BErgeijkENERGY evaluatie 2023 en uitvoeringsprogramma2024

Opbrengsten

Energiebesparing bij huishoudens met energiearmoede

1.9

De Groene Zone Isoleren (DGZ-I) Uitvoeringsprogramma 2024

30

Korte omschrijving en doel project

De Groene Zone Isoleren omvat een integraal advies, het aanbrengen van isolatiemaatregelen en eventueel een lening. Het project is uitsluitend bedoeld voor particuliere woningeigenaren (geen VvE's of particuliere verhuurders). Bij de integrale scan levert een adviseur een duurzaamheidsadvies voor de hele woning, inclusief verduurzamingsmaatregelen die niet binnen dit project vallen, zoals een warmtepomp. Dit energieadvies moet handelingsperspectief bieden aan de deelnemer. Veel particuliere woningeigenaren geven aan dat zij willen investeren in het isoleren van hun huis. Maar zij stuiten op een aantal drempels waarvan het uitzoekwerk, de administratieve handelingen, de financiën en het zelf organiseren van het onderhoud de belangrijkste zijn. Deze bezwaren worden in het project weggenomen: de woningeigenaar wordt volledig ontzorgd. De gemeente ontzorgt de bewoner door op te treden als contractpartner. Het doel is om in de periode 2023-2027 een deelname van 277 woningen te bereiken. In de 2e periode 2027-2030 willen we wederom 277 woningen bereiken. Zo doelen we op 554 deelnemende woningen in 2030.

Resultaten 2023

In januari 2023 heeft de Raad van Bergeijk ingestemd met deelname aan dit project. Op 1 mei waren 19 gemeenteraden van de 21 MRE gemeenten akkoord en was de inkoopstrategie vastgesteld. Hierna is het aanbestedingstraject opgestart door de projectgroep vanuit de MRE. De definitieve gunning wordt eind 2023 verwacht.Tijdens de afgelopen opstartfase van dit project zijn een aantal zaken naar boven gekomen waarmee we rekening moeten houden, als volgt: Soorten Management Plan (SMP) Een aanvullend en voorwaardelijk onderdeel is het opstellen van een Soorten Management Plan (SMP) om te zorgen dat het op peil houden van de populatie van de beschermde diersoorten geborgd wordt. Dit is voor de meeste gemeenten een nieuw onderdeel. De MRE zal de lokale gemeenten ondersteunen bij de aanbesteding voor het opstellen van een SMP (opstellen richtlijn/aanbeveling). (zie project 1.10) Subsidieregeling duurzame energie voor particulieren gemeente Bergeijk Woningeigenaren kunnen in Bergeijk subsidie krijgen voor het nemen van duurzame maatregelen. Deze subsidie komt bovenop de subsidie die zij kunnen krijgen van het Rijk (ISDE). De opzet van de Groene Zone Isoleren is erop gericht om de woningeigenaar zoveel mogelijk te ontzorgen. Het energieadvies wordt zodanig vormgegeven dat hiermee eenvoudig een aanvraag voor een ISDE subsidie kan worden gedaan.

Het grote verschil met de Rijksregeling is dat in Bergeijk de subsidie vooraf moet worden aangevraagd. Omdat wij daarmee een uitzondering zijn in de MRE gemeenten is het lastiger om dit in het adviestraject op te nemen. Dit is één van de redenen waarom er een wijziging van de subsidieregeling wordt voorgesteld aan de Raad. De subsidie zal daarbij achteraf kunnen worden aangevraagd (zie ook project 1.6) Specifieke Uitkering (SpUk) Lokale Aanpak Isolatie Vanaf 1 maart is het mogelijk om als gemeente een aanvraag te doen voor een Specifieke Uitkering (SpUk) Lokale Aanpak Isolatie. Hiermee kan een eigen isolatieprogramma voor koopwoningen opgezet worden. Doel is om eigenaren van slecht geïsoleerde woningen die moeite hebben hun woning te verduurzamen te ondersteunen. Voor elke gemeente is een uitkering beschikbaar voor 2023 en 2024. In totaal kan er voor € 515.380 worden aangevraagd voor 353 woningen. Per woning kan €1460,worden aangevraagd. De woning moet een label D,E,F,of G en een WOZ waarde onder de €429.300 hebben. De ontvangen middelen kunnen worden ingezet tot uiterlijk tot 31 december 2026. We willen de woningeigenaren die aan de Groene Zone Isoleren deelnemen en binnen de doelgroep vallen een korting geven van maximaal €1000,- op de te nemen maatregelen. Deze korting is onafhankelijk van de subsidie die zij kunnen krijgen

Uitvoeringsprogramma 2024

31

vanuit RVO en de gemeente Bergeijk. Het benodigde budget voor deze korting gaan we in 2023 aanvragen op de SPUK Lokale aanpak isolatie. Uitvoering 2024

In 2024 gaan we starten met het aanbieden van de Groene Zone Isoleren aan woningeigenaren. Tegelijkertijd gaan we een aantal zaken die tijdens de afgelopen opstartfase van dit project naar boven kwamen waarmee we rekening moeten houden oppakken, te weten: Soorten Management Plan (SMP) en ondersteuning doelgroep bij klantreis De Groene zone isoleren (zie project 1.8). Uitvoeren van dit project houdt ook in dat we nog meer aandacht gaan geven in onze communicatie aan isoleren.

Opbrengsten

277 woningen isoleren met 1 of 2 maatregelen zal naar verwachting 400.000 kg CO2 besparing opleveren.

1.10

Soorten Management Plan (SMP)

Korte omschrijving en doel project

Volgens de wet is het verboden om verblijfplaatsen van vogels of vleermuizen te beschadigen en te vernielen, of deze soorten te doden. Het zomaar isoleren van spouwmuren of daken zonder rekening te houden met deze dieren mag dus niet. Een aanvullend en voorwaardelijk onderdeel bij het starten van de Groene Zone Isoleren is het opstellen van een Soorten Management Plan (SMP) om te zorgen dat het op peil houden van de populatie van de beschermde diersoorten geborgd wordt. Ook particuliere woningeigenaren hebben baat bij een gemeentelijk SMP, zij hoeven hierdoor geen individueel ecologisch onderzoek uit te voeren dat tijdrovend en erg kostbaar is. Daarbij kunnen VvE’s en woningcorporaties ook gebruik maken van een gemeentelijk SMP zodra deze geldt. De MRE ondersteunt de lokale gemeenten bij de aanbesteding voor het opstellen van een SMP (opstellen richtlijn/aanbeveling). Het Rijk heeft aangekondigd dat het kabinet dit jaar € 40 miljoen (landelijk) beschikbaar stelt voor de versnelling van natuurinclusief isoleren en te werken aan een SPUK-regeling waarmee provincies gemeenten kunnen stimuleren een SMP op te stellen. Naar verwachting kunnen gemeenten dan vanaf januari 2024 een subsidieaanvraag doen.

Resultaten 2023

Samen met de MRE en de provincie Brabant onderzoeken we de mogelijkheden van een pre-SMP en de subsidiemogelijkheden

Uitvoering 2024

Opstellen van een pre-SMP

Opbrengsten

Gebiedsgericht SMP

1.11

De Groene Zone Zonnepanelen

Korte omschrijving en doel project

Tot eind 2022 werden door De Groene Zone Zonnepanelen (DGZ-Z 1.0), een regionaal samenwerkingsproject tussen 12 MRE-gemeenten en een serviceprovider bijna 4.750 particuliere woningen middels een ontzorgingsaanbod voorzien van zonnepanelen. Deelnemers werden meteen eigenaar van de zonnepanelen en betalen de voorinvestering in 15 jaar terug. De mooie resultaten van dit zonnepanelenproject en de onafhankelijkheid en betrouwbaarheid van de MRE-gemeenten als organisator zijn de aanleiding voor een vervolg van dit project. Voor Bergeijk geldt dat zij niet eerder heeft deelgenomen aan de Groene Zone Zonnepanelen. De raad heeft door een motie in 2018 het college gevraagd of deelname aan de Groene Zone Zonnepanelen alsnog mogelijk was. Dat was toen niet mogelijk. Nu is er wel een moment om alsnog in te stappen. De Groene zone zonnepanelen past bij de ambitie uit de Transitievisie warmte (2021). Hierin is het streven vastgelegd dat 70% van de elektriciteitsbehoefte van de gebouwde omgeving wordt voorzien in zonne-energie van daken in 2030. De Groene Zone Zonnepanelen biedt een PV-installatie tegen passende financiële voorwaarden en ontzorging voor: -

woningeigenaren “met een smalle beurs en beperkte leenruimte” woningeigenaren, die belemmeringen ervaren en ontzorgd willen worden. Uitvoeringsprogramma 2024

32

-

VVE-eigenaren die een PV-installatie willen.

Er zal met een apart Raadsvoorstel om een akkoord van de raad worden gevraagd. Uitvoering 2024

Voorbereiden en opstarten van het Groene Zone Zonnepanelenproject

Opbrengsten

n.t.b.

b. Duurzame gebouwen gemeente (Publieke dienstverlening) 1.12

Openbare verlichting LED in 8 jaar vervangen, energie besparen

Korte omschrijving en doel project

Vanaf 2018 tot en met 2025 wordt jaarlijks een gedeelte van het areaal openbare verlichting verled. Daarvoor is een budget van € 200.000,- per jaar vrijgemaakt.

Betrokken partijen

Nobralux, aannemer

Resultaten 2023

Het areaal openbare verlichting bestaat momenteel uit 5908 armaturen. Het energieverbruik lag in 2012 op ongeveer 840.000 kWh per jaar, op basis van het toenmalige areaal. Door de omvorming verwachten wij dit terug te kunnen dringen naar 300.000 tot 350.000 kWh per jaar. Tot en met uitvoeringsjaar 2022 zijn 4549 armaturen verled (=77%). Dit is het totaal van zowel de uitgevoerde vervangingsplannen, nieuwe plaatsingen en vervangingen binnen onder meer de focus projecten. In 2023 worden 109 lampen en armaturen vervangen. Daarmee komt het totaal na uitvoeringsjaar 2023 op 4658 led armaturen (=79%) Daarnaast wordt er gebruik gemaakt van slim energiemanagement. Dit betekent slim schakelen en afwijken van het standaard nachtschakelen zoals door de netbeheerder wordt aangeboden en/of het reduceren van het lichtniveau door dimtechnieken. Ook dit is inmiddels op 75% van de armaturen van toepassing. Gelijktijdig met de vervanging van armaturen wordt ook de schakeling aangepast.

Uitvoering 2024

In 2024 zal er weer een gedeelte van het areaal van de verlichting worden vervangen. Op basis van het concept plan worden in 2024 ca. 300 armaturen voorzien van een LED armatuur.

Opbrengsten

Op basis van het areaal openbare verlichting op peildatum 15-8-2023 is het verbruik over 2023 berekend op 528.489 kWh. Ten opzichte van 2013 is 40% stroom bespaard (883.315 kWh) en 400.000 kg CO2.

1.13

Gemeentelijke gebouwen energiebesparing

Korte omschrijving en doel project

Omvormen van de gemeentelijke gebouwen tot energieneutrale gebouwen voor wat betreft het onderdeel energiebesparing.

Betrokken partijen

Gemeente

Resultaten 2023

In de periode 2017 – 2022 zijn diverse duurzaamheidsmaatregelingen getroffen bij onze gemeenschapshuizen (de Rietstek, de Buitengaander, Den Eijkholt, Terlo, ’t Sant en de Kattendans), het Aquinohuis Bergeijk en ons eigen gemeentehuis. Denk hierbij onder andere aan de plaatsing van zonnepanelen (indien mogelijk), led verlichting, naisolatie en de plaatsing van HR+ glas. Dankzij deze investeringen zijn de meest voor de hand liggende zaken inmiddels bij deze accommodaties opgepakt. Deze investeringen dragen bij aan een beter comfort en een lagere energierekening. In onderstaand overzicht is per accommodatie het huidige energielabel aangegeven.

Uitvoeringsprogramma 2024

33

(*) Gemeenschapshuis de Rietstek wordt de komende periode voorzien van zonnepanelen en airco’s. Hierdoor is de verwachting dat het energielabel zal verbeteren. Om een volgende stap te zetten hebben we in 2022 onderzocht wat de mogelijkheden zijn om met de hedendaagse technologische ontwikkelingen verder te verduurzamen en op termijn van het aardgas af te gaan. In 2023 hebben we vervolgens een investeringsraming opgesteld. Op basis van het onderzoek naar aardgasloze accommodaties en de opgestelde investeringsraming hebben we een visie opgesteld, hoe we de komende jaren kunnen werken aan het verder verduurzamen van de gemeentelijke gebouwen. Te beginnen met de buitensportaccommodaties en vervolgens mogelijk de gemeenschapshuizen en de binnensportaccommodaties. Het verduurzamingsplan is voorgelegd aan de gemeenteraad (juli 2023) en zij hebben hierover vervolgens een positief besluit genomen. Er zijn financiële middelen beschikbaar gesteld waarmee we een extra impuls kunnen geven aan het in eerste instantie verduurzamen van de buitensportaccommodaties. Het verduurzamingsplan wordt zoveel als mogelijk geïntegreerd met het reguliere beheerplan. Naast het ontwikkelen van een duurzaamheidsplan hebben we ook een aantal onvoorziene projecten in het kader van verduurzaming bij gemeentelijke accommodaties uitgevoerd.

Op het daken van de gemeentewerf en de Hunnebergen worden in het najaar zonnepanelen geplaatst. De Muziekschool is helemaal verled. Uitvoering 2024

In Bergeijk hebben we de beschikking over diverse accommodaties welke nog verder verduurzaamd kunnen worden. Accommodaties waar de gemeente eigenaar van is of anderzijds een rol heeft op het gebied van beheer en onderhoud. Gezien de noodzaak om fossiele brandstoffen te vervangen door duurzamere alternatieven heeft de gemeenteraad voor de gemeentelijke basissportaccommodaties hiervoor al budget beschikbaar gesteld. In de periode 2023-2026 gaat hieraan uitvoering gegeven worden. Bij de overige accommodaties wordt uitgegaan van de activiteiten, zoals opgenomen in het reguliere onderhoudsplan. Op natuurlijke vervangingsmomenten wordt uiteraard gekeken naar verduurzaming, denk hierbij aan het toepassen van extra isolatie bij een dakrenovatie en het aanbrengen van HR++ beglazing in plaats van enkele beglazing. Maar ingrijpende verduurzamingsmaatregelen, zoals het vervangen van gasgestookte installatie voor een alternatief of het aanbrengen van zonnepanelen is hierin niet meegenomen. Om bij de overige accommodaties te kiezen voor een duurzame oplossing, denk hierbij aan een warmtepomp in plaats van een HR-cv ketel en/of boiler stellen we voor om hiervoor budget op te nemen in de begroting. Op de planning van 2024 staan al zonnepanelen voor Get Praut en een hybride warmtepomp voor De Drie Eiken.

Opbrengsten

Besparing op gas- en elektriciteitsverbruik en een lagere energierekening.

1.14

Verduurzamen basissportvoorzieningen

Korte omschrijving en doel project

Om de transitie van fossiele warmtebronnen, zoals de traditionele cv-ketel, naar aardgasvrije alternatieven zoals warmtepompen mogelijk te maken investeren we in verduurzaming van de sportaccommodaties volgens een maatwerkplan per accommodatie. Het doel is om elke accommodatie zoveel mogelijk te verduurzamen met de kennis van nu. Deze investering draagt ook bij aan lagere verbruikskosten.

Betrokken partijen

Gemeente, sportverenigingen Uitvoeringsprogramma 2024

34

Resultaten 2023

In de periode 2017 – 2022 zijn al diverse duurzaamheidsmaatregelingen getroffen bij onze Bergeijkse verenigingen. Denk hierbij onder andere aan de plaatsing van zonnepanelen, led verlichting binnen, na-isolatie en de plaatsing van HR+ glas. Dankzij deze investeringen zijn de meest voor de hand liggende maatregelen uitgevoerd. Voor de verdere verduurzamingsstappen zijn de gemeentelijke basissportvoorzieningen met een eigen accommodatie onderzocht. Voor elke accommodatie is een maatwerkplan opgesteld. Na uitvoering van dit plan zijn de accommodaties toekomstbestendig.

Uitvoering 2024

We willen in de uitvoering starten met onze sportverenigingen (voetbal, tennis, korfbal). Hun energierekening steeg het hardst vanwege het douchegebruik, bovendien betalen zij de energierekening zelf. Uit gesprekken met de besturen van de voetbalvereniging is gebleken dat de voetbalverenigingen zo snel mogelijke willen starten met de voorbereidingen. Onze verwachting is dat in tijdvak 2023 en tijdvak 2024 de aanpassingen van de diverse sportverenigingen starten.

Opbrengsten

Besparing op gas- en elektriciteitsverbruik en een lagere energierekening.

2. Duurzaam Werken 2.1

Project stimulering verduurzaming bedrijventerreinen

Korte omschrijving en doel project

We stimuleren dat bedrijven in de gemeente Bergeijk een bijdrage leveren aan de energietransitie. Vanwege de netcongestie voor zowel teruglevering als afname van elektriciteit is het vestigings- en economisch klimaat in Bergeijk onder druk komen te staan. De vier Kempengemeenten werken samen met het Kempisch Ondernemers Platform (KOP) om de verduurzaming van bedrijventerreinen te stimuleren en een oplossing te vinden voor de congestie. Jan Rietdijk is vanuit het KOP als projectleider aangesteld om dit initiatief op te pakken. Het project wordt uitgevoerd op het bedrijventerrein de Waterlaat in Bergeijk, maar ook op het Kempisch Bedrijven Park (KBP) in gemeente Bladel loopt een vergelijkbaar project om oplossingen voor de congestieproblematiek te zoeken.

Betrokken partijen

Kempisch Ondernemers Platform (KOP), Alius Energy, Scholt Energy, Enexis, Rabobank, KempenEnergie, ondernemers op de Waterlaat, Kempengemeenten en Kempisch Bedrijven Park.

Resultaten 2023

In 2022 zijn een Stuurgroep en een Werkgroep opgericht, deze lopen nog steeds in 2023. De Stuurgroep bestaat uit bestuurlijke en ambtelijke vertegenwoordiging uit Bergeijk en Bladel, Scholt Energy, Alius Energy, KempenEnergie, Rabobank en de projectleider vanuit het KOP. De Werkgroep bestaat uit acht ondernemers op de Waterlaat, daarmee is ongeveer 80% van het elektriciteitsverbruik op de Waterlaat vertegenwoordigd. De deelnemende partners in de Werkgroep hebben in april 2023 een intentieverklaring getekend, waarmee uitgesproken wordt dat zij zich in zullen inspannen om tot oplossingen te komen voor de uitdagingen met betrekking tot netcongestie. Daarnaast hebben de deelnemende partners (inclusief de gemeente Bergeijk) een toezegging gedaan om een financiële bijdrage te leveren in het project. In de Werkgroep worden de mogelijkheden voor het omgaan met de congestieproblematiek besproken en delen ondernemers hun kennis en oplossingen. Als gemeente hebben we een faciliterende rol. In de Stuurgroep wordt de status van het project gedeeld, en blijven we op de hoogte van de status van het project op het KBP. Er sluit een technische partner aan bij het project. Deze partner voert metingen en berekeningen uit bij bedrijven op de Waterlaat, om een totaaloverzicht te krijgen van de verbruikte energie. Deze kennis wordt gebruikt om oplossingen toe te passen.

Eind 2023 willen we de eerste metingen doen. Er is een overeenkomst gesloten met KempenDuurzaam dat zij vijf energiescans uitvoeren bij bedrijven op de Waterlaat. De energiescan kan door bedrijven worden gebruikt om eerste verduurzamingsstappen inzichtelijk te krijgen. In 2023 heeft één energiescan plaatsgevonden. Er worden meer bedrijven geworven. Uitvoeringsprogramma 2024

35

We volgen een traject om subsidie aan te vragen voor dit project en het toepassen van de technische oplossingen, een subsidiepartner ondersteunt ons hierin. Uitvoering 2024

In 2024 zal worden gemeten, gemonitord en opgeschaald. Met behulp van de gegevens wordt inzichtelijk gemaakt hoe de energiestromen verdeeld zijn op de Waterlaat en wat de piekmomenten zijn. De verzamelde data zal leidend zijn in de vervolgacties. Doel is om het gezamenlijk verbruik zo in te richten dat alle bedrijven meer ruimte binnen hun huidige gecontracteerde aansluiting hebben. Naast het verbruik wordt ook gekeken naar de opties voor de opwek van duurzame energie bij bedrijven, en om opgewekte energie te delen tussen bedrijven. Het handelsplatform wat hiervoor nodig is en de juridische obstakels in wet- en regelgeving, moeten nog worden uitgewerkt. De volgende fase van het project is de uitrol van het werkende systeem naar andere bedrijventerreinen in de regio.

Opbrengsten

n.v.t.

2.2

Controles Informatie- en energiebesparingsplicht bedrijven

Korte omschrijving en doel project

Bedrijven met een verbruik vanaf 50.000kWh elektriciteit of 25.000 m3 aardgas per jaar hebben op grond van het Activiteitenbesluit milieubeheer de verplichting om energiebesparende maatregelen te nemen met een terugverdientijd van 5 jaar of minder. Daarnaast hebben zij sinds 1 juli 2019 de plicht tot het melden van deze energiebesparende maatregelen (informatieplicht).

Betrokken partijen Resultaten 2023

De Omgevingsdienst Zuidoost Brabant (ODZOB) heeft een ondersteuningsregeling ontvangen vanuit het Rijk om de werkzaamheden rond de controle van deze plichten uit te voeren voor gemeentes. Het Rijk heeft deze middelen t/m 2026 beschikbaar gesteld. De ODZOB spoort bedrijven die nog geen rapportage hebben ingeleverd aan om dat nog te doen, en doen controles of de energiebesparing wordt uitgevoerd. ODZOB In totaal hebben 129 bedrijven een rapportage ingediend volgens de informatieplicht. 71 bedrijven hebben aangegeven dat zij niet onder de informatieplicht vallen, omdat het energieverbruik lager is gelegen dan de gestelde grenswaarden. Uitgaande van een inschatting die is gemaakt door het Ministerie van EZK bij de start van het project (216 informatieplichtige bedrijven), betekent dit dat 93% zich heeft gemeld (wel/geen informatieplicht). De uitvoering van de versterkte uitvoering energiebesparings- en informatieplicht (Vue 3) loopt tot en met november 2023. Hiervoor is voor de gemeente Bergeijk een budget van € 18.151 gereserveerd voor de uitvoering van de werkzaamheden. Inmiddels is € 15.462 besteed en zijn 5 fysieke hercontroles, 8 administratieve hercontroles en 17 gevelcontrole voor identificatie uitgevoerd.

Uitvoering 2024

Voor 2024 wordt ingezet op de controle en handhaving op de energiebesparingsplicht. De ODZOB voert dit uit met de Specifieke Uitkering Toezicht en Handhaving Energiebesparingsplicht (SPUK-THE) die zij hiervoor hebben ontvangen. Bij bedrijven wordt gecontroleerd op basis van de al ingediende rapporten. Daarbij wordt gekeken naar de maatregelen en de mate van uitvoering van deze maatregelen zoals opgegeven door de bedrijven zelf. Het gaat in ieder geval om inventariserende controles, bedrijfsbezoeken, fysieke hercontroles, en het opstellen 1e en 2e waarschuwingsbrieven.

Opbrengsten

n.v.t.

2.3

Energielabel C verplichting Kantoorpanden

Korte omschrijving en doel project

Vanaf 1 januari 2023 moeten kantoorpanden minimaal een Energielabel C hebben, anders mag het kantoorgebouw niet meer worden gebruikt als kantoor. Deze verplichting geldt wanneer de gebruiksoppervlakte van de kantoorfuncties >50% van Uitvoeringsprogramma 2024

36

de totale oppervlakte van een gebouw is en/of wanneer de gebruiksoppervlakte van de kantoorfuncties >100m2 is. In de gemeente Bergeijk zijn 16 kantoorgebouwen die onder deze verplichting vallen. De ODZOB voert de controle hierop uit. Betrokken partijen

ODZOB, EZK

Resultaten 2023

In 2022 heeft de ODZOB de eigenaren van kantoorpanden (in totaal 16) die nog geen energielabel hebben of een energielabel slechter dan C hierover geïnformeerd. In 2023 heeft de ODZOB een hercontrole gedaan. De kantoorpanden die niet aan de label C verplichting voldoen, zijn nogmaals geïnformeerd. Daarna gaat de ODZOB over tot fysieke controles en uiteindelijk handhaving.

Uitvoering 2024

In 2024 zal de controle en handhaving verder uitgevoerd worden. Beginnend met een tweede waarschuwingsbrief, wordt vervolgens een fysieke controle uitgevoerd. De gemeente ontvangt middelen in het gemeentefonds voor de toezicht op de Energielabel C verplichting. Deze dekken de ondersteuningskosten van de ODZOB.

Opbrengsten

n.v.t.

3. Duurzame Mobiliteit 3.1

Laadpalen

Korte omschrijving en doel project

In 2019 is beleid opgesteld om elektrisch rijden en laden van elektrisch vervoer te stimuleren. In 2020 is gestart met de uitrol van laadvoorzieningen in de openbare ruimte. Er wordt een toename van elektrische auto’s verwacht. We verwachten dat de stijging vooral plaatsvindt bij huishoudens die een parkeergelegenheid op eigen terrein hebben. Voor inwoners die geen parkeermogelijkheid hebben op eigen terrein is het vanaf 2020 mogelijk om een aanvraag in te dienen voor een openbare laadpaal. Om te voorzien aan de groeiende vraag naar openbare laadpalen in de toekomst zijn we gestart met het plaatsen van openbare laadpalen voor inwoners en bezoekers.

Betrokken partijen

Vattenfall InCharge

Resultaten 2022/2023

Afgelopen jaren zijn er in de gemeente Bergeijk al diverse parkeerplekken gerealiseerd volgens het principe ‘paal volgt auto’. Hierbij worden laadpalen geplaatst op verzoek van particulieren die niet de mogelijkheid hebben om op eigen terrein te laden. De komende jaren blijven we hierin faciliteren. Daarnaast blijven we inzetten op het realiseren van algemene openbare laadvoorzieningen in de openbare ruimte. Inmiddels zijn in alle kernen laadvoorzieningen geplaatst. Daarnaast zijn inmiddels ook laadvoorzieningen bij sportparken in voorbereiding en worden mogelijkheden bekeken om snellaadvoorzieningen te realiseren bij onder andere de Jumbo in Bergeijk en de toekomstige locatie van de Albert Heijn. In principe wordt er één parkeerplek ingericht en bij veelgebruik wordt de tweede parkeerplek ook ingericht voor het opladen van elektrische auto’s. In onderstaande tabel wordt een overzicht gegeven van het gebruik van de laadpalen.

Uitvoeringsprogramma 2024

37

Uitvoering 2024

In 2023 en 2024 wordt verder onderzoek gedaan naar de uitbreiding van het laadnetwerk in de gemeente. Hierbij wordt ook gekeken naar het gebruik van de bestaande laadvoorzieningen. Daarnaast wordt gekeken of we nabij publieke voorzieningen en op industrieterreinen in extra laadvoorzieningen kunnen voorzien.

Opbrengsten

Een elektrische auto opgeladen met stroom uit stopcontact (grijs-groen mix) stoot per 12.000 km 1500kg minder CO2 uit dan een benzine auto. Het aandeel groene elektriciteit zal de komende jaren toenemen waarmee de besparing nog verder toeneemt.

3.2

Fietsambitie

Korte omschrijving en doel project

In de gemeentelijke visie Mobiliteit wordt met de fietsambitie hoog ingezet op de fiets. We zetten in op goede en comfortabele fietsroutes. Het doel is om de fiets een alternatief te laten zijn voor het autogebruik. De laatste jaren zijn grote stappen gemaakt in het uitvoeren van de fietsambitie, ook de komende jaren zullen we in blijven zetten op het realiseren van de fietsambitie waarbij de fietsverbinding van Bergeijk naar het stedelijk gebied als onderdeel van het regionale project F67 – De Kempenroute hoog op de agenda blijft staan.

Betrokken partijen

Iv Infra b.v., Beeckk Ruimtemakers

Resultaten 2022/2023

De fietsambitie gaat over de infrastructurele kant waarmee fietsgebruik gestimuleerd wordt. De afgelopen jaren zijn de volgende resultaten geboekt: -

Uitvoering 2024

Fietsverbinding Bergeijk – stedelijk gebied: o Eerste deel Broekhovenseweg uitgevoerd. o Laatste deel Broekhovenseweg (Zevenfonteinen - Volmolen) realisatie 2023 2024. o Ploegpad gereed. Fietspad Luyksgestel – Weebosch: Gerealiseerd. Fietsverbinding Eersel – Bergeijk: Gerealiseerd.

De volgende projecten staan op de planning: -

Fietsstraat Walik: in voorbereiding, realisatie 2024. Opstart vrij liggend fietspad Eikestraat en Broekhovenseweg (kom Walik tot aan Veldhovensedijk): voorziene realisatie 2025. Fietspad Walik – Steensel: in voorbereiding, mogelijke realisatie 2024. Fietsverbinding Kempervennen: Tijdelijk on-hold, in afwachting op ontwikkelingen Eurocircuit. Fietsverbinding Witrijt: Tijdelijk on-hold. Fietspad Kruisboomweg (toegevoegd): mogelijke realisatie 2024 – 2025. Fietsverbinding Broekhovenseweg: moet nog opgestart worden.

Opbrengsten

Minder gebruik van de auto zorgt voor een afname van de CO2-uitstoot.

3.3

Ff’kes meerijden / werkgeversaanpak

Korte omschrijving en doel project

Het doel is het bereikbaar houden van (economische) toplocaties door het ontwikkelen van vernieuwende, duurzame vervoersconcepten. Daarbij wordt ingezet op verschillende vormen van duurzaam vervoer in de reisgedragsverandering van werknemers. Dit doen we met pilots zoals Ff’kes meerijden en de werkgeversaanpak.

Betrokken partijen

Brainport Bereikbaar

Uitvoering 2024

In 2023 en 2024 zullen de eerste pilots van het project ‘Ff’kes meerijden’ lopen. Er komt een Ff’kes meerijden hub in de kern Luyksgestel en Weebosch, daarnaast ook in drie andere Kempendorpen. In 2024 verwachten we de eerste resultaten en kan worden bekeken of een Kempenbrede uitrol wenselijk is. Uitvoeringsprogramma 2024

38

De werkgeversaanpak is een project waarbij vanuit Brainport Bereikbaar, door middel van een mobiliteitsmakelaar bedrijven in de Kempen worden benaderd om actief mee te denken aan andere manieren om van en naar het werk te reizen en bijvoorbeeld mogelijkheden voor thuiswerken. Er wordt voor bedrijven inzichtelijk gemaakt welke voordelen fietsregelingen kunnen hebben en bedrijven worden hierbij begeleid. Daarnaast wordt inzichtelijk gemaakt wat fietsregelingen aan CO2 reductie oplevert en hoe het voor minder verzuimdagen zorgt. De werkgeversaanpak wordt verder uitgerold. Steeds meer werkgevers worden hierbij betrokken en een aantal Bergeijkse bedrijven zijn al aangehaakt. We werken toe naar een Kempenbrede uitrol van de werkgeversaanpak. Opbrengsten

Minder gebruik van de auto zorgt voor een afname van de CO2-uitstoot.

Uitvoeringsprogramma 2024

39

4. Duurzame gemeente 4.1

Verduurzamen dienstreizen door middel van elektrische auto’s

Korte omschrijving en doel project

Vanuit het voorbeeldgedrag van de gemeente is het wenselijk om het werk-werk verkeer op een duurzame manier uit te voeren. Dit kan door enerzijds meer op afstand te vergaderen maar ook door het gebruik van duurzame vervoersmiddelen. In andere Kempengemeenten is het al gemeengoed dat ambtenaren gebruik maken van elektrische vervoersmiddelen. Dit kunnen we ook in Bergeijk budgettair neutraal doorvoeren doordat de kosten gedekt worden door een vrijval van budget dienstreizen.

Betrokken partijen

Gemeente

Resultaten 2023

De aanschaf van elektrische auto’s is niet uitgevoerd in 2023. Bizob is een regionale aanbesteding aan het voorbereiden voor de levering van voertuigen aan gemeenten. Wij kunnen hierop meeliften. Hierdoor zal de aanschaf van elektrische auto’s mogelijk pas in het najaar 2023 of begin 2024 plaatsvinden.

Uitvoering 2024

Aanschaf elektrische auto’s

Opbrengsten

Een elektrische auto opgeladen met stroom uit stopcontact (grijs-groen mix) stoot per 12.000 km 1500kg minder CO2 uit dan een benzine auto. Het aandeel groene elektriciteit zal de komende jaren toenemen waarmee deze berekening nog gunstiger uitkomt.

4.2

Regionale Energie Strategie (RES)

Korte omschrijving en doel project

Als onderdeel van het Klimaatakkoord vraagt het Rijk iedere RES-regio om Regionale Energiestrategie (RES) op te stellen en te versturen om te kunnen doorrekenen. De RES van de Metropoolregio Eindhoven (MRE) is een samenwerking van 21 gemeenten, waterschappen de Dommel en Aa en Maas, provincie Noord-Brabant en Enexis Netbeheer. De gemeenten werken met elkaar samen via de subregio's de Peel, de Kempen, de A2-gemeenten en het Stedelijk Gebied Eindhoven. Eind 2021 is de Regionale Energiestrategie (RES) 1.0 vastgesteld voor de Metropoolregio Eindhoven (MRE).

Betrokken partijen

Stuurgroep, Programmateam, Provincie Noord-Brabant, Adviesgroep (o.a. BMF/ZLTO/TU/e), Waterschappen de Dommel en Aa en Maas; Enexis, Metropoolregio Eindhoven (21 gemeenten) en werkgroepen (energiesysteem/besparing/warmte/financiële participatie).

Resultaten 2023

Vanuit het Samenwerkings- en Uitvoeringsprogramma (S&UP) zijn verschillende werkgroepen, coalities en projecten ontstaan. Dit zijn concrete samenwerkingen waar gemeentes bij kunnen aanhaken om invulling te geven aan thema’s als besparing, warmte, energiesysteem, etc. In 2023 is ook de Voortgangsrapportage opgeleverd, waarin wordt gemonitord hoe het staat met de gestelde doelen en de uitvoering van de projecten in de regio.

Uitvoering 2024

Gezien de opgave van het Rijk om de RES’en tussentijds te herijken (RES 2.0/3.0/etc.) zijn we als regio nog niet klaar na vaststelling van de RES 1.0. De voortgangsrapportage geldt als een tussentijdse herijking. Nadat het is opgeleverd kan worden begonnen aan de RES 2.0.

Opbrengsten

RES Voortgangsdocument 2023

4.3

Opstellen Strategie en uitvoeringsorganisatie TVW

Korte omschrijving en doel project

Bergeijk moet in 2050 aardgasvrij zijn. In het klimaatakkoord is vastgelegd dat de gemeente de regierol krijgt. Deze nieuwe wettelijke taak wordt vastgelegd in (reeds aangekondigde) nieuwe wetgeving, zodat de gemeente in iedere buurt/wijk en op alle bedrijventerreinen kan aansturen op de warmtetransitie. Dit is een omvangrijke taak. Het Rijk heeft op 1 juni 2022 het beleidsprogramma ‘Versnelling Verduurzaming Uitvoeringsprogramma 2024

40

Gebouwde omgeving’ aangekondigd dat er flink meer middelen beschikbaar komen voor gemeenten om deze nieuwe wettelijke taken in te vullen. De programmamiddelen gaan daarmee in 5 jaar vervijfvoudigen. Voor Bergeijk betekent dit dat er tot 2030 ruim 6 miljoen beschikbaar komt om aan de uitvoer energietransitie te werken. Dit vraagt om een nieuwe visie op het programma en versterking van het uitvoeringsprogramma. Betrokken partijen

Gemeente

Resultaten 2023

We hebben in 2023 een start gemaakt met het opstellen van een visie en strategie voor het programma voor de gebouwde omgeving. In dit document zouden we beschrijven hoe we de extra middelen die het Rijk beschikbaar stelt voor de nieuwe wettelijke taken efficiënt kunnen inzetten. Echter bij de uitwerking van de strategie hoe wij de doelen voor Bergeijk in de energietransitie kunnen behalen is het programmaplan BErgeijkENERGY leidend. Al gauw blijkt dat het voor nu wat dubbel op lijkt. De middelen die wij inmiddels deels ter beschikking hebben zijn enerzijds gericht op het inzetten van personele capaciteit op klimaatmitigatie (Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE)). Hiervoor hebben we een voorstel gemaakt om extra capaciteit op verschillende projecten in te zetten. In de begroting van 2024 is dit zichtbaar in de kolom “Dekking uit regeling extern”. Deze middelen kunnen door gemeenten worden t/m 2027. Daarnaast gaan we in het najaar 2023 een aanvraag doen voor middelen uit het budget van de Specifieke Uitkering (SpUk) Lokale Aanpak Isolatie. Deze middelen zijn bedoeld voor het opzetten van een eigen isolatieprogramma voor koopwoningen. Wij willen de middelen deels inzetten voor de deelnemers in De Groene Zone Isoleren die een woning bezitten met een label D,E,F,of G en een WOZ waarde onder de €429.300.

De inzet van het resterende budget van de NIP gelden wordt later bepaald. Daarnaast hebben we ook middelen ter beschikking voor de aanpak van energiearmoede t/m 2025. De aanpak hiervan is te lezen bij project 1.8.

Uitvoering 2024

Uitvoeringsprogramma BErgeijkENERGY 2025

Uitvoeringsprogramma 2024

41

5. Hernieuwbare energie 5.1

Grootschalige zonne- en windenergie Bergeijk

Korte omschrijving en doel project

De Nederlandse overheid heeft als doel 55% minder CO2 uit te stoten in 2030 en 95% in 2050. Het Nederlandse klimaatakkoord vraagt gemeenten ook hun verantwoordelijkheid te nemen. Gemeente Bergeijk heeft het doel om in het jaar 2030 energieneutraal te zijn. Om dit te behalen is het, naast energiebesparing ook nodig om grootschalig duurzame energie op te wekken. Hiervoor is sinds 2020 het beleid- en toetsingskader voor grootschalige zonne- en windenergie in werking. In het samenwerkingsverband van de RES MRE is in de regio gezocht naar gunstige gebieden om grootschalige energieprojecten te realiseren. Bergeijk Zuid-West (“De Pielis”) is daarmee als voorkeursgebied aangewezen.

Betrokken partijen

Kempengemeenten, Provincie Noord-Brabant, Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO), Enexis/TenneT, Ministerie van EZK.

Resultaten 2023

Het voorkeursgebied was tot 2021 geopend voor het indienen van projectvoorstellen. Van de meerdere ingediende projectvoorstellen is gevraagd om tot één projectvoorstel te komen. Na de sluitingstermijn zijn er nog in totaal 2 projectvoorstellen overgebleven. Deze projectvoorstellen zijn door het deskundigenpanel (zie project 5.2 Organisatie deskundigenpanel) getoetst op basis van het vastgestelde beleidskader en de bevindingen zijn teruggekoppeld aan de initiatiefnemers. Vanwege de terugleverschaarste op het elektriciteitsnet hebben de initiatiefnemers ook een plan van aanpak opgesteld over de beoogde aansluiting op het elektriciteitsnet. Initiatiefnemers kregen twee maanden de tijd om de eerder ingeleverde projectvoorstellen aan te passen en opnieuw in te leveren bij de gemeente. In maart 2023 heeft het deskundigenpanel de aangepaste projectvoorstellen nogmaals beoordeeld. Bij deze tweede beoordeling scoorden beide projectvoorstellen nog onvoldoendes op het beleid- en toetsingskader. Daarom kregen de initiatiefnemers nogmaals drie maanden de tijd om de projectvoorstellen te verbeteren. In oktober 2023 vindt een derde en laatste beoordeling van de projectvoorstellen plaats. Het deskundigenpanel brengt een advies uit aan het college van B&W over de projectvoorstellen voor zoekgebied Bergeijk Zuid-West.

Het voorstel ligt naar verwachting in januari ter besluitvorming voor bij de gemeenteraad. Hoogspanningsverbinding Eindhoven-Zuid en Hapert De MRE faciliteert in samenwerking met een aantal gemeenten, waaronder Bergeijk, de opwaardering van de verbinding tussen hoogspanningsstations Eindhoven-Zuid en Hapert in samenwerking met Enexis en TenneT. Deze opwaardering zorgt in de regio voor een uitbreiding van de netcapaciteit, wat essentieel is voor de aansluiting van het zonne- en windpark op het elektriciteitsnet.

Uitvoering 2024

Begin 2024 wordt er een besluit genomen over welk projectvoorstel medewerking van de gemeente krijgt. Daarna zal de ruimtelijke procedure en gedetailleerde planvorming in de vorm van een projectMER opgezet worden. Ook moet er vergunning worden verleend voor dit project.

Opbrengsten

Eén windturbine bespaart circa 3.800.000 CO2 kg/jr (een moderne windturbine staat gelijk aan circa 15ha zonneveld). Eén hectare zonneveld bespaart circa 253.000 CO2 kg/jr

5.2

Organisatie/formatie deskundigenpanel en beoordeling projectvoorstellen

Korte omschrijving en doel project

Onderdeel van het project ‘grootschalige zonne- en windenergie in de Kempen’ is de formatie van een deskundigenpanel ten behoeve van de toetsing- en advies van ingediende projectvoorstellen vanuit initiatiefnemers. Het deskundigenpanel bestaat uit een combinatie van ambtelijke deskundigheid uit de gemeente (Voorzitter & Secretaris) in combinatie met vijf externe deskundigen in de onderwerpen ‘financiële participatie’, ‘landschappelijke inpassing’, ‘ruimtelijke ordening’, ‘energetische haalbaarheid’ en ‘ecologie’. In de toetsingskaders van het beleid is een uitgebreide toelichting op de benodigde expertise opgenomen. Uitvoeringsprogramma 2024

42

Betrokken partijen

Kempengemeenten (Bergeijk, Oirschot, Reusel-De Mierden), RVO, twaalftal externe specialisten.

Resultaten 2023

Het deskundigenpanel van gemeente Bergeijk heeft de twee projectvoorstellen (zie project 5.1 Grootschalige zonne- en windenergie Bergeijk) getoetst op basis van het beleid- en toetsingskader. Doordat beide projectvoorstellen nog onvoldoende scoorden, vindt er een derde en laatste beoordelingsronde plaats in oktober 2023. Daaruit volgt een advies aan het college van B&W.

Uitvoering 2024

In oktober 2023 is de derde en laatste beoordelingsronde van het deskundigenpanel. In 2024 zal het deskundigenpanel niet nogmaals worden opgeroepen.

Opbrengsten

n.v.t.

5.3

Subsidie duurzame energie 2022-2025, onderdeel duurzame opwekking / besparing gasgebruik

Korte omschrijving en doel project

De subsidieregeling duurzame maatregelen voor particuliere woningeigenaren is een financiële prikkel om inwoners te stimuleren hun woning klaar te maken voor aardgasvrij wonen. De subsidie werkt extra stimulerend in combinatie met het energieadvies van Kempenenergie. (Zie project 1.5 Advisering, stimulering en begeleiding van huiseigenaren). Het doel is 50 woningen p/j met besparingen op gas door gebruik warmtepomp, warmtepompboiler, zonneboiler en/of inductiekookplaat.

Resultaten 2023

De subsidieregeling loopt vanaf 2016. In de onderstaande grafiek is het verloop van de uitgevoerde “energieopwekkende” maatregelen zichtbaar.

Uitgevoerde maatregelen met subsidie 500 450 400 350 300 250 200 150 100 50 0

2017

2018

2019

2020

Zonnepanelen

Warmtepomp

Inductiekookplaat

Totaal

2021

2022

Zonneboiler

De stijging in het installeren van warmtepompen door woningeigenaren is in 2022 verder toegenomen, veroorzaakt door een hoge gasprijs. In 2022 zijn 199 aanvragen voor duurzame energieopwekkende en gas besparende maatregelen in het kader van de subsidieverordening duurzame energie voor particulieren gehonoreerd. Hiermee wordt voor ca. € 1.458.202 geïnvesteerd. Er wordt ca. €161.391 aan subsidie verstrekt, geraamd was € 50.000.

Op 1-9-2023 zijn er 122 ontvankelijke aanvragen voor “energieopwekkende” maatregelen. Totaal uit te keren subsidiebedrag na uitvoering: €102.811.- De Uitvoeringsprogramma 2024

43

verwachting is om ergens rond de €160.000 uit te komen. Dit hadden we in 2022 ook begroot. De genomen maatregelen in 1 jaar leveren tussen de 150.000 en 190.000 kg per jaar besparing CO2 op.

Uitvoering 2024

De subsidie doorzetten met een nieuwe subsidieverordening 2022-2025. Voor 2024 nemen we €160.000 op voor het verstrekken van subsidie.

Opbrengsten

Met deze subsidieregeling hopen we jaarlijks 34.500 kg/ CO2 per jaar extra te besparen.

6. Klimaatadaptatie 6.1

Uitvoering Klimaatadaptatiestrategie: campagne afkoppelen met regentonnen

Korte omschrijving en doel project

De klimaatadaptatiestrategie en uitvoeringsagenda is in de Raad van september 2021 vastgesteld. Eén van de activiteiten in de uitvoeringsagenda is het bewustzijn bij inwoners en partners vergroten met betrekking tot klimaatadaptatie, hiervoor is binnen BErgeijkENERGY budget gereserveerd. We willen dit doen met activiteiten met en voor inwoners met als doel het bevorderen van het bewustwordingsproces m.b.t. klimaatverandering en adaptatiemogelijkheden en met de inwoners hier direct iets aan doen.

Betrokken partijen

Ondernemers, Waterschap, inwoners, gemeente

Resultaten 2023

In 2022 zijn we gestart met het uitgeven van gratis regentonnen. We doen dit in de wijken waar voorlopig geen herinrichtingsprojecten van de gemeente plaatsvinden. In wijken met herinrichtingsprojecten kunnen inwoners immers gebruikmaken van een stimuleringsregeling afkoppelen. De campagne afkoppelen met regentonnen is na het succes van 2022 voortgezet in 2023 voor de kernen Riethoven, Westerhoven, ’t Loo en de Weebosch. Na een wervingsactie en selectie van de 240 winnaars van een regenton konden de deelnemers die waren ingeloot een regenton met afkoppelstartersset ophalen op twee dagen op de gemeentewerf. Hier kregen zij eerst een presentatie afkoppelen van een afkoppelcoach. Zij gaf uitleg over het doel van deze actie, de regentonnen en het afkoppelen van de regenpijp. De 340 inwoners die niet waren ingeloot ontvingen bericht en een bloemzaadkaartje per post, als bedankje voor de interesse in de regentonactie. Daarnaast hebben we deelgenomen aan de Keersop Middag georganiseerd door Waterschap de Dommel op 16 september. Vanuit de gemeente was er een stand met de afkoppelcoach en de mogelijkheid om een regenton te winnen.

Uitvoering 2024

In 2024 willen deze actie herhalen voor de kernen Bergeijk ’t Hof en Luyksgestel. In totaal gaat het dan om 4 avonden met afkoppelsessies en 490 regentonnen met afkoppelset. Daarnaast zetten we verder in op het onder de aandacht brengen van klimaatadaptatie bij inwoners door onze deelname aan operatie Steenbreek en acties die hieruit kunnen volgen. Voor de financiering van aanvullende acties kunnen we ook subsidie aanvragen bij Waterschap de Dommel. Uitvoeringsprogramma 2024

44

Opbrengsten

Het bewustzijn bij inwoners met betrekking tot klimaatadaptatie wordt vergroot. Met het afkoppelen van de regenpijp van 340 inwoners (winnaars van de regentonnen uit 2022 en 2023) wordt bij benadering 6.800.000 L regenwater afgekoppeld van het riool.

6.2

Ecologisch maaibeheer

Korte omschrijving en doel project

De 5 Kempengemeenten hebben samen een onderzoek laten doen in 2020 en 2021 naar de kansen voor ecologisch(er) bermbeheer met als doel verhoging van de biodiversiteit van flora en insecten. Ook goed voor de recreatieve beleving. Op basis van het beheerplan gaat iedere gemeente het beheer op onderdelen aanpassen. Het bermbeheer in Bergeijk wordt uitgevoerd door een groenaannemer (40%) en de eigen Buitendienst (60%). Het huidige bermbeheer belemmert veelal de ontwikkeling van kruiden en is vooral nadelig voor de insectenstand, waaronder wilde bijen. Met inzet van aangepast materieel, maaisel afvoeren en meer gefaseerd maaien ontstaan waardevollere bermen. Goed voor meer biodiversiteit en dat draagt bij aan de natuurlijke bestrijding van plaaginsecten, zoals de eikenprocessierups. De eigen Buitendienst kan een deel van het maaien blijven uitvoeren, mits het beschikt over passend werkmaterieel. De bestaande trekker is hiervoor geschikt.

Betrokken partijen

Gemeente

Resultaten 2023

Inzet van aangepast materieel, maaisel afvoeren en meer gefaseerd maaien. Het ontstaan van waardevollere bermen.

6.3

Klimaatadaptief bosbeheer

Korte omschrijving en doel project

In 2021 heeft de Raad ingestemd met een strategie Klimaatadaptatie als uitkomst van de klimaatdialoog voor onder andere het Buitengebied. Uit de stresstest komt: in de helft van het grondgebied is de vegetatie gevoelig voor verdroging als gevolg van lage grondwaterstanden. Het neerslagtekort stijgt van 210 tot 270 mm naar 300 tot 330 mm in 2050. Hiermee is het streven om in alle relevante gemeentelijke beleidsplannen, bijvoorbeeld bosbeheerplan klimaatadaptief handelen een plek te geven. Er is een rapport over Klimaatslim bos- en natuurbeheer gemaakt over de aanpak met klimaatmaatregelen voor de gemeentelijke bos– en natuurgebieden als bouwsteen voor een nieuw Beheerplan 2022 - 2032. De maatregelen om onder andere verdroging tegen te gaan volgens een landelijke ‘gereedschapskist’ en gericht op het tevens verkrijgen van provinciale- en rijkssubsidies. Uitgangspunt is een kostenneutraal beheer voor de komende 10 jaar, overeenkomstig het vorige beheerplan. Er is een inschatting gemaakt van de kosten en baten. In het kader van de uitvoeringagenda Klimaatadaptatie willen we ook onze inwoners en andere gebruikers van het buitengebied laten zien wat we als gemeente doen met onze bossen in het kader van klimaatadaptatie. Eind 2022 vindt omtrent dit onderwerp nog een raadsinformatieavond plaats.

Betrokken partijen

Gemeente

Resultaten 2023

Bosbeheer wordt uitvoeren met maatregelen om onder andere verdroging tegen te gaan.

Uitvoeringsprogramma 2024

45

7. Bijlage 2: Uitgebreide informatie ontwikkelingen op landelijk, provinciaal en regionaal niveau Figuur 1 in de inleiding geeft een schematisch overzicht van de van de verschillende beleidsstukken en ontwikkelingen van het afgelopen jaar die belangrijk zijn of gevolgen hebben voor de gemeente Bergeijk. Bovendien worden verschillende samenwerkingsverbanden weergegeven. In deze bijlage worden deze stukken en ontwikkelingen verder toegelicht op landelijk, provinciaal en regionaal niveau. Landelijk Klimaatakkoord van Parijs

In 2016 heeft de Europese Unie het Klimaatakkoord van Parijs ondertekend. Doel van het akkoord is om de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5 graden Celsius. Om dit te halen hebben de EUlidstaten hebben met elkaar afgesproken om 55% minder CO2 uit te stoten in 2030. In 2050 worden er netto geen broeikasgassen meer uitgestoten. Hiervoor moeten er minder fossiele brandstoffen worden gebruikt, hernieuwbare energie worden ingezet waar dat kan, en moeten worden bespaard op het energieverbruik.

Nederlandse Klimaatakkoord

In het Klimaatakkoord hebben overheden, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties afspraken gemaakt over welke maatregelen ze de komende 10 jaar gaan nemen. Elke sector stelt zijn eigen doelen en neemt zelf maatregelen om samen de CO2-uitstoot te verminderen. Doel van het akkoord is de CO2-uitstoot in 2030 met 49% verminderen vergeleken met 1990. In 2050 moet de uitstoot van broeikasgassen met 95% afgenomen zijn.

Beleidsprogramma Klimaat

Het Beleidsprogramma Klimaat bevat de uitwerking van het klimaatbeleid uit het Coalitieakkoord. In 2023 is een aantal verschillende instrumenten aangekondigd waarmee uitwerking wordt gegeven aan de doelstellingen in het Klimaatakkoord. De plannen zijn opgedeeld in verschillende sectoren.

Programma Versnelling Verduurzaming Gebouwde Omgeving (PVGO)

Binnen de sector Gebouwde Omgeving is in juni 2022 het PVGO opgesteld. In dit programma is het belangrijkste doel energie te besparen. Uit de voortgangsrapportage van dit programma (juli 2023) blijkt dat er minder woningen zijn met labels DEFG (130.000) en er meer duurzame verwarming toegepast wordt. Er zijn veel vormen van financiële ondersteuning voor gemeenten opgezet en deze worden verder uitgebreid.

Nationaal Isolatie Programma (NIP)

Het NIP (april 2022) heeft als doel om zowel huur- als koopwoningen te isoleren. Het NIP kent een aantal actielijnen. Eén daarvan is specifiek gericht op koopwoningen in samenwerking met gemeenten. Hiervoor is een regeling ingericht. Gemeenten kunnen middelen aanvragen voor hun lokale isolatieaanpak die aansluiten bij de transitievisies warmte en bewonersinitiatieven en zich zoveel als mogelijk richten op het verbeteren van woningen met de slechtste labels.

Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE)

De CDOKE-middelen kunnen door gemeenten worden aangevraagd voor personele inzet gericht op klimaatmitigatie t/m 2027

Extra middelen voor energiearmoede

Het Rijk heeft t/m 2025 extra middelen ter beschikking gesteld voor koop- en huurwoningen van huishoudens met energiearmoede en woningen met lage energetische kwaliteit. De middelen kunnen ingezet worden voor energiebesparende maatregelen. Bewoners kunnen aan de slag om hun energierekening te verlagen. Deze middelen bestaan naast de financiële energietoeslag waar inwoners met energiearmoede aanspraak op kunnen maken.

Uitvoeringsprogramma 2024

46

Energiesysteem en elektriciteit: Landelijk Actieprogramma Netcongestie (LAN) (december 2022) Nationaal Plan Energiesysteem (NPE) (april 2023) Programma Energiehoofdstructuur (PHE) (juli 2023) Deltaprogramma 2022

De vraag naar elektriciteit vanuit de industrie, mobiliteit en de gebouwde omgeving is de afgelopen jaren flink gestegen. Tegelijkertijd moet in de energietransitie steeds meer elektriciteit gehaald worden uit duurzame energiebronnen zoals grootschalige zonne- en windenergie. Met de transitie naar duurzame energie moet het gehele energiesysteem mee veranderen. De energietransitie heeft effect op de opwek, het transport, de opslag en het gebruik van energie. We willen landelijk meer duurzame energie opwekken, en het elektriciteitsnet moet genoeg capaciteit hebben om deze energie te transporteren. Het Rijk maakt in samenwerking met de lokale overheden plannen om het energiesysteem toekomstbestendig in te richten. Uit deze plannen vloeien acties op landelijk en regionaal niveau, om het elektriciteitsnet robuust in te richten. In 2014 zijn landelijke klimaatadaptatie doelen gesteld in de Bestuursovereenkomst Deltaprogramma, welke gelden voor alle Nederlandse overheden. Het doel is om heel Nederland volgens het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) klimaatbestendig in te richten voor 2050. Om dat te bereiken, moet ruimtelijke adaptatie in het beheer, het onderhoud en de inrichting van de leefomgeving geborgd worden. Dat doen de overheid en private partijen via wetten, visies, plannen en standaarden.

Het Deltaprogramma geeft aan dat we Nederland moeten beschermen tegen hoogwater en overstromingen, zorgen voor voldoende zoetwater en bijdragen aan een klimaatbestendige en waterrobuuste inrichting van ons land.

Provinciaal Uitvoeringsagenda Energie

De provincie Noord-Brabant heeft in navolging van het Klimaatakkoord ook de ambitie om in 2050 100% duurzame energie te gebruiken, waarvan 50% al behaald moet zijn in het jaar 2030. De Uitvoeringsagenda Energie geeft weer hoe de provincie deze ambitie gaat uitvoeren. De rol van de provincie is vooral het ondersteunen van gemeenten in hun opgave in de energietransitie op meerdere gebieden. De provincie is bestuurlijk en ambtelijk betrokken bij het opstellen van de Regionale Energie Strategieën (RES) voor de MRE. Vooral in de lobby voor oplossingen voor actuele problemen en (mede)financiering van projecten speelt de provincie een belangrijke rol. Daarnaast biedt de provincie (ambtelijke) capaciteit om de RES te herijken, maar ook om tot daadwerkelijke uitvoering te komen.

Omgevingsverordening

De provincie heeft een omgevingsverordening opgesteld die samen met de Omgevingswet per 1 januari 2024 in gaat. In deze verordening staat onder andere dat Gesloten Bodemenergiesystemen (GBES) mogelijke risico’s voor de kwaliteit van het drinkwater voor nu en in de toekomst vormen, bijvoorbeeld door lekkages van leidingen of het doorsijpelen van vervuilingen uit ondiepere grondlagen naar diepere (grond)waterlagen. In de nieuwe omgevingsverordening worden daarom regels gesteld aan de maximale diepte voor het verrichten van handelingen in de bodem. Deze regels hebben grote gevolgen voor de Kempen, omdat er hierdoor in een groot deel van de Kempen geen GBES gerealiseerd kunnen worden ter ondersteuning van de warmtevraag.

Provinciaal Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat (PMIEK)

De provincie heeft samen met gemeentes en de netbeheerder het PMIEK opgesteld waarin prioritering wordt gegeven aan bepaalde infrastructuurprojecten om het elektriciteitsnet te versterken. Zo wordt het hoogspanningsstation in Eindhoven uitgebreid, waar de hele regio profijt van zal hebben.

Klimaatadaptatie Brabant

Naast de energietransitie zet de provincie zich ook in voor de klimaatadaptatie. De provincie wil hierin koploper zijn en ondersteunt de RES-regio’s en gemeenten hierbij. De resultaten van de stresstesten en overige goede voorbeelden worden gedeeld via de website. Uitvoeringsprogramma 2024

47

Regionaal Metropoolregio Eindhoven (MRE)

Gemeente Bergeijk is samen met 20 andere gemeenten onderdeel van de samenwerking Metropoolregio Eindhoven (MRE). De MRE is de basis voor veel verschillende samenwerkingen, werkgroepen en gemeentegrensoverschrijdende initiatieven. Binnen de MRE zijn er coalities waarmee projecten worden opgericht waar gemeentes aan deel kunnen nemen. Namens de gemeente Bergeijk nemen we kennis van de samenwerkingen die ontstaan tussen gemeenten, netbeheerders, provincie, etc. en sluiten aan waar dat voor ons relevant is.

Regionale Energie Strategie (RES) voor de MRE

Opdracht uit het Klimaatakkoord was voor alle 30 RES-regio’s om een Regionale Energiestrategie (RES) in te dienen bij het Rijk. De RESregio’s maakten zo een strategie om binnen de regionale mogelijkheden aan de slag te gaan met de energietransitie. In 2021 heeft de MRE een RES 1.0 opgesteld. Belangrijke onderwerpen zijn energiebesparing, de warmtetransitie en de grootschalige opwek van duurzame elektriciteit. De RES richt zich op de ambities voor 2030, maar geeft waar mogelijk een doorkijk naar 2050. In 2022 is een Samenwerkings- en Uitvoeringsprogramma (S&UP) opgesteld. Het S&UP geeft een overzicht van hoe we in de MRE-regio samenwerken aan de energietransitie en concrete stappen zetten in de uitvoering. Als vervolg op de RES 1.0 is in 2023 het ‘RES Voortgangsdocument’ uitgebracht, een tussentijds statusrapport naast de formele RES-herijking in de vorm van de RES 2.0 die in de toekomst opgeleverd zal worden. Als gemeente Bergeijk zijn en blijven we bestuurlijk- en ambtelijk nauw betrokken bij de RES. Sinds september 2022 is Bergeijk Bestuurlijk Voorzitter van de RES MRE. De ambitie voor grootschalige opwek en ook het thema netcongestie zijn belangrijke thema’s voor Bergeijk.

Subregionaal Kempengemeenten

De gemeente Bergeijk vormt samen met de gemeentes Bladel, Eersel, Reusel – de Mierden en Oirschot de Kempengemeenten. We werken op verschillende vlakken intensief samen. Er is een gezamenlijk beleid voor grootschalige opwek van duurzame energie opgesteld en er worden verschillende projecten gezamenlijk opgepakt.

Klimaatvisie de Kempen

In 2009 hebben de Kempengemeenten de gezamenlijke ambitie vastgesteld om energieneutraal te worden in 2025. Inmiddels hebben de Kempengemeenten het doel van energieneutraliteit nog steeds, maar het specifieke jaartal wordt niet langer benoemd. De gemeente Bergeijk heeft de ambitie om energieneutraal te zijn het jaar 2030. De komende jaren zetten we als gemeente vol in op de besparing van energie, oplossingen voor het warmte-vraagstuk en de begeleiding van het proces tot realisatie van (grootschalige) duurzame energieopwekking binnen onze gemeente. Een 5 jaarlijkse monitoring van de Klimaatvisie is niet meer nodig. Iedere gemeente heeft inmiddels haar eigen energiebeleid. Ook neemt iedere gemeente deel aan de RES. Zowel het eigen klimaatbeleid als de RES doelstellingen worden gemonitord.

Netcongestie

De Kempengemeenten hebben, net als de rest van Noord-Brabant, te maken met netcongestie. Het elektriciteitsnet is te vol en er is niet genoeg capaciteit om alle gevraagde en teruggeleverde stroom te transporteren. Door de energietransitie is er veel elektrificatie, bedrijven stappen af van gas en fossiele energiebronnen. Dit betekent dat er ook meer elektriciteit nodig is. Daarnaast komen er steeds meer wind- en zonneparken en gaan ook steeds meer particulieren hun eigen stroom opwekken. Dit zorgt voor netcongestie. Er is niet genoeg capaciteit om mee te gaan in de vraag en het aanbod van energie.

Uitvoeringsprogramma 2024

48

Enexis werkt hard aan het uitbreiden en versterken van het elektriciteitsnet, maar dit kost veel tijd. Totdat er extra capaciteit beschikbaar is, kunnen gecontracteerde vermogens niet verhoogd worden, kunnen aansluitingen niet verzwaard worden en kunnen er geen nieuwe aansluitingen worden gerealiseerd. Bovendien is het terugleveren van grootschalig opgewekte duurzame energie door zonnepanelen aan het net niet meer mogelijk. Dit heeft naast gevolgen voor de energietransitie ook ernstige gevolgen voor het economisch klimaat en de innovatiekracht van onze regio. Naast de gesprekken met de netbeheerders (Enexis & TenneT) om korte en lange termijn oplossingen te vinden voor deze problematiek, kijken we ook naar andere innovatieve mogelijkheden voor het transport (Local Energy Communities) en/of opslag (o.a. batterijen) van duurzaam opgewekte energie. Klimaatportaal

Vanaf 2013 werken de gemeenten Bergeijk, Bladel, Cranendonck, Eersel, Eindhoven, Geldrop-Mierlo, Heeze-Leende, Nuenen, ReuselDe Mierden, Son en Breugel, Valkenswaard, Veldhoven en Waalre en waterschap De Dommel, drinkwaterbedrijf Brabant Water samen op het gebied van stedelijk waterbeheer in de zogenaamde werkeenheid Waterportaal ZOB. De focus van Waterportaal ZOB is verbreed naar klimaatadaptatie en het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie (DPRA). Onderwerpen als wateroverlast, droogte en hittestress staan op de agenda. Het Waterportaal ZOB heet nu Klimaatportaal ZOB. Het Klimaatportaal ZOB werkt samen op het gebied van alle klimaatadaptieve projecten. Inbreng en actieve deelname vanuit andere delen dan de ”watermensen” van de betrokken gemeenten is cruciaal. Het Klimaatportaal ZOB werkt samen op het gebied van communicatie klimaatadaptatie, klimaatbestendige bedrijventerreinen en de aanvraag van IMPULSgelden ter ondersteuning van klimaatadaptieve projecten. Ook Waterschap de Dommel stelt subsidie beschikbaar aan de regio voor de uitvoering van klimaatadaptieve projecten.

Uitvoeringsprogramma 2024

49