BErgeijkENERGY evaluatie 2023 en uitvoeringsprogramma2024
Tekst van het document
Uitvoeringsprogramma
2024
Datum: 1 september 2023
Uitvoeringsprogramma 2024
2
Inhoud 1.
Inleiding ......................................................................................................................................................5
2.
Uitvoeringsprogramma Bergeijk .................................................................................................................7 2.1
Programmaplan BErgeijkENERGY ....................................................................................................7
2.2
Samenvatting resultaten 2023 ...........................................................................................................7
2.3
Klimaatmonitor .................................................................................................................................10
2.4
Begroting..........................................................................................................................................14
3.
Conclusie ..................................................................................................................................................17
4.
Stand van zaken uitvoeringsprogramma BErgeijkENERGY 2023 ...........................................................18
5.
Uitvoeringsprogramma BErgeijkENERGY 2024.......................................................................................21
6.
Bijlage 1: Stand van zaken per project .....................................................................................................22 1.
Duurzaam Gebouwde omgeving .........................................................................................................22 a. Woningen .............................................................................................................................................22 b. Duurzame gebouwen gemeente (Publieke dienstverlening) ................................................................30
7.
2.
Duurzaam Werken ...............................................................................................................................33
3.
Duurzame Mobiliteit .............................................................................................................................35
4.
Duurzame gemeente ...........................................................................................................................37
5.
Hernieuwbare energie .........................................................................................................................39
6.
Klimaatadaptatie ..................................................................................................................................41 Bijlage 2: Uitgebreide informatie ontwikkelingen op landelijk, provinciaal en regionaal niveau ...............43
Uitvoeringsprogramma 2024
3
Uitvoeringsprogramma 2024
4
1. Inleiding Klimaatverandering raakt steeds meer mensen, ook in Bergeijk. We hebben te maken met een hogere gemiddelde temperatuur en meer extreem weer. We hebben last van meer hete dagen en daarnaast meer hevige neerslag in korte tijd. Inwoners maken zich zorgen over stijgende energierekeningen en we willen minder afhankelijk zijn van de levering van gas uit het buitenland. Tegelijkertijd hebben bedrijven te maken met netcongestie waardoor aan- en afvoer van elektriciteit belemmerd wordt. Om verdere opwarming van de aarde en gevolgen daarvan te voorkomen, is het nodig de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen, te besparen op het energieverbruik en meer duurzame energie op te wekken. De rijksoverheid, provincie en andere regionale samenwerkingen stellen hier beleid voor op. Gemeentes geven hier op hun eigen manier uitvoering aan, met de middelen die daarvoor beschikbaar gesteld worden. Figuur 1 geeft een overzicht van de verschillende beleidsstukken en ontwikkelingen die belangrijk zijn of gevolgen hebben voor de gemeente Bergeijk. Bovendien worden verschillende samenwerkingsverbanden weergegeven. Uitgebreidere informatie is te vinden in Bijlage 2. In de gemeente Bergeijk streven we ernaar om in 2030 energieneutraal te zijn en daarmee de uitstoot van CO2 te reduceren.
Daarnaast is de hoofdstrategie van de Transitievisie Warmte (TVW) van Bergeijk het inzetten op het “klaar-voor-aardgasvrij” maken van de bestaande bouw tot 2030. Dat betekent dat woningen en gebouwen nog wel gebruik maken van aardgas maar dat deze met duurzame maatregelen gereed worden gemaakt om in de toekomst van het aardgas af te gaan. Het programma BErgeijkENERGY geeft inzicht in hoe we dat de komende jaren willen bereiken. Het programma omvat een groot aantal projecten. Jaarlijks stellen we het uitvoeringsprogramma BErgeijkENERGY op en leggen dat voor aan de gemeenteraad. We doen dit op basis van de ervaringen van afgelopen jaar en ontwikkelingen die plaatsvinden op het gebied van de energietransitie. Ontwikkelingen in het Rijksbeleid, provinciaal en in de regio hebben ook een uitwerking op het uitvoeringsprogramma. Hierdoor vormen zich nieuwe projecten . De projecten worden uitgewerkt, beoordeeld en opgenomen in het jaarlijkse uitvoeringsprogramma. In november 2022 is het uitvoeringsprogramma voor 2023 vastgesteld. Zoals in het programmaplan BErgeijkENERGY is vastgelegd, wordt de gemeenteraad aan het eind van 2023 geïnformeerd over de resultaten tot nu toe en wordt het nieuwe uitvoeringsprogramma voor het jaar 2024 vastgesteld. In het onderliggende document vindt u: -
De stand van zaken van de projecten zoals voorgesteld in het uitvoeringsprogramma BErgeijkENERGY 2023. Het meetpunt van deze stand van zaken ligt op 1 september 2023. De cijfers uit de Klimaatmonitor 2021. De Klimaatmonitor geeft ons inzicht in het energieverbruik, de opwek van hernieuwbare energie en de (reductie in) uitstoot van CO2 van de gemeente Bergeijk. Het uitvoeringsprogramma BErgeijkENERGY 2024.
Uitvoeringsprogramma 2024
5
Figuur 1: Overzicht beleidsstukken en ontwikkelingen op nationaal, provinciaal en regionaal niveau
Uitvoeringsprogramma 2024
6
2. Uitvoeringsprogramma Bergeijk In de gemeente Bergeijk streven we ernaar om in 2030 energieneutraal te zijn en daarmee de uitstoot van CO2 te reduceren. Daarnaast is de hoofdstrategie van de Transitievisie Warmte (TVW) van Bergeijk het inzetten op het “klaar-voor-aardgasvrij” maken van de bestaande bouw tot 2030. Dat betekent dat woningen en gebouwen nog wel gebruik maken van aardgas, maar dat deze met duurzame maatregelen gereed worden gemaakt om in de toekomst van het aardgas af te gaan. De uitwerking van deze ambitie vertaalt zich in de eerste vastgestelde doelen voor 2030: -
Het realiseren van grootschalige opwekking van duurzame energie en daarmee ook te voldoen aan ons deel van het RES-bod. In 2025 heeft zo’n 70% van de woning- en gebouweigenaren in Bergeijk een idee van de stappen die zij moeten zetten om klaar-voor-aardgasvrij te worden. In 2030 is dit 95%. In 2030 heeft 2030 is 50% van de woningen en gebouwen in Bergeijk geïsoleerd en wordt 70% van de elektriciteitsbehoefte van de gebouwde omgeving voorzien door zonne-energie van daken. We beogen een betaalbare en stap-voor-stap aanpak voor inwoners en ondernemers om hun woningen en gebouwen te verduurzamen.
Het programma BErgeijkENERGY geeft inzicht in hoe we deze doelen in de komende jaren willen bereiken. Het programma omvat een groot aantal projecten. Jaarlijks vindt een evaluatie hiervan plaats en stellen we een nieuw jaarprogramma BErgeijkENERGY op. Deze wordt aan de Raad voorgelegd en vastgesteld.
2.1 Programmaplan BErgeijkENERGY In 2018 is het programmaplan BErgeijkENERGY vastgesteld. Het programmaplan BErgeijkENERGY richt zich op energietransitie en hoe Bergeijk invulling gaat geven aan het bereiken van energieneutraliteit in 2030. Bij de energietransitie gaat het om klimaatmitigatie (klimaatverandering voorkomen). Jaarlijks wordt voor de uitvoering van het programmaplan BErgeijkENERGY eind van het jaar een nieuw jaarprogramma voorgelegd aan de raad. In november 2022 is het uitvoeringsprogramma 2023 van het programmaplan BErgeijkENERGY aan de raad voorgelegd. Eind 2023 komen we terug met de resultaten tot dan toe en stellen we een nieuw uitvoeringsprogramma 2024 vast. BErgeijkENERGY is opgedeeld in 6 thema’s. Klimaatmitigatie is onderverdeeld in 5 thema’s en Klimaatadaptatie is het zesde thema. 1. 2. 3. 4. 5. 6.
duurzaam gebouwde omgeving, duurzaam werken, duurzame mobiliteit, duurzame gemeente, hernieuwbare energie, klimaatadaptatie
2.2 Samenvatting resultaten 2023 De uitgebreide stand van zaken over de projecten die onder verschillende thema’s vallen vindt u in Bijlage 1: ‘Stand van zaken per project’. Hieronder zijn de resultaten van de projecten tot 1 september 2023 schematisch weergegeven per onderwerp.
Uitvoeringsprogramma 2024
7
ENERGIETRANSITIE
2022
2023
→ 253 aanvragen = €
→ 98 aanvragen = € 46.000
WONEN Subsidie isolerende maatregelen
Inwoners (koopwoning)
116.000 subsidiegeld
subsidiegeld (tot 1 september 2023)
Subsidie energie- → 199 aanvragen = € 161.000 subsidiegeld opwekkende maatregelen
→ 122 aanvragen = €
Duurzame lening
103.000 subsidiegeld (tot 1 sept. 2023)
→ 42 leningen = € 500.000 uitgeleend
→ Deelname
Duurzame Huizenroute Groene zone isoleren
→ Opstartfase
Groene zone zonnepanelen
→ Opstartfase
(i.s.m. MRE)
(i.s.m. MRE)
Energiebespaarbox
→ 1046 huurders
(t.w.v. €70,-)
Inwoners
Inloopavond → 100 deelnemers Energiearmoede → 259 deelnemende
(huurwoning)
huurwoningen: 300 tochtstrips, 180 deur/brievenbusborstels, 180 afgedichte kozijnen. → Vanaf sept. in Riethoven en Westerhoven actief
Klusbus
(kleine energiebesparende producten)
EnergieLoket, informatiebijeenkomsten, EnergieWorkshops KempenEnergie (alle inwoners)
EnergieScans
→ 120 bezoekers
→ Gemiddeld 3 bezoekers
EnergieLoket → 324 deelnemers bijeenkomsten en workshops
per openstelling EnergieLoket → Gemiddeld 27 deelnemers per EnergieWorkshop
→ 110 gratis EnergieScans
→ 30 gratis Gezond en Energiezuinig Wonenscans
Maatwerk Energieplan verduurzaming woning
→
10 deelnemers
(koopwoning WOZ >€500.000)
WoonExpo → 600 bezoekers (Op ’t Hof)
ENERGIETRANSITIE
2022
2023
WERKEN EN MOBILITEIT Inwoners
Band op spanning → 117 automobilisten Laadpalen
→
9 semi-publieke oplaadpunten aangevraagd door inwoners
Uitvoeringsprogramma 2024
→
november 2023
→
12 publieke reguliere oplaadpunten gemeente
8
(snel) Fietsverbinding
→
F67, Luyksgestel – de Weebosch, Eersel – Bergeijk
Ffkes meerijden
→
Liftzuilen in Luyksgestel en de Weebosch Intentieovereenkomst getekend met 9 deelnemende bedrijven 5 energiescans KempenDuurzaam
Fietsambitie
i.s.m. Brainport Bereikbaar
→
→
Opstart samenwerking
Pilot Waterlaat netcongestie (i.s.m. het KOP)
→
Toezicht → opzoeken energiebesparing bedrijven
Bedrijven
→ →
(i.s.m. ODZOB)
Toezicht label C → opzoeken kantoorgebouwen
→ →
(i.s.m. ODZOB)
ENERGIETRANSITIE
2022
129 bedrijven hebben rapportage ingediend = 93% 43 controles uitgevoerd 38 kantoorgebouwen hebben label C = 70% 16 kantoren controles uitgevoerd
2023
GEMEENTE LED openbare verlichting → 366 armaturen vervangen =
→
109 armaturen vervangen = 79% van het totale areaal
→
Zonnepanelen op De Hunnebergen en gemeentewerf Ledverlichting Muziekschool
75% van totale areaal
armaturen vervangen = LED sportvelden → 200 100%
Gemeentelijke gebouwen
→
Ledverlichting en Zonnepanelen
Gemeentelijke gebouwen Van het gas af
→
330 zonnepanelen = ca. 120.000 kWh%
→ →
Vaststellen visie en investeringsraming start basissport voorzieningen
→
Laatste beoordelingsronde deskundigenpanel + advies raad Opstart proces omtrent opwaardering van de hoogspanningsverbinding tussen stations Eindhoven-Zuid en Hapert i.s.m. Enexis en TenneT
Onderzoek mogelijkheden
Voorkeursgebied Bergeijk Zuid-West voor grootschalige → Feedback geven, initiatiefnemers passen opwek projectvoorstellen aan zonne- en windenergie Metropoolregio Eindhoven m.b.t. RES → RES 1.0 vastgesteld
→
→
Voortgangsrapportage RES 1.0 opgesteld
(Regionale Energie Strategie) 2022
2023
KLIMAATADAPTATIE
Groen
→
2 duurzame initiatieven door jeugdgemeenteraad uitgekozen boomspiegel inrichting winnares 2021 doorgezet
→
Maaisel en blad verwerkt op land- en tuinbouwgrond,
BErgeijkGREEN Aanmoedigingsprijs Ecologisch maaibeheer Uitvoeringsprogramma 2024
9
gefaseerd maaien, aangepast materieel
Water
Klimaatadaptief bosbeheer
→
Opstart proces klimaatslim bos- en natuurbeheer
Regentonnenactie
→
100 regentonnen (Riethoven)
Uitvoeringsprogramma 2024
→
Beheerplan bos- en natuurterreinen gemeente Bergeijk 2022-2031
→
240 regentonnen (Riethoven 50, Westerhoven 90, ’t Loo 70 en de Weebosch 30)
10
2.3 Klimaatmonitor De effecten van de projecten en activiteiten die we ondernemen zijn uit te drukken in een vermindering van CO2 uitstoot en energieverbruik. Deze cijfers worden gepresenteerd in de Klimaatmonitor. De gegevens van de Klimaatmonitor komen van verschillende bronnen met variërende doorlooptijden totdat deze openbaar gemaakt worden op dit portal. Daarom worden medio 2023, ten tijde van het opstellen van dit verslag, de gegevens tot en met 2021 gepresenteerd. Een uitzondering daarop zijn de cijfers van opgewekte zonneenergie, die worden gepresenteerd tot en met 2022. De trends in het energieverbruik van Bergeijk worden weergegeven in TJ (terajoule), een maat voor energie die het mogelijk maakt verschillende energiedragers als aardgas, elektriciteit, warmte en voertuigbrandstoffen bij elkaar op te tellen en te vergelijken. In Bijlage 1 in de lijst van projecten die binnen het programmaplan BErgeijkENERGY worden uitgevoerd is een inschatting gemaakt wat ieder project oplevert aan vermindering van de CO2 uitstoot. Na uitvoering wordt dit uiteindelijk zichtbaar in de cijfers die in de Klimaatmonitor staan. De totale CO2 uitstoot zal door deze projecten jaarlijks dalen.
Energieverbruik Het totale energieverbruik in Bergeijk in 2021 was 1383 TJ (2020: 1331 TJ; 2019: 1535 TJ). Er is dus een toename van het energieverbruik van 1331 TJ in 2020 naar 1383 TJ in 2021. Er is echter wel een afname van het energieverbruik ten opzichte van 2019 en eerder. Deze cijfers kunnen afwijken van getallen die in eerdere verslagen zijn genoemd. Gedurende het jaar krijgt de Klimaatmonitor bijgestelde gegevens door, waardoor getallen kunnen afwijken van eerdere momenten. In onderstaande Grafiek 11wordt het verbruik naar toepassing aangegeven. Sinds vorig jaar geeft men ook aan wat het verbruik van hernieuwbare warmte en zonnestroom 'achter de meter' is. Deze opgewekte energie 1000 Grafiek 1: Het totale energieverbruik in Bergeijk verdeeld over de hoofdsectoren 904 900
859
867
864
800
773
791
794
792
787
770 740
756
700
600
TJ
514
531
513
496
500
471
467
466
475
489
486
400 352 328 300
200 149
100
63
162 140
142
136
82
72
60
150
141 81
85
43
43 0
86
134
0
0
0
1
1
3
4
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
7
12
2018
2019
125 74
137
69
21
0 2010
2020
Gebouwde omgeving
Verkeer en vervoer
Industrie, Energie, Afval, Water
Landbouw
Hernieuwbare warmte
Zonnestroom 'achter de meter' niet-woningen
2021
AVI fossiele warmte
wordt direct gebruikt in de woning, bedrijf of instelling. Daardoor is van veel hernieuwbare warmte en zonnestroom 'achter de meter' niet zeker in welke hoofdsector deze worden verbruikt. Bron Grafiek 1: https://klimaatmonitor.databank.nl/dashboard/dashboard/energieverbruik Uitvoeringsprogramma 2024
11
Vorig jaar zagen we een sterke daling in het energieverbruik in 2020. Dit had alles te maken met de coronapandemie. We houden er rekening mee dat dit ook nog voor deel van 2021 geldt. Ten opzichte van 2019 zien we dus nog steeds een daling van het energieverbruik.
Hernieuwbare Energie Het totaal aan hernieuwbare energie is 155 TJ in 2021 (2020: 131 TJ). Hernieuwbare energie is duurzame energieopwekking voor elektriciteit, warmte en vervoer. Hernieuwbare energie wordt opgewekt met zonnepanelen, windmolens, geothermie, biogas of biomassa. Hernieuwbare energie is onder te verdelen in elektriciteit, warmte en vervoer. De afgelopen jaren neemt vooral het onderdeel hernieuwbare elektriciteit toe. Dat komt door het grote aandeel zonnestroom. In totaal wordt er in 2022 118 TJ (2021: 89 TJ) aan zonnestroom opgewekt (zie Grafiek 2). Grafiek 2: Hernieuwbare elektriciteit 2 118
120
100 87
80
TJ
68
60
42 40
24 20
16 11
0
1
2
2011
2012
2013
4
7 0
0
0
2017
2018
1
1
1
2019
2020
2021
0 2014
2015
2016
Zonnestroom
Afvalverbranding
Biogas totaal
Biogas RWZI
Stortgas
Biomassa WKK
Waterkracht
Wind op land
2022
In Grafiek 2 is te zien dat naast de 118 TJ elektriciteit die is opgewekt door zonnestroom er ook 1 TJ is opgewekt in een biomassa WKK-installatie. Het gaat hier om een agrarisch bedrijf die een biomassa ketel heeft sinds 2019 voor de verwarming van zijn stallen (vleeskuikens).
Bron Grafiek 2: https://klimaatmonitor.databank.nl/dashboard/dashboard/hernieuwbare-energie-per-techniek Uitvoeringsprogramma 2024
12
In onderstaande Grafiek 3 is zichtbaar dat in 2021 het verschil tussen duurzaam opgewekte energie en het energieverbruik in Bergeijk 1229 TJ is (2020: 1199 TJ, 2019: 1415 TJ). Het verschil is groter geworden ten opzichte van 2020, maar wordt in vergelijking met 2019 nog steeds kleiner. In vergelijking met 2020 is het energieverbruik meer toegenomen dan de hernieuwbare energie. Grafiek 3: Energieneutraliteit 3 1800
1600
1627
1643
1574
1587
1532
1524
1529
1541
1471
1460
1464
1470
1563
1535
1472 1415
1400
1200
1331
1199
1383
1229
TJ
1000
800
600
400
200 53
56
61
2012
2013
2014
64
65
71
90
2015
2016
2017
2018
120
131
2019
2020
155
0 Totaal bekend energieverbruik
Balans: Verbruik minus Hernieuwbaar
2021
Totaal bekende hernieuwbare energie
CO2 uitstoot We zijn in 2018 met het programma BErgeijkENERGY gestart. Tabel 1 laat het verloop in CO2-uitstoot zien. Grafiek 4 toont de CO2 uitstoot per sector volgens de Klimaatmonitor in Bergeijk. Uit deze cijfers blijkt dat de CO2 uitstoot na een grote afname in 2020, weer is toegenomen in 2021. Desondanks is er nog steeds een daling te zien van 23% ten opzichte van de CO2 uitstoot in 2018. In grafiek 4 is te zien dat de CO2 uitstoot door sector ‘Verkeer en vervoer’ het meeste daalde in 2020. In 2021 is echter de CO2 uitstoot in de meeste sectoren weer toegenomen.
Tabel 1: CO2 uitstoot Bergeijk totaal
Jaar 2018 2019 2020 2021
CO2 % daling uitstoot t.o.v. (kiloton) 2018 111 102 8% 82 26% 86 23%
Bron Grafiek 3: https://klimaatmonitor.databank.nl/dashboard/dashboard/energieneutraal Uitvoeringsprogramma 2024
13
Grafiek 4: CO2-uitstoot per sector 4
Bron Grafiek 4: https://klimaatmonitor.databank.nl/dashboard/dashboard/co2-uitstoot Uitvoeringsprogramma 2024
14
2.4 Begroting Voor de uitvoering van de projecten in 2023 hadden we vooraf een begroting gemaakt. De realisatie van een aantal projecten is echter anders gelopen dan voorzien. Hierdoor is er in totaal iets minder budget uitgegeven. Het gaat met name om projecten waarvoor we budget hadden gereserveerd voor de inhuur van capaciteit. -
-
Het communicatie/ uitvoeringsplan “Mee doen!” oppakken. Dit hebben we vooral intern opgepakt en niet uitbesteed aan een externen. Dit veroorzaakt een verschil van €22.000. Een visie en strategie opstellen voor het programma voor de gebouwde omgeving. De visie en strategie is voorzien in het programmaplan BErgeijkENERGY. Inhuur was hiervoor niet nodig. Dit scheelt €30.000. Er was nog geen geschikt moment dat we konden starten met een project “Samen-aan-de-slag”. Dit krijgt nu vorm in het project De Groene Zone Isoleren. Dit scheelt €35.000. Voor de administratieve ondersteuning hebben we tot en met 2022 capaciteit ingehuurd. Vanaf 2023 wordt deze taak intern ingevuld. Dit scheelt €65.000. Ook dit jaar is het benodigde budget voor innovaties m.b.t. opwek en duurzame opslag van elektriciteit niet uitgegeven doordat we o.a. door de congestieproblematiek nog geen definitief beeld hebben bij een concreet grootschalig initiatief in het voorkeursgebied Bergeijk Zuid-West. Dit zorgt voor €15.000 minder kosten.
Om werk te maken van de uitvoering van het Nederlandse Klimaatakkoord heeft de Rijksoverheid in 2023 verschillende budgetten beschikbaar gesteld in 2023. Een deel hiervan zijn in 2023 ingezet om specifieke capaciteit in te huren. Het resterende budget wordt verdeeld over de BErgeijkENERGY uitvoeringsprogramma’s 2024-2027. Middelen die ter beschikking van de gemeente Bergeijk zijn gesteld: -
-
-
Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE). Deze middelen zijn bedoeld voor het inzetten van personele capaciteit op klimaatmitigatie. Hiervoor hebben we een voorstel gemaakt om extra capaciteit op verschillende projecten in te zetten. In de begroting van het uitvoeringsprogramma 2024 is dit zichtbaar in de kolom “Dekking uit regeling extern”. Deze rijksmiddelen worden ingezet t/m 2027. Daarnaast gaan we in het najaar 2023 een aanvraag doen voor middelen uit het budget van de Specifieke Uitkering (SpUk) Lokale Aanpak Isolatie. Deze middelen zijn bedoeld voor het opzetten van een eigen isolatieprogramma voor koopwoningen. Wij willen de middelen deels inzetten voor de deelnemers in De Groene Zone Isoleren die een woning bezitten met een label D,E,F,of G en een WOZ waarde onder de €429.300. De inzet van het resterende budget van de NIP gelden wordt later bepaald. Dit kan mogelijk ook gecombineerd worden met een project “Samen-aan-de-slag”. Het project waarvoor we in 2023 €25.000 hadden begroot maar die wij niet hebben besteed. Het idee is dat wanneer er zich een moment voordoet dat er ‘samen met de buren aan de slag’ gegaan kan worden dit zeker toegevoegde waarde heeft. Ook kan het zo zijn dat we aanvullend op bijvoorbeeld een Groene zone Isoleren of Zonnepanelen wijkgericht actie uitvoeren.
Op 1 september voorzien we dat er voor de uitvoering van de projecten in 2023 ongeveer € 424.050 nodig. Dit is €155.450,- minder dan we hadden begroot (€579.500). In 2018 is de duurzaamheidsreserve vastgesteld. Deze duurzaamheidsreserve wordt jaarlijks aangevuld zodat we de projecten kunnen doorzetten. Ook in 2024 zullen we budget nodig hebben om de bestaande succesvolle projecten door te zetten en te blijven uitvoeren. Daarnaast willen we ook weer een aantal nieuwe projecten opstarten. Voor de uitvoering van de bestaande en nieuwe projecten gebruiken we de middelen die we vanuit het Rijk ontvangen met daarnaast eigen middelen. Voor de inzet van eigen middelen hebben we een budget geraamd van € 430.800 voor 2024. Hiervoor is een storting van €440.000 nodig in de duurzaamheidsreserve. In 2024 willen we werken aan de volgende resultaten:
Uitvoeringsprogramma 2024
15
ENERGIETRANSITIE
2024
WONEN Subsidie isolerende → 240 aanvragen =€100.000,- subsidiegeld maatregelen Subsidie energieopwekkende → 200 aanvragen = € 160.000 subsidiegeld maatregelen →
Inzet van begrijpelijke, laagdrempelige en toegankelijke communicatie. Gericht op samen doen en gerelateerd aan onze projecten. Met partners als KempenEnergie en andere organisaties, enthousiaste inwoners en andere beleidsvelden, de gemeente geeft het goede voorbeeld en sluit aan bij het DNA van Bergeijk.
→
Deelname 5 “openhuis” woningen in Bergeijk met 10 deelnemers
→
70 deelnemers die aan de slag willen met het isoleren van hun woning Opstellen pre-soortenmanagementplan
Communicatie
Inwoners
Duurzame Huizenroute Groene zone isoleren
(i.s.m. MRE)
→
Groene zone → Opstarten van de aanbesteding De Groene Zone zonnepanelen Zonnepanelen (i.s.m. MRE)
Energiearmoede → Mogelijk verstrekken van meer energiebesparende middelen Klusbus
(kleine energiebesparende producten)
→
Ondersteuning bieden aan inwoners met energiearmoede.
EnergieLoket, → Adviseren, informeren en stimuleren van inwoners, 160 informatiebijeenkomsten, bezoekers energieloket, 300 deelnemers webinars EnergieWorkshops KempenEnergie (alle inwoners)
→
15 gratis Gezond en Energiezuinig Wonenscans
EnergieScans → Energiescans voor leden
Nader te bepalen project → Bijv. integraal maatwerk energieplan voor bestaande woningen; 5-10 deelnemers verduurzaming woning →
Communicatie →
ENERGIETRANSITIE
Tweewekelijkse publicaties in de regionale huis-aanhuisbladen, maandelijkse nieuwsbrieven, blogs en vlogs op de website. Deelname aan jaarmarkten en beurzen door KempenEnergie.
2024
WERKEN EN MOBILITEIT Band op spanning → Deelname 120 automobilisten Inwoners
Laadpalen
→
Plaatsen van openbare laadpalen bij publieke voorzieningen en bedrijventerreinen
(snel) Fietsverbinding → Fietsstraat Walik, Fietspad Walik – Steensel, Fietspad Fietsambitie
Kruisboomweg. Opstarten fietspad Eikestraat en
Uitvoeringsprogramma 2024
16
Broekhovenseweg
Ffkes meerijden → Uitvoeren pilot Ff’kes meerijden met hub in de kern Luyksgestel en Weebosch
i.s.m. Brainport Bereikbaar
Pilot Waterlaat → Uitvoering pilot voor een Local Energy Hub op bedrijventerrein de Waterlaat, geleid door het Kempisch Ondernemers Platform netcongestie (KOP).
(i.s.m. het KOP)
Toezicht energiebesparing → Controle en handhaving op de energiebesparingsplicht bedrijven
Bedrijven
(i.s.m. ODZOB)
Toezicht label C → Controleren en handhaven kantoren kantoorgebouwen (i.s.m. ODZOB)
ENERGIETRANSITIE
2024
GEMEENTE LED openbare verlichting → 261 armaturen vervangen naar LED-verlichting Gemeentelijke gebouwen Gemeentelijke gebouwen Van het gas af
→
Verduurzamen gemeentelijke gebouwen, o.a. Get Praut zonnepanelen, De Drie Eiken hybride warmtepomp
→ →
Start verduurzamen van 12 buitensportaccommodaties (voetbal, tennis, korfbal). 11 gebouwen verduurzamen en 1 gebouw nieuwbouw
→
Keuze voor 1 projectvoorstel, start ruimtelijke procedure en
Voorkeursgebied gedetailleerde planvorming Bergeijk Zuid-West → Begeleiden proces omtrent het opwaarderen van de verbinding
Grootschalige opwerk zonne- en windenergie
tussen hoogspanningsstations Eindhoven-Zuid en Hapert in samenwerking met Enexis en TenneT.
Metropoolregio Eindhoven m.b.t. → Actieve rol in uitvoering RES (Regionale Energie Strategie) 2024
KLIMAATADAPTATIE BErgeijkGREEN → Voorbereiden uitreiking 2025 Aanmoedigingsprijs Groen
Water
Inwoners bij → Deelname aan Steenbreek, ondersteunen inwoners bij eigen wateradaptatie initiatieven o.a. onderhoud boomspiegels betrekken Regentonnenactie
→
490 regentonnen met afkoppelsessies voor Luyksgestel en Bergeijk.
Uitvoeringsprogramma 2024
17
3. Conclusie In de gemeente Bergeijk streven we ernaar om in 2030 energieneutraal te zijn. Daarnaast is de hoofdstrategie van de Transitievisie Warmte (TVW) van Bergeijk het inzetten op het “klaar-voor-aardgasvrij” maken van de bestaande bouw tot 2030. Met het uitvoeringsprogramma BErgeijkENERGY werken we aan projecten om aan deze ambities te voldoen en de doelen te halen. Door ambitieus in te zetten op grootschalige opwek in Bergeijk Zuid-West willen we de doelstelling energieneutraal in 2030 halen. Hiermee voldoen we ook aan ons deel van het RES-bod. Het oplossen van de netcongestie vraagt daarbij veel van onze inzet. De netcongestie in Brabant heeft negatieve effecten voor de gehele energietransitie. Het is niet meer mogelijk om grootschalig energie terug te leveren, en energie afnemen wordt voor grootverbruikers ook steeds moeilijker. Dit heeft grote gevolgen voor tal van projecten. Bijvoorbeeld voor het realiseren van zonnepanelen op grote bedrijfsdaken, grootschalige zonne- en windprojecten op land, de groei en uitbreiding van bedrijven en zelfs de nieuwbouw van bedrijfspanden. Een van de oplossingen voor netcongestie is het uitbreiden van het net. Het aanleggen van een extra kabel van Eindhoven-Zuid naar het verdeelstation in Hapert door TenneT is een belangrijke stap. Tegelijkertijd is het nodig om energieverbruik te besparen.
Minder verbruik betekent ook dat er minder opgewekt hoeft te worden. Door onze gemeentelijke gebouwen en openbare verlichting te verduurzamen, inwoners te ondersteunen met het isoleren en door in te zetten op duurzame alternatieven in plaats van de auto hopen we hier stappen in te zetten. Doel in de Transitievisie Warmte is om in 2025 te zorgen dat zo’n 70% van de woning- en gebouweigenaren in Bergeijk een idee heeft van de stappen die zij moeten zetten om klaar-voor-aardgasvrij te worden. Door inzetten van gerichte communicatie en het adviseren van inwoners door KempenEnergie worden inwoners bewust van de stappen die zij moeten nemen. De communicatie is ook een belangrijk onderdeel in de projecten Groene Zone Isoleren en Zonnepanelen volgend jaar. Uit de stijging van het aantal aanvragen voor subsidie isolerende maatregelen concluderen we dat veel inwoners bezig zijn met het verduurzamen van de woning. Door volgend jaar te starten met de Groene Zone isoleren en zonnepanelen hopen we deze trend door te zetten. Zo bereiken we het doel dat in 2030 50% van de woningen en gebouwen in Bergeijk geïsoleerd is en dat 70% van de elektriciteitsbehoefte van de gebouwde omgeving voorzien is door zonne-energie van daken. In de energietransitie willen we vooral ook onze inwoners en bedrijven een betaalbare en stap-voor-stap aanpak bieden om hun woningen en gebouwen te verduurzamen.
Voor de gemeentelijke gebouwen ligt er een verduurzamingsplan en gaan we als eerste van start met de basissportvoorzieningen. Met de bedrijven op de Waterlaat zijn we op zoek naar een oplossing voor de problemen in de teruglevering en afname van elektriciteit. Inwoners die moeite hebben de energierekening te betalen worden ondersteund met het aanbrengen van energiebesparende maatregelen. Woningeigenaren kunnen subsidie krijgen voor het nemen van duurzame maatregelen in de woning. Voor het omgaan met de gevolgen van de klimaatverandering betrekken we inwoners door aandacht te schenken aan het bergen van hemelwater op eigen terrein. Inwoners kunnen gebruik maken van een afkoppelsubsidie in herstructeringsgebieden of deelnemen aan de regentonnenactie. De uitdaging en noodzaak blijft groot. Zeker rond problemen als netcongestie en betaalbaarheid voor de inwoners en bedrijven. Toch hopen we met het hele pakket aan projecten uit het uitvoeringsprogramma in 2024 weer een stap dichter bij onze doelstellingen te komen. Om stappen in de energietransitie voor de gemeente betaalbaarder te maken heeft ook het Rijk middelen beschikbaar gesteld voor uitvoer van het klimaatakkoord. Om deze middelen op de juiste manier in te zetten gaan we in 2024 specifieke kennis en communicatie inhuren.
Uitvoeringsprogramma 2024
18
4. Stand van zaken uitvoeringsprogramma BErgeijkENERGY 2023 Hieronder wordt het volgende weergegeven: - Tabel 2: Plan 2023; de begroting bij het uitvoeringsplan zoals de raad heeft vastgesteld in december 2022. - Tabel 3: Realisatie 2023; de financiële stand van zaken bij het uitvoeringsplan 2023 met peildatum 1 september 2023. Voor het resterende deel van 2023 wordt enkel een prognose beschreven aangezien het jaar nog niet is afgelopen. In bijlage 1 vindt u een uitgebreide beschrijving van deze projecten en de bijbehorende ontwikkelingen.
Uitvoeringsprogramma 2024
19
Tabel 2: Plan 2023; de begroting bij het uitvoeringsplan zoals de raad heeft vastgesteld in november 2022
Dekking uit reserve duurzaamheid
Project 1. Duurzaam gebouwde omgeving totaal Wonen BEGREENprijs Duurzaamheidsweek Verduurzamen huurwoningen van woningcorporaties Geluidsanering combi met energie Advisering, stimulering en begeleiding van huiseigenaren op het gebied van duurzame energieopwekking en energiebesparing Pilot Tiny House Subsidie duurzame energie 2022-2025; isolerende maatregelen Mee doen TVW Energiearmoede De Groene Zone Isoleren Duurzame gebouwen gemeente (Publieke dienstverlening ) Openbare verlichting LED in 8 jaar vervangen Gemeentelijke gebouwen energiebesparing 2. Duurzaam Werken Project stimulering verduurzaming bedrijventerreinen Informatie- en energiebesparingsplicht bedrijven Toezichtstraject Kantoren energielabel C 3. Duurzame Mobiliteit Laadpalen Fietsambitie 4. Duurzame Gemeente Wagenpark verduurzamen Opstellen uitvoeren programmaplan BeEnergy (Bergeijk energieneutraal) Regionale Energie Strategie (RES) Strategie en uitvoeringsorganisatie TVW 5. Hernieuwbare energie Grootschalige zonne- en windenergie Bergeijk Organisatie deskundigenpanel en beoordeling projectvoorstellen Innovatie m.b.t. opslag duurzame energie Subsidie duurzame energie 2022-2025;duurzame energieopwek 6. Klimaatadaptatie Uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie Biodiversiteit verhogen Klimaatadaptief bosbeheer Totaal
1. Duurzaam gebouwde omgeving totaal 2. Duurzaam Werken 3. Duurzame Mobiliteit 4. Duurzame Gemeente 5. Hernieuwbare energie 6. Klimaatadaptatie Totaal
€ 307.000 € 207.000 € 5.000 € 1.000 €0 €0
Plan 2023 Dekking uit Dekking uit Geschatte ander budget regeling, besparing gemeente subsidie, extern CO2 in kg/jr Bergeijk € 200.000 € 170.531 813.946 €0 € 170.531 636.000 €0 €0 €0 €0 €0 €0 230.000 €0 €0
€ 51.000
€0
€0
€0
€0
€0
15.000
€ 113.000
€0
€0
241.000
€ 22.000 €0 € 15.000
€0 €0 €0
€0 € 170.531 €0
150.000
€0
177.946
€ 100.000
€ 200.000
€0 € 100.000 € 12.000 € 12.000 €0 €0 €0 €0 €0 € 30.000 €0
€ 200.000 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 € 150.000 € 150.000
€0
€0
€0
€0 € 30.000 € 205.500 € 6.000
€0 €0
€0 €0
€0
€0 €0 € 11.934 €0 € 9.141 € 2.793 €0 €0 €0 €0 €0
€0 €0
€ 5.000
€0
€0
€ 7.500
€0
€0
€ 187.000
€0
€0
€ 92.000 €0 € 50.000 € 42.000 € 442.000
208.000 208.000 3.000
34.900
€0
€ 25.000 € 25.000 €0 €0 € 579.000
81.000 96.946 0
€0 €0 €0 €0 € 182.465
34.900 0
1.056.846
Kosten Uitvoeringsprogr uitvoeringsprogra Uitvoeringsprogr amma 2023 mma 2023 t.l.v. amma 2023 Verwachte reeds bestemmingsres reeds besparing beschikbare erve beschikbare CO2 in kg/jr budgetten gem Duurzaamheid budgetten extern Bergeijk en klimaat € 307.000 € 200.000 € 170.531 813.946 € 12.000 €0 € 11.934 0 €0 €0 €0 208.000 € 30.000 € 150.000 €0 0 € 205.500 €0 €0 34.900 € 25.000 € 92.000 €0 0 € 579.500 € 442.000 € 182.465 1.056.846
Uitvoeringsprogramma 2024
20
Uitvoeringsprogramma 2024
21
Tabel 3: Prognose Realisatie 2023; de financiële stand van zaken bij het uitvoeringsplan 2023 met peildatum 1 september 2023
Dekking uit reserve duurzaamheid
Project 1. Duurzaam gebouwde omgeving totaal Wonen BEGREENprijs Duurzaamheidsweek Verduurzamen huurwoningen van woningcorporaties Geluidsanering combi met energie Advisering, stimulering en begeleiding van huiseigenaren op het gebied van duurzame energieopwekking en energiebesparing Pilot Tiny House Subsidie duurzame energie 2022-2025; isolerende maatregelen Mee doen TVW Energiearmoede De Groene Zone Isoleren De Groene Zone Zonnepanelen Duurzame gebouwen gemeente (Publieke dienstverlening ) Openbare verlichting LED in 8 jaar vervangen Gemeentelijke gebouwen energiebesparing 2. Duurzaam Werken Project stimulering verduurzaming bedrijventerreinen Informatie- en energiebesparingsplicht bedrijven Toezichtstraject Kantoren energielabel C 3. Duurzame Mobiliteit Laadpalen Fietsambitie 4. Duurzame Gemeente Wagenpark verduurzamen Opstellen uitvoeren programmaplan BeEnergy (Bergeijk energieneutraal) Regionale Energie Strategie (RES) Strategie en uitvoeringsorganisatie TVW 5. Hernieuwbare energie Grootschalige zonne- en windenergie Bergeijk Organisatie deskundigenpanel en beoordeling projectvoorstellen Innovatie m.b.t. opslag duurzame energie Subsidie duurzame energie 2022-2025; duurzame energieopwek 6. Klimaatadaptatie Uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie Biodiversiteit verhogen Klimaatadaptief bosbeheer Totaal
1. Duurzaam gebouwde omgeving totaal 2. Duurzaam Werken 3. Duurzame Mobiliteit 4. Duurzame Gemeente 5. Hernieuwbare energie
€ 210.190 € 110.190 € 3.500 € 2.300 €0 €0
Prognose Realisatie 2023 Dekking uit Dekking uit Geschatte ander budget regeling, besparing gemeente subsidie, extern CO2 in kg/jr Bergeijk € 200.000 € 91.110 901.186 €0 € 91.110 715000 €0 €0 €0 €0 €0 €0 230.000 €0 €0
€ 14.000
€0
€0
€ 390
€0
€ 40
15.000
€ 75.000
€0
€0
320.000
€0 €0 € 15.000 €0
€0 €0 €0 €0
€0 € 91.070 €0 €0
€ 100.000
€ 200.000
€0
186.186
€0 € 100.000 € 5.860 € 3.360 €0 € 2.500 €0 €0 €0 €0 €0
€ 200.000 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0
€0
€0
€0
€0 €0
€0 €0
€0 €0
€0
€ 35.072 € 5.072
€ 5.000
€0
€ 30.000
€0
€0
€0
€ 160.000
€0
€0
€ 171.000 € 6.000
€ 37.000 € 37.000 €0 €0 € 424.050
€0
150.000
€0 €0
186.186
€ 9.141 €0 € 9.141 €0 €0 €0 €0 €0 €0
16.500 16.500 0
34.900
34.900
€0
€0
0
€0 € 50.000 € 42.000 € 200.000
€0 €0 €0 € 135.323
952.586
Kosten Uitvoeringsprogr uitvoeringsprogra Uitvoeringsprogr amma 2022 mma 2022 t.l.v. amma 2022 Verwachte reeds bestemmingsres reeds besparing beschikbare erve beschikbare CO2 in kg/jr budgetten gem Duurzaamheid budgetten extern Bergeijk en klimaat € 210.190 € 200.000 € 91.110 901.186 € 5.860 €0 € 9.141 0 €0 €0 €0 16.500 €0 €0 €0 0 € 171.000 €0 € 35.072 34.900 Uitvoeringsprogramma 2024
22
6. Klimaatadaptatie Totaal
€ 37.000 € 424.050
€0 € 200.000
€0 € 135.323
0 952.586
5. Uitvoeringsprogramma BErgeijkENERGY 2024 In onderstaande tabel 4 wordt een overzicht gegeven van het uitvoeringsprogramma 2024. In bijlage 1 vindt u een uitgebreide beschrijving van deze projecten en bijbehorende ontwikkelingen. Dekking uit reserve duurzaamheid
Project 1. Duurzaam gebouwde omgeving totaal Wonen BEGREENprijs Duurzaamheidsweek Verduurzamen huurwoningen van woningcorporaties Geluidsanering combi met energie Advisering, stimulering en begeleiding van huiseigenaren op het gebied van duurzame energieopwekking en energiebesparing Subsidie duurzame energie 2022-2025; isolerende maatregelen Mee doen TVW Energiearmoede De Groene Zone Isoleren Soorten Management Plan (SMP) De Groene Zone Zonnepanelen Duurzame gebouwen gemeente (Publieke dienstverlening ) Openbare verlichting LED in 8 jaar vervangen Gemeentelijke gebouwen energiebesparing Verduurzamen basissportvoorzieningen 2. Duurzaam Werken Project stimulering verduurzaming bedrijventerreinen Informatie- en energiebesparingsplicht bedrijven Toezichtstraject Kantoren energielabel C 3. Duurzame Mobiliteit Laadpalen Fietsambitie Ffkes meerijden / werkgeversaanpak 4. Duurzame Gemeente Wagenpark verduurzamen Opstellen uitvoeren programmaplan BeEnergy (Bergeijk energieneutraal) Regionale Energie Strategie (RES) Strategie en uitvoeringsorganisatie TVW 5. Hernieuwbare energie Grootschalige zonne- en windenergie Bergeijk Organisatie deskundigenpanel en beoordeling projectvoorstellen Subsidie duurzame energie 2022-2025; duurzame energieopwek 6. Klimaatadaptatie Uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie Totaal
1. Duurzaam gebouwde omgeving totaal 2. Duurzaam Werken 3. Duurzame Mobiliteit
€ 173.000 € 118.000 €0 € 3.000 €0 €0
Plan 2024 Dekking uit Dekking uit Geschatte ander budget regeling, besparing gemeente subsidie, extern CO2 in kg/jr Bergeijk € 550.000 € 450.400 1.004.132 €0 € 425.400 721000 €0 €0 €0 €0 €0 €0 230.000 €0 €0
€0
€0
€ 50.000
€ 100.000
€0
€0
€0 €0 €0 €0 € 15.000
€0 €0 €0 €0 €0
€ 25.000 € 100.000 € 165.400 € 50.000 € 35.000
241.000 150.000 100.000
€ 55.000
€ 550.000
€ 25.000
283.132
€0 € 55.000 €0 € 11.800 € 10.000 €0 € 1.800 €0 €0 €0 €0 €0 €0
€ 200.000 €0 € 350.000 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 € 150.000 € 150.000
€0 €0 € 25.000 € 52.689 € 50.000 € 2.689 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0
186.186 96.946
€0
€0
€0
€0 €0
€0 €0
€0 €0
€0
€ 25.100 € 5.100
€0
€0
€ 20.000
€ 160.000
€0
€0
€ 166.000 € 6.000
€ 80.000 € 80.000 € 430.800
€0
€0
€0
€0 € 700.000
€0 € 528.189
0
208.000 208.000
3.000
34.900
34.900 0 1.247.032
Kosten Uitvoeringsprogr uitvoeringsprogra Uitvoeringsprogr amma 2024 mma 2024 tlv amma 2024 Verwachte reeds bestemmingsres reeds besparing beschikbare erve beschikbare CO2 in kg/jr budgetten gem Duurzaamheid budgetten extern Bergeijk en klimaat € 173.000 € 550.000 € 450.400 1.004.132 € 11.800 €0 € 52.689 0 €0 €0 €0 208.000 Uitvoeringsprogramma 2024
23
4. Duurzame Gemeente 5. Hernieuwbare energie 6. Klimaatadaptatie Totaal
€0 € 166.000 € 80.000 € 430.800
€ 150.000 €0 €0 € 700.000
€0 € 25.100 €0 € 528.189
0 34.900 0 1.247.032
6. Bijlage 1: Stand van zaken per project Dit is een overzicht van de actuele in 2024 lopende projecten of de projecten die voor 2024 op het programma staan
1. Duurzaam Gebouwde omgeving a. Woningen 1.1
BErgeijkGREEN prijs
Korte omschrijving en doel project
De BErgeijkGREEN aanmoedigingsprijs is een prijsvraag voor duurzame ideeën. Deze wordt vanaf 2021 om de 2 jaar georganiseerd. In totaal is er €5000 te vergeven. De prijs is een financiële tegemoetkoming voor inwoner met goed duurzaam idee. Het prijzengeld is de afgelopen jaren verdeeld onder inwoners met verschillende ideeën. Aantal aanmeldingen: 2016: 3 aanmeldingen, 3 prijswinnaars 2017: 4 aanmeldingen, 2 prijswinnaars 2018: 7 aanmeldingen, 7 prijswinnaars 2019: 8 aanmeldingen, 5 prijswinnaars 2020: 8 aanmeldingen, 3 prijswinnaars 2021: 7 aanmeldingen, 3 prijswinnaars 2023: 7 aanmeldingen, 2 prijswinnaars
Resultaten 2023
In 2023 is de BErgeijkGreen aanmoedigingsprijs voor de 7e keer georganiseerd. Dit keer is de jeugdgemeenteraad er intensief bij betrokken. Beloonde ideeën in 2023 zijn: -
Scouting St Andries wil zijn blokhutten verduurzamen Natuurtuin ’t Loo wil de paden verharden met olivijnkorrels en verhoogde plantenbakken langs de paden aanbrengen
In 2023 heeft de winnares van het idee boomspiegels uit 2021 het beschikbare budget hiervoor verder ingezet. Uitvoering 2024 2025
In 2025 zal voor de 8e keer de BErgeijkGREEN aanmoedigingsprijs worden uitgevoerd. In de loop van 2024 gaan we bekijken of de huidige vorm nog houdbaar is of dat we moeten kiezen voor een andere opzet.
Opbrengsten
Bewustwording, advies en kennis
1.2
Duurzaamheidsweek/Klimaatweek
Korte omschrijving en doel project
Terugkerende dag(en) in het kader van energiebesparing en klimaatadaptatie. We koppelen dit aan de Nationale Klimaatweek.
Betrokken partijen
Gemeente, Band op spanning, Duurzame Huizenroute
Resultaten 2023
Rond de klimaatweek 30 oktober t/m 5 november besteden we aandacht aan energie besparen en klimaatadaptatie door de actiedag Band op spanning, deelname aan de Duurzame Huizenroute, en eventueel nog activiteiten met KempenEnergie . De actie ‘Band op spanning’ vindt plaats op één werkdag. Banden van bezoekers van de supermarkt worden op spanning gebracht. De actie vraagt aandacht voor de bandenspanning en het effect op het brandstofverbruik. De gemeente Bergeijk ondersteunt activiteiten van de Duurzame Huizenroute. Ieder najaar vindt de duurzame Huizenroute plaats en krijgen inwoners de kans om een duurzaam huis te bezoeken en maatregelen in de prakrijk te zien. Uitvoeringsprogramma 2024
24
Uitvoering 2024 Opbrengsten
Ook in 2024 besteden we gedurende 1 week of dag aandacht aan één of meerdere duurzaamheidsacties. Bewustwording, advies en kennis. In november 2022 zijn de banden van 117 auto’s op spanning gebracht, waarmee 2083 kg CO2 wordt bespaard.
1.3
Verduurzamen huurwoningen van woningcorporaties
Korte omschrijving en doel project
De woningcorporaties geven ieder jaar middels de prestatieafspraken onder andere inzicht in hun verduurzamingsopgave. Het verduurzamingsfonds van de gemeente Bergeijk geeft een extra impuls aan de verduurzaming van de oude Vestia woningen.
Betrokken partijen Resultaten 2022/2023
Daarnaast zijn we samen met de woningcorporaties gestart met activiteiten om huurders met energiearmoede te ondersteunen. Hiervoor meer bij het project 1.8 Energiearmoede. Woningcorporaties Wooninc, Woonstichting De Zaligheden (WSZ) en Woningbelang In de nieuwe prestatieafspraken met de woningbouwcoöperaties is vastgelegd dat er energiemaatregelen door de woningcoöperaties uitgevoerd gaan worden ten gunste van de bewoners. De energiedoelen uit de prestatieafspraken: -
Uitvoering 2024
Opbrengsten
Realiseren Nul-op-meter-woningen bij nieuwbouw van grondgebonden woningen. Woningbelang en WSZ leggen op daken van huurwoningen zonnepanelen. Ze blijven dit ook actief aanbieden en plaatsen bij mutatie. Bewustwording van energieverbruik bevorderen bij bewoners. Woningbelang zet energiecoaches in om huurders te helpen bij energiebesparing. Verduurzaming van woningen wordt gedaan tijdens mutaties of wanneer huurder erom vraagt. Aandacht voor hittestress en klimaatadaptatie o.a. door onderzoek naar natuurinclusief bouwen, toepassen van verticaal groen en het vervangen van tegels door groen in tuinen. KempenEnergie verzorgt voor de “oud Vestia”-huurders van WSZ een binnenklimaatscan (zie project 1.8 Energiearmoede). Om de doelgroep te ontzorgen zetten we samen met de woningcorporaties Woningbelang en De Zaligheden een klusbus in. Een bus met kleine energiebesparende producten (LED lampen, tochtstrips, radiatorfolie, etc.) komt op afspraak bij de huurder. De bemanning van deze bus brengt de energiebesparende maatregelen direct bij de bewoners aan. De doelgroep bestaat vooral uit de bewoners van de ‘oude’ Vestiawoningen (zie project 1.8 Energiearmoede).
In 2023 worden er met de woningcorporaties weer nieuwe prestatieafspraken voorbereid, deze worden in december 2023 vastgesteld. Er wordt naar alle waarschijnlijk voortgeborduurd op de activiteiten uit de bestaande prestatieafspraken, aangevuld met nieuwe ontwikkelingen. Hierbij zal energiebesparing en verdere verduurzaming van het woningbezit centraal staan. Betaalbaarheid is daarnaast een belangrijk thema, zeker in deze tijd van stijgende kosten en energieschaarste. Energiebesparing en bewustwording bij de huurders. Jaarlijkse besparing van 230.000 kg CO2-emissie en €95.000,- aan energielasten bij de inwoners.
1.4
Geluidsanering combi met energie
Korte omschrijving en doel project
Bij woningen waarbij “verkeersgeluid” wordt gesaneerd, zal ook energiebesparing meegenomen worden. Doel van het geluidsaneringsproject is om gevelmaatregelen te treffen om overlast van verkeersgeluiden in woningen tegen te gaan. De ODZOB voert dit project voor de gemeente Bergeijk uit. De kosten voor het aanbrengen van geluidwerende gevelmaatregelen zijn volledig gesubsidieerd, tenzij er achterstallig onderhoud aan de woning is. Dit deelproject is naar verwachting in 2025 afgerond. Meedoen is op vrijwillige basis.
Uitvoeringsprogramma 2024
25
We willen onderzoeken of het mogelijk is om ook tegelijkertijd met de geluidssanering, energiebesparende maatregelen binnen dit project te laten meenemen.
Betrokken partijen Resultaten 2023
Uitvoering 2024
Opbrengsten
De ODZOB heeft voor het eerste deelproject het ontwerpsaneringsprogramma voor het 1e deelgebied klaar. Dit is goedgekeurd door het Bureau Sanering Verkeerslawaai. Het definitieve saneringsprogramma is eind 2022 in werking getreden. ODZOB In 2023 zijn de woningen die in aanmerking komen voor eventuele geluidwerende gevelmaatregelen uitgenodigd om deel te nemen aan dit project. De aanmelders zullen vanaf juni – december 2023 door de ODZOB bezocht worden voor een woninginventarisatie. Op basis van de woninginventarisatie is halverwege 2024 duidelijk welke woningen het aanbod voor gevelmaatregelen krijgen aangeboden. Vanaf dat moment zullen de woningeigenaren hierover geïnformeerd worden. Tegen die tijd gaan we bekijken of we mogelijk aanvullende informatie of aanbod kunnen doen om de hele woning te isoleren. Verminderde geluidsoverlast en verbeterde isolatie.
1.5
Advisering, stimulering en begeleiding van huiseigenaren op het gebied van duurzame energieopwekking en energiebesparing
Korte omschrijving en doel project
Adviseren, informeren en stimuleren inwoners met betrekking tot energie besparen en duurzame energie opwekken o.a. in samenwerking met KempenEnergie.
Betrokken partijen
Vereniging KempenEnergie
Resultaten 2023
KempenEnergie ontvangt een structurele subsidie van de gemeente waarvoor zij de volgende activiteiten uitvoeren: - EnergieLoket: Inwoners kunnen energieadvies vragen bij Kempenenergie via de website. Fysiek advies is ook mogelijk in het EnergieLoket op zaterdagochtend in de bibliotheek van Bergeijk, 40 keer per jaar. In 2022 kwamen hier gemiddeld 3 bezoekers per zaterdagochtend. - Informatiebijeenkomsten en/of OnlineEnergieWorkshops. In 2022 waren dit er 12 met gemiddeld 27 deelnemers. - Tweewekelijkse publicaties in de regionale huis-aan-huisbladen, maandelijkse nieuwsbrieven, blogs en vlogs op de website. - Deelname aan jaarmarkten en beurzen door KempenEnergie. - Uitvoeren van Energiescans. Gratis voor leden. In 2022 zijn er ruim 100 in Bergeijk uitgevoerd. Er zijn twee extra projecten met KempenEnergie en KempenDuurzaam uitgevoerd: - Binnenklimaatscans voor inwoners met enrgiearmoede. Aan de orde komen o.a.: Het energieverbruik, woon- en leefklimaat, toepassen eenvoudige energiebesparingsmogelijkheden, energiezuinig woongedrag, aanwezigheid van energieslurpers, energiebesparende tips voor de bewoner. Zie project 1.8 Energiearmoede. - Ontzorgingstraject energieplan voor eigenaren van woningen. Bij het ontzorgingstraject energieplan wordt in overleg met de woningeigenaar door de energieadviseurs van KempenDuurzaam een uitgebreid energieplan opgesteld.
Daarna is het mogelijk om begeleiding te krijgen bij het opvragen en beoordelen van offertes. Er zijn tot nu toe 7 energieplannen opgesteld.
Uitvoering 2024
De vereniging KempenEnergie en de coöperatie KempenDuurzaam hebben de intentie om actief samen te werken met Bergeijk en de andere Kempengemeenten. De samenwerking richt zich op: - Het versterken van de organisatie Vereniging KempenEnergie en de aan haar gelieerde coöperaties - Organiseren en in stand houden van langlopende projecten (de reguliere advisering, begeleiding en stimulering van inwoners) - Organiseren van incidentele, kortlopende projecten. De structurele bijdrage van de gemeente aan KempenEnergie willen zij inzetten voor onderdeel 1 en 2. Deze activiteiten zijn dus vooral door en voor de vrijwilligers. Uitvoeringsprogramma 2024
26
Onderdeel 3 wordt vooral door KempenDuurzaam uitgevoerd. Hiervoor wordt een marktconforme prijs gevraagd. In 2023 vroeg KempenEnergie €4000,- bijdrage van de gemeente aan hun basisactiviteiten. KempenEnergie geeft aan dat in de toekomst dat niet genoeg is om een professionele organisatie te worden. We gaan in overleg met KempenEnergie hoe we tot een samenwerking kunnen komen en rechtmatig aan deze wens kunnen voldoen. Hoewel het in Bergeijk gaat om individuele oplossingen (bijvoorbeeld isoleren en een warmtepomp) kan ‘samen met de buren aan de slag’ en uitzoeken wat de (isolatie)opties zijn (zonder tijdsdruk om daadwerkelijk uit te voeren) zeker toegevoegde waarde hebben.
Opbrengsten
Als de mogelijkheid zich aandient willen we de middelen hebben om hier op in te kunnen spelen. We reserveren middelen hiervoor vanuit de tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE). Deze is bedoeld voor het inzetten van personele capaciteit op klimaatmitigatie. Deze kortlopende projecten kunnen samen met KempenDuurzaam of andere organisaties worden uitgevoerd. Hiervoor zullen we het aanbestedingsbeleid van de gemeente toepassen. Bewustwording, advies en kennis inwoners
1.6
Subsidie duurzame energie 2022-2025; duurzame maatregelen isolatie
Korte omschrijving en doel project
De subsidieregeling duurzame maatregelen voor particuliere woningeigenaren is een financiële prikkel om inwoners te stimuleren hun woning te isoleren. De subsidie werkt extra stimulerend in combinatie met het energieadvies van Kempenenergie. (Zie project 1.5 Advisering, stimulering en begeleiding van huiseigenaren). Het doel is 150 aanvragen bij woningen p/j met gemiddelde besparingen op gas door vloer-, dak-, muurisolatie, HR++ of triple glas en isolerende buitendeuren. De subsidieregeling loopt vanaf 2017. In de onderstaande grafiek is het verloop van de uitgevoerde isolerende maatregelen zichtbaar.
Resultaten 20182023
Uitgevoerde isolerende maatregelen met subsidie 300 250 200 150 100 50 0
2017
2018
2019
Muurisolatie Vloerisolatie Totaal
2020
2021
2022
Dakisolatie HR ++/triple glas
De stijgende lijn in de uitvoer van isolerende maatregelen zet door. De stijging van de gasprijzen heeft ervoor gezorgd dat er meer inwoners hun huis isoleren. In 2022 zijn 253 aanvragen voor isolerende maatregelen in het kader van de subsidieverordening duurzame energie voor particulieren gehonoreerd. Hiermee is door de inwoners voor € 1.168.810 (€93.046 wacht op uitvoering) geïnvesteerd. Er wordt € 115.647 aan subsidie verstrekt. 29 Woningeigenaren wachten nog op uitvoering.
Uitvoeringsprogramma 2024
27
In de onderstaande tabel is zichtbaar hoe de stand met betrekking tot aanvragen in 2023 verloopt. Op 1 september 2023 zijn er 98 ontvankelijke aanvragen voor subsidie op isolerende maatregelen. Het uit te keren bedrag aan subsidie daarvan: €45.497. De verwachting is ergens rond €75.000 uit te komen. Dit is minder dan verwacht (€110.000).
Uitvoering 2024
Opbrengsten
Inwoners moeten soms lang wachten op uitvoering door het materialentekort in de bouw. De subsidie kan door inwoners gecombineerd worden met de Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing voor woningeigenaren (ISDE) van het Rijk. De subsidie wordt doorgezet met een subsidieverordening voor 2022-2025. Het bedrag wordt aangepast naar €100.000 (subsidiegeld). Voor 2024 nemen we een bedrag van een €100.000 aangezien we een toename verwachten in het aantal aanvragen voor isolerende maatregelen als we met de Groene Zone Isoleren starten. Woningeigenaren kunnen in Bergeijk subsidie krijgen voor het nemen van duurzame maatregelen. Deze subsidie komt bovenop de subsidie die zij kunnen krijgen van het Rijk (ISDE). De opzet van de Groene Zone Isoleren is erop gericht om de woningeigenaar zoveel mogelijk te ontzorgen. Het energieadvies wordt zodanig vormgegeven dat hiermee eenvoudig een aanvraag voor een ISDE subsidie kan worden gedaan. Echter het grote verschil met de Rijksregeling is dat in Bergeijk vooraf subsidie moet worden aangevraagd. Omdat wij daarmee een uitzondering zijn in de MRE gemeenten is het lastiger om dit in het adviestraject op te nemen. Dit is één van de redenen waarom er een wijziging van de subsidieregeling wordt voorgesteld aan de Raad. De genomen maatregelen van 2022 leveren in 1 jaar leveren rond de 300.000 kg per jaar aan besparing CO2 op.
1.7
MEE DOEN! “klaar-voor-aardgasvrij” maken bestaande bouw in 2030
Korte omschrijving en doel project
De hoofdstrategie van de Transitievisie Warmte (TVW) van Bergeijk is het inzetten op het “klaar-voor-aardgasvrij” (of aardgasvrij-gereed) maken van de bestaande bouw tot 2030. Dat betekent dat woningen en gebouwen nog wel gebruik maken van aardgas maar dat deze met duurzame maatregelen gereed worden gemaakt om in de toekomst (met een relatief kleine stap) van het aardgas af te gaan. De stap naar loskoppelen van aardgas wordt hiermee kleiner gemaakt maar de eigenaar heeft wel al profijt van de aanpassingen.
Uitvoering 2023/2024
In 2022 hebben we het communicatie-/uitvoeringsplan MEE DOEN! “klaar-vooraardgasvrij” opgesteld. Dit communicatieplan bevat acties om duurzame maatregelen in 2023 en 2024 kracht bij te zetten, om de inwoners van Bergeijk in beweging te krijgen door draagvlak en betrokkenheid te creëren en gedragsverandering te stimuleren. Om binnen de gemeente Bergeijk te zorgen dat in 2025 zo’n 70% van de woning- en gebouweigenaren een idee heeft van de stappen die zij moeten zetten om aardgasvrijready te worden, werken we aan de volgende communicatiedoelen: -
Kennis vergroten Aanzetten tot actie Uitvoeringsprogramma 2024
28
-
Samen doen
Uitgangspunt in de communicatie is: De communicatie moet begrijpelijk, laagdrempelig en toegankelijk zijn, acties waar inwoners zelf deel aan kunnen nemen, samen met partners als KempenEnergie, enthousiaste inwoners en andere beleidsvelden, de gemeente geeft het goede voorbeeld en sluit aan bij het DNA van Bergeijk. De aanpak is gericht op een uitwerking van de doelen en uitgangspunten. Projecten in BErgeijkENERGY sluiten aan bij deze aanpak. Opbrengsten
Kennis vergroten, aanzetten tot actie en samen doen
1.8
Energiearmoede
Korte omschrijving en doel project
In 2022 heeft de gemeente Bergeijk middelen ontvangen om huishoudens te ondersteunen met een laag besteedbaar inkomen die te maken hebben met hoge energielasten door hoge energiekosten in combinatie met de lagere energiekwaliteit van de woningen. In 2023 kwamen daar nog extra middelen bij. Deze specifieke uitkering moet voor 31 december 2025 zijn ingezet. Het totaal beschikbare bedrag is €369.317. Uit de cijfers en tools die we ter beschikking hebben gekregen blijkt dat begin 2022 4,2% van de huishoudens in Bergeijk te maken heeft met energiearmoede. Bij het bepalen waar we deze inwoners vinden blijkt dat 70% van de huishoudens een huurwoning met een lage energiekwaliteit bewoont, en veelal leeft van een bijstandsuitkering of een laag pensioen. Het doel is dat 400 huishoudens met energiearmoede het aanbod hebben gehad voor een bezoek van de klusbus of het bezoek van een energiegids van Kempen-Energie en 60% hier aan deelneemt.
Resultaten 2023
De specifieke uitkering Energiearmoede is voor de volgende maatregelen ingezet: Inzet van de klusbus voor huurders van “oude” Vestia woningen Van Woningbelang zijn 343 “oude” Vestiawoningen voor dit aanbod benaderd. Bij 209 woningen zijn energiebesparende maatregelen aangebracht. Van de adressen die niet deelnemen geeft 60% aan geen last te hebben van tocht of anderszins hulp nodig te hebben. 20% heeft geen tijd voor een passende afspraak en 20% geloven niet dat deze maatregelen helpen. Begin juni is de klusbus voor de woningen van de Zaligheden in Luyksgestel gaan rijden. Het gaat hier ook om de oude Vestiawoningen, aangevuld met nog een paar extra woningen in Luyksgestel. In totaal zullen 95 woningen worden benaderd, op 1 september hadden hiervan 50 woningen deelgenomen. De huurders van de Zaligheden en Woningbelang die hebben deelgenomen, geven aan direct resultaat te ervaren door minder tocht en dus een hoger wooncomfort. Nadat alle voormalige huurwoningen van Vestia het aanbod hebben gehad voor een bezoek van de klusbus gaan we verder met het aanbod aan te bieden bij de huurders van de Zaligheden in Riethoven en Westerhoven. (216 huurders). Ook met Wooninc zijn er gesprekken of het wenselijk is ook deze woningen het aanbod van de klusbus te doen. (117 huurders). Het aanbieden van Binnenklimaatscans KempenEnergie aan de huurders in Luyksgestel.
Een persoonlijk gesprek met een energiegids om naar het energieverbruik in uw woning te kijken. De energiegids geeft informatie over energiezuinig woongedrag en energiebesparende tips. Deze maatregel is aangeboden bij de 86 huurders de Zaligheden in Luyksgestel. Tot nu toe hebben 10 huurders deelgenomen. De huurders van Woningbelang worden door een energiecoach van Woningbelang zelf bezocht. De huurders die hebben deelgenomen zijn positief. Het zijn vaak mensen die al energiezuinig leven. Over het algemeen is het animo voor deze activiteit niet groot.
Uitvoeringsprogramma 2024
29
Organisatie van een inloopavond in het Aquinohuis voor huurders van een “oude Vestiawoning” van Woningbelang of inwoners die recht hebben op energietoeslag. In december 2022 is een inloopavond in het Aquinohuis georganiseerd met als thema energiebesparing. Deze avond is goed bezocht door zo’n 100 inwoners. De gemeente maar ook dorpsondersteuners, KempenEnergie en Woningbelang zijn met inwoners in gesprek gegaan over het energieverbruik in huis. Tijdens de inloopavond zijn onder andere tips gegeven over hoe je energie kunt besparen maar ook over de mogelijkheden voor financiële ondersteuning. Daarnaast konden mensen zich inschrijven voor een bezoek aan huis voor extra informatie over energiebesparing (Binnenklimaatscan, energiecoach Woningbelang) of het aanbrengen van maatregelen (klusbus). Op de avond konden de inwoners extra energiebesparende materialen krijgen. Waarschijnlijk was dit één van de redenen dat deze avond goed bezocht is. De Groene Zone Isoleren (DGZ-I) De Groene Zone Isoleren zal begin 2024 worden opgestart. Uitvoering 2024
Inzet klusbus Afhankelijk van het feit of we in 2024 alle sociale huurwoningen het aanbod van de klusbus hebben kunnen doen gaan we verder met de aanpak van energiearmoede. Het aanbieden van Binnenklimaatscans KempenEnergie aan inwoners met energiearmoede In plaats van binnenklimaatscan heet deze voortaan Gezond en energiezuinig wonen. Een eenvoudige energiescan geeft bewoners inzicht in de mogelijkheden om hun energieverbruik te beperken en tevens gezond en comfortabel te wonen. We willen deze scan gemeentebreed aanbieden. De Groene Zone Isoleren (zie ook project 1.9) De Groene Zone Isoleren omvat een integraal advies, het aanbrengen van isolatiemaatregelen en eventueel een lening. De kosten voor de energieadviezen worden door de gemeente gedragen. In de tweede tranche energiearmoede gelden die verkregen is, zit een stuk voorschot Nationaal Isolatie Programma (NIP). Deze zijn bedoeld voor isolatiemaatregelen. NIP is bedoeld om de slechte energie labels uit te faseren, en dat past ook bij de focus van het project DGZ-I. De bedoeling is om de kosten t/m 2025 hiervan deels uit de Energiearmoede gelden te halen (€65.095 = 325 energieadviezen).
Ondersteuning doelgroep bij klantreis De Groene zone isoleren Alhoewel het aanbod van de Groene Zone Isoleren niet zozeer gericht is op de doelgroep met lage inkomens, maar op alle inwoners van de regio met een koopwoning willen we de aandacht toespitsen op de woningen met de “slechte” labels (label D-E-F-G) en WOZ onder de €429.300. Voor een groot deel van de inwoners (met name de doelgroep met lage inkomens) zullen er echter in de gehele ‘klantreis’ op verschillende momenten vragen beantwoord dienen te worden en aanvullend advies benodigd zijn (technisch, financieel, etc.), om te voorkomen dat de inwoners tijdens de klantreis afhaken. Het doel is dat één of meerdere isolerende maatregelen uitgevoerd wordt. We willen hier, mogelijk samen met de MRE, een aanpak voor opzetten om dit kunnen ondervangen. Ondersteuning doelgroep bij omlaag brengen energierekening Om de doelgroep te ondersteunen hebben wij nog budget van het Rijk om hier specifieke acties voor uit te voeren. Na de inzet van de klusbus gaan we kijken of deze nog nodig is om nogmaals in te zetten. Daarnaast worden andere ondersteuningsmogelijkheden onderzocht.