel de samenwerking in deze gebieden te versterken en gezamenlijke standpunten in te kunnen nemen bij gezamenlijke belangen die er spelen. Een van de gezamenlijke belangen is de doorstroming van de A67 traject Belgische grens – de Hogt. Als subregio’s Kempen en Zuid blijven wij aandacht vragen voor de doorstroming op dit wegvak. De belangrijkste mobiliteitsvraagstukken zijn opgenomen in de Mobiliteitsstrategie de Kempen, welke onderdeel is van de Bereikbaarheidsagenda. De Kempische inbreng in de Bereikbaarheidsagenda is in het najaar van 2017 vertaald in de Mobiliteitsstrategie De Kempen welke in december 2020 is geactualiseerd en vastgesteld in de 25

gemeenteraden van Bergeijk, Bladel, Eersel en Reusel-De Mierden. In de Mobiliteitsagenda zetten de Kempengemeenten in op de volgende onderdelen: • Fietsen • Openbaar vervoer • Wegen • Smart. Voorbeelden hiervan zijn de voorbereidingen omtrent een mogelijke mobiliteitshub in de gemeente Eersel en voorbereiding omtrent de fietsverbinding F67 De Kempenroute. De Kempengemeenten werken met deze Mobiliteitsstrategie op subregionaal niveau samen. Daarnaast is Gemeente Bergeijk agenda-lid binnen de subregio Zuid, waarin de gemeenten Bergeijk, Cranendonck, Heeze-Leende, Valkenswaard, Waalre, Weert en Nederweert samenwerken. Naar aanleiding van de eerder genoemde schaalsprong Brainport Eindhoven wordt de Bereikbaarheidsagenda geactualiseerd en nader uitgewerkt in een MRE-Breed mobiliteitspakket. Tijdens de omgevingsdag van juli 2023 is besloten dat de portefeuillehouder Mobiliteit en Innovatie verantwoordelijk is voor het opstellen van dit regionale mobiliteitspakket in samenhang met de mobiliteitsvisie. Taken hierin zijn het monitoren van de effecten van de mobiliteitstransitie en het in samenhang brengen van de integrale opgave.

Fietsen In de zomer van 2023 is een bestuursovereenkomst getekend waarin afspraken zijn gemaakt omtrent de vraag hoe de verdere realisatie van de fietspaden Reusel – Stedelijk gebied en Bergeijk Stedelijk gebied worden vormgegeven, gefinancierd en gerealiseerd. In de komende jaren zullen de betrokken gemeenten en de provincie Noord-Brabant de uitvoering van de fietsroute F67 – De Kempenroute verder oppakken. Openbaar vervoer De Kempengemeenten voeren een gezamenlijk onderzoek uit naar het verbeteren van het openbaar vervoer binnen de Kempen. Onderdeel hiervan is een HOV-verbinding vanuit Veldhoven die wordt doorgetrokken naar Bladel en Reusel, het verbeteren van de verbinding Reusel – Tilburg en het verbeteren van de openbaar vervoer-verbinding Bergeijk – Eersel. De uitkomsten van dit onderzoek worden meegenomen in de nieuwe Concessie Openbaar vervoer welke de komende jaren zal worden opgestart. Wegen De Kempengemeenten blijven een gezamenlijk lobby voeren voor de verbetering van de doorstroming A67, N284 en N69 Zuid. Smart In 2023 en 2024 worden pilots gedraaid in het kader van het project ‘’Ff’kes meerijden’’. De insteek van het project gaat over het aanbieden van andere vervoersmogelijkheden dan de eigen auto. Door middel van liftzuilen wil de gemeente burgers een ander alternatief geven voor het gebruik van de eigen auto.

Tijdens deze pilotperiode in Luyksgestel en Weebosch liftzuilen geplaatst. Gemeentelijke Visie Mobiliteit In 2022 is de Gemeentelijke Visie Mobiliteit (verder: ‘GVM’) en de Fietsambitie geactualiseerd. De belangrijkste basis voor de komende jaren bestaat uit: • Mobiliteitstransitie • Risico gestuurde aanpak • Gedragsverandering Daarnaast is samenwerking binnen de regio en de Kempengemeenten van groot belang en wordt ingezet op een goede samenwerking met de provincie Noord-Brabant.

26

Fietsambitie Met de gemeentelijke fietsambitie wordt ingezet op een kwalitatief goed netwerk van fietspaden tussen de kernen en buurgemeenten, de regio en met het stedelijk gebied. Met de actualisatie van het beleid en de herijking van de Fietsambitie zijn voor de komende jaren de volgende fietsverbindingen voor Bergeijk van belang: • Fietsverbinding Walik – Steensel (aanleg 2024) • Fietsverbinding Kempervennen (tijdelijk on hold in afwachting van plannen Eurocircuit Valkenswaard) • Fietsverbinding Witrijt (lage prioriteit, in het kader van onderhoud is de verbinding wel geoptimaliseerd) • F67 De Kempenroute, fietsverbinding Bergeijk – Stedelijk gebied (uitvoering 2024-2026) • Fietsverbinding Borkelsedijk (Bergeijk – Borkel en Schaft) • Fietsverbinding Kruisboomweg (Luyksgestel – Neerrijt). De focus ligt thans op de realisatie van de F67 in de periode 2024-2027. • Het verbeteren van de verkeersveiligheid Het uitgangspunt is een veilige verkeerssituatie. Iedereen moet zich veilig op de fiets, per auto en te voet binnen de gemeente kunnen verplaatsen. In het kader van herinrichtingsprojecten en groot onderhoudsmaatregelen wordt, gezien de risico-gestuurde aanpak, ingezet op maatregelen om de kans op ongevallen zo veel mogelijk te beperken.