RV GM2021-128724 Vaststellen Regionale Energie Strategie Metropoolregio Eindhoven totaal.pdf
Tekst van het document
31-40
41-50
51-60
61-70
71+
Gemiddeld RES ZOB
Ja, ik heb ze nu al
28
40
47*
57*
57*
40
41
Ja
15
14
17
16
10
8
14
Weet ik niet, ik woon in een huurhuis
28*
19
0
2
3
11
15
Misschien
18*
16
14
12
11
17
16
Nee
10
11
21*
13
18
25*
14
Tabel 43. Vraag 14 – uitgesplitst naar opleidingsgroepen (N = 1.684/ %)
Ja, ik heb ze nu al
Laag
Midden
Hoog
Gemiddeld RES ZOB
38
35
51*
41
Ja
12
13
17*
14
Weet ik niet, ik woon in een huurhuis
19*
21*
5
15
Misschien
17
17
12
16
Nee
13
14
15
14
Verschillen tussen leeftijds- en opleidingsgroepen
Respondenten tussen de 41 en 50, 51 en 60 jaar en 61 en 70 jaar geven vaker dan gemiddeld aan al zonnepanelen op hun daken te hebben liggen (respectievelijk 47%, 57% en 57% t.o.v. 41% gemiddeld). Respondenten tussen de 16 en 30 jaar geven vaker dan gemiddeld aan dat zij misschien in 2030 zonnepanelen op hun dak hebben liggen (18% t.o.v. 16% gemiddeld) of dit niet te weten omdat zij in een huurhuis wonen (28% t.o.v. 15%
Het PON & Telos | Internetconsultatie Brabantse energie-regio’s
41
gemiddeld). Respondenten tussen de 41 en 50 jaar, en van 71 jaar en ouder geven vaker dan gemiddeld aan dat er in 2030 geen zonnepanelen op hun dak zullen liggen (respectievelijk 21% en 25% t.o.v. 14% gemiddeld). Respondenten met een laag of middelbaar opleidingsniveau geven vaker dan hoogopgeleiden aan nog niet te weten of er in 2030 zonnepanelen op hun dak liggen omdat zij in een huurhuis wonen (respectievelijk 19% en 21% tegenover 5% bij hoogopgeleiden). Respondenten met een hoog opleidingsniveau geven daarentegen vaker aan dat ze al zonnepanelen hebben (51% tegenover 38% bij laag- en 35% bij middelbaar opgeleiden) of dat deze er dan zullen liggen (17% tegenover 12% bij laag en 13% bij middelbaar opgeleiden). Vraag 22 - Op welke manier ben jij geholpen om jouw woning te verduurzamen en/of om energie te besparen? Meerdere antwoorden mogelijk. Tabel 44. Vraag 22 – uitgesplitst naar leeftijdsgroepen (N = 1.637) 16-30
31-40
41-50
51-60
61-70
71+
Gemiddeld RES ZOB
Door algemene informatie te ontvangen over de mogelijkheden die er zijn
37
33
42
42
51*
53*
41
Door algemene informatie te ontvangen over subsidiemogelijkheden
24
36
43*
39
43*
33
33
Door ervaringen van anderen te horen die in een vergelijkbare woning wonen
29
26
35
26
38*
27
30
Door een keuzehulp of een duurzaamheidsscan van mijn woning
23
24
30
25
32*
28
26
Door deel te nemen aan collectieve duurzaamheidsprojecten in mijn omgeving
17
19
29*
26
27
25
22
Dat weet ik niet / geen mening
28*
18
11
10
10
4
18
Iets anders
5
12
12
10
11
14*
9
Ik heb hier überhaupt geen behoefte aan
4
11*
8
13*
5
12*
8
Tabel 45. Vraag 22 – uitgesplitst naar opleidingsgroepen (N = 1.637) Laag
Midden
Hoog
Gemiddeld RES ZOB
Door algemene informatie te ontvangen over de mogelijkheden die er zijn
38
41
42
41
Door algemene informatie te ontvangen over subsidiemogelijkheden
23
31
42*
33
Door ervaringen van anderen te horen die in een vergelijkbare woning wonen
23
26
39*
30
Door een keuzehulp of een duurzaamheidsscan van mijn woning
14
24
35*
26
Door deel te nemen aan collectieve duurzaamheidsprojecten in mijn omgeving
10
18
34*
22
Dat weet ik niet / geen mening
23*
25*
5
18
Iets anders
8
7
13*
9
Ik heb hier überhaupt geen behoefte aan
7
7
9
8
Het PON & Telos | Internetconsultatie Brabantse energie-regio’s
42
Verschillen tussen leeftijds- en opleidingsgroepen
Respondenten tussen de 16 en 30 jaar geven vaker dan gemiddeld aan niet te weten op welke manier zij geholpen zijn om hun woning te verduurzamen en/of om energie te besparen (28% t.o.v. 18% gemiddeld). Inwoners tussen de 31 en 40 jaar, tussen de 51 en 60 jaar en van 71 jaar en ouder geven vaker dan gemiddeld aan hier überhaupt geen behoefte aan te hebben (respectievelijk 11%, 13% en 12% tegenover 8% gemiddeld). Verder hebben respondenten tussen de 41 en 50 jaar vaker dan gemiddeld behoefte aan algemene informatie over subsidiemogelijkheden (43% t.o.v. 33% gemiddeld) of aan deelname aan collectieve duurzaamheidsprojecten in de omgeving (29% t.o.v. 22% gemiddeld). Respondenten tussen de 61 en 70 jaar geven vaker dan gemiddeld aan behoefte te hebben aan algemene informatie over de mogelijkheden (51% t.o.v. 41% gemiddeld), algemene informatie over subsidiemogelijkheden (43% t.o.v. 33%), ervaringen van anderen te horen (38% t.o.v. 30% gemiddeld) of een keuze hulp of duurzaamheidsscan van de woning (32% t.o.v. 26% gemiddeld). Tot slot geven inwoners van 71 jaar en ouder ook vaker dan gemiddeld aan behoefte te hebben aan algemene informatie over de mogelijkheden die er zijn (53% t.o.v. 41% gemiddeld).
Respondenten met een laag of middelbaar opleidingsniveau geven vaker dan respondenten met een hoog opleidingsniveau aan dat zij niet weten of geen mening hebben op welke manier zij geholpen zijn om hun woning te verduurzamen en/of om energie te besparen (respectievelijk 23% en 25% tegenover 5% bij hoogopgeleiden). Hoogopgeleide respondenten geven daarnaast bij bijna alle mogelijkheden vaker dan gemiddeld aan hierdoor geholpen te zijn. Dit is het geval bij het ontvangen van algemene informatie over subsidiemogelijkheden, ervaringen van anderen te horen, een keuzehulp of duurzaamheidsscan, en bij het deelnemen aan collectieve duurzaamheidsprojecten in de omgeving. Vraag 23 - In hoeverre vind je de volgende aspecten belangrijk? Tabel 46. Vraag 23– uitgesplitst naar leeftijdsgroepen (N = 1.635 / %) 16-30
31-40
41-50
51-60
61-70
71+
Gemiddeld RES ZOB
Heel belangrijk
20
30
46*
55*
51*
48*
35
Belangrijk
53*
40
37
28
34
34
41
Niet belangrijk / niet onbelangrijk
18*
20*
12
8
10
11
15
Onbelangrijk
5
7*
3
6
4
3
5
Weet niet / geen mening
6*
4
2
2
2
5
4
A. Inwoners kunnen meedenken bij windprojecten.
Tabel 47. Vraag 23 – uitgesplitst naar leeftijdsgroepen (N = 1.635 / %) 16-30
31-40
41-50
51-60
61-70
71+
Gemiddeld RES ZOB
Heel belangrijk
17
26
44*
56*
51*
46*
33
Belangrijk
53*
41
41
29
37
37
43
Niet belangrijk / niet onbelangrijk
21*
22*
9
8
8
12
16
Onbelangrijk
4
7*
4
5
3
2
5
Weet niet / geen mening
5*
4
2
1
1
3
3
B. Inwoners kunnen meedenken bij zonneprojecten.
Het PON & Telos | Internetconsultatie Brabantse energie-regio’s
43
Tabel 48. Vraag 23 – uitgesplitst naar leeftijdsgroepen (N = 1.635 / %) C. Inwoners kunnen investeren in windprojecten in mijn regio en er zo geld aan verdienen.
16-30
31-40
41-50
51-60
61-70
71+
Gemiddeld RES ZOB
Heel belangrijk
16
18
14
16
21*
10
16
Belangrijk
42*
34
24
27
28
20
33
Niet belangrijk / niet onbelangrijk
31
33
32
24
27
33
30
Onbelangrijk
6
11
20*
24*
19
30*
14
Weet niet / geen mening
5
4
11*
10*
4
7
6
Tabel 49. Vraag 23 – uitgesplitst naar leeftijdsgroepen (N = 1.635 / %) D. Inwoners kunnen investeren in zonneprojecten in mijn regio en er zo geld aan verdienen.
16-30
31-40
41-50
51-60
61-70
71+
Gemiddeld RES ZOB
Heel belangrijk
15
16
15
17
21*
11
16
Belangrijk
42*
37
25
27
37
22
35
Niet belangrijk / niet onbelangrijk
33
30
31
24
25
36
30
Onbelangrijk
6
11
21*
24*
13
23*
13
Weet niet / geen mening
5
5
8
8
4
8
6
Tabel 50. Vraag 23 – uitgesplitst naar leeftijdsgroepen (N = 1.635 / %) E. Inwoners kunnen mede-eigenaar worden van windprojecten in mijn regio (bijv. via een energiecoöperatie).
16-30
31-40
41-50
51-60
61-70
71+
Gemiddeld RES ZOB
Heel belangrijk
13
16
15
15
27*
9
15
Belangrijk
37*
31
26
26
25
17
30
Niet belangrijk / niet onbelangrijk
35*
33
29
24
22
36
31
Onbelangrijk
5
12
19
26*
19
31*
15
Weet niet / geen mening
10
7
12
8
7
7
9
Tabel 51. Vraag 23 – uitgesplitst naar leeftijdsgroepen (N = 1.635 / %) F. Inwoners kunnen mede-eigenaar worden van zonneprojecten in mijn regio (bijv. via een energiecoöperatie).
16-30
31-40
41-50
51-60
61-70
71+
Gemiddeld RES ZOB
Heel belangrijk
13
15
16
16
30*
11
16
Belangrijk
41*
32
28
29
30
19
33
Niet belangrijk / niet onbelangrijk
33
34
29
24
21
36
31
Onbelangrijk
5
11
17*
23*
11
24*
12
Weet niet / geen mening
9
8
9
8
7
10
9
Tabel 52. Vraag 23 – uitgesplitst naar opleidingsniveau (N = 1.635 / %) Midden
Hoog
Gemiddeld RES ZOB
31
27
50*
35
40
47*
35
41
Niet belangrijk / niet onbelangrijk
14
18*
10
15
Onbelangrijk
8*
4
4
5
Weet niet / geen mening
7*
4
2
4
A. Inwoners kunnen meedenken bij windprojecten.
Laag
Heel belangrijk Belangrijk
Het PON & Telos | Internetconsultatie Brabantse energie-regio’s
44
Tabel 53. Vraag 23 – uitgesplitst naar opleidingsniveau (N = 1.635 / %) Laag
Midden
Hoog
Gemiddeld RES ZOB
Heel belangrijk
25
27
47*
33
Belangrijk
51*
45
37
43
Niet belangrijk / niet onbelangrijk
12
20*
11
16
Onbelangrijk
4
5
4
5
Weet niet / geen mening
7*
3
1
3
B. Inwoners kunnen meedenken bij zonneprojecten.
Tabel 54. Vraag 23 – uitgesplitst naar opleidingsniveau (N = 1.635 / %) C. Inwoners kunnen investeren in windprojecten in mijn regio en er zo geld aan verdienen.
Laag
Midden
Hoog
Gemiddeld RES ZOB
Heel belangrijk
13
14
21*
16
Belangrijk
36
34
31
33
Niet belangrijk / niet onbelangrijk
26
36*
25
30
Onbelangrijk
15
11
18*
14
Weet niet / geen mening
10*
5
5
6
Tabel 55. Vraag 23 – uitgesplitst naar opleidingsniveau (N = 1.635 / %) D. Inwoners kunnen investeren in zonneprojecten in mijn regio en er zo geld aan verdienen.
Laag
Midden
Hoog
Gemiddeld RES ZOB
Heel belangrijk
10
13
23*
16
Belangrijk
37
37
31
35
Niet belangrijk / niet onbelangrijk
27
36*
25
30
Onbelangrijk
16
9
17*
13
Weet niet / geen mening
10*
5
5
6
Laag
Midden
Hoog
Gemiddeld RES ZOB
Heel belangrijk
9
13
22*
15
Belangrijk
34
28
32
30
Niet belangrijk / niet onbelangrijk
30
39*
21
31
Onbelangrijk
14
12
19*
15
Weet niet / geen mening
14*
8
7
9
Tabel 56. Vraag 23 – uitgesplitst naar opleidingsniveau (N = 1.635 / %) E. Inwoners kunnen mede-eigenaar worden van windprojecten in mijn regio (bijv. via een energiecoöperatie).
Tabel 57. Vraag 23 – uitgesplitst naar opleidingsniveau (N = 1.635 / %) F. Inwoners kunnen mede-eigenaar worden van zonneprojecten in mijn regio (bijv. via een energiecoöperatie).
Laag
Midden
Hoog
Gemiddeld RES ZOB
Heel belangrijk
10
12
24*
16
Belangrijk
36
33
32
33
Niet belangrijk / niet onbelangrijk
31
37*
21
31
Onbelangrijk
10
10
16*
12
Weet niet / geen mening
12*
9
6
9
Het PON & Telos | Internetconsultatie Brabantse energie-regio’s
45
Verschillen tussen leeftijds- en opleidingsgroepen
Jongeren (16 t/m 30 jaar) lijken relatief iets minder geïnteresseerd in het meedenken in wind- en zonneprojecten dan de andere leeftijdsgroepen. Zij zijn vooral meer geïnteresseerd in het investeren in of mede-eigenaar worden van wind- en zonneprojecten. De leeftijdsgroepen vanaf 41 jaar vinden het allen relatief heel belangrijk om mee te kunnen denken in wind- en zonneprojecten. Respondenten tussen de 41 en 60 jaar, en van 71 jaar en ouder vinden het minder belangrijk dan de andere leeftijdsgroepen om te investeren in of mede-eigenaar te worden van zon- en windprojecten. Respondenten tussen de 61 en 70 jaar vinden dit juist relatief heel belangrijk. Over het algemeen lijken lager en middelbaar opgeleiden een wat minder sterke mening te hebben over het meedenken, mee-investeren of mede-eigenaar worden in wind- en zonneprojecten. Zij antwoorden relatief vaak ‘niet belangrijk / niet onbelangrijk’ of ‘weet niet / geen mening’ op bovengenoemde stellingen. Hoger opgeleiden antwoorden op alle voorgenoemde stellingen significant vaker ‘(heel) belangrijk’. Daarnaast antwoorden de hoogopgeleide respondenten ook vaker dan de laag- en middelbaar opgeleiden ‘onbelangrijk’ op de stellingen rondom mee-investeren en mede-eigenaar worden van zonen windprojecten. Vraag 25 - Stel, er komt in jouw omgeving een zonnepark of een windmolen. Zou je daaraan willen meedoen? Eén antwoord mogelijk.
Tabel 58. Vraag 25 - uitgesplitst naar leeftijdsgroepen (N = 1.626 / %) 16-30
31-40
41-50
51-60
61-70
71+
Gemiddeld RES ZOB
Ja, via een lokaal samenwerkingsverband of een lokale energiecoöperatie
15
10
16
17
11
7
13
Ja, door stukjes van een zonnepark of windmolen te kopen (via aandelen, certificaten of obligaties)
25*
15
15
11
13
15
18
Nee, ik heb hier geen interesse in
18
23
26
28
20
39*
24
Misschien, dat kan ik niet nog niet inschatten
41*
44*
29
30
39
31
37
Ik neem al deel in een zonnepark of windmolen
0
2
1
1
7*
2
2
Anders
1
5
14*
13*
10*
7
6
Tabel 59. Vraag 25 - uitgesplitst naar opleidingsgroepen (N = 1.626/ %) Laag
Midden
Hoog
Gemiddeld RES ZOB
Ja, via een lokaal samenwerkingsverband of een lokale energiecoöperatie
7
12
17*
13
Ja, door stukjes van een zonnepark of windmolen te kopen (via aandelen, certificaten of obligaties)
17
17
21*
18
Nee, ik heb hier geen interesse in
30*
22
21
24
Misschien, dat kan ik niet nog niet inschatten
39
42*
30
37
Ik neem al deel in een zonnepark of windmolen
1
1
2
2
Anders
5
6
8
6
Het PON & Telos | Internetconsultatie Brabantse energie-regio’s
46
Verschillen tussen leeftijds- en opleidingsgroepen
Respondenten tussen de 16 en 30 jaar van energieregio Zuidoost Brabant geven vaker dan gemiddeld aan door stukjes te kopen via aandelen, certificaten of obligaties mee te willen doen aan een zonnepark of windmolen in de regio (25% t.o.v. 18% gemiddeld), of dat zij dit nog niet kunnen inschatten (41% t.o.v. 37% gemiddeld). Respondenten tussen de 31 en 40 jaar geven ook vaker dan gemiddeld aan nog niet te kunnen inschatten of zij hieraan mee willen doen (44% t.o.v. 37% gemiddeld). Respondenten tussen de 61 en 70 jaar nemen al vaker dan gemiddeld deel in een zonnepark of windmolen (7% t.o.v. 2% gemiddeld). Tot slot geven respondenten van 71 jaar en ouder vaker dan gemiddeld aan geen interesse in deelname te hebben (39% t.o.v. 24% gemiddeld). Respondenten met een laag opleidingsniveau geven relatief vaak aan geen interesse in deelname te hebben (30% t.o.v. 24% gemiddeld). Respondenten met een middelbaar opleidingsniveau stellen relatief vaak dat zij dit nog niet kunnen inschatten (42% t.o.v. 37% gemiddeld).
Hoog opgeleiden respondenten geven vaker dan gemiddeld aan via een lokaal samenwerkingsverband of lokale energiecoöperatie te willen deelnemen (17% tegenover 7% bij laag- en 12% bij middelbaar opgeleiden) of deel willen nemen door stukjes van een zonnepark of windmolen te kopen, via aandelen, certificaten of obligaties (21% tegenover 17% bij zowel laag- als middelbaar opgeleiden).
Het PON & Telos | Internetconsultatie Brabantse energie-regio’s
47
. Vragenlijst internetconsultatie RES Zuidoost Brabant Vragen energietransitie in Zuidoost Brabant Fijn dat je wilt meedoen aan dit onderzoek over duurzame energie in Zuidoost Brabant. Onze gemeenten, de provincie, de waterschappen en de netbeheerder maken een gezamenlijk plan voor de energietransitie in onze regio: de Regionale Energiestrategie (RES). Dit doen ze samen met inwoners, bedrijven, energiecoöperaties en maatschappelijke organisaties. De conceptversie van dit plan (de concept-RES) is afgerond. Momenteel geven de partijen invulling aan de volgende versie, de RES 1.0. In deze vragenlijst leggen we je graag enkele keuzes voor die voor de RES 1.0 relevant zijn. Daarom zijn we benieuwd hoe jij hier tegen duurzame energie aankijkt. We nemen de resultaten mee in nog te maken keuzes voor de RES 1.0. Het invullen van deze vragenlijst duurt ongeveer 15 minuten. Alvast hartelijk dank voor je moeite! 0. In welke gemeente woon je? Enkelkeuze: > routing naar goede sectie (regiospecifieke). Regio Hart van Brabant Regio Noordoost Brabant
Dongen Gilze en Rijen Goirle Haaren Heusden Hilvarenbeek Loon op Zand Oisterwijk Tilburg Waalwijk
Bernheze
Regio West Brabant Altena
Regio Zuidoost Brabant Asten
Boekel
Alphen-Chaam
Bergeijk
Boxmeer
Baarle-Nassau
Best
Boxtel
Bergen op Zoom
Bladel
Cuijk
Breda
Cranendonck
Grave
Drimmelen
Deurne
Haaren
Etten-Leur
Eersel
’s-Hertogenbosch
Geertruidenberg
Eindhoven
Landerd
Halderberge
Geldrop-Mierlo
Meierijstad
Moerdijk
Gemert-Bakel
Mill en Sint Hubert
Oosterhout
Heeze-Leende
Oss
Roosendaal
Helmond
Sint Anthonis
Rucphen
Laarbeek
Sint-Michielsgestel
Steenbergen
Nuenen
Uden
Woensdrecht
Oirschot
Vught
Zundert
Reusel-De Mierden Someren Son en Breugel Valkenswaard Veldhoven Waalre
Ik woon in een andere (Brabantse) gemeente > einde vragenlijst tekstblok: “Deze vragenlijst is alleen bedoeld voor inwoners van een gemeente in Zuidoost Brabant. Je valt helaas buiten deze doelgroep. Je kunt dit venster nu sluiten.”
Het PON & Telos | Internetconsultatie Brabantse energie-regio’s
48
Vooraf Willen we je graag enkele achtergrondvragen stellen. We wijzen je er op dat alle gegevens die je invult anoniem verwerkt worden en vertrouwelijk worden behandeld. Deze achtergrondvragen gebruiken we om de antwoorden achteraf uit te kunnen splitsen naar specifieke kenmerken, zoals leeftijdsgroepen. 1.
Woon je in een huur- of koopwoning?
Koopwoning
2.
Waar woon je?
Landelijk gebied / in het buitengebied (buiten de bebouwde kom)
3.
Wat is je leeftijd?
4.
Wat is je hoogst afgeronde opleiding (met een diploma)?
Lagere school / basisonderwijs / geen onderwijs
Huurwoning van een woningcorporatie Huurwoning via particulier Anders, namelijk: …
Aan de rand van de bebouwde kom met vrij uitzicht (op weilanden, natuur, etc.) Aan de rand van de bebouwde kom zonder vrij uitzicht Midden in de bebouwde kom Anders, namelijk:
Vmbo / mavo Havo / vwo Middelbaar beroepsonderwijs (mbo) Hoger beroepsonderwijs (hbo) Wetenschappelijk onderwijs (universiteit) Wil ik niet zeggen / weet ik niet
Het PON & Telos | Internetconsultatie Brabantse energie-regio’s
49
Algemeen 5.
A. De energietransitie gaat over de overgang van traditionele, fossiele brandstoffen als olie, kolen en gas, naar duurzame energie uit bijvoorbeeld zon of wind. Als je kijkt naar wat je nu weet over de energietransitie, hoe sta je dan in het algemeen tegenover de energietransitie? Klik op de schaal om het handvat te plaatsen. Zeer negatief -------1-------2-------3-------4--------5 ------- zeer positief B. Als je kijkt naar wat je nu weet over duurzame energie, hoe sta je dan in het algemeen tegenover het stimuleren van duurzame energie in Zuidoost Brabant. Met duurzame energie bedoelen we energie, die wordt opgewekt uit bronnen die niet op kunnen raken, zoals zon of wind. Zeer negatief -------1-------2-------3-------4--------5 ------- zeer positief 6.
Heb je [voordat je met deze vragenlijst startte] wel eens iets gehoord over de Regionale Energie Strategie (RES)?
Ja, ik ben op de hoogte van het proces en de inhoud
Nee, ik was hiervan niet op de hoogte
Ja, ik heb wel eens van een RES gehoord, maar geen idee van het proces of de inhoud
(Invullen voor de ‘ja’s’ uit vraag 6) 7. Op welke manier ben je aan informatie gekomen over de RES?
Mijn gemeente
De RES-nieuwsbrief
De website van Meteropoolregio Eindhoven / van de Energietransitie regio Zuidoost Brabant Mensen in mijn omgeving Sociale media Televisie, krant of radio Via mijn werk (beroepsmatig) Anders, namelijk: …
Het PON & Telos | Internetconsultatie Brabantse energie-regio’s
50
8.
Kun je aangeven in hoeverre jij het eens of oneens bent met de volgende stellingen?
Klimaatverandering is een groot probleem Ik maak mij zorgen over de extreme weersveranderingen van de afgelopen jaren (zoals de hete zomers en stortbuien) Ik vind de aandacht voor klimaatverandering sterk overdreven Het stimuleren van energiebesparing is nutteloos
helemaal eens
eens
niet eens/ niet oneens
oneens
helemaal oneens
n.v.t / dat weet ik niet
9. Als je kijkt naar jouw energiegebruik, wat vind je dan belangrijk? Niet belangrijk
Een beetje belangrijk
Belangrijk
Zeer belangrijk
Dat de energie die ik gebruik altijd beschikbaar is
Dat de energie die ik gebruik geen schade veroorzaakt aan natuur, milieu en klimaat Dat de energie die ik gebruik betaalbaar is
Dat de opwekking van de energie, die ik gebruik, geen hinder oplevert voor omwonenden Dat er zo min mogelijk aan het landschap verandert op plekken waar energie wordt opgewekt Dat de energie die ik gebruik wordt opgewekt met duurzame bronnen, zoals wind, zon en biomassa Dat de opwekking van de energie die ik gebruik veilig is
Dat mijn energiegebruik goed is voor de werkgelegenheid in Brabant Dat de energie die ik gebruik in mijn eigen directe omgeving wordt opgewekt
Dat ik zelf de energie opwek, die ik gebruik
Het PON & Telos | Internetconsultatie Brabantse energie-regio’s
51
Energie besparen 10. De meest duurzame energie is energie die niet hoeft te worden opgewekt. Isoleren van huizen, nieuwe huizen die energieneutraal worden gebouwd en het opslaan van energie zijn daarbij belangrijk. In de RES hebben we de ambitie om het besparen van energie te versnellen. Wie vind je dat daarin het voortouw moet nemen?
De overheid: door goede communicatie, betrouwbare informatie, hulp bij advies, aantrekkelijke aanbiedingen en subsidies
Alle huiseigenaren: iedereen draagt hierin eigen verantwoordelijkheid (zij kunnen dit doen of niet, en eventueel gebruik maken van een duurzaamheidslening of subsidieregeling)
Niemand: deze ontwikkeling gaat vanzelf, extra tijd en geld van de overheid is niet nodig
Zowel de overheid als de huiseigenaren: de overheid faciliteert, de huiseigenaren nemen de eigen verantwoordelijkheid en moeten aan de slag
Anders, namelijk: … Dat weet ik niet / geen mening
11. Waar moet de overheid prioriteit aan geven als het gaat om energiebesparing? Maximaal 2 antwoorden mogelijk.
Advies geven over de mogelijkheden tot aanpassing in en rond de woning
Het verhogen van de urgentie bij inwoners, bedrijven en maatschappelijke instellingen
Verplicht stellen van maatregelen
Verlenen van subsidies voor energiebesparende maatregelen Geven van een lening voor energiebesparende maatregelen Organiseren van collectieve acties (zoals het gezamenlijk inkopen van isolatie of interessante aanbiedingen voor duurzame apparaten)
Anders, namelijk…
Het PON & Telos | Internetconsultatie Brabantse energie-regio’s
52
12. Om als bewoner (of bedrijf) energie te kunnen besparen zijn verschillende dingen nodig: 1. Gedragsverandering (bijv. thermostaat structureel paar graden lager of korter douchen) 2. Duurzame aankopen (bijv. vervangen oude koelkast door energiezuinige A++-versie) 3. Duurzame verbouwingen (bijv. isolatie van dak of muren). Welke van volgende besparingsactiviteiten doe jij al of overweeg je in de komende 10 jaar te doen?
Ik zet de verwarming een paar graden lager als ik niet thuis ben / gedurende de nacht Ik zet de verwarming op 19 graden en trek een warme trui aan Ik doe het licht uit wanneer ik een ruimte verlaat Ik zet de televisie uit in plaats van op standby als ik geen televisie kijk Ik gebruik energiezuinige huishoudelijke apparaten (met label A+, A++ of A+++) Ik vervang bestaande apparaten versneld voor duurzamere apparaten als ik weet dat ik de besparing terugverdien Ik kies bewust voor een energiezuinige of elektrische auto Ik pas binnen de komende 10 jaar mijn huis aan door duurzame maatregelen te nemen, bijvoorbeeld muur- of dakisolatie of isolerende ramen
Doe ik al
Bereid om dit te gaan doen
Niet bereid om dit te gaan doen
Ben er niet mee bekend
N.v.t. / Dat wee ik niet
12a. Doe jij nog andere dingen of neem jij nog andere maatregelen om energie te besparen?
Het PON & Telos | Internetconsultatie Brabantse energie-regio’s
53
(Alleen invullen door ‘kopers – vraag 1’) 13. In hoeverre ben jij bereid om de komende tien jaar te investeren in energiebesparing of duurzame energie rondom jouw woning?
Het plaatsen van zonnepanelen op het dak van mijn woning / de woning waarin ik woon Het investeren in isolatie, bijvoorbeeld muur- of dakisolatie of isolerende ramen Het aanschaffen van een elektrische auto Het plaatsen van een warmtepomp Het aanschaffen van energiezuinige apparaten (bijvoorbeeld een energiezuinigere wasmachine of koelkast)
Heb ik al
Bereid om hier in te investeren
Niet bereid om hier in te investeren
Ben er niet mee bekend
N.v.t. / Dat wee ik niet
Zonne- en windenergie In de toekomst willen we maximaal gebruik maken van de energie die we via de zon op daken van huizen en op grote daken van bedrijven kunnen opwekken. 14. Liggen er in 2030 ook zonnepanelen op jouw dak?
Ja, ik heb ze nu al → verder naar vraag 17 Ja, omdat … → verder naar vraag 15 en 16 Weet ik niet, ik woon in een huurhuis → verder naar vraag 17 Misschien, omdat … → verder naar vraag 15 en 16 Nee, omdat….→ verder naar vraag 17
15. Wat heb je nodig om in de toekomst zonnepanelen op je dak te leggen? Meerdere antwoorden mogelijk. (routing voor mensen die ja of misschien hebben ingevuld bij vraag 14).
Informatie over zonnepanelen en leveranciers
Anders, namelijk…
Advies op maat wat past bij mijn dak en welke aanpassingen daarvoor nodig zijn Een aanbod waarbij ik met mijn buren zonnepanelen kan kopen Een duurzaamheidslening, bijvoorbeeld om noodzakelijke aanpassingen te doen aan mijn dak (isolatie) of om zonnepanelen te kunnen betalen
Het PON & Telos | Internetconsultatie Brabantse energie-regio’s
54
16. Op welke termijn verwacht je zonnepanelen op jouw dak te installeren?
< 1 jaar 1 – 5 jaar 5 – 7 jaar > 7 jaar Dat weet ik niet
17. Met alleen zonnepanelen op daken kunnen we niet aan de energieopgave voldoen. Ook niet als we maximaal inzetten op energiebesparing. We zullen daarom een combinatie van zonnedaken, zonneparken (parken met meerdere zonnepanelen bij elkaar) en windmolenparken (parken met meerdere windmolens bij elkaar) moeten toepassen. Welke oplossingen spreken jou het meest aan? Maximaal 3 antwoorden mogelijk.
Windmolens bij boerenbedrijven in mijn gemeente
Zonneparken gekoppeld aan (energie)infrastructuur (zoals wegen, kanalen en hoogspanningslijnen)
Windmolens plaatsen in nieuwe bossen die natuurgebieden uitbreiden en met elkaar verbinden
Zonneparken met ruimte voor biodiversiteit aan de randen van natuurgebieden (biodiversiteit is de aanwezigheid van verschillende soorten dieren en planten in een bepaald gebied)
Ik heb geen voorkeur
Zonneparken bij boerenbedrijven in mijn gemeente Windmolens gekoppeld aan (energie)infrastructuur (zoals wegen, kanalen en hoogspanningslijnen)
Ik wil überhaupt niet dat er wordt geïnvesteerd in zonne- en windenergie.
17a. Kan je jouw bovenstaande antwoord toelichten?
Het PON & Telos | Internetconsultatie Brabantse energie-regio’s
55
18. Om een goed beeld te krijgen van wat jij vindt van zonne- en windenergie leggen wij je enkele stellingen voor. Met zonneparken bedoelen we parken met meerdere zonnepanelen bij elkaar. In hoeverre ben je het eens of oneens met de volgende stellingen?
A. Ik zou willen dat mijn regio volop inzet op windenergie en ook gebieden hiervoor aanwijst in mijn regio B. Ik vind dat windmolens altijd in een cluster van windmolens op enkele aangewezen locaties neergezet moeten worden en niet als een mozaïek door het landschap C. Ik sta sowieso negatief ten opzichte van windenergie, ongeacht waar windmolens geplaatst worden D. Ik zou graag willen dat mijn regio volop inzet op zonneparken en ook gebieden hiervoor aanwijst in mijn regio E. Ik vind dat zonneparken altijd in een cluster op enkele aangewezen locaties neergezet moeten worden en niet als een mozaïek door het landschap F. Ik sta sowieso negatief ten opzichte van zonneparken, ongeacht waar de zonneparken geplaatst worden G. Ik vind dat mijn regio volop moet inzetten op een combinatie van windmolens en zonneparken en ook gebieden aanwijst voor een combinatie van beiden in mijn regio H. Ik zie graag dat in iedere gemeente zonneparken en/of windmolens geplaatst worden en iedere gemeente hiermee bijdraagt aan de energieopgave I. Ik vind dat we 1 tot 3 plekken in mijn regio (ook al is dit bij mij in de buurt) moeten aanwijzen voor de plaatsing van zonneparken en windmolens, dat voldoende is voor de gehele regio
helemaal eens
eens
niet eens/ niet oneens
oneens
helemaal oneens
Weet niet / geen mening
Het PON & Telos | Internetconsultatie Brabantse energie-regio’s
56
Warmte In de meeste huishoudens is aardgas nu nog een vanzelfsprekende keuze voor verwarmen en koken. Daar komt de komende 30 jaar verandering in. Niet in één keer, maar geleidelijk. De komende periode maakt iedere gemeente een plan hoe de eerste woningen van het aardgas af gaan. 19. Hoe kijk je naar de overstap van aardgas naar een andere warmtebron voor warm water en het verwarmen van jouw woning? Als je wilt kun je jouw antwoord toelichten.
A. Het is haalbaar dat alle woningen in 2050 van het aardgas af zijn B. Ik maak mij zorgen over de monopoliepositie van grote energiebedrijven en wat dat betekent voor mijn energierekening C. Ik maak mij zorgen over de kosten om mijn huis aan te passen D. Ik maak mij geen zorgen als het gaat over het verwarmen van mijn woning zonder aardgas. E. Ik vind het ingewikkeld dat ik zelf niet kan kiezen hoe ik mijn woning zonder aardgas ga verwarmen.
helema al eens
eens
niet eens/ niet oneens
helema al oneens
Weet niet / geen mening
N.v.t.
oneens
19a. Als je wilt kun je jouw antwoorden van bovenstaande vraag toelichten.
20. In hoeverre hebben onderstaande warmtebronnen jouw voorkeur? Totaal niet mijn voorkeur -------1-------2-------3-------4--------5 ------- Volledig mijn voorkeur
Warmte uit biomassa (grondstof uit planten, bomen, plantaardig afval dat je als bron voor energie kan gebruiken)
Restwarmte uit industrie (warmte dat vrijkomt bij industrieprocessen)
Warmte uit water (aquathermie, bijvoorbeeld via riool-, afval-, drink- en oppervlaktewater)
Warmte uit de lucht (warmtepomp)
Dat weet ik niet / geen mening
Warmte uit afval (restafval omzetten naar warmte) Warmte uit de aarde (geothermie, gebruikmakend van temperatuurverschillen in de aardoppervlakte, warmte en kou-opslag)
Rechtstreekse warmte van de zon (via zonnecollectoren, die zonlicht omzetten in warmte)
Het PON & Telos | Internetconsultatie Brabantse energie-regio’s
57
21. Welke warmtevoorziening heeft de voorkeur voor jouw woning?
Een individuele warmtevoorziening met eigen installaties Een collectieve warmtevoorziening met (deels) gezamenlijke voorzieningen Niet van toepassing, ik woon in een huurhuis Dat weet ik niet / geen mening, omdat: …
Betrokken worden Hoe wil je betrokken worden bij de overstap naar duurzame energie? Moet iedereen kunnen profiteren van de financiële opbrengsten, of profiteren diegenen die investeren? Wil je meepraten en op welke manier? Daarover stellen we je graag enkele vragen. 22. Op welke manier ben jij geholpen om jouw woning te verduurzamen en/of om energie te besparen? Meerdere antwoorden mogelijk.
Door algemene informatie te ontvangen over de mogelijkheden die er zijn
Door ervaringen van anderen te horen die in een vergelijkbare woning wonen
Door algemene informatie te ontvangen over subsidiemogelijkheden Door een keuzehulp of een duurzaamheidsscan van mijn woning Door deel te nemen aan collectieve duurzaamheidsprojecten in mijn omgeving Iets anders, namelijk: Dat weet ik niet / geen mening Ik heb hier überhaupt geen behoefte aan
Het PON & Telos | Internetconsultatie Brabantse energie-regio’s
58
23. In hoeverre vind je de volgende aspecten belangrijk?
Inwoners kunnen meedenken bij windprojecten Inwoners kunnen meedenken bij zonneprojecten Inwoners kunnen investeren in windprojecten in mijn regio en er zo geld aan verdienen Inwoners kunnen investeren in zonneprojecten in mijn regio en er zo geld aan verdienen Inwoners kunnen mede-eigenaar worden van windprojecten in mijn regio (bijv. via een energiecoöperatie) Inwoners kunnen mede-eigenaar worden van zonneprojecten in mijn regio (bijv. via een energiecoöperatie)
Heel belangrijk
Belangrijk
Niet belangrijk / niet onbelangrijk
Onbelangrij Weet niet / k geen mening
24. Hoe vind je dat de opbrengsten van een zonnepark (park met zonnepanelen in het landschap) of windpark in jouw gemeente verdeeld zouden moeten worden? Meerdere antwoorden mogelijk.
De grondeigenaren ontvangen de opbrengsten.
Een deel van de opbrengsten komt ten goede aan alle inwoners van de gemeente, bijvoorbeeld door te investeren in collectieve acties voor isolatie en energiebesparing (denk aan een voetbalclub).
Een deel van de opbrengsten komt ten goede aan alle inwoners van de regio door middel van een fonds dat wordt opgericht van waaruit investeringen in de regio worden gedaan.
Alle investeerders ontvangen de opbrengsten, ook als deze niet direct in de regio wonen.
Anders, namelijk: ..
Een deel van de opbrengsten is voor direct omwonenden, bijvoorbeeld voor de verduurzaming van hun huis.
Dat weet ik niet
Het PON & Telos | Internetconsultatie Brabantse energie-regio’s
59
25. Stel, er komt in jouw omgeving een zonnepark of een windmolen. Zou je daaraan willen meedoen?
Ja, via een lokaal samenwerkingsverband of een lokale energiecoöperatie Ja, via aandelen, certificaten of obligaties Nee, ik heb hier geen interesse in (routing → naar vraag 27) Misschien, dat kan ik niet nog niet inschatten Ik neem al deel in een zonnepark of windmolen (routing → naar vraag 27) Anders, namelijk…
26. Stel, je overweegt om deel te nemen aan een project op het gebied van duurzame energie bij jou in de gemeente. Wat heeft dan je voorkeur en waarom?
Ik wil deelnemen aan een project met zon op grote daken, omdat … Ik wil deelnemen aan een zonnepark, omdat … Ik wil deelnemen aan een windmolen, omdat… Ik heb hier geen voorkeur voor, omdat… Ik wil niet deelnemen, omdat …
27. Wanneer ben jij bereid om een windpark (park met meerdere windmolens bij elkaar) in jouw directe omgeving te accepteren? Meerdere antwoorden mogelijk.
Als ik heb kunnen meebeslissen over waar het windpark komt
Als ik weet dat er in mijn omgeving op veel andere plekken ook windparken worden geplaatst
Als ik samen met andere inwoners en/of grondeigenaren kan beslissen over het ontwikkelgebied, bijvoorbeeld over de inrichting van het windpark en de verdeling van de opbrengsten
Ik ben hiertoe nooit bereid
Als ik kan investeren en daardoor meeprofiteren van de opbrengsten van het windpark
Dat weet ik niet / geen mening Anders, namelijk: …
28. Wil je door jouw gemeente betrokken worden bij of geïnformeerd worden over plannen rondom duurzame energie?
Ja → routing vraag 30 Nee → routing vraag 29
29. Wat is de reden dat je niet mee wilt praten in jouw gemeente over dit onderwerp? → verder met vraag 32
Het PON & Telos | Internetconsultatie Brabantse energie-regio’s
60
30. Waar wil je zeker bij betrokken worden? Meerdere antwoorden mogelijk.
Over waar windmolens komen te staan
Over hoe een deel van de opbrengsten ten goede kan komen aan de omwonenden
Over hoe een deel van de opbrengsten ten goede kan komen aan collectieve projecten (zoals cultuur, sport en leefbaarheid in de omgeving)
Over het besluitvormingsproces rondom duurzame energie in zijn algemeenheid van mijn gemeente
Over andere zaken, namelijk: …
Over waar zonneparken komen te staan Over hoe ik zelf kan investeren in en profiteren van windenergie in mijn gemeente Over hoe ik zelf kan investeren in en profiteren van zonne-energie in mijn gemeente
31. Op welke manier wil je graag betrokken / geïnformeerd worden? Meerdere antwoorden mogelijk.
Via bijeenkomsten (bijv. van dorps- of wijkraden) Via websites Via een nieuwsbrief Via digitale vormen (bijv. via apps, social media of online platforms) Via de (lokale) krant Via enquêtes / vragenlijsten Via persoonlijk contact Anders, namelijk: …
32. Online doorpraten Graag willen we vanuit de RES Zuidoost Brabant met bewoners doorpraten over de onderwerpen uit deze vragenlijst. Dit doen we via een online besloten platform in januari 2021. Hierop kunnen we op een interactieve, leuke en creatieve manier dieper op thema’s ingaan en met elkaar van gedachten wisselen. Heb je interesse om hier aan deel te nemen? Vul dan hieronder je e-mailadres in zodat we je op een later moment meer informatie over aanmelding kunnen sturen. Op een later moment kan je dus nog beslissen of je mee wilt doen of niet. We gebruiken je e-mailadres alleen om je informatie over het online platform te sturen.
Ja, ik heb interesse. Mijn e-mailadres is: …. Nee, ik heb geen interesse
Het PON & Telos | Internetconsultatie Brabantse energie-regio’s
61
33. Heb je nog overige opmerkingen over deze vragenlijst? Dan kun je deze hieronder kwijt.
Wil je meer weten over wat er in het plan van de RES Zuidoost Brabant staat? Klik dan hier voor meer informatie. Hartelijk dank, je antwoorden zijn succesvol opgeslagen. Je kunt deze pagina nu sluiten.
Het PON & Telos | Internetconsultatie Brabantse energie-regio’s
62
Over Het PON & Telos Maatschappelijke besluitvorming verbeteren Wij zijn een sociale kennisonderneming in het hart van de samenleving. We beschouwen het als onze opdracht om maatschappelijke besluitvorming te verbeteren. Dat doen we door wetenschappelijke kennis met kennis van de praktijk te verbinden. We zijn van data, feiten en cijfers, maar geven die altijd een gezicht. Waarbij iedere stem telt. Voorkeuren en meningen halen we op, onderzoeken we, analyseren we en duiden we. Met prikkelende aanpakken en innovatieve methoden. Daarbij zijn we altijd gericht op duurzaamheid: de harmonieuze verbinding tussen sociale, ecologische en economische doelstellingen. Zo dragen we bij aan de kwaliteit van samenleven, nu en in de toekomst. Met een multidisciplinair en creatief team van bijna 30 adviseurs en onderzoekers werken we vooral voor lokale en regionale overheden in Nederland (met een sterke kennispositie in Noord-Brabant), maar ook voor corporaties, banken, zorg- en welzijnsinstellingen, fondsen en maatschappelijke organisaties. We werken daarbij intensief samen met universiteiten en andere kennisinstellingen en zijn officieel partner van Tilburg University. Met onze kennis en inzichten adviseren we beleidsmakers en bestuurders. Zodat ze afgewogen keuzes kunnen maken. Zodat ze bestuurlijk kunnen vernieuwen.
En zodat ze een positieve impuls kunnen geven aan de samenleving van morgen.
Stationsstraat 20c 5038 ED Tilburg +31 (0)13 535 15 35 info@hetpon-telos.nl hetpon-telos.nl
Regionale Energiestrategie Metropoolregio Eindhoven
2. Participatie
Bijlage 2.2 Financiële participatie en lokaal eigendom
Metropoolregio Eindhoven
1.0
Bijlage 1.2.Model financiële participatie en lokaal eigendom Maximale lokale participatie Als RES Metropoolregio Eindhoven voeren we regie over grootschalige opwek van hernieuwbare energie, energiebesparing en de warmtetransitie in onze regio. We vinden het hierbij belangrijk om gezamenlijk te sturen op het bereiken van de gezamenlijke ambitie zoals vastgelegd in de RES. Daarbij willen we sturend optreden om: • te komen tot acceptatie en draagvlak bij inwoners en bedrijven; • te komen tot een eerlijke verdeling van financiële lasten en lusten en een haalbare en betaalbare transitie; • goede inpassing in de omgeving en kwaliteit bij initiatieven zeker te stellen. Metropoolregio Eindhoven omarmt de doelstelling van minimaal 50% lokaal eigendom van grootschalige opwekinstallaties uit het Klimaatakkoord. We onderscheiden drie vormen van participatie: 1. Procesparticipatie is direct gericht op communicatie over en evt. aanpassing van het project t.b.v. draagvlak en acceptatie. 2. Sociale participatie kan bijdragen aan draagvlak en acceptatie. Dit door de positieve gevolgen van project, niet door zeggenschap bij project (evt. wel zeggenschap bij fonds). 3. Financiële participatie kan bijdragen aan draagvlak en acceptatie. Bij eigendom is er sprake van zeggenschap over project vanaf begin. Bij obligaties/aandelen is dat pas later.
Eigendom, financieel rendement en zeggenschap zijn direct met elkaar verbonden. 50% lokaal eigendom dat ook daadwerkelijk financieel rendement én zeggenschap met zich meebrengt betekent echter actieve participatie vanaf de start van een project. Ofwel: ondernemerschap. Met dat ondernemersrisico’s nemen echter ook de financiële risico’s toe.
Acceptatie en draagvlak In zekere zin dé kernwoorden binnen de strategie, het ultieme eindresultaat van de RES en daarmee de sleutel tot het behalen van de diverse doelen. Lokale financiële participatie is één van de manieren om tot acceptatie en draagvlak onder de lokale omgeving te komen. Een andere zeer belangrijke manier om dit te bereiken is daarnaast procesparticipatie. Het vanaf het begin bij de besluitvorming betrekken van de omgeving en deze daarmee zeggenschap bieden. Mee mogen en kunnen besluiten over het proces; ‘waar in mijn omgeving komt een windpark te staan? Hoe ziet het eruit?’.
Verdeling van financiële lasten en lusten We geloven in lokaal maatwerk. Niet zozeer per gemeente, maar op het niveau van individuele projecten. Om hierin te garanderen dat er sprake is van 50% lokaal eigenaarschap werken we vanuit het volgende model:
Het model kent de volgende onderdelen: • Oprichting stichting/ontwikkelfonds per gemeente om minimaal 50% van het eigen vermogen in een project in te brengen. Opbrengsten vloeien terug in het ontwikkelfonds, dat hiermee maatschappelijke projecten, bij voorkeur op het gebied van de energietransitie, kan financieren. Gemeente en energie coöperatie zijn vertegenwoordigd in de stichting. Als gebruik gemaakt wordt van het Energiefonds Brabant is het mogelijk dat er in de ontwikkelfase geen financiële risico’s zijn voor individuele burgers of leden van energie coöperaties. • Tot maximaal 50% van het eigen vermogen wordt ingebracht door een ontwikkelaar. • Resterende projectkosten (zo’n 80%) worden met vreemd vermogen gedekt.
Inpassing en kwaliteit bij initiatieven We maken gebruik van een afwegingskader dat wordt vastgelegd in het beleid van de individuele gemeenten. Algemene kaders die vastgelegd worden in lokaal beleid omvatten ten minste de volgende zaken: • Een inspanning om te voldoen aan de wensen voor lokaal eigendom en financiële participatie. Elke initiatiefnemer wordt daartoe verplicht. Voorkeuren van participatie zijn: een stichting/ontwikkelfonds oprichten met en door energiecoöperaties (en eventueel gemeente) waarbij zij minimaal 50% eigenaar zijn van het project; daar kan eventueel aan toegevoegd worden het storten van een bijdrage in een energie/omgevingsfonds. • Lokaal eigenaarschap en/of financiële participatie is een vorm van particulier opdrachtgeverschap vanuit het oogpunt van een goede ruimtelijke ordening. Een voorbeeld is particulier opdrachtgeverschap bij woningbouw t.b.v. een goede ruimtelijke ordening. Het bestemmen van gronden is slechts een klein onderdeel van de ruimtelijke ontwikkeling. • De beperkte ruimte voor het opwekken van duurzame energie en de maatschappelijke betekenis daarvan omvatten een behoefte aan draagvlak. Hierbij geldt de voorwaarde dat de lokale samenleving betrokken wordt de beoogde ontwikkelingen te steunen door hun geheel of gedeeltelijk de keuze te geven eigenaar te zijn van de beperkte ruimte.
• Initiatiefnemer stelt een participatieplan op met ten minste de volgende onderwerpen: Projectstructuurbeschrijving met daarin de financiële- en eigendomsstructuur, met als uitgangspunt minimaal 50% lokale participatie. Inzicht in de financiën en kasstromen door een geprognosticeerde balans, verlies- en winstrekening en kasstroomberekening aan te leveren, gebaseerd op een reële opbrengstverwachting. Een onderbouwing van het financieel rendement dat geboden wordt aan inwoners bij financiële deelneming. Hoe de initiatiefnemer belanghebbenden in de omgeving van een toekomstig wind- of zonnepark vanaf de start van de planvorming betrekt en welke rol zij belanghebbenden toekennen bij de ontwikkeling en de exploitatie van het wind- of zonnepark. De initiatiefnemer hanteert bij het opstellen van zijn plannen de actuele gedragscodes van Holland Solar en de NWEA als ondergrens. Welke mogelijkheden de omgeving krijgt om financieel te participeren, eventueel onderverdeeld in de categorieën risicovol en risicoarm investeren.
Regionale Energiestrategie 1.0 Metropoolregio Eindhoven 2. Participatie
Bijlage 2.3 Rapportage Energie Community MRE
Metropoolregio Eindhoven
Rapportage Energie Community MRE resultaten online gesprek 19 t/m 26 april 2021 (8 dagen)
Het PON & Telos drs. Madelon van Duren drs. Karin du Long juni 2021
pagina 1
Voorwoord, namens de werkgroep communicatie & participatie RES MRE
VOORWOORD Hoe haal je gevoelens, meningen en ideeën op over de energietransitie bij inwoners? Een energietransitie maak je namelijk niet alleen. Dat doe je samen. Om in contact te komen met inwoners van onze Metropoolregio Eindhoven zetten we een zogenaamde research community op. Een experimentele digitale leerervaring om te kijken of en hoe we inwoners nog beter kunnen betrekken bij de RES-plannen. En dat werkte! Maar liefst 218 geïnteresseerden meldden zich aan. We ontvingen 524 reacties op vragen zoals: ‘Ben jij bezig met energie besparen?’ en ‘Hoe zou willen meedenken over de RES?’. De 56 actieve deelnemers vertegenwoordigden samen een groep inwoners, variërend in leeftijd en kennis over de RES met één gemene deler: zij voelen zich zeer betrokken bij de RES. Tijdens deze research community zijn dan ook verschillende ideeën en ervaringen voor de toekomst opgedaan voor het in contact komen met inwoners.
We hebben geprobeerd zoveel mogelijk recht te doen aan representativiteit van de inwoners. Er is gekeken naar een goede verdeling naar leeftijd, opleidingsniveau en gemeente. In dit rapport komen deelnemers van 18 verschillende gemeenten uit de regio aan het woord. De resultaten in dit rapport geven een goed beeld van de meningen en ideeën van de deelnemers over de discussievragen. We delen deze uitkomsten met alle werkgroepen van de RES MRE, zodat ze die kunnen gebruiken ter verfijning van de RES 1.0. Met deze leerervaring, de kwalitatieve discussies, inzet van onze inwoners en uitkomsten, gaan we onderzoeken hoe we deze community een mogelijk vervolg kunnen geven. Voor nu danken wij alle deelnemers voor hun inzet. De energietransitie maken we samen!
Energie Community MRE
4
56 actieve deelnemers
pagina 4
geactiveerde discussies
524 reacties
Aanleiding
Breed online vragenlijstonderzoek
Nederland heeft het Klimaatakkoord van Parijs ondertekend en haar doelstellingen bepaald voor 2030 (49% CO2 -emissiereductie ten opzichte van 1990) en 2050 (minimaal 80-95% CO2 -emissiereductie ten opzichte van 1990). In het Klimaatakkoord is afgesproken dat de thema’s elektriciteit en gebouwde omgeving regionaal uitgewerkt en gerealiseerd moeten worden. Hiertoe zijn 30 energieregio’s gevormd (voor Brabant zijn dat er 4). In deze regio’s werken gemeenten, provincie en waterschap samen met de netbeheer en maatschappelijke organisaties aan een Regionale Energie Strategie (RES).
Tussen eind oktober en half december 2020 zijn inwoners van de MRE uitgenodigd om hun mening te geven via een breed online onderzoek. 1.711 inwoners vulden een vragenlijst in. Aan het einde van de vragenlijst konden zij aangeven of ze verder mee wilden denken via de Energie Community MRE.
De RES beschrijft hoe de regio de komende jaren gaat voorzien in duurzame elektriciteit en warmte voor inwoners en bedrijven. Ook voor de regio MRE is een RES in de maak. De bedoeling is om de duurzame elektriciteits- en warmtevoorziening zo in te richten dat deze aansluit bij wat inwoners van de regio belangrijk vinden. En dat inwoners (en bedrijven) uitgenodigd worden om bij te dragen aan de uitvoering ervan. Het betrekken van bewoners - als inwoner van een nieuw energielandschap, consument of zelfs particuliere producent – bij de totstandkoming van de RES is dan ook belangrijk.
Energie Community MRE Het doel van de community was om meer zicht te krijgen op de mening en wensen van inwoners over een drietal thema’s: zelf bezig met de energietransitie, participatie bij de uitvoering van de RES en 50% eigen beheer van energieprojecten. Er is nog een vierde open vraag gesteld waarin de communityleden aan konden geven waar zij nog verder over willen praten of wat hen bezighoudt rondom de RES. De informatie die deze Energie Community MRE opgeleverd heeft, neemt de energieregio MRE mee in het verder vormgeven van het participatieproces. De community is uitgevoerd in opdracht van de provincie Noord-Brabant en energieregio MRE. De community is uitgevoerd via een besloten online platform waarop een groep inwoners van MRE gedurende een week op een intensieve en interactieve manier met elkaar meningen, ideeën en ervaringen hebben uitgewisseld (via getypte tekst). De community is gestart op maandag 19 april met een online startbijeenkomst. Het platform stond open tot en met maandag 26 april.
pagina 5
Deelnemers Bij het invullen van de online vragenlijst hebben 655 mensen aangegeven interesse te hebben in deelname aan de community. Van deze 655 mensen hebben 217 mensen zich ook daadwerkelijk aangemeld voor deelname aan de community. Omdat een community uitgevoerd kan worden met maximaal 75 deelnemers, hebben we uit deze groep van 217 geïnteresseerden een selectie gemaakt van de mensen die zich hadden aangemeld. We hebben gepoogd een zo divers mogelijke groep communityleden te selecteren en hebben daarbij gekeken naar achtergrondkenmerken zoals leeftijd, woonplaats, geslacht en naar mate van geïnformeerdheid over de RES. Uiteindelijk hebben 56 inwoners actief deelgenomen aan de community, dat wil zeggen dat ze ingelogd hebben op het community platform en antwoord hebben gegeven op één of meer vragen en gereageerd hebben op de reacties van anderen. De groep deelnemers heeft een heterogeen karakter op de achtergrondkenmerken geslacht, leeftijd, opleidingsniveau, woonlocatie en bekendheid met de RES. Wel betreft het een groep bewoners uit de energieregio die bovengemiddeld betrokken is en actief participeert. Rapportage In deze rapportage geven we de belangrijkste bevindingen weer. Eerst geven we een beeld van de achtergrondkenmerken van de deelnemers. Daarna vatten we per vraag die aan de community gesteld is, de resultaten samen.
Aan de linkerkant van de pagina geven we steeds de bevindingen weer in de woorden van Het PON &
Telos. Aan de rechterzijde van de pagina worden citaten van de deelnemers getoond om de bevindingen beter te kunnen duiden. De vierde vraag is niet opgenomen in de rapportage. De vraag luidde: ‘Voor welk onderwerp dat te maken heeft met de RES MRE zou je nog aandacht willen vragen en waarom?’ De antwoorden die op deze vraag gegeven zijn, kwamen veelal overeen met reacties die eerder al op de eerste drie vragen zijn gegeven. Om herhaling in de rapportage te voorkomen zijn de reacties op de vraag wel gedeeld met de projectgroep van RES MRE, maar staan ze niet in de rapportage. Onderzoeksverantwoording De resultaten van deze community, zoals beschreven in deze rapportage, geven een samenvattend beeld van de meningen, ideeën en ervaringen van de 56 deelnemers. Daarmee geven de resultaten een kwalitatieve verdieping op onderwerpen uit het vragenlijstonderzoek. Kwalitatief onderzoek, in dit geval een online community, is gericht op het verkrijgen van informatie over wat er leeft en waarom. Het geeft meer diepgaande informatie dan vragenlijstonderzoek, door in te gaan op achterliggende motieven, meningen, wensen en behoeften. De groep deelnemers aan deze community is divers van samenstelling, wat bijdraagt aan de diversiteit aan meningen, wensen en ideeën, zoals die door de community naar voren zijn gebracht en die dus ook onder de inwoners van de energieregio MRE leven.
De deelnemers hebben na afloop van de community een evaluatievragenlijst ingevuld. Een overzicht van alle antwoorden is verstrekt aan de projectorganisatie.
pagina 6
Achtergrondgegevens actieve communityleden
37 man / 19 vrouw
Opleidingsniveau
2%
Leeftijdscategorieën
11%
27%
23%
Hoger beroepsonderwijs (hbo) 39%
55-64 jaar 27%
Middelbaar beroepsonderwijs (mbo)
48%
t/m 39 jaar 40-54 jaar
23%
Havo / vwo
Wetenschappelijk onderwijs (universiteit)
65+
Op de hoogte van de RES 27%
56 actieve deelnemers 4 vragen 524 reacties
36%
Ja, ik ben op de hoogte van het proces en de inhoud
Ja, ik heb wel eens van een RES gehoord, maar ik weet weinig of niets van het proces of de inhoud 38%
Nee, ik was hiervan niet op de hoogte
pagina 7
Actieve deelnemers uit 18 van de 21 MRE gemeenten
Aantal
Best
7
Bladel
1
Cranendonck
1
Deurne
1
Eindhoven
10
Geldrop-Mierlo
4
Gemert-Bakel
1
Heeze-Leende
3
Helmond
3
Laarbeek
2
Nuenen
3
Oirschot
5
Reusel-De Mierden
1
Someren
3
Son en Breugel
1
Valkenswaard
5
Veldhoven
4
Waalre
1
Vraag 1: Energiebesparing (1)
Hoi deelnemer, Leuk dat je meedoet aan deze community. We gaan vanavond van start met een vraag over energie besparen. De goedkoopste energie is energie die niet opgewekt hoeft te worden. Om energie te besparen kun je drie dingen doen: Je gedrag aanpassen (bijvoorbeeld de thermostaat lager zetten of korter douchen). Duurzame aankopen doen (bijvoorbeeld je oude koelkast vervangen door een energiezuiniger versie). Duurzame verbouwingen uitvoeren (bijvoorbeeld de isolatie van je dak of de muren van je huis). Ik heb twee vragen voor je: 1. Ben jij bezig met energie besparen? Op welke manier? 2. Ervaar je daarbij knelpunten? Kan je ergens hulp bij gebruiken? Ik ben benieuwd naar jullie reacties! Groet, moderator Madelon
pagina 8
Vraag 1: Energiebesparing (2) De antwoorden van de deelnemers samengevat
Deelnemers aan het woord
Op welke wijze zijn communityleden bezig met energiebesparing? Veel communityleden zijn bezig met energiebesparing: variërend van kleine energiebesparende maatregelen tot grotere maatregelen ter verduurzaming van het huis.
“In ons jaren 30 huis hebben we veel stappen gemaakt: dubbel glas, dakisolatie, zonnepanelen, tochtstrips en binnenkort worden de spouwmuren geïsoleerd.”
• Energiebesparende maatregelen Wat we vaker teruglezen in de antwoorden is het besparen van water, door bijvoorbeeld korter te douchen of hergebruik van water. Daarnaast zetten sommigen de verwarming lager, trekken een dikkere trui aan binnen of pakken er een extra deken bij. Ook in het vervoer letten mensen op het besparen van energie, door bijvoorbeeld wat vaker de fiets te pakken, niet te vliegen of elektrisch te rijden. Overige vormen van energie besparen die genoemd worden: aanbrengen van ledverlichting, apparaten vervangen door energiezuinigere varianten, aanbrengen van dubbelglas of HR++ glas. • Verduurzamen van de woning Veel communityleden geven aan geïnvesteerd te hebben in het verduurzamen van hun huis. Zo noemen ze het isoleren van muren, daken en vloeren maar ook nóg omvangrijkere maatregelen zoals het plaatsen van zonnepanelen op daken en het installeren van een waterpomp.
“Voorbeelden van besparen: weinig en kort douchen, koken met snelkookpan en hooikist (deken), verwarming laag en dekentje bij het lezen/tv kijken, alles LED en niet aan als het niet nodig is, apparaten vervangen door energiezuinige varianten van centrale afzuiging tot deurbel.” “Wij hebben heel veel gedaan aan energiebesparing. Onze vrijstaande bungalow uit 1971 was niet geïsoleerd toen wij deze tien jaar geleden kochten. De energierekening was schrikbarend. Meteen na aankoop hebben we het huis grondig verbouwd, en veel aandacht besteed aan energiebesparing (isolatie van muren, vloer en dak, dubbel glas, warmtepomp). Daarna hebben we in een aantal stappen verdere maatregelen genomen (zonnepanelen, zuinige verlichting en apparaten). We hebben nu een nul-op-de-meter woning en we wekken inmiddels voldoende energie op om thuis ook een auto op te laden. Het is voor ons een soort sport om steeds stappen te zetten. We ervaren geen knelpunten.” “Ja, licht niet onnodig laten branden, led verlichting, muurisolatie, dakisolatie, gordijnen dicht. Kiezen voor de fiets of lopen in plaats van met de auto. We hebben nog enkel glas, omdat muurisolatie meer energie bespaarde.”
pagina 9
Vraag 1: Energiebesparing (3) De antwoorden van de deelnemers samengevat
Deelnemers aan het woord
• Investering Sommige communityleden geven aan geïnvesteerd te hebben door een extra lening aan te vragen bij de bank of gebruik te maken van beschikbare subsidies. Een communitylid gaf aan samen met de buren te investeren in duurzamere energiebronnen.
“De gemeente Son en Breugel ondersteunt afkoppelen van hemelwater met een subsidie. Via de website wordt informatie gegeven en er is een afkoppelcoach die ter plekke komt kijken en adviseert.”
• Informatie over besparen en verduurzamen Een aantal mensen is lid van een energieorganisatie bijvoorbeeld Veldhoven Duurzaam of Best Duurzaam of noemt het Energiehuis Slim Wonen in Helmond als bron van informatie. Daarnaast wordt ook Vereniging Eigen Huis regelmatig genoemd. Via Vereniging Eigen Huis kunnen mensen gebruik maken van een gratis energiescan, waarbij ze een indicatie krijgen over hoe ze hun woning het beste kunnen verduurzamen. Er wordt dan een indicatie gegeven op basis van kosten, opbrengsten en de terugverdientijd.
“Zelf woon ik ook in een huurwoning. Toen deze gerenoveerd zou worden heb ik isoleren en zonnepanelen voorgesteld. De woningcorporatie stond hier niet open voor. De isolatie van de muren is 1 jaar later alsnog gedaan omdat er toen een subsidie te krijgen was van de gemeente.” “Binnen Veldhoven duurzaam bespreken we bv zonnepanelen, stellen een werkgroepje samen en geven regelmatig een webinar waarbij de burgers ons vragen kunnen stellen. Daarmee creëer je draagvlak onder de mensen die wel willen maar niet durven. Daarnaast proberen we goede leveranciers te vinden. Ook voor warmtepompen Maar ja als aanbod schaars is worden de offertes minder leesbaar en de prijzen hoger.” “Daarom heb ik mijn zonnepanelen aangeschaft via de Collectieve Inkoop Zonnepanelen van de vereniging Eigen Huis Collectieve Inkoop Zonnepanelen.” “Vereniging Eigen Huis. hier zit veel ervaring en deskundigheid en daar heb je echt wat aan. En heel kostenbewust. Je kunt de bouwkundige mailen of bellen en dan krijg je een duidelijk antwoord, ook voor moeilijke zaken. Mijn aanrader!”
pagina 10
Vraag 1: Energiebesparing (4) De antwoorden van de deelnemers samengevat
Deelnemers aan het woord
Waar lopen mensen tegenaan bij energiebesparing of verduurzaming woning?
“Er zijn regelingen zoals de SVn lening maar die is frustrerend omdat er perse twee maatregelen genomen moeten worden.”
• Financiering soms lastig Een regelmatig genoemd knelpunt is de financiering van de verduurzaming van de woning. Voor enkelen is het de vraag of het nut heeft en of de investering terug verdiend gaat worden. Anderen geven aan dat de subsidies of regelingen vaak een aantal restricties hebben, zoals de verplichting om minimaal twee energiebesparende maatregelen aan de woning door te voeren en dat de verbouwing door een erkende aannemer gedaan moet worden. Enkelen benoemen als knelpunt dat de zogenaamde salderingsregeling gaat stoppen. Dit is een regeling waarbij een kleine verbruiker met zonnepanelen zijn (vooral in de zomer) aan het elektriciteitsnet geleverde kWh's verrekent met de (vooral in de winter) afgenomen kWh's. We lezen ook een aantal reacties terug van mensen in een ouder huis. De kosten om te verduurzamen van zo’n huis zijn relatief hoog en mensen vragen zich af of ze die kosten wel terug gaan verdienen. • Zoektocht naar betrouwbare informatie, kennis vereist Daarnaast komt ook regelmatig naar voren dat mensen zich zorgen maken over de verschillende bedrijven die duurzame energiebronnen verkopen (warmtepomp, zonnepanelen, etc.). Het aanschaffen van een warmtepomp of van zonnepanelen vraagt best veel kennis. Geven de bedrijven die dit aanbieden wel onafhankelijk en betrouwbaar advies? Wat is betrouwbare informatie en waar kunnen inwoners deze vinden?
“Kosten zijn hoog, wil meer doen maar wil daar geen lening voor afsluiten. Subsidieregeling was pas vanaf 2 energiebesparende acties, zo dik is mijn beurs niet, het moet stapje voor stapje.” “Voor mij als huiseigenaar met een nog ongeveer 7 jaar lopende hypotheek, studerend kind (probeer haar studielening vrij te houden) zijn de kosten een knelpunt. Ik wil naast mijn hypotheek geen andere leningen.” “Wil ik nog besparen dan moeten er flinke maatregelen genomen worden en dingen vervangen die eigenlijk nog 10-20 jaar of langer meegaan. De kosten kan ik niet zo maar van een spaarrekening trekken. Daarvoor zou ik een lening moeten afsluiten. SVn verzorgt dat en de voorwaarden zijn echt wel gunstig en maandelijks iets extra betalen is geen probleem. Alleen de voorwaarden dat je twee maatregelen moet nemen zorgt ervoor dat er negatief beslist wordt op mijn voorstel.” “Goede/betrouwbare informatie vinden blijft wel lastig. En op dit moment lijkt iedereen zelf opnieuw het wiel uit te vinden, terwijl er vaak buren met hetzelfde type huis zijn en gezamenlijke inkoop goedkoper en makkelijker zou zijn. Ik zie hierbij een rol voor de gemeentes en/of energiecoöperaties.”
pagina 11