CConstaterende datGeldrop-Mierlo
Koppel je AI →
Document · PDF

Stadteland Initiatievenfonds - Conceptrapport

Commissie Algemene Zaken 12 oktober 2026, gemeente Geldrop-MierloBij agendapunt: Stadteland initiatievenfonds (portefeuillehouder Frans Stravers) - 20:3012.843 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Stadteland Initiatievenfonds Conceptrapportage Rob Manders, Sandy de Wit Blaauwberg | September 2026 Stadteland Initiatievenfonds Geldrop-Mierlo Blaauwberg Stadteland Initiatievenfonds Geldrop-Mierlo 2 Inleiding De Oost-Brabantse dorpen kennen een geschiedenis van landbouw, industrie en arbeid. Hard werken was vanzelfsprekend, grote rijkdom zeldzaam. Op de schrale zandgronden leidden velen een marginaal bestaan. Juist die omstandigheden legden – zo wordt vaak geanalyseerd – de basis voor het huidige succes van de regio. Schaarste maakt vindingrijk en noodzaakt tot samenwerking. Niet toevallig vonden de Boerenleenbank en de Boerenbond hier hun oorsprong. In Geldrop werd op 18 augustus 1897 de eerste kredietcoöperatie van Nederland opgericht; kort daarna volgden Leende en Heeze, en in december 1897 Mierlo. Deze lokale banken groeiden uit tot de voorloper van de huidige Rabobank. De Boerenleenbanken werkten volgens het principe van zelfhulp: onafhankelijk blijven van woekeraars en liefdadigheid, samen sparen, elkaar steunen in moeilijke tijden en investeren in de toekomst. Diezelfde mentaliteit is nog altijd herkenbaar in de Brainportregio. De omstandigheden zijn veranderd, maar de kern is gelijk gebleven: door samenwerking kom je verder, en de regio neemt in de eerste plaats zelf verantwoordelijkheid. Of, in de woorden van de regionale voetbalgrootmacht: „Eendracht maakt macht”.

In Geldrop-Mierlo werken we nu aan een eigentijdse vorm van samenwerking: het Stadteland Initiatievenfonds. Geldrop-Mierlo staat voor een reeks uitdagingen die om meer vragen dan individuele ondernemers of vrijwilligersbesturen kunnen leveren. Vraagstukken op het gebied van energietransitie, netcongestie, digitale veiligheid, arbeidsmarktkrapte en leefbaarheid overstijgen het vermogen van afzonderlijke organisaties. Er is behoefte aan structurele samenwerking, regie en professionele ondersteuning op gebiedsniveau. Dit rapport introduceert het Stadteland Initiatievenfonds: een gemeentebreed investeringsinstrument, geënt op de beproefde praktijk van ondernemersfondsen in Nederland. In meer dan vijftig gemeenten functioneren dergelijke fondsen al succesvol, waaronder dichtbij in Helmond en Laarbeek. De ervaringen zijn overwegend positief: fondsen leveren aantoonbare meerwaarde voor leefbaarheid, economisch klimaat en onderlinge samenhang. In Geldrop-Mierlo bestaan al succesvolle gebiedsfondsen op basis van reclamebelasting in beide dorpscentra. Het gemeentebrede Stadteland Initiatievenfonds is een logische volgende stap in een lange traditie van samenwerking. De naam Stadteland verwijst naar het unieke karakter van de gemeente: de dynamische samenkomst van het stedelijke Geldrop en het landelijke Mierlo.

Dit sluit aan op de Villagemarketing en doet gestaag zijn entrée in Geldrop-Mierlo. Zo draagt de recent onthulde muurschildering bij het Weverijmuseum ook de naam “Het Stadteland” als symbool van die lokale identiteit. Het Stadteland Initatievenfonds is een instrument waarmee wordt beoogd die lokale identiteit te ondersteunen en versterken. Stadteland Initiatievenfonds Geldrop-Mierlo Blaauwberg Stadteland Initiatievenfonds Geldrop-Mierlo 3 Inhoud 1. Waarom een Stadteland Initiatievenfonds? ............................................................................... 4 2. Landelijke praktijk ...................................................................................................................... 7 2.1 Opkomst en verspreiding ondernemersfonds .................................................................... 7 2.2 Structuurkenmerken van fondsen .................................................................................... 8 2.3 Lessen uit de praktijk ........................................................................................................ 9 3. Inhoudelijke thema’s ................................................................................................................ 11 Energietransitie en circulariteit .................................................................................................

11 Maatschappelijke verbondenheid ............................................................................................. 12 Cofinanciering en professionalisering ....................................................................................... 13 Kennis, innovatie en digitalisering ............................................................................................ 15 4. Voorstel Stadteland Initiatievenfonds ...................................................................................... 17 4.1 Gemeentebreed .............................................................................................................. 17 4.2 Bedrijventerreinen en landbouw ...................................................................................... 18 4.3 Centrum Geldrop en Centrum Mierlo ............................................................................... 19 4.4 Wijkmanagement Geldrop-Oost en Geldrop-West ..........................................................20 4.5 Wijkmanagement Mierlo .................................................................................................20 4.6 Bijzondere stakeholders ..................................................................................................

21 Onderwijs ................................................................................................................................. 21 Anna Zorggroep ....................................................................................................................... 21 4.7 Tarief en fondsomvang ....................................................................................................22 4.8 Opbrengsten per gebied .................................................................................................. 23 5. Governance en techniek ...........................................................................................................24 5.1 Onafhankelijk bestuur .....................................................................................................24 5.2 Aansturing van de trekkingsgebieden ..............................................................................24 5.3 Voor en door ondernemers en organisaties ..................................................................... 25 5.4 Communicatie en draagvlak ........................................................................................... 26 5.5 Experiment en evaluatie ..................................................................................................

27 5.6 Aanvraagcriteria ..............................................................................................................28 6. Proces en advies ...................................................................................................................... 29 6.1 Lokaal proces in gemeente Geldrop-Mierlo .................................................................... 29 6.2 Conclusie en advies .......................................................................................................... 30 Bijlage 1: Infographic voorstel Stadteland Initiatievenfonds ............................................................. 32 Bijlage 2: Gedetailleerde inleg per gebied ........................................................................................ 33 Bijlage 3: Voorbeeldprojecten uit andere fondsen ............................................................................ 34 Afbeelding op de omslag: Het Stadteland door Studio Giftig Stadteland Initiatievenfonds Geldrop-Mierlo Blaauwberg Stadteland Initiatievenfonds Geldrop-Mierlo 4 1. Waarom een Stadteland Initiatievenfonds? In Geldrop-Mierlo zijn er meerdere redenen om te verkennen of een gezamenlijk investeringsfonds wenselijk is. Een fonds vóór en dóór ondernemers en het maatschappelijk middenveld (onderwijs, zorg, sport, cultuur).

Een platform voor structurele samenwerking en een stabiele, financiële backbone om allerhande projecten en activiteiten van de grond te krijgen. Om te beginnen zijn er een aantal praktische, lokale motieven die een rol spelen. ● Versterking van de organisatiegraad op bedrijventerreinen In het Economisch Beleid van de gemeente (2022) is vastgesteld dat het organiserend vermogen op de bedrijventerreinen tekortschiet. Een basispakket van parkmanagement en collectieve beveiliging ontbreekt. Dat zet de toekomstbestendigheid van de terreinen o nder druk. Gezamenlijke investeringen zijn noodzakelijk om kwaliteit, veiligheid en aantrekkelijkheid voor huidige én toekomstige bedrijven te waarborgen. ● Doorontwikkeling van de succesvolle centrumfondsen In de centra van Geldrop en Mierlo betalen winkeliers en horeca al jarenlang verplicht mee aan het collectief via de reclamebelasting. Deze structurele samenwerking functioneert goed. Tegelijkertijd is er aanleiding om een volgende stap te zetten. De basis van de huidige centrumfondsen is relatief smal: alleen gebruikers van commerciële panden in een select aantal straten investeren mee in de levendigheid van het centrum. Met een gemeentebreed fonds worden ook vastgoedeigenaren, maatschappelijke organisaties en bedrijven buiten het kernwinkelgebied georganiseerd.

Dat vergroot de slagkracht en biedt ruimte voor nieuwe vormen van samenwerking en cross-overs. ● Meer samenwerking en investeringen in het buitengebied Het Brabantse buitengebied is volop in transitie. Naast landbouw groeit de recreatieve - en andere economische bedrijvigheid. Ondernemers worden geconfronteerd met grote opgaven: energie en netcongestie, stikstof, toenemende recreatiedruk, ruimtelijke schaa rste en vrijkomende agrarische bebouwing. Om hierop regie te kunnen voeren, is een sterke organisatiegraad essentieel. In gemeenten als Deurne en Laarbeek is binnen het Ondernemersfonds een aparte stichting voor het buitengebied opgericht, gericht op onder linge verbinding, profilering en gezamenlijke aanpak van gebiedsopgaven. Dat biedt een inspirerend voorbeeld. Stadteland Initiatievenfonds Geldrop-Mierlo Blaauwberg Stadteland Initiatievenfonds Geldrop-Mierlo 5 ● Benutten van cofinancieringskansen Op dit moment blijven kansen liggen door gebrek aan collectieve middelen en organisatiekracht. Provincie, Brainport, Rijk en EU beschikken over substantiële cofinancieringsbudgetten voor verduurzaming, innovatie, veiligheid en sociaalmaatschappelijke proje cten. Om deze middelen aan te trekken, is een stabiele zelforganisatie met structureel investeringsvermogen cruciaal.

In Helmond functioneert het Ondernemersfonds aantoonbaar als multiplier: lokale investeringen trekken externe middelen, kennis en netwerken aan. Daar zijn er nog een aantal meer strategische overwegingen. De afgelopen jaren hebben aangetoond dat onverwachte ontwikkelingen – van oorlogen en energiecrisissen tot pandemieën – direct raken aan de belangen van bedrijven, inwoners en de lokale economie. Om hierop te kunnen anticiperen, is het essentieel om niet alleen reactief, maar vooral proactief te handelen. Een sterk organiserend vermogen is hierbij cruciaal. Bedrijven en maatschappelijk middenveld hebben te maken met een serie van strategische opgaven die van toenemende omvang en complexiteit zijn en steeds meer in elkaar grijpen. Door gezamenlijk te investeren in voorzieningen, activiteiten en programma’s kunnen op deze opgaven betekenisvolle resultaten worden geboekt. We noemen een aantal van deze opgaven, het gaat niet om een limitatieve lijst. ● Talent behouden en aantrekken. De arbeidsmarkt in de Brainportregio is krap en de groei van het hightechcluster in Eindhoven en Veldhoven versterkt de concurrentie om talent. Voor bedrijven in Geldrop-Mierlo betekent dit dat zij zich zichtbaarder moeten profileren als aantrekkelijke wer kgevers en intensiever moeten samenwerken met het onderwijs.

Daarbij gaat het steeds meer om het creëren van goede randvoorwaarden die een bedrijf aantrekkelijk maken voor werknemers. Zo heeft het Helmondse fonds een aanpak ontwikkeld rondom vitaliteit, gezondheid en werkplezier. Bedrijven kunnen sparren met een ervaren HR -manager om praktische stappen te zetten op het gebied van preventie en vitaliteit. Daarnaast zijn er workshops beschikbaar voor ondernemers en medewerkers. Soms zijn de oplossingen heel praktisch, zoals het stimuleren van een ommetje tijdens de lunch. Een intensieve samenwerking zorgt ook voor kortere lijntjes. Een goed voorbeeld hiervan komt opnieuw uit Helmond. Het bedrijf Clipper Interall is begin dit jaar verkocht en de nieuwe eigenaar heeft besloten alle productiefaciliteiten naar het buitenland te verplaatsen . Alle bedrijven op de terreinen zijn geattendeerd op de aankomende beschikbaarheid van een grote groep (95) ervaren medewerkers, variërend van operators en logistiek medewerkers tot aan de receptioniste en teamleiders. Vraag en aanbod worden vervolgens met elkaar in contact gebracht, onder andere via een banenmarkt. Zo wordt lokaal talent en waardevolle ervaring behouden voor de stad. ● Anticiperen op de schaalsprong: nieuwe betrokkenheid bij het verenigingsleven genereren. De groei van de regio brengt zowel kansen als uitdagingen met zich mee.

Een uitdaging is het betrekken van nieuwe groepen bewoners bij het lokale verenigingsleven. Zo staan traditionele sportclubs onder druk door dalende ledenaantallen en een afname van vrijwilligers. De nieuwe, steeds vaker ook internationale bewoners willen wel sporten maar hebben andere behoeften. Meer flexibiliteit, laagdrempeliger, meer afwisseling in type sport, meer denkend in abonnementsvorm dan in lidmaatschap. Sportclubs en bedrij ven kunnen in samenwerking tot nieuwe initiatieven en arrangementen komen. Van periodieke sportclinics, gezamenlijke toernooien, kleinschalige sportactiviteiten in de wijk tot aan een sportinstructeur die wekelijks groepen werknemers samen laat sporten. Stadteland Initiatievenfonds Geldrop-Mierlo | Blaauwberg Een Stadteland Initiatievenfonds kan fungeren als de spil in het oppakken van deze verschillende opgaven. Het fonds biedt niet alleen financiële middelen, maar ook een platform voor samenwerking en coördinatie. Door projecten rond arbeidsmarkt, klimaatadaptatie, mobiliteit, verduurzaming en tal van andere thema’s te bundelen, wordt op een praktische manier gewerkt aan een veerkrachtige lokale economie. We voegen nog een laatste punt toe aan deze opsomming. Geldrop-Mierlo staat vooral bekend als aantrekkelijke woongemeente. | De economische omvang is relatief beperkt.

Dat blijkt uit de arbeidsquote (aantal banen per 100 leden van de beroepsbevolking). Aantal banen | Beroepsbevolking | Aantal banen per 100 leden beroepsbevolking Nuenen | 8.740 | 13.000 | 67 Geldrop-Mierlo | 15.840 | 23.000 | 69 Heeze-Leende | 6.880 | 9.000 | 76 Valkenswaard | 13.810 | 17.000 | 81 Deurne | 15.620 | 19.000 | 82 Someren | 9.910 | 12.000 | 83 Helmond | 51.040 | 56.000 | 91 Eindhoven | 188.770 | 147.000 | 128 Veldhoven | 44.390 | 27.000 | 164 Met een score van 69 heeft Geldrop-Mierlo, ook in vergelijking met andere substedelijke gemeenten, een lage arbeidsquote. Gemeenten met een score boven de 100 kennen een inkomende pendel en vervullen vaak een centrumfunctie; onder de 80 is vooral sprake van een woongemeente. Een relatief kleine economie kent nadelen. Bedrijven zorgen niet alleen voor werkgelegenheid | – inclusief kansen voor mensen met afstand tot de arbeidsmarkt en stageplaatsen voor jongeren | – maar ook voor dynamiek. Zij trekken bezoekers, versterken koopkrach | tbinding, investeren in sport, cultuur en | verenigingsleven, | dragen | bij | aan | veiligheid | en | leveren | een | belangrijke | bijdrage | aan | de gemeentelijke financiën. Zelfs wanneer werkgelegenheid in buurgemeenten beschikbaar is, mist een pure woongemeente economische | en maatschappelijke levendigheid. | Daarbij | leidt sterke woon- werkpendel tot extra verkeersdruk.

De regio staat bovendien aan de vooravond van een forse schaalsprong. Voor Geldrop | -Mierlo zijn circa 2.500 extra woningen voorzien tot 2030. Dat biedt kansen, maar vraagt ook om een sterke positie | van | ondernemers | en | maatschappelijke | organisaties | in | de | ruim | telijke | en | economische ontwikkeling. Het is van belang nieuwe inwoners te binden aan de lokale economie en gemeenschap, en tegelijkertijd ruimte te blijven bieden aan bedrijvigheid. Zo wordt het zogenaamde ‘Brandevoort | - effect’ voorkomen: een mooie wijk, fijne plek om te wonen maar zonder een echte economische functie en verbinding met de rest van de stad. Of een tikje zwartwit, meer een Eindhovense buitenwijk dan een integraal onderdeel van de eigen stad. Stadteland Initiatievenfonds Geldrop-Mierlo | 6 Stadteland Initiatievenfonds Geldrop-Mierlo Blaauwberg Stadteland Initiatievenfonds Geldrop-Mierlo 7 2. Landelijke praktijk Het Stadteland Initiatievenfonds is geënt op een beproefde nationale praktijk , die van het Ondernemersfonds. In meer dan vijftig Nederlandse gemeenten functioneren gemeentebrede ondernemersfondsen. De ervaringen zijn overwegend positief en bieden waardevolle lessen voor de inrichting van het fonds in Geldrop-Mierlo.

We beschrijven achtereenvolgens de opkomst en verspreiding van de fondsen (2.1), de gedeelde structuurkenmerken (2.2) en de belangrijkste lessen uit twintig jaar praktijk (2.3). 2.1 Opkomst en verspreiding ondernemersfonds Het Ondernemersfonds heeft zijn oorsprong in Leiden. Daar is in 2005 op initiatief van het georganiseerde bedrijfsleven een gemeentebreed fonds gevormd, gevoed vanuit een beperkte opslag op de OZB voor niet -woningen. Daarmee ontstond een stabiele en structurele financieringsbron voor collectieve investeringen in het vestigingsklimaat. De gemeente staat op afstand van het fonds: de betalers voeren zelf de regie. Het Leidse model bleek een effectief middel om private investeringen in de lokale economie los te maken. Het maakte bovendien een einde aan de vrijblijvendheid in de samenwerking en gaf een forse impuls aan het organiserend vermogen van ondernemers ter plekke. Het signaal heeft navolging gekregen in grote delen van het land. Inmiddels werken circa vijftig gemeenten met een Ondernemersfonds. Daarnaast is in tenminste vijftien tot twintig gemeenten op dit moment een onderzoek of discussie gaande.

Het overzicht van actieve fondsen op de volgende pagina maakt duidelijk dat een fonds in zeer verschillende omgevingen kan gedijen: grote steden én kleinere gemeenten, dichtbevolkte Randstad én dunner bevolkte regio’s, industriegemeenten én streken met een sterk agrarisch of toeristisch profiel. Dat heeft te maken met de flexibiliteit van het instrument. De systematiek werkt o veral hetzelfde — gefinancierd vanuit de OZB-opslag voor niet-woningen, ‘voor en door ondernemers’, gemeente op afstand — maar met een uitwerking die volledig is aangepast aan lokale wensen, context en doelstellingen. De kunst van het nadenken over een fonds voor Geldrop-Mierlo bestaat er dan ook uit om vanuit deze algemene systematiek — die vrij basaal en overzichtelijk is — en de landelijke praktijkervaringen — die er volop zijn — toe te werken naar een model op lokale maat. In hoofdstuk 4 doen we daarvoor een voorstel.

Stadteland Initiatievenfonds Geldrop-Mierlo Blaauwberg Stadteland Initiatievenfonds Geldrop-Mierlo 8 Leiden Utrecht Leeuwarden Groningen Dordrecht Heerlen Helmond Alkmaar Delft Meppel Súdwest-Fryslân Heerde Westerveld Het Hogeland Beverwijk Schiermonnikoog Best Wijk bij Duurstede Culemborg Houten Montfoort Den Helder Schagen Enkhuizen Medemblik Assen Uithoorn Nieuwkoop Lisse Katwijk Bodegraven-Reeuwijk Pijnacker-Nootdorp Twenterand Landgraaf Laarbeek Deurne Harlingen Vlaardingen Waddinxveen Gouda Zwijndrecht Hendrik-Ido-Ambacht Alblasserdam Heerenveen Sliedrecht Hardinxveld-Giessendam Amstelveen Gorinchem Terschelling Ridderkerk 2.2 Structuurkenmerken van fondsen Voordat we ingaan op de lokale context en het voorstel voor Geldrop-Mierlo, eerst een overzicht van de structuurkenmerken die alle fondsen delen. Die kenmerken vormen het ‘DNA’ van het instrument, en ze zijn tegelijk de uitkomst van twintig jaar praktijkervaring. Wie de opzet van een fonds overweegt, doet er goed aan deze bouwstenen te kennen. Financiering via een OZB-opslag niet-woningen Alle fondsen worden gevoed via een opslag op de OZB voor niet-woningen. De meeropbrengst van die verhoging wordt één op één overgedragen aan de stichting die het fonds beheert. De meeste fondsen werken met een tarief tussen de 40 en 90 euro per 100.000 euro WOZ -waarde.

De hoogte van het tarief is afhankelijk van het ambitieniveau en de financieringsbehoefte vanuit de bestaande collectiviteit. In sommige fondsen wordt een gefaseerde opbouw toegepast. Alle eigenaren en gebruikers van zakelijk vastgoed dragen bij Niet alleen winkels, kantoren en horeca maar ook het onderwijs, de zorg, sport en cultuur betalen mee. Onder de noemer ‘ondernemers’ wordt dus uitdrukkelijk ook de categorie ‘not -for-profit’ verstaan: onderwijs, zorg, sport en cultuur. Deze brede deelnamen stimuleert in de praktijk de samenwerking tussen het bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties. Voor maatschappelijke organisaties opent het fonds ook een nieuw platform voor samenwerking met het bedrijfsleven. Bestedingen zijn geheel vrij Alles wat ondernemers aanmerken als hun gezamenlijk belang komt voor financiering in aanmerking. Er kan bovendien gespaard worden binnen het fonds, bijvoorbeeld voor grotere uitgaven in latere jaren. Er geldt geen bestedingsdwang. Deze regelvrijheid is een bewuste keuze: het fonds is een vrijplaats voor ondernemende creativiteit, geen subsidieprogramma met een vast bestedingskader.

Stadteland Initiatievenfonds Geldrop-Mierlo Blaauwberg Stadteland Initiatievenfonds Geldrop-Mierlo 9 Aansturing via trekkingsrechten en een gemeentebreed aandeel Het budget van de fondsen wordt vaak via een trekkingsrecht beschikbaar gesteld aan de gebieden of sectoren waar het is opgebracht. Het vergt lokaal maatwerk om deze te bepalen en de praktische uitwerking verschilt per fonds. Daarnaast is er in veel fondse n steeds vaker een gemeentebreed budget voor gezamenlijke thema’s, die de trekkingsgebieden boven gaat. In een aantal fondsen (Sliedrecht, Hardinxveld-Giessendam, Uithoorn, Terschelling) is het idee van trekkingsrechten zelfs geheel losgelaten en wordt het gehele budget vanuit één gemeentebreed platform aangestuurd. De omvang en werking van ‘gemeentebreed’ vergt opnieuw lokale maatvoering. Professionele ondersteuning Vrijwel alle fondsen werken met een vorm van professionele ondersteuning. In ieder geval een secretariaat, en steeds vaker een fondsmanager die in dienst staat van alle trekkingsgebieden. De fondsmanager jaagt plannen aan, werkt ideeën uit, onderhoudt contacten met gemeente en externe partijen, gaat actief op zoek naar cofinanciering en functioneert als verbindende factor tussen alle gebruikers van het fonds. Non-interventie en non-substitutie Met de gemeente worden twee kernafspraken gemaakt.

Non -interventie betekent dat er geen gemeentelijke sturing is op de bestedingen van het fonds. Non -substitutie betekent dat er geen publieke (onderhouds-)taken op het fonds worden afgewenteld; het fonds is aanvullend op publieke taken, niet vervangend. Aan het einde van het jaar wordt door het fonds verantwoording afgelegd over de wijze van besteding — het blijft formeel immers publiek geld. De afspraken tussen fonds en gemeente worden vastgelegd in een convenant. Btw-plichtig en aftrekgerechtigd Per ministeriële regeling zijn alle ondernemersfondsen btw -plichtig verklaard. Dat betekent tegelijk dat ze btw mogen aftrekken. De opbrengst is daarmee een netto te besteden bedrag. Enige uitzondering is het aandeel dat door de non-profit wordt opgebracht; die sector kan de btw doorgaans niet in aftrek nemen. Het btw-dossier is in beweging door recente jurisprudentie wat in potentie alle fondsen ongeacht heffingsgrondslag raakt. Het dossier is goed belegd bij h et Landelijk Platform Ondernemersfondsen die in overleg staat met betrokken ministeries. Start als experiment, daarna doorgaans onbepaalde tijd Een fonds start vrijwel altijd als experiment, meestal met een looptijd van vijf jaar. Na die vijf jaar vindt een evaluatie plaats en wordt beoordeeld of het fonds een vast onderdeel dient te zijn van het lokaal- economische landschap.

Veel fondsen hebben d eze proefperiode inmiddels doorlopen en zijn voor onbepaalde tijd vastgesteld. De evaluatiemomenten vormen ook een natuurlijk exit-moment: als het fonds niet blijkt te werken, kan de gemeenteraad besluiten het niet voort te zetten. 2.3 Lessen uit de praktijk De circa vijftig fondsen in het land zijn in de afgelopen twintig jaar een rijke leerschool gebleken. Binnen het Landelijk Platform Ondernemersfondsen — waarvan veel fondsen lid zijn — worden praktijkervaringen en leerpunten gedeeld. We brengen de belangrijkste lessen hier samen, geordend naar thema. Deze lessen vormen samen met de lokale context (hoofdstuk 3) de onderlegger voor het voorstel in hoofdstuk 4. Stadteland Initiatievenfonds Geldrop-Mierlo Blaauwberg Stadteland Initiatievenfonds Geldrop-Mierlo 10 Haak aan bij bestaande collectiviteit Een fonds is geen vervanger van bestaande samenwerking, maar een versterker. De ervaring leert dat fondsen het snelst tot ontwikkeling komen in gemeenten waar al collectiviteit aanwezig is . In Geldrop-Mierlo i s die collectiviteit op verschillende niveaus al aanwezig ( Gemini, OVM, centrumorganisaties Geldrop en Mierlo, ZLTO, Coöperatie Hooge Akker). De bestaande organisaties krijgen meer armslag en slagkracht, en nog ongeorganiseerde gebieden worden uitgenodigd om aan te haken.

Bestedingen evolueren: drie generaties In de meeste fondsen zien we een ontwikkeling van bestedingen plaatsvinden, van praktisch en korte termijn, denk aan sfeerverlichting, de sinterklaasintocht of eenmalige promotiefolders, naar meer strategisch en lange termijn. Beginnend bij terugkerende evenementen (winterfair of ijsbaan), opbouw stagenetwerken en parkmanagement met KVO, tot de realisatie energyhubs, city - en regiomarketing onder regie van de ondernemers, eigen gebiedsvisies en ondernemersstrategie op vergrijzing en krimp. Een basisniveau aan eerste -generatievoorzieningen blijft belangrijk; ook na tien jaar fonds is de sfeerverlichting niet opeens overbodig. Maar de kunst is om niet in de eerste generatie te blijven hangen. Het fonds is óók een plek voor innovatie en nieuwe samenwerkingsverbanden. Een stimulerende rol van het fondsbestuur en het fondsmanagement is daarbij behulpzaam. Voor Geldrop-Mierlo betekent dit: vanaf het begin ruimte maken voor ambities op arbeidsmarkt, onderwijs-bedrijfsleven, energie en verduurzaming — naast het praktische werk op de terreinen en in de kernen. Tempoverschillen tussen gebieden zijn normaal Na de start van een fonds ontwikkelen gebieden en sectoren zich zelden in hetzelfde tempo. Dat is ook geen probleem.

Wel ligt er een duidelijke taak bij het fondsbestuur en de eventuele fondsmanager om ervoor te zorgen dat er geen structurele achterblijvers ontstaan. Dat vergt een vorm van opbouwwerk: gebieden op gang helpen met organisatie, communicatie en bestedingsmanagement. Ideeën zijn er meestal wel genoeg, het gaat vooral om organ isatie- en realisatiekracht. Voor Geldrop-Mierlo is dit zeker een relevant aandachtspunt aangezien een groot aantal gebieden (terreinen, wijken, buitengebied) nu nog een beperkte organisatiegraad kennen. Not-for-profit als verworvenheid De medebetaling door onderwijs, zorg, sport en cultuur wordt bij de start soms met gemengde gevoelens bekeken. In de praktijk blijkt het echter een van de sterkste troeven van het fonds. Scholen en zorginstellingen zijn grote werkgevers, omvangrijke vastgoedpartijen en vaak verankerde instituties in een gebied. En het sport- en verenigingsleven behoort tot de kern van het dorpsleven. Hun deelname zorgt voor cross -overs en samenwerkingen die anders zelden ontstaan — stagemarkten met het mbo, verduurzamingsprojecten met sportverenigingen, werving van personeel voor de zorg via gezamenlijke campagnes, cultuurprogramma’s die bezoekers naar de kernen trekken.

Westerveld laat zien hoe natuurlijk die interactie kan worden: veel ‘maatschappelijke projecten’ worden gedragen door het fonds, vanuit de overtuiging dat levendige dorpen de basis vormen om lokaal goed te kunnen ondernemen. In het volgende hoofdstuk brengen we de specifieke context van Geldrop-Mierlo in beeld. Dat is nodig om, op basis van de landelijke praktijk en de lokale omstandigheden, in hoofdstuk 4 een voorstel op maat te doen voor het Stadteland Initiatievenfonds. Stadteland Initiatievenfonds Geldrop-Mierlo Blaauwberg Stadteland Initiatievenfonds Geldrop-Mierlo 11 3. Inhoudelijke thema’s Uit de gesprekken die tot zover met ondernemers en andere belanghebbenden zijn gevoerd, zijn diverse thema’s naar voren gekomen die relevant zijn voor Geldrop -Mierlo. Deze thema’s zijn in een eerdere fase geïnventariseerd en vervolgens samen met de stuurgroep besproken en geprioriteerd. De in dit hoofdstuk uitgewerkte thema’s zijn de onderwerpen die door de stuurgroep als prioriteit zijn aangemerkt en waar zij de grootste meerwaarde van zien voor een gezamenlijk , gemeentebreed fonds. De beschreven thema’s vormen nadrukkelijk geen vastomlijnd programma of volledige lijst van mogelijke bestedingen. Het fonds is immers faciliterend en vraag -gestuurd: initiatieven ontstaan vanuit de praktijk en worden door ondernemers en andere betrokken partijen zelf opgepakt en uitgevoerd.

De thema’s in dit hoofdstuk bieden daarom vooral een richtinggevend kader voor de soorten opgaven en kansen waarbij een gezamenlijke aanpak van toegevoegde waarde kan zijn. Per thema beschrijven we kort de context, de belangrijkste opgaven en de kansen voor samenwerking en investering. Ook zullen we enkele voorbeelden geven uit de landelijke praktijk. Daarmee ontstaat een beeld van de manier waarop gezamenlijk kan worden gewerkt aan een sterk, toekomstbestendig en levendig ondernemers- en vestigingsklimaat. De thema’s die we bespreken zijn: • Energietransitie en circulariteit • Sociale en maatschappelijke verbondenheid • Cofinanciering en professionalisering • Arbeidsmarkt, talent en levendigheid • Kennis, innovatie en digitalisering Op zoek naar meer inspiratie? We hebben een uitgebreidere themalijst met compacte uitleg toegevoegd als bijlage 3. Energietransitie en circulariteit In de huidige economische en maatschappelijke context is de energietransitie een thema dat steeds prominenter op de agenda staat, ook bij ondernemers. De omslag naar duurzame energie en circulaire bedrijfsvoering brengt niet alleen uitdagingen, maar ook ka nsen met zich mee. Veel ondernemers willen actief bijdragen aan deze transitie, maar de individuele inspanningen brengen je maar tot zekere hoogte.

Het vinden van collectieve, schaalbare oplossingen is een inspanning, maar de resultaten zijn veelbelovend. Hieronder een voorbeeld van de aanpak in Helmond. Praktijkvoorbeeld: Helmond Bij Bedrijventerreinen Helmond wordt al geruime tijd ingezet op gezamenlijke energie- initiatieven en de verduurzaming van de terreinen. Met fondsgeld zijn de ondernemers in staat om grote publieke financieringsstromen naar zich toe te trekken. Binnen het programma Smart Synergy Helmond zijn verschillende projecten in ontwikkeling, waaronder 2 warmterotondes waarmee restwarmte wordt benut voor het verwarmen van o.a. kantoorpanden. Ook is er een grondstoffenplatform opgezet waarbij men gebruik maakt van onderlinge reststromen ter bevordering van circulaire economie. Verder wordt er gewerkt aan een waterrotonde, in anticipatie op toekomstige (drink)waterschaarste. De samenwerking is gericht op het zuiveren en hergebruik van afval- en proceswater. www.bedrijventerreinenhelmond.nl Stadteland Initiatievenfonds Geldrop-Mierlo Blaauwberg Stadteland Initiatievenfonds Geldrop-Mierlo 12 Binnen Geldrop-Mierlo is de energietransitie nadrukkelijk een onderwerp dat leeft bij ondernemers.

Vanuit de bestaande ondernemersverenigingen zijn de afgelopen jaren al verschillende initiatieven geweest om ondernemers te informeren, kennis te delen en on derzoek te laten uitvoeren naar mogelijkheden op het gebied van verduurzaming, energiebesparing en gezamenlijke oplossingen. Daarmee is een belangrijke eerste stap gezet: de bewustwording is aanwezig en de bereidheid om gezamenlijk op te trekken is zichtbaar. Tegelijkertijd blijkt in de praktijk dat het lastig is om vanuit deze initiatieven door te groeien naar concrete uitvoering. Ondernemersverenigingen beschikken vaak niet over voldoende structurele middelen om vervolgonderzoek te bekostigen, professionele o ndersteuning in te huren of investeringen aan te jagen. Juist in die vervolgstap — het organiseren van samenwerking, het ontwikkelen van concrete businesscases en het aantrekken van publieke en private cofinanciering — zijn continuïteit en slagkracht essentieel. Voor individuele ondernemers zijn dergelijke opgaven vaak te groot en complex om zelfstandig op te pakken. Overheden, netbeheerders en subsidieregelingen stellen een aantoonbaar collectief met gezamenlijk budget steeds vaker als voorwaarde. Het Stadteland Initiatievenfonds kan hierin ondersteunen doordat er sprake is van structurele middelen en uitvoeringskracht, die kunnen worden ingezet voor gezamenlijke projecten, procesbegeleiding en cofinanciering.

Daarmee ontstaat de mogelijkheid om bestaande initiatieven verder te brengen. Maatschappelijke verbondenheid Het fonds gaat om veel meer dan ondernemerschap in geldelijke zin. Ten eerste omdat de filosofie van het fonds uitgaat van de collectieve meerwaarde en duurzame inzet. De vergelijking met de ethiek van het klassieke familiebedrijf is op zijn plaats. Het ga at niet om het korte termijngewin en opportunistisch winstbejag. Het gaat om duurzaam investeringsbeleid en het lange termijnperspectief, rekening houdend met de directe omgeving. Ten tweede aangezien maatschappelijke organisaties zelf investeren en daarmee een belangrijk en onlosmakelijk onderdeel zijn van het fonds. Het onderscheid tussen ondernemers en maatschappelijke organisaties is niet overal even zwart-wit. Net zo goed als ondernemers hebben maatschappelijke organisaties klassieke omgevingsbelangen die gediend moeten worden: veiligheid, bereikbaarheid, zichtbaarheid. Vele organisaties definiëren zich zelf net zo goed als ondernemer en zijn dan ook aangesloten bij bestaande on dernemersnetwerken. Zo hebben zowel Gemini als OVM verschillende not -for- profitorganisaties in het ledenbestand zitten. Sociale en m aatschappelijke verbondenheid is een thema dat zowel ondernemers als not -for- profitorganisaties bezig houdt.

Het fonds kan een belangrijke aanjager zijn van die verbondenheid door (co -)financiering van maatschappelijke projecten zoals het Kersenoogstfeest in Mierlo, het wijkevenement Sterrenslag in Zesgehuchten , Hooipop, en GLOW. Het gaat niet alleen om steunen van dat wat er al is, het biedt juist ook de opening om nieuwe initiatieven te starten. Te denken valt aan wijkgebonden ontmoetingsactiviteiten – zoals in Laarbeek wordt gedaan met het Dorpsdiner -, ondersteuning van verenigingen en organisaties inzake vrijwilligersbeleid (bv. het collectief poolen van vrijwilligers om uitvoeringskracht te vergroten) en het investeren in lokale, publiek toegankelijke AED’s. Stadteland Initiatievenfonds Geldrop-Mierlo Blaauwberg Stadteland Initiatievenfonds Geldrop-Mierlo 13 Cofinanciering en professionalisering Veel van de uitdagingen waar ondernemers, verenigingen en collectieven mee te maken hebben, vragen om een steeds professionelere organisatie en uitvoering. Thema’s zoals verduurzaming, arbeidsmarkt, gebiedsontwikkeling en digitalisering worden complexer, terwijl subsidieregelingen en samenwerkingsprogramma’s juist hogere eisen stellen aan organisatiekracht, continuïteit en financiële onderbouwing. Tegelijkertijd leunen veel lokale initiatieven sterk op vrijwilligers en de inzet van individuen.

Hoewel deze betrokkenheid van grote waarde is, leidt dit in de praktijk regelmatig tot beperkte uitvoeringskracht, afhankelijkheid van enkele kartrekkers en moeite om projecten langdurig vol te houden. Het Stadteland Initiatievenfonds kan bijdragen aan het ondersteunen en versterken van deze bestaande organisaties. Door het fonds in te zetten voor professionele kracht, ontstaat ruimte om vrijwilligers te ontlasten en initiatieven structureler te organiseren. Hierdoor kunnen ondernemersverenigingen en collectieven niet alleen beter inspelen op actuele vraagstukken, maar ook slagvaardiger samenwerken om projecten daadwerkelijk te realiseren. Denk bijvoorbeeld aan de inzet van park -, centrum en fondsmanagement, of specialistische expertise op onderwerpen zoals energie, mobiliteit, subsidies of arbeidsmarkt. Daarnaast kan een fonds een belangrijke rol spelen bij het aantrekken van externe financiering. Voor veel regionale, provinciale, landelijke en Europese subsidieregelingen geldt dat cofinanciering, gecombineerd met een duidelijk plan van aanpak, belangrijke voorwaarden zijn om in aanmerking te komen. Juist daar ligt voor veel lokale initiatieven een uitdaging: goede ideeën zijn er vaak genoeg, maar het ontbreekt regelmatig aan tijd, capaciteit of financiële ruimte om projecten verder uit te werken en subsid ie- of investeringsrijp te maken.

Alleen al het opstellen en indienen van subsidieaanvragen op provinciaal, landelijk of Europees niveau vraagt vaak om aanzienlijke tijdsinvesteringen en specialistische expertise. Dit maakt dat binnen bestaande ondernemersfondsen vaak een duidelijke samenhang zichtbaar is tussen professionalisering en het aantrekken van externe financiering. Fondsen die investeren in professionele ondersteuning en uitvoeringskracht blijken in de pra ktijk doorgaans beter in staat om subsidies, samenwerkingspartners en aanvullende investeringen van buitenaf aan te trekken. Hoewel het investeren in professionele capaciteit soms als een hoge drempel wordt ervaren, laten ervaringen elders zien dat deze in vestering zichzelf vaak ruimschoots terugverdient. Niet alleen doordat projecten sneller en effectiever van de grond komen, maar ook doordat beter gebruik kan worden gemaakt van subsidieregelingen en andere financieringsmogelijkheden die anders onbenut zou den blijven. Een relatief beperkte lokale bijdrage kan leiden tot een veelvoud aan aanvullende publieke en private investeringen. Daarmee vergroot een fonds niet alleen de uitvoeringskracht van lokale initiatieven, maar ook de mogelijkheid om grotere ambities daadwerkelijk te realiseren.

Stadteland Initiatievenfonds Geldrop-Mierlo Blaauwberg Stadteland Initiatievenfonds Geldrop-Mierlo 14 Arbeidsmarkt, talent en levendigheid De beschikbaarheid van voldoende en passend personeel is voor veel bedrijven een steeds belangrijkere randvoorwaarde geworden om te kunnen groeien en ondernemen. In vrijwel alle sectoren — van techniek en maakindustrie tot retail, horeca en dienstverlening — ervaren ondernemers grote tekorten op de arbeidsmarkt. Deze tekorten beperken niet alleen de groeimogelijkheden van bedrijven, maar zetten ook de economische vitaliteit van gemeenten onder druk. Tegelijkertijd zorgen bredere demografische ontwikkelingen, zoals vergrijzing en ontgroening, ervoor dat de druk op de arbeidsmarkt naar verwachting verder zal toenemen. Met name ontgroening vormt voor veel gemeenten een belangrijk aandachtspunt. Jongeren vertrekken vaak tijdelijk uit de regio om elders een opleiding te volgen, wat op zichzelf geen negatieve ontwikkeling hoeft te zijn. De uitdaging ligt vooral in het creër en van de omstandigheden waardoor zij na hun studie ook weer terugkeren. Dat vraagt enerzijds om voldoende zichtbaarheid van lokale bedrijven, carrièremogelijkheden en doorgroeiperspectieven, maar anderzijds ook om een aantrekkelijk woon - en leefklimaat. D e beschikbaarheid van woningen, een levendig centrum en voldoende voorzieningen spelen daarin een belangrijke rol.

Gemeenten en regio’s zetten daarom steeds vaker in op het vroegtijdig verbinden van jongeren aan lokale bedrijven, bijvoorbeeld via stages, bedrijfsbezoeken, onderwijsprojecten en samenwerkingen tussen onderwijs en ondernemers. Juist die eerste kennismaking kan bepalend zijn voor de mate waarin jongeren zich later verbonden blijven voelen met de regio. Praktijkvoorbeeld: Westerveld Een gemeentebreed fonds kan een positieve rol spelen bij het versterken van de levendigheid en samenhang binnen een regio. Een inspirerend voorbeeld is het fonds in Westerveld. Het fonds is sinds 2017 actief en recent door de gemeente verlengd voor onbepaalde tijd. Voor de komst van het fonds waren er zes verenigingen actief met een eigen werkgebied. In plaats van die structuur te volgen is besloten om 80% van het fonds aan te wenden via een gemeentebrede overlegtafel (de Koepel), met participatie van de zes verenigingen, en waar iedereen een goed plan kan neerleggen. Het heeft gezorgd voor een dynamische praktijk met een enorme diversiteit aan projecten en menselijke betrokkenheid. De Westerveldse successen kunnen niet los worden gezien van de keuze om direct vanaf de start te investeren in een vorm van fondsmanagement. Natuurlijk wordt het fonds gedragen door de vele vrijwillige bestuursleden die er tijd en energie insteken.

Zij weten zich echter gesteund door een professioneel fondsmanager die zorgt voor de nodige continuïteit. Het fonds heeft er een gezicht mee gekregen, iemand waar je kunt aankloppen met een idee. Bovendien komt samenwerking niet vanzelf tot stand. Je hebt een aanjager nodig, ie mand die verbindt en inspireert. En dat vergt meer dan alleen vrijwillige inzet. Daarvoor zijn de opgaven waar ondernemers zich voor gesteld zien te complex geworden. Ze vergen continuïteit, deskundigheid, waarborgen voor kwaliteit en veel samenwerking. On derlinge samenwerking maar ook samenwerking met externe partners zoals de gemeente. Het fonds wordt in Westerveld niet enkel gezien als een handig potje voor gemeenschappelijke voorzieningen. Het fonds is een instrument om bredere opgaven mee te adresseren. De projecten dragen bij aan de leefbaarheid van de kernen, de zichtbaarheid van de historie, verspreiding van kennis, het behoud van jong talent, de toeristische aantrekkelijkheid en het vergroten van het onderlinge contact tussen ondernemers en bewoners. De uitwerking is vaak praktisch en herkenbaar, maar er gaat een gedeelde visie achter schuil. www.ondernemendwesterveld.nl Stadteland Initiatievenfonds Geldrop-Mierlo Blaauwberg Stadteland Initiatievenfonds Geldrop-Mierlo 15 Voor Geldrop -Mierlo is dit thema zeer relevant, mede vanwege de ligging nabij Eindhoven en de bredere Brainportregio.

Hoewel deze regio veel economische kansen biedt, zorgt zij tegelijkertijd voor een sterke aantrekkingskracht op jong talent en arbeidskrachten. Het risico bestaat dat Geldrop- Mierlo hierdoor steeds meer een woongemeente wordt, waarbij inwoners elders werken, recreëren en hun sociale leven opbouwen. Op langere termijn kan dat ten koste gaan van de levendigheid, het voorzieningenniveau en het lokale ondernemersklimaat. Juist daarom is het van belang om jongeren en talent niet alleen aan de regio, maar ook specifiek aan Geldrop-Mierlo te blijven verbinden. Het Stadteland Initiatievenfonds kan hierin een belangrijke rol spelen door gezamenlijke initiatieven mogelijk te maken die bijdragen aan zichtbaarheid, binding en levendigheid. Denk bijvoorbeeld aan samenwerkingen met scholen, promotie van lokale bedrijven en sectoren, gezamenlijke stag e- en traineeprogramma’s, evenementen voor jongeren en initiatieven die bijdragen aan een aantrekkelijk centrum en ondernemersklimaat. Daarmee kan niet alleen gewerkt worden aan het aantrekken en behouden van talent, maar ook aan het behoud van een vitale en toekomstbestendige gemeente. Kennis, innovatie en digitalisering De snelheid waarmee technologische en maatschappelijke ontwikkelingen elkaar opvolgen, neemt sterk toe.

Onderwerpen zoals digitalisering, kunstmatige intelligentie en datagedreven werken hebben inmiddels directe invloed op vrijwel iedere sector. Waar innovatie vroeger vooral relevant was voor grote of technologische bedrijven, raakt het vandaag de dag ook detailhandel, horeca, dienstverlening, logistiek en maakindustrie. Voor veel ondernemers ligt de uitdaging daarbij niet alleen in het bijhouden van nieuwe ontwikkelingen, maar vooral in de vraag hoe deze ontwikkelingen praktisch toepasbaar gemaakt kunnen worden binnen de eigen onderneming. Tegelijkertijd beschikken veel ondernemers, met name binnen het midden- en kleinbedrijf, niet altijd over de tijd, kennis of schaalgrootte om deze ontwikkelingen zelfstandig te volgen en te implementeren. Juist daarom worden samenwerking en kennisdeling st eeds belangrijker. Door gezamenlijk op te trekken kunnen ondernemers sneller leren van elkaars ervaringen, wordt kennis toegankelijker en kan innovatiekracht worden versterkt. In steeds meer gemeenten en regio’s ontstaan daarom lokale kennisnetwerken, bijeenkomsten en samenwerkingen waarin ondernemers, onderwijs en overheid elkaar weten te vinden rondom actuele thema’s. Praktijkvoorbeeld: Súdwest-Fryslân en Leiden In zowel Leiden als Súdwest-Fryslân is Technolab actief en ondersteunen de ondernemers dit programma via het fonds.

Technolab is een organisatie die in samenwerking met basis- en voortgezet onderwijsinstellingen en bedrijven activerend technisch onderwijs verzorgd. Op deze manier komen kinderen vroeg in aanraking met techniek en technologie en worden hun interesse en talenten aangewakkerd. Technolab Leiden biedt de programma’s Groen Doen (over duurzaamheid), Toekomsttaal (programmeren en digitale vaardigheden) en Techniekwijs (technische apparatuur en wetenschap) aan. Daarnaast bieden ze een plek aan (potentiële) zij-instromers om het onderwijsvak te leren kennen. In Súdwest-Fryslân worden per leeftijdscategorie verschillende workshops aangeboden. Deze variëren van een bootje bouwen tot solderen en van het programmeren van een robot tot chemische proefjes. Praktijkvoorbeeld: Assen De sport gebruikt het budget als cofinanciering voor de uitvoering van het lokale sportakkoord via het platform Assen Sportstad. Daar vallen vele activiteiten onder zoals een sportloket, periodiek sportcafé, training- en coachingaanbod voor vrijwilligers, gezamenlijk boekingsplatform voor proeflessen, organisatie van grotere sportevents (marathon e.d.), sportverkiezing, verenigingsmonitor met benchmark verenigingen op diverse factoren (voor inzicht en kennis), inzet maatschappelijke diensttijd jongeren.

Stadteland Initiatievenfonds Geldrop-Mierlo Blaauwberg Stadteland Initiatievenfonds Geldrop-Mierlo 16 Voor Geldrop-Mierlo ligt hier een duidelijke kans. De nabijheid van de Brainportregio zorgt ervoor dat technologische ontwikkelingen elkaar in hoog tempo opvolgen. Tegelijkertijd zijn er al diverse contacten gelegd tussen ondernemersverenigingen en de TU E indhoven, met de ambitie om op verschillende thema’s gezamenlijk op te trekken. Tegelijkertijd bestaat het risico dat kennis, innovatie en talent zich vooral concentreren in Eindhoven en omliggende innovatiecampussen. Juist daarom kan het van meerwaarde zi jn om ook lokaal sterker in te zetten op kennisdeling, innovatie en ondernemersontwikkeling, zodat bedrijven in Geldrop -Mierlo aangesloten blijven op nieuwe ontwikkelingen en kansen. Het Stadteland Initiatievenfonds kan hierin een faciliterende en verbindende rol spelen. Denk bijvoorbeeld aan het organiseren van workshops, inspiratiesessies en kennisevenementen rondom thema’s zoals AI, cybersecurity en innovatie. Ook kan het fonds bijdragen aan het versterken van lokale netwerken en samenwerkingen tussen ondernemers, onderwijsinstellingen en regionale partners. Daarmee ontstaat niet alleen meer toegang tot kennis en innovatie, maar wordt ook gewerkt aan een toekomstbestendig en sterk verbonden ondernemersklimaat binne n Geldrop - Mierlo.

Praktijkvoorbeeld: Gorinchem In Gorinchem werken onderwijs, overheid en bedrijfsleven samen in het i_lab. Het i_lab bevindt zich op de “innovatiecampus” in de stad. Zowel leerlingen van aangesloten scholen als medewerkers van de aangesloten bedrijven kunnen langskomen om nieuwe technologische ontwikkelingen te zien en te gebruiken. Het doel is om innovatief onderwijs aan te bieden en zo uiteindelijk meer technisch geschoold personeel in de regio te krijgen en aan de regio te binden. Projecten die het i_lab aanbiedt, zijn bijvoorbeeld: dronetechonologie, huis van nu (energietransitie), zorg voor later (zorgtechnologie) en lasrobotisering. Bovendien worden er middagen voor werkzoekenden gehouden waar regionale werkgevers spreken of een workshop geven. Het i_l ab wordt gezamenlijk bekostigd door ondernemers, overheid en onderwijsorganisaties. Stadteland Initiatievenfonds Geldrop-Mierlo Blaauwberg Stadteland Initiatievenfonds Geldrop-Mierlo 17 4. Voorstel Stadteland Initiatievenfonds De systematiek van een gemeentebreed fonds is geen generiek model dat kant-en-klaar op Geldrop- Mierlo wordt gelegd. Aan de hand van gesprekken met de stuurgroep, individuele gesprekken met partijen en bijeenkomsten hebben we input verzameld over de lokale context. Die context is belangrijk in het uitdenken van een goed passend lokaal model.

Dit hoofdstuk beschrijft aan de hand van een aantal uitgangspunten hoe het fonds aansluit op de lokale werkelijkheid. In Geldrop -Mierlo bestaat al een rijke structuur van collectieven en organisaties. Het Stadteland Initiatievenfonds bouwt hier zoveel mogelijk op voort. Waar de collectiviteit nog ontbreekt — zoals op verschillende terreinen, in de wijken en in het buitengebied – zal het fonds worden ingezet voor opbouw ervan. Het fonds is daarmee ook een aanjager van organisatievorming. De wens is om het fonds te verdelen over verschillende gebieden. In deze zogeheten trekkingsgebieden bepalen ondernemers en maatschappelijke organisaties gezamenlijk hun doelstellingen en ambities. Met de geselecteerd verdeling in deze gebieden doen we zoveel mogelijk recht aan de diversiteit van de economie en uiteenlopende belangen van partijen. Tegelijkertijd waken we ervoor dat het fonds niet te veel versnipperd wordt. Te veel gebieden aanwijzen zou ten koste gaan van de slagkracht en een onevenredig groot beroep doen op vrijwillige inzet – ieder gebied moet immers worden aangestuurd. We komen tot de volgende werkgebieden. • Gemeentebreed • Bedrijventerreinen & Landbouw • Centrum Geldrop • Centrum Mierlo • Wijkmanagement Geldrop-Oost • Wijkmanagement Geldrop-West • Wijkmanagement Mierlo In de hieropvolgende tekst geven we per gebied een inhoudelijke toelichting.

4.1 Gemeentebreed In steeds meer ondernemersfondsen wordt een deel van de middelen gereserveerd voor gemeentebrede initiatieven. Dit deel van het fonds is bedoeld voor belangen en projecten die de afzonderlijke trekkingsgebieden overstijgen. Het gaat daarbij zowel om praktische toepassingen, die het functioneren van het fonds ondersteunen, als om strategische initiatieven met een bredere, gebiedsoverstijgende betekenis. Op praktisch niveau wordt deel van het gemeentebrede budget ingezet om algemene kosten te dekken, zoals het onderhouden van een gezamenlijke website, communicatie richting de diverse partijen of het bekostigen van de jaarlijkse accountantsverklaring. Daarnaast kiezen sommige fondsen ervoor om professionele ondersteuning te organiseren, bijvoorbeeld in de vorm van een fondsmanager. Een fondsmanager kan helpen bij het ophalen en uitwerken van pr ojectideeën, het verbinden van initiatieven tussen de diverse trekkingsgebieden en het actief verkennen van kansen op cofinanciering en subsidies. Stadteland Initiatievenfonds Geldrop-Mierlo | Blaauwberg Deze professionele inzet is sterk aan te raden en zorgt er niet alleen voor dat ondernemers worden gehoord, maar ook dat ze worden ontzorgd terwijl plannen verder worden gebracht. In de praktijk kan dit het verschil maken tussen een actief en zichtbaar fonds en een passief fonds waarin middelen onbenut blijven.

Naast deze vorm van professionalisering kan het gemeentebrede deel van het fonds ook worden ingezet | voor | grotere, | gebiedsoverstijgende | projecten | met | een | meer | strategisch | karakter. Voorbeelden hiervan kunnen zijn : • | Een gedeelde strategie voor regiopositionering • | Het ontwikkelen van een meerjarige visie en agenda • | Het versterken van de strategische gesprekspartnerrol richting de gemeente • | Het ontwikkelen van een gezamenlijke aanpak voor het aantrekken, binden en behouden van (jong) talent 4.2 | Bedrijventerreinen en landbouw Geldrop-Mierlo kent in totaal formeel negen | bedrijventerreinen, waaronder een middelgrote en diverse kleinere terreinen (inclusief terreinen met één of slechts enkele bedrijven). Hieronder een overzicht van de terreinen met een aantal basisfeiten ontleend aan de monitor bedrijventerreinen van de provincie. Terrein | Bruto- | Aantal | Aantal banen | Parkmanagement oppervlakte | bedrijven De Spaarpot (G) | 60,8 ha. | 120 | 1930 | Nee De Hooge Akker (G) | 23,8 ha. | 30 | 450 | Ja De Smaale (M) | 24,0 ha. | 60 | 490 | Nee Emopad (G) | 14,8 ha. | 70 | 650 | Nee Oudven (M) | 9,8 ha. | 70 | 310 | Nee Vlier-Hulst (G) | 6,1 ha. | 20 | 110 | Nee De Bijenkorf (M) | 3,1 ha. | 10 | 120 | Nee Bleekvelden (G) | 1,8 ha. | 10 | 80 | Nee De Barrier (G) | 3,5 ha.

| < 10 | 110 | Nee Een van de belangrijkste punten die naar voren kwamen, was het gebrek aan slagkracht en de behoefte | aan | verdere | professionalisering. | Eerdere | initiatieven, | zoals | een | onderzoek | naar | de mogelijkheden van een energiehub, laten zien dat er wel ambities en ideeën zijn, maar dat het vaak ontbreekt aan de middelen en inzetbare uren om deze daadwerkelijk verder te brengen. De komst van het Stadteland Initiatievenfonds biedt de mogelijkheid om hierin een volgende stap te zetten: de bedrijventerreinen kunnen hiermee gezamenlijk een professionele werkorganisatie met gedeeld parkmanagement opzetten. Dit | sluit | aan | bij | het | belang | dat | de | Provincie | hecht | aan | een | goede | organisatiegraad | op bedrijventerreinen. Een vorm van parkmanagement wordt daarbij gezien als een basisvoorziening. Parkmanagement | is | de | werkvorm | gericht | op | het | verbeteren | van | de | omgevingskwaliteit | en representativiteit van bedrijventerreinen. Dit gebeurt door professionele en collectieve inzet op het gebied van de openbare ruimte, veiligheid, mobiliteit en duurzaamheid.

Stadteland Initiatievenfonds Geldrop-Mierlo | 18 Stadteland Initiatievenfonds Geldrop-Mierlo Blaauwberg Stadteland Initiatievenfonds Geldrop-Mierlo 19 Praktisch gaat het om investeringen in onder meer camerabeveiliging, collectieve alarmopvolging, periodieke schouwrondes (met gemeente, politie, brandweer), vergroening, bewegwijzering en strooirondes. Een professionele parkmanager zorgt voor de uitvoering, communicatie en coördinatie en is het aanspreekpunt voor alle ondernemers op het terrein. Het takenpakket van een parkmanager is de afgelopen jaren bovendien verbreed. Naast het beheer van de fysieke omgeving spelen er ook steeds vaker strategische vraagstukken, zoals de energietransitie, netcongestie, samenwerking met het onderwijs, circulariteit, water beheer en mobiliteit. Ook kan parkmanagement een rol spelen bij het organiseren van kennis - en netwerkbijeenkomsten én bij het signaleren en benutten van mogelijkheden voor cofinanciering en subsidies. Daarmee kan de parkmanager niet alleen initiatieven coördineren, maar ook ac tief bijdragen aan het beschikbaar krijgen van de middelen om deze daadwerkelijk uit te voeren.

Een blik op de website van de parkmanagementorganisatie in Helmond laat zien hoe breed het takenpakket in de praktijk kan zijn.1 De praktijkervaring uit Helmond, Laarbeek, Deurne is dat een bundeling van organisatiekracht wenselijk is om te komen tot schaalvoordeel en een effectieve aanpak. In alle drie de gemeenten worden alle terreinen bediend door één professionele parkmanagementorganisatie. Per terrein wordt gewerkt met gebiedscommissies om de lokale aansturing te borgen. Bij kleinere terreinen wordt veelal gewerkt met ambassadeurs. Voor Geldrop-Mierlo is deze aanpak instructief en gezien de nabijheid kan worden voortgebouwd op deze bewezen methodiek. Hoewel nog kritisch, geeft de landbouwsector (ZLTO de Peel) aan dat wanneer het fonds plaats vindt, het aanhaken bij de professionele werkorganisatie van de bedrijventerreinen het meest voor de hand ligt. Dit gezien een aantal gedeelde belangen, waaronder de problematiek rond netcongestie, waterbeheer en duurzame energieoplossingen. Bovendien zou het landbouwbudget te beperkt zijn om op zichzelf voldoende impact te maken. Het aanhaken bij de bedrijventerreinen biedt in dat opzicht veel voordelen. De vertegenwoordiging van de landbouw zou daarbij bijvoorbeeld geborgd kunnen worden door het aanwijzen van een eigen commissie / ambassadeur.

De verdere uitwerking van de governance, waaronder de inrichting, samenstelling en verantwoordelijkheden per onderdeel, wordt in hoofdstuk 5 van dit document verder toegelicht. 4.3 Centrum Geldrop en Centrum Mierlo De kerngebieden van zowel Geldrop als Mierlo hebben al een werkend financieringsmodel voor het centrummanagement via de reclamebelasting (RB). Het Stadteland Initiatievenfonds heeft als doel deze bestaande structuren te borgen en te versterken. Beide gebieden krijgen binnen het fonds straks een eigen trekkingsrecht, maar vanwege de vergelijkbare systematiek worden zij hier gezamenlijk besproken. Centrummanagement Geldrop is de trekkingsgerechtigde organisatie in Geldrop en Centrummanagement Mierlo die in Mierlo. De tarieven van de reclamebelasting liggen hoger niveau dan het beoogde tarief voor het Stadteland Initiatievenfonds. Daarmee zijn de opbrengsten van de reclamebelasting ook aanzienlijk hoger dan de opbrengsten die met het fonds zouden worden gegenereerd. Om dit te ondervangen wordt gekozen voor een gelaagde systematiek: de centrumorganisaties ontvangen hun basisfinanciering nog steeds via de reclamebelasting en realiseren een aanvullend deel via het trekkingsrecht uit het Stadteland Initiatievenfonds. De bestaande reclamebelasting wordt afgestemd op het nieuwe fonds, zodat er een coherent financieringsstelsel voor de centra ontstaat.

1 www.bedrijventerreinenhelmond.nl Stadteland Initiatievenfonds Geldrop-Mierlo Blaauwberg Stadteland Initiatievenfonds Geldrop-Mierlo 20 De centrumorganisaties kunnen gewoon blijven werken zoals ze dat nu ook al doen, met één begroting en verantwoording, waarvan zowel de gemeente een afschrift krijgt (voor aanvraag Reclamebelasting) als het fonds (voor aanspraak op eigen trekkingsrecht). Naar verwachting zullen de totale opbrengsten voor de centrumorganisaties licht groeien. Dit komt doordat een grotere groep straks meebetaald aan het Stadteland Initiatievenfonds dan dat nu bijdraagt aan de reclamebelasting. Bij de reclamebelasting betalen alleen de gebruikers van panden, bij het fonds betalen straks ook de eigenaren mee. In dit proces is de aanpassing van de verordening voor de Reclamebelasting integraal door de gemeente meegenomen. In goed overleg en in samenspraak met de centrumorganisaties van zowel Geldrop als Mierlo worden berekeningen gemaakt voor een nader te bepalen percentage korting op de huidige Reclamebelasting . Met deze aanpassing wordt dubbele belasting waar mogelijk voorkomen, waardoor de overgrote meerderheid van de huidige RB -plichtigen in de nieuwe situatie nagenoeg dezelfde investering doen, maar zij er als collectief op vooruitgaan door de grotere groep bijdragers.

4.4 Wijkmanagement Geldrop-Oost en Geldrop-West Buiten het centrum kent Geldrop een gevarieerde economische en maatschappelijke structuur, met onder meer zorg, onderwijs, sport, cultuur en verspreide bedrijvigheid. In aansluiting op de gemeentelijke organisatie en bestaande wijkstructuren wordt daarbij een onderscheid gemaakt tussen Geldrop-Oost en Geldrop-West. Geldrop-Oost en Geldrop-West krijgen binnen het Stadteland Initiatievenfonds elk een eigen trekkingsrecht. De beredenering voor deze opdeling is dat daarmee wordt aangesloten op de werkgebieden van de gemeente . Dit maakt het mogelijk om beter aan te haken bij de bestaande wijkorganisaties en gemeentelijke investeringsagenda’s. Beide gebieden beschikken reeds over actieve wijkstructuren, waardoor op bestaande netwerken kan worden voortgebouwd. Dit staat echter niet in de weg dat de trekkingsgebieden waar gewenst de krachten mogen bundelen en gemeenschappelijk kunnen optrekken. 4.5 Wijkmanagement Mierlo Op eenzelfde wijze is het voorstel om een trekkingsrecht voor de wijken van Mierlo in te richten. Het begrip ‘wijk’ is hierbij wat breed geformuleerd, omdat ook het buitengebied van Mierlo binnen dit trekkingsgebied valt. Een belangrijke vraag daarbij is h oe dit trekkingsrecht het beste kan worden aangestuurd.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://geldropmierlo.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/ae9f521a-7455-459d-a66f-3ebd8b6caf82?agendaItemId=be2d8112-c9ea-4163-b147-d9ea14ba2187