Reactie college op Algemene Financiële Beschouwingen MPB 2024

Algemene Financiële Beschouwingen MPB 2024-2027

“Het CDA Geldrop-Mierlo staat voor een sterk en vitaal Geldrop-Mierlo” Algemene beschouwing CDA Geldrop-Mierlo Begroting 2024-2027 Voorzitter, Om te beginnen willen wij als CDA fractie dank uitspreken en onze complimenten geven aan het college en ambtenaren voor het werk aan deze begroting. De tweede begroting van een nieuwe bestuursperiode. De begroting volgt uit de Kadernota en is opgebouwd als een uitvoeringsagenda van de strategie, die weer gebaseerd is op de door onze raad vastgestelde visie. Bij de Kadernota hebben we al een beleidsmatige behandeling doorlopen. Nu houden we de financiële behandeling. Het college heeft conform het doelstellingenakkoord méér gewerkt vanuit inhoud, beleid en capaciteit. Daaruit volgen de euro’s. Wij zijn als CDA blij met deze werkwijze, die ons de mogelijkheid geeft om veel meer te sturen vanuit de voortgang op de door ons allen geformuleerde doelstellingen. We zien deze doelstellingen nadrukkelijk terugkomen met een duidelijke en meetbare agenda, werkend vanuit komend jaar met een stip op de horizon in 2027. Daarnaast hopen we en verwachten we dat er meer integraal wordt gewerkt tussen verschillende afdelingen in het gemeentehuis. Inhoudelijk pakken wij als CDA graag terug op onze vijf hoofdthema’s die we bij de Kadernota naar voren hebben gebracht, namelijk: 1. Het op orde brengen van de financiën en onze reserves 2.

Het behoud van het sociale gezicht van onze gemeente (zorg, armoedebeleid, ondersteuning van verenigingen & inclusieve samenleving) 3. Volkshuisvesting (bouwen en wonen) 4. Duurzaamheid & leefbaarheid in wijken en buurten; en 5. Dienstverlening vanuit de gemeente Thema 1: Financiën Als we kijken naar de financiële begroting dan zien we een begroting met in 2024 een beperkt overschot. Ons weerstandsvermogen en de solvabiliteit zijn en blijven de komende jaren op orde. Een grote wens van ons als CDA wordt daarmee vervuld, want wij streven naar een gedegen beleid met een meerjarig sluitende begroting. En naast dit alles is er ook ruimte voor nieuw beleid. Daar wordt ook in deze begroting budget voor gevraagd. Op hoofdlijnen kunnen we ons daar vooralsnog in vinden, omdat het voortvloeit uit onze eigen ambities. Wel zullen we enkele verdiepende vragen stellen over o.a. de opgevoerde ‘visiekosten overkoepelende beleidsvorming’ (waarvan wij vermoeden dat het geen nieuw beleid is), de heroverweging rondom de reserve onderwijshuisvesting, de gevraagde formatie uitbreiding en een aantal inhoudelijke onderwerpen. Als CDA willen we voldoende financiële ruimte houden om flexibel te kunnen inspelen op maatschappelijke ontwikkelingen. Inwoners die hulp nodig hebben, moeten die hulp kunnen krijgen. En dat geldt ook voor verenigingen en ondernemers.

Als CDA vinden we het belangrijk dat we klaar staan voor al deze groepen. Daarom vinden we het goed dat we als gemeente inzetten op het vergroten van de bekendheid van voorzieningen voor minima (of gezinnen die het moeilijk hebben).

Op basis van de septembercirculaire blijkt dat we van de rijksoverheid extra gelden kunnen verwachten. Wij zijn hier uiteraard blij mee, omdat dit ruimte geeft voor de hiervoor genoemde flexibiliteit en een buffer vormt voor tegenvallers. Thema 2: Het behoud van het sociale gezicht van onze gemeente (zorg, armoedebeleid, ondersteuning van verenigingen & inclusieve samenleving) We zijn er trots op dat we in een gemeente wonen met een zeer sociaal gezicht, met goede zorg, en regelingen en ondersteuning voor minima, al dan niet met hulp van partners zoals Voedselbank en Leergeld. We hebben goede voorzieningen, cultureel aanbod in zowel Geldrop als Mierlo en een rijk verenigingsleven. Zaken die wat het CDA betreft altijd behouden moeten blijven, omdat dit de bouwstenen zijn van een verbindende samenleving. Zo zijn we blij om te zien dat we ook middelen vrijmaken om noodzakelijke investeringen te doen bij diverse sportclubs. Recent hebben we als CDA nog vragen gesteld over de effecten van het wegvallen van inkomsten bij Mierlose verenigingen voor het ophalen van oud papier. Die samenwerking was juist een mooi voorbeeld van hoe verenigingen en gemeente elkaar kunnen versterken en wij willen nog eens goed kijken naar alternatieven. Voor wat betreft de zorg (met name Jeugdzorg en de WMO) geldt dat de financiële budgetten onder druk staan.

Ondanks én dankzij de financiële grillen van onze rijksoverheid, moeten wij blijven streven naar een beheersbaar financieel model, waarbij we iedere dag kort op de bal spelen. Uit de kwartaalrapportage voor het sociaal domein blijkt dat grote tekorten worden verwacht op de budgetten van met name jeugdzorg. Wij willen graag in gesprek over de doelstellingen van de taskforce sociaal domein, omdat we grote kostenstijgingen in meerjarig perspectief weliswaar een halt hebben toegeroepen maar tegelijkertijd de bezuinigingsdoelstellingen niet lijken te halen. Reactie college: Zie beantwoording technische vraag 4 van het CDA. We blijven benadrukken dat we het vertrouwen houden in het team (o.a. ons CMD, de medewerkers van het Plusteam, Senzer en de andere ketenpartners) om het beleid verder door te ontwikkelen, met behoud van hoge kwaliteit. We vinden het als CDA belangrijk om met name in te blijven zetten op preventie, maar als er een beroep wordt gedaan op voorzieningen is de nood hoog en moeten wachtlijsten voorkomen worden. Thema 3: Volkshuisvesting (bouwen & wonen) De afgelopen jaren is er keihard gewerkt door de organisatie om bouwprojecten voor te bereiden en op te leveren. Onze ambitie is groot. Capaciteit is altijd één van de bottlenecks geweest. Wij hebben het college bij de kadernota uitgedaagd om innovatief te zijn en te kijken naar nieuwe tijdelijke woonvormen.

In de begroting is flink wat budget gereserveerd voor flexwonen – we zijn blij dat het college hier concrete stappen aan het zetten is. We hebben hier nog wel wat vragen over, maar bewaren die voor de informatieavond die binnenkort is gepland. De begroting die voorligt geeft niet direct een antwoord op de vraag waar we staan in de diverse projecten. We zijn bijgepraat over de centrumimpuls, maar hebben behoefte aan concrete inzichten in aantallen woningen gerealiseerd en doorlooptijden voor aanstaande projecten. En we hopen naast projecten in Geldrop ook projecten in Mierlo terug te zien. Reactie college: We begrijpen goed dat de gemeenteraad behoefte heeft aan informatie over de lopende woningbouwprojecten. Om daaraan tegemoet te komen publiceert het college sinds dit jaar tweemaal per jaar een rapportage vanuit de gemeentelijke woningbouwmonitor. Deze monitor is vorig jaar aangeschaft en sinds eind vorig jaar operationeel.

We hebben begrepen dat de raad behoefte heeft aan een tool om tussentijds kennis te nemen van de vorderingen. De woningbouwmonitor is ingericht als ondersteuning voor de dagelijkse processen. De monitor is nu niet geschikt om te ontsluiten voor een breder publiek. Wel kunnen we melden dat in de gemeente Eindhoven een initiatief is gestart voor een publieksversie met informatie uit de monitor. Naar verwachting komt deze versie begin volgend jaar beschikbaar. Zodra het mogelijk is, haakt ook Geldrop-Mierlo hierop aan. Uiterlijk het eerste kwartaal van 2024 wordt u geïnformeerd over de stand van zaken omtrent de woningbouwprojecten. Thema 4: Duurzaamheid en leefbaarheid in wijken en buurten In de begroting wordt volop ingezet op duurzaamheid en sterke en vitale wijken. Echter, dit zijn bij uitstek thema’s die alleen maar van de grond komen als gemeente en inwoners echt samen aan de slag gaan. Participatie en communicatie zijn wat ons betreft sleutelwoorden. De afgelopen periode hebben we in de raad dossiers behandeld waar steeds weer de vraag werd gesteld of er voldoende aandacht is besteed aan deze zaken. En de vraag stellen is hem beantwoorden. Het is cruciaal om dit beter op orde te krijgen. Reactie college: Onze communicatie is erop gericht om een dialoog op gang te brengen met en tussen inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners.

De communicatiestijl van de gemeente is daartoe uitnodigend, actief, betrokken en open. Inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties zien ons als een gemeente waar je van op aan kunt en die zaken mogelijk maakt. Zij zijn waardevolle ambassadeurs die niet persé inhoudelijk op één lijn hoeven te zitten, maar wel altijd vertrouwen hebben in het proces. Onze partners (inwoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties, etc.) staan centraal; wij kijken hoe we bij hun behoeftes en wensen kunnen aansluiten. Daarvoor is het nodig om continu met inwoners en andere partners in contact te zijn. Er ontstaan steeds meer initiatieven van inwoners zelf waarin zij de overheid uitnodigt om samen te werken. Dat is een ontwikkeling waar we rekening mee moeten houden. Gebieds- of opgavegericht én integraal werken krijgt ook steeds meer een plek in ons werk. De ontwikkeling naar een communicatieve organisatie is onontkoombaar, willen we daadwerkelijk invulling geven aan de nieuwe organisatievisie waarin participatie en de open overheid een prominente plek hebben. Communicatie is en blijft de verantwoordelijkheid van elke ambtenaar en bestuurder. Wij ondersteunen als partij inwonersinitiatieven die de leefbaarheid verbeteren.

Bijvoorbeeld mensen die meer verbondenheid in hun wijk willen creëren, nieuwkomers helpen met integreren in de dorpssamenleving, mensen met een beperking en ouderen meer betrekken in de samenleving, een ontmoetingsplek voor jongeren van de grond willen krijgen. Zo uiteenlopend kunnen inwonerinitiatieven zijn. Als CDA zijn we blij dat we blijven inzetten op bijvoorbeeld de gebiedsregisseurs, op wijkontwikkeling en de buurtsportcoaches. We moeten als gemeente dicht bij de inwoners blijven. Sterke en inclusieve wijken zijn de toekomst om gezondheid en welzijn vorm te geven. We zijn blij dat we dit terugzien in de begroting. Om hier nog een klein uitstapje te maken: ook als lokale politiek is het belangrijk dat we dicht bij onze inwoners blijven. Veel zaken gaan goed in deze raad. Ondanks meningsverschillen nemen we veel besluiten met grote meerderheden. Wij doen daarom een beroep op alle politieke partijen om deze manier van werken vast te houden en daar waar we van mening verschillen niet te escaleren of de verschillen uit te vergroten, maar juist op inhoud de eigen standpunten naar voren te brengen. Dat geldt zowel binnen als buiten de raadszaal. Het wantrouwen richting de overheid groeit en wij hebben daar een rol in. Wat ons betreft werken we vanuit vertrouwen met elkaar, waarbij we uiteraard scherp en kritisch moeten zijn vanuit ieders rol.

Thema 5: Dienstverlening vanuit de gemeente Bij de behandeling van de Kadernota hebben we opmerkingen gemaakt over signalen van inwoners, ondernemers, verenigingen en andere belanghebbenden die te maken hebben met de bereikbaarheid en betrouwbaarheid van de gemeente. Dat inwoners soms wél horen wat niet mogelijk is, maar niet wat wél mogelijk. Wij hopen en verwachten dat de veranderingen in de organisatie en de aandacht voor de werkcultuur ook extern haar vruchten gaat afwerpen. We zijn in ieder geval blij om te zien dat het ziekteverzuim in de organisatie afneemt. We blijven erop hameren dat we zuinig moeten zijn op onze mensen, dat is ons echte kapitaal. Omdat we zowel een organisatieverandering als een cultuurverandering doorvoeren zien wij hier wel een risico waar aandacht voor moet zijn. Wat we onder dit thema ook willen benoemen is het onderwerp digitale veiligheid. We zien op dit moment geen extra vraag naar middelen om hierin te investeren. Wij vragen ons af of dat terecht is, ook omdat het wel als risico wordt geïdentificeerd. Reactie college: We zijn het met u eens dat dit een risico is. Vandaar dat het AB van Dienst Dommelvallei heeft besloten dat er een onderzoek opgestart gaat worden om te onderzoeken hoe deze risico’s beheersbaar kunnen worden. Conclusie Voorzitter, wij hebben op dit moment nog geen concrete wijzigingsvoorstellen op de begroting in gedachten.

De komende weken zullen we als fractie een nadere verdiepingsslag maken. Zo zijn we bij de behandeling van de kadernota geëindigd met twee concrete wensen. Het eerste onderwerp was het toevoegen van buitensport en -speelvoorzieningen voor jong en oud. Daar zien wij in de begroting op het eerste oog niet veel van terug. Reactie college: Het toevoegen van buitensport en speelvoorzieningen wordt uitgevoerd vanuit het speelruimteplan en wijkontwikkeling, dit jaar zijn o.a. QR-fit routes, sporttoestellen bij de Vliegert, bank tot bank route Mierlo en rondje Zesgehuchten toegevoegd aan het beweeg areaal. Als tweede onderwerp hadden we gerefereerd aan onze lang gekoesterde wens om wat te doen met de voormalige Johannesschool in Mierlo. Gelukkig zijn daar opnieuw kansen ontstaan. De eerste reacties van het college stemmen ons hoopvol maar we zijn benieuwd naar concrete plannen, waarbij onze voorkeur absoluut uitgaat naar het toevoegen van woningen op die locatie. Dit onderwerp raakt de begroting ook niet, maar wilden we niet onbesproken laten. Reactie college: Het toevoegen van woningen behoort zeker tot de opties voor een invulling van de voormalige Johannesschool. Wonen wordt meegenomen in de afweging voor een goede en haalbare invulling voor de school. Onderdeel van de afweging is bijvoorbeeld ook het parkeren, de financiële haalbaarheid en duurzaamheid.

Een laatste punt wat we ter afronding wilden benoemen is dat enige tijd geleden is gesproken over een mogelijke uitbreiding van de wethouders formatie van 4,6 naar 5 FTE. Inmiddels hebben we hier een financiële doorrekening van ontvangen. Wij zullen een motie voorbereiden waarin we de raad voorstellen om de formatie aan te passen naar 5 fulltime wethouders. Voorzitter, we kijken uit naar de verdere behandeling van de begroting. Dank voor uw aandacht.

Namens het team van het CDA Geldrop-Mierlo, Mark van Schaijk Irene Neele-Janssen Paul Font Freide Irene van Hooff Thijn Coolen Petra de Ruiter Annelies Dillen Joost van ’t Hof

Algemene Financiële Beschouwingen MPB 2024-2027

Voorzitter, Voor ons ligt een sluitende begroting voor het jaar 2024. Met de informatie over de septembercirculaire uit de Raadsinformatiebrief die we gisteren ontvingen, is er een positief saldo van ruim € 460K. Dat is een geruststellende gedachte. Nieuw beleid Het college stelt voor om € 3,6 miljoen uit te trekken voor nieuw beleid. Wij hebben problemen met een aantal voorstellen. Zeker in een tijd waarin de lasten voor onze inwoners steeds hoger worden. Denk aan inflatie, energielasten en stijgende zorgkosten. Als gemeente moeten we het goede voorbeeld geven. Met de voorgestelde personeelsuitbreiding in het gemeentehuis kunnen we daarom niet instemmen. D66 vindt dat de aandacht moet uitgaan naar het verminderen van het ziekteverzuim, beter stroomlijnen van processen en een goede prioriteitstelling. We moeten stoppen met het ontwikkelen van nieuwe visies, maar doen wat is afgesproken. Daarom stemmen we ook niet in met bedrag van € 400.000 per jaar voor visiekosten overkoepelende beleidsvorming. Dit voorstel is geheel niet onderbouwd. Er is afgelopen jaren veel tijd en geld besteed aan het opstellen van visies voor het centrum van Geldrop. Onze inwoners en ondernemers verwachten dat plannen worden uitgevoerd. Daar moet het accent liggen.

Reactie college: Het voorkomen van verzuim, het verbeteren van processen zijn onderwerpen waarmee wij dagelijks bezig zijn om te zorgen dat ons menselijk kapitaal fit blijft en efficiënt en effectief te werk kan gaan. De weg die wij hebben ingezet om meer te werken vanuit een Visie en daaruit voortvloeiende Strategie maakt dat wij beter in staat zijn die activiteiten uit te voeren die bijdragen aan het behalen van onze doelen. Hiertoe zijn wij enige jaren geleden gestart met werken via een zogenaamde capaciteitsplanning. De vraag naar uitbreiding van formatie komt enerzijds voort uit toenemende vraag vanuit de inwoners (WMO) / capaciteitsplanning waarbij uitbreiding van formatie nodig is om te kunnen voldoen aan de uitgangspunten van de Visie en kwaliteit van dienstverlening. Alsook het feit dat de maatschappij zich ontwikkelt. Dat door keuzes bij bijvoorbeeld Politie, GGD en Veilig Thuis er taken komen naar de gemeente. Bijvoorbeeld hierbij is de Regisseur in het kader van Zorg en Veiligheid. De algemene beschouwingen lezende, merken wij dat het onderwerp Visiekosten een andere interpretatie heeft gekregen, dan wat het college heeft bedoeld. Het gaat hierbij geenszins om uitbreiding van formatie of toevoegen van extra budget.

Het gaat hierbij om de doorbelasting van kosten van ambtelijke uren naar gesloten exploitaties (grond- afval -riool) en naar initiatiefnemers voor projecten. Wij moeten constateren dat we in de afgelopen jaren, kosten hebben doorberekend aan deze exploitaties, welke oneigenlijk waren. Dit betekent dat deze externe exploitaties sterk onder druk zijn komen te zijn. Doorbelasting van ambtelijke uren kan eerst dan plaatsvinden, als er sprake is van een concreet project. Waarvoor of een grondexploitatie is gevormd (gemeente) of een anterieure overeenkomst (derde) is gesloten of een voorbereidingskrediet is vastgesteld.

De werkzaamheden voorafgaand hieraan zijn kosten die in het kader van Ruimtelijke Ontwikkeling ten laste moeten komen van de algemene dienst. Zie ook het antwoord op technische vraag 9 van de VVD. En over de noodzaak om € 225.000 extra uit te trekken voor “herstructurering financiële geldstromen huisvesting culturele instellingen” wachten we de onderbouwing in het raadsvoorstel volgende maand graag af. We kunnen dit nog niet rijmen met de keuzes die de raad in het verleden gemaakt heeft. Woningbouw Wij maken ons grote zorgen over het gebrek aan daadkracht en het ogenschijnlijk ontbreken van gevoel van urgentie! Met name starters en ouderen hebben grote problemen met het vinden van een passende woning. Onze inwoners hebben problemen, die ze zonder inzet van de gemeente niet op kunnen lossen. Er is werk aan de winkel. Leg de focus op woningbouwplannen die snel gerealiseerd kunnen worden. En toon creativiteit en daadkracht door initiatieven van inwoners voor alternatieve woonvormen, mantelzorgwoningen en woning- en kavelsplitsing mogelijk te maken. Reactie college: We begrijpen en delen de geuite zorgen; om tegemoet te komen aan de behoefte aan voldoende woonruimte hebben wij samen met de overige gemeenten in de Metropoolregio Eindhoven, de provincie, de corporaties en het Rijk de Woondeal getekend.

Deze deal is erop gericht om de komende jaren meer en sneller woningen te realiseren voor onze inwoners. In de Woondeal staan concrete acties om dit te bereiken. Zo staat de gemeente Geldrop-Mierlo gesteld voor de opgave om 1.465 woningen te realiseren in de periode 2022 tot en met 2030. In onze planvoorraad zitten over die periode momenteel netto bijna 2.200 woningen. Afgelopen 2 jaar zijn er bijna 400 woningen gerealiseerd. Voor de komende drie jaar (2024 tot en met 2026) bedraagt de planvoorraad netto 777 woningen. Deze bouwopgave wordt gedekt door een harde plancapaciteit van 248 woningen en een zachte plancapaciteit van in totaal 529 woningen. Het college werkt aan het ‘opharden’ van de zachte plannen om de komende periode voldoende te kunnen bouwen. Voor een aantal plannen voor de wat grotere ontwikkellocaties (zoals voor Grote Bos (72), Luchen fase 3b (ca 90), The Stayy (189) en Bleekvelden (ruim 100)) is de planvorming in volle gang; het is de verwachting dat de bouw ervan in de komende 3 jaar start of zelfs afgerond wordt. Met betrekking tot initiatieven van inwoners voor alternatieve woonvormen, mantelzorgwoningen en woning- en kavelsplitsing: deze vormen om woonruimte te realiseren zijn onder voorwaarden reeds mogelijk. Bij het project Bezorgershof hebben we inmiddels de indruk dat hiervoor geen draagvlak is bij direct betrokkenen.

Er zijn veel tegengestelde belangen van eigenaren en dit project wordt niet bottom-up aangepakt. Reactie college: De afgelopen periode zijn er positieve gesprekken gevoerd met Vastgoedeigenaren en heeft een inloopbijeenkomst plaats gevonden om inzicht te krijgen in de belangen van partijen en een reactie te krijgen op de praatplaatjes. Op dit moment is een ontwerp bestemmingsplan in voorbereiding waarin kaders worden gesteld voor toekomstige planvorming. Door te kiezen voor een bestemmingsplan met wijzigingsbevoegdheid blijft er ruimte voor initiatiefnemers om een eigen invulling te geven naar gelang het eigen belang. De behoefte om van Bezorgershof een mooie plek te maken is zeer groot. Zowel bij winkeliers, bewoners als vastgoedeigenaren. Met het aankomende bestemmingsplan creëren we mogelijkheden om een verandering in het gebied in gang te zetten.

Het beloofde masterplan wonen is er nog steeds niet. D66 heeft hier vorig jaar naar gevraagd bij de begrotingsbehandeling Het college antwoordde toen dat dit er medio 2023 zou zijn, nadat 2022 niet haalbaar bleek. Inmiddels is het najaar 2023… Reactie college: Het masterplan is in dit verband vervangen door het Programma Wonen. Onder andere in de begroting voor 2023-2026 en in Strategie 2024-2027 heeft de raad kennis genomen van de nieuwe programmatische werkwijze van de gemeente. Door te werken met programma’s brengen we focus aan in wat we doen, brengen we samenhang in de aanpak van verschillende opgaven en pakken we onze rol als partner binnen het netwerk van de ons omringende betrokken partijen. Deze aanpak krijgt momenteel zijn beslag. Naar verwachting komen de programma’s begin 2024 gereed; dat geldt in ieder geval voor het programma Wonen. Onderwijs Als gemeenteraad hebben een belangrijke taak om voldoende budgetten beschikbaar te stellen voor onderwijshuisvesting. D66 wil daar graag in een vroegtijdig stadium bij betrokken zijn. De bouw van nieuwe scholen heeft een grote impact op kinderen, ouders en de leefbaarheid in de wijken. Bij de voorstellen voor het Strabrechtcollege en de Van der Puttschool die de afgelopen maand aan de raad zijn voorgelegd, is de raad vooraf niet betrokken. Er zijn ook geen alternatieve gebiedsvisies voorgelegd.

Dat willen we zo niet meer! We vinden het voorbarig om bij deze begrotingsbehandeling zonder enige specificatie in te stemmen met een verlaging in de stortingen in de reserve onderwijshuisvesting. Reactie college: In de huidige situatie wordt de hoogte van de dotatie aan de reserve afgestemd op de (verwachte) afschrijvingskosten. In de voorgestelde nieuwe situatie wordt er niet meer gedoteerd aan de reserve onderwijshuisvesting en worden de afschrijvingskosten rechtstreeks in mindering gebracht op het exploitatiebudget. Dit doet niets voor het gemeentelijk resultaat, alleen de tussenstap door eerst te doteren aan de reserve wordt overgeslagen. Duurzaamheid We hebben hoge ambities geformuleerd op het gebied van duurzaamheid. Visies en deelprogramma’s zijn opgesteld. We hebben bij de vaststelling voor het programma duurzaamheid ingestemd met een budget van € 769.000 voor 2024. In de begroting 2024 staat een bedrag van € 450.000, met als motivering dat de inkomsten van het Rijk meevallen. D66 wil oorspronkelijke budget van € 769.000 handhaven en inzetten voor het verhogen van de duurzaamheidsambitie. Reactie college: Bij het vaststellen van het programma duurzaamheid is aangegeven dat voor het onderwerp duurzaamheid (bestaande uit thema’s energie en circulariteit) in 2024 € 768.971 nodig is om de plannen uit te voeren.

Voor het uitvoeren van het totale programma duurzaamheid (inclusief biodiversiteit en klimaatadaptatie) is in 2024 € 1.526.271 nodig. Deze kosten kunnen deels gedekt worden uit bestaande budgetten of inkomsten die wij van het rijk ontvangen. De inschatting bij het vaststellen van het programma duurzaamheid was dat wij in 2024 € 1.052.746 aan reeds beschikbare middelen zouden hebben. Dit betekende dat we voor € 473.525 geen dekking hadden. Bij het vaststellen van het programma duurzaamheid is besloten voor 2024 dit bedrag van € 473.525 op te nemen in de begroting. Nu blijkt dus dat onze inkomsten uit het rijk in 2024 iets hoger zullen zijn, waardoor wij verwachten niet € 473.525 maar € 450.000 nodig te hebben om de plannen zoals opgenomen in het programma duurzaamheid uit te voeren.

Benodigd Reeds beschikbaar Saldo

2024

2025

2026

2027

1.526.271 1.052.746

1.557.568 1.065.197

1.533.918 1.066.197

1.533.918 1.066.197

-473.525

-492.371

-467.721

-467.721

Indien uw raad € 319.000 extra beschikbaar wilt stellen voor duurzaamheid in 2024 zullen wij hiervoor een aanvullend plan maken. Regionale samenwerking De noodzaak van regionale samenwerking wordt steeds belangrijker. Voor onze inwoners geldt dat wonen, werken en mobiliteit alleen in regionaal verband kunnen worden aangepakt. De komende maanden zullen uitwijzen of we als regio ook echt stappen willen zetten. D66 kan daarom instemmen met de bekostiging van de mobiliteitsagenda. Wat betreft Landgoed Gulbergen missen we in de stukken dat we als uitgangpunt voor de business case hebben opgenomen dat deze budgettair neutraal moet zijn. Met de insteek om dit gebied een volledig groene/recreatieve bestemming te geven lijkt een sluitende business case lastig. D66 hoopt dat er in overleg met Nuenen aanvullende kostendragers in het ruimtelijk plan kunnen worden opgenomen. Reactie college: Binnen de huidige opdracht van de MRE is – naast de ontwikkelvisie- ook de randvoorwaarde meegenomen dat de het resultaat budgettair neutraal dient te zijn. Uitgaande van de insteek groen/recreatieve bestemming, zal inderdaad onderzocht moeten worden hoe gekomen kan worden tot een financieel haalbaar plan; de verkenning daarnaar is lopend. Wij begrijpen dat D’66 in overleg met Nuenen hoopt te komen tot aanvullende kostendragers, die de realisatie van de voorgenomen plannen financieel uitvoerbaar maken.

Participatie en co-creatie Dat brengt me op het volgende punt: participatie. D66 vindt de bottom-up aanpak belangrijk. Door inwoners in een vroeg stadium te betrekken bij plannen en besluiten, worden ze ook serieus genomen. Dat kan kostbare en langdurige rechtszaken voorkomen. Vorig jaar hadden we nog goede hoop dat op basis van co-creatie veel zaken zouden worden aangepakt. Co-creatie werd 22 keer genoemd. Dit jaar komen we het woord cocreatie niet tegen in de begroting. Laat het college de co-creatie als werkwijze helemaal vallen? Reactie college: Met u waren we het vorig jaar eens, dat het woord Co-creatie in de begroting 2023 wel erg veel werd gebruikt. Co-creatie is een methodiek om samen met belanghebbenden / geïnteresseerden te werken aan maatschappelijke opgaven. Met u constateren wij dat het woord Co-creatie in de begroting 2024 in het geheel niet meer voortkomt. Co-creatie is in de begroting 2024 vervat in woorden als Inwonersparticipatie / burgerparticipatie alsook Wijkgericht werken. Slot De voorliggende begroting ziet er ten opzichte van het verleden anders uit, omdat er gewerkt wordt met thema- en gebiedsprogramma’s. Eerlijk gezegd: we moeten er nog wel aan wennen en vinden dat het op diverse onderdelen nog niet logisch en vooral rommelig is ingedeeld. We gaan ervan uit dat dit volgend jaar wordt verbeterd.

Helaas zijn we geconfronteerd met een aantal beslispunten die naar onze mening niet in het raadsvoorstel thuishoren. Ze leiden af van het vaststellen van de begroting 2024 en zijn niet essentieel. Wij denken aan: • Beslispunt 1e: Wijzigen van een aantal artikelen in de financiële verordening en dit later pas te formaliseren. Het is toch veel eenvoudiger om hiervoor een apart voorstel te maken en alle relevante stukken erbij te betrekken Reactie college: Tijdens het behandelen van de financiële verordening in de auditcommissie is besproken om dit via het raadsvoorstel van de begroting 2024-2027 te verwerken. Omdat de nieuwe werkwijze uit artikel 15 al gehanteerd is in deze begroting. Daarnaast wilden we afwachten of de nieuwe Kadernota rechtmatigheid nog aanleiding geeft om de financiële verordening te wijzigen. Zodat we deze niet drie keer opnieuw aan hoeven te bieden in een korte tijd. •

Beslispunt 1f: Cofinanciering regionale bekostigingssystematiek voor de Bereikbaarheidsopgave in het kader van de schaalsprong in onze regio. Waarom is dit niet eerder met een raadsvoorstel in september in de raad behandeld? Reactie college: Enkele gemeenten hebben aangegeven dat er in het voorstel voor de regionale bekostigingssystematiek onvoldoende wederkerigheid is opgenomen omdat de gevraagde cofinanciering in hoofdzaak betrekking heeft op projecten in Eindhoven of de directe omgeving daarvan (vooral aan de westzijde van het stedelijk gebied), zónder dat er zicht is op cofinanciering van projecten buiten dit gebied. De huidige en nog te verwachten verkeersproblematiek beperkt zich immers niet tot alleen de westzijde van de regio. Tegelijkertijd wordt vanuit de MRE een Samenwerkingsovereenkomst opgesteld waarin de financiële aspecten, governance en onderlinge taken/verantwoordelijkheden worden vastgelegd. Deze zal naar verwachting pas in het voorjaar 2024 aan de diverse gemeenteraden worden voorgelegd. Gemeenten hebben aangegeven de regionale bekostigingssystematiek en de Samenwerkingsovereenkomst, alsmede een gedragen aanvullend maatregelenpakket, integraal af te willen wegen zodat vooral bij de gemeenten buiten het stedelijk gebied meer comfort ontstaat voor het totale voorstel. •

Beslispunt 1i: Een wijziging in het inzetten van de bestemmingsreserve onderhuisvesting, zonder dat we een inzicht hebben in de consequenties van een andere systematiek. Reactie college: In de huidige situatie wordt de hoogte van de dotatie aan de reserve afgestemd op de (verwachte) afschrijvingskosten. In de voorgestelde nieuwe situatie wordt er niet meer gedoteerd aan de reserve onderwijshuisvesting en worden de afschrijvingskosten rechtstreeks in mindering gebracht op het exploitatiebudget. Dit doet niets voor het gemeentelijk resultaat, alleen de tussenstap door eerst te doteren aan de reserve wordt overgeslagen. Het wijzigen van deze systematiek en het inzetten van de reserve als dekkingsreserve voor de kapitaallasten is een raadsbevoegdheid en daarom opgenomen in het raadsvoorstel bij de begroting. We missen wel een ander beslispunt waarmee we onze inwoners zeker een dienst bewijzen. Daarvoor is naar onze mening voldoende ruimte in de begroting: We verhogen de OZB in 2024 niet! Fractie D66.

Algemene Financiële Beschouwingen MPB 2024-2027

Voorzitter, op 21 juni van dit jaar hebben wij een algemene beschouwing gegeven op de kadernota. Naar aanleiding van deze beleidsinhoudelijke kaderstelling is vanavond door uw college de financiële Meerjaren Programma Begroting (MPB) aangeboden aan de Raad. Graag maken wij gebruik van de gelegenheid om nu een financiële beschouwing te geven op deze MPB. Voorzitter, allereerst dank aan het college en onze ambtelijke medewerkers voor de inspanningen die zijn verricht om te komen tot de voorliggende MPB. Ondanks de MPB “Nieuwe Stijl”, de capaciteitsbegroting, én de nieuwe indeling in programmagroepen, die wij op zichzelf goede verbeteringen vinden, blijft de Gemeentelijke begroting onzes inziens een moeilijk te doorgronden boekwerk. Bij de behandeling van de Kadernota hebben wij aandacht gevraagd voor de volgende onderwerpen: • •

Het evenwicht in aandacht tussen de kernen Geldrop en Mierlo. De mogelijkheid te onderzoeken voor het realiseren van lintbebouwing aan de heer van Heuschweg/Trimpert. • Afbouw van de wijk Neerakkers II gelegen tussen de Linde/Mr. Van Busselstraat en Loeswijk. • De verplaatsing van de Dienst Dommelvallei. • De toekomst van de huisvesting voor het basisonderwijs in de kern Mierlo. • Vernieuwingsimpuls (centrum Mierlo 2.0) tussen het vernieuwde Den Binnen en het her te ontwikkelen voormalige gemeentehuis. • Aandacht voor de kosten binnen het Sociaal Domein. • Vernieuwingen bij Hockeyclub Mierlo en de verplaatsing van MTV inclusief een overdekt padelpaviljoen. • Aandacht voor de enorme kostenstijgingen van onze gemeenschappelijke regelingen. Op 28 juni hebben wij de reactie van het college ontvangen op onze Algemene Beschouwingen. Waarvoor dank. Uiteraard hebben we niet op alle door ons ingebrachte punten een vertaling gevonden in deze MPB. Dat hoeft ook niet alhoewel wij het college wél vragen om aandacht te blijven houden voor deze aandachtspunten. Daarnaast willen we graag de volgende zaken nader beschouwen; Voorzitter, de voorliggende MPB laat voor de komende 4 jaren, in drie jaren een positief begrotingssaldo zien. Alleen in 2026, het zogenaamde ravijnjaar, kent een negatief saldo.

Als we hierbij rekening houden met de septembercirculaire én de 1e begrotingswijziging 2024 betreffende de gymzalen van het Strabrecht College, dan wordt het tekort in dat jaar lager. Bovendien is 2027 weer ruim positief waardoor hier sprake is van een incidenteel tekort. In de risicoparagrafen en het verkregen inzicht in ons weerstandsvermogen kunnen we opmaken dat de gemeente Geldrop-Mierlo een financieel gezonde gemeente is. Dit blijkt ook uit het gegeven dat het college met slechts één heroverwegingsvoorstel is gekomen, waarin wij ons overigens prima kunnen vinden. Hebben wij dan helemaal geen zorgen?

Uiteraard hebben wij die wel. Voorzitter, wij maken ons ernstig zorgen over de kostenontwikkelingen binnen het sociaal Domein, met name op de jeugdzorg. Uit de tussentijdse rapportage tot en met het 2e kwartaal 2023, voorzien we, eind dit jaar, een tekort op het sociaal domein van 1,7 miljoen euro. Een enorm tekort ondanks de aanwezige taskforce maar wellicht ook dankzij de problemen bij het Plusteam en het CMD. Alhoewel er goede voornemens worden gemaakt, bijvoorbeeld de inzet van een tasforce CMD jeugd, vrezen wij dat de tekorten de komende jaren verder op zullen lopen. Wij overwegen daarom om met een Amendement te komen voor het instellen van een bestemmingsreserve Sociaal Domein, om toekomstige tekorten te kunnen dekken. Reactie college: Toekomstige tekorten kunnen vanuit de algemene reserve worden opgevangen. Een afzonderlijke bestemmingsreserve zou gevoed moeten worden uit de algemene reserve. Het biedt dus geen extra zekerheid, want geld verschuift van de algemene reserve naar de bestemmingsreserve. Voorzitter, ook de kostenontwikkeling van de woningbouwimpuls baart ons zorgen. Alhoewel we tot en met 2022 financieel gezien prima op koers lagen, bereiken ons nu geluiden dat de tekorten oplopen. Wij vragen het college om ons snel en vaker op de hoogte te brengen van deze ontwikkeling.

Reactie college: We begrijpen de vraag over het informeren van de raad over ontwikkelingen. Uiteraard hebben we daar zelf ook aandacht voor. In het kader van de woningbouwimpuls wordt uw raad daarom ook al regelmatig (meerder keren per jaar) bijgepraat over de voortgang, waarbij ook de financiën worden betrokken. Dat is blijkbaar onvoldoende gebleken. Ook in de toekomst zullen we blijven proberen u tijdig te informeren. Hierbij kunnen we gebruik maken van de op te stellen kwartaalrapportage. Voorzitter, als het een beetje meezit, of tegenzit, wordt de omgevingswet op 1 januari aanstaande ingevoerd. Wij kunnen ons voorstellen dat de invoering hiervan extra kosten met zich mee gaat brengen. We zien hier weinig van terug in deze MPB. Kan het college aangeven waarom hiervoor geen kosten zijn begroot? Reactie college: In het regulier budget is ten behoeve van de implementatie Omgevingswet jaarlijks een relatief klein bedrag opgenomen, te weten € 21.353,- voor de jaren 2024 tot en met 2026. Dit bedrag wordt besteed aan communicatiemiddelen, opleiding en kortdurende externe ondersteuning. Voor de grote projecten, met name het omgevingsplan, is in de reserve € 397.093,- gelabeld voor de implementatie Omgevingswet.

De verwachting is dat dit gehele budget benodigd zal zijn voor de ontwikkeling van het omgevingsplan en de doorontwikkeling van andere (reeds in gebruik genomen) instrumenten. Daartoe wordt jaarlijks, naar verwachting tot en met 2029, bij de eerste rapportage een voorstel gedaan om een bedrag aan de reserve te onttrekken, indien nodig geacht voor de uitvoering in betreffend jaar. Ook houden we rekening met de noodzaak verzoeken in te dienen om eventueel overgebleven budget Omgevingswet over het voorgaande jaar over te hevelen naar het volgende jaar, zodat ook bij eventuele vertraging in facturatie van derden voldoende budget beschikbaar blijft om de implementatie zorgvuldig af te ronden.

Voorzitter, wij vragen ons af hoe het staat met de ontwikkelingen aangaande de Dienst Dommelvallei. De huur is opgezegd per 1 januari 2025. Is er al een oplossing voor het verplaatsen van het personeel? Zijn er al plannen voor de herontwikkeling van het gebouw alsmede de daarmee samenhangende ontwikkeling van centrum Mierlo 2.0? Reactie college: Voor wat betreft de herhuisvesting van de Dienst Dommelvallei, wordt op dit moment door Dienst Dommelvallei gewerkt aan een voorstel voor de verhuizing van de dienst. De gesprekken hiertoe verlopen voorspoedig. Het college zal bij het bestuur en directie van de Dienst Dommelvallei aandringen op spoedige duidelijkheid. Dit om te voorkomen als het huidige onderzoek niet het gewenste resultaat geeft, er dan te weinig tijd resteert om te zoeken naar een alternatief. Voor wat betreft de ontwikkeling van centrum Mierlo 2.0 en daarmee de huidige locatie van de Dienst Dommelvallei. Onlangs is een nieuwe projectleider in dienst getreden bij de gemeente. Deze gaat onder ander het project Centrum Mierlo 2.0 behartigen. Hierbij worden zeker de al lopende initiatieven vanuit Mierlo betrokken. In het huidige IHP staan afspraken over de situering van de scholen in Mierlo in relatie tot de tijdelijke huisvesting bij de school in Luchen. (We hebben hierover recentelijk ook artikel 36 vragen gesteld).

In de begroting lezen we nu het volgende, ik citeer “Samen met schoolbesturen en netwerkpartners een business case uitwerken voor alle scholen waarvoor we een nieuwbouw-zorgplicht hebben om te komen tot nieuwbouw , als opmaat naar een nieuw Integraal Huisvestingsplan (IHP). Bij ons roept dit de vraag op wat er nu gebeurt met de afspraken zoals deze zijn opgenomen in het huidige IHP. Reactie college: In het IHP-2021-2025 zijn een vijftal business cases benoemd en daar moet gedurende de uitvoeringsperiode 2021-2025 prioriteit aan worden geven. 1. Puur Sang-Mierlo Loeswijk en Sint Lucia 2. Restantopgave Mierlo Kersentuin en Schrijverke (centrum en Luchen) 3. SBO van der Putt-Geldrop 4. Sint Jozef Geldrop 5. De Vlinder en ’t Vijfblad Geldrop Op dit moment is er prioriteit gegeven aan de eerste drie business cases en in 2024 worden daar de Sint Jozef Geldrop en de Vlinder en ’t Vijfblad Geldrop aan toegevoegd. Voordat er aanvang gemaakt wordt met een nieuw Integraal Huisvestingsplan is er vervolg gegeven aan de afspraken zoals die zijn opgenomen in het huidige IHP. Voorzitter, als laatste de herontwikkeling van de voormalige Johannesschool. Voor zover het nog niet bekend is, ook DPM vindt een herbestemming voor wonen de meest voor de hand liggende oplossing.

Voorzitter, alhoewel wij positief gestemd zijn over deze MPB, realiseren wij ons maar al te goed dat de komende jaren een zwaar beroep op ons allen gedaan wordt om alles in goede banen te leiden. DPM heeft er vertrouwen in dat we dit gezamenlijk met college en raad op een constructieve wijze zullen vorm zullen geven. Ik dank u voor uw aandacht.

Algemene Financiële Beschouwingen MPB 2024-2027

Dank U, voorzitter. Dank aan het college en de ambtenaren voor de begroting die nu voor ons ligt. Ik zal in mijn reactie eerst een paar algemene opmerkingen maken en daarna wat gedetailleerder ingaan op enkele onderdelen. En ga ik ook een vraag stellen die ik een aantal keer ga herhalen, wat die vraag is moet u nog even afwachten. Wij hebben in het voorjaar een strategienota vastgesteld die als het goed is verder uitgewerkt wordt in de begroting die nu voor ligt. Hopelijk hou je van een beetje puzzelen want in veel van de programma’s moet je toch goed beide naast elkaar leggen en vergelijken om te zien wat nu de uitwerking van de gekozen strategie. Er zit wat verbetering in, maar bij de strategienota trokken wij de conclusie dat veel doelen weinig concreet of smart gedefinieerd waren, en dat zien we nog steeds op veel plekken in deze begroting. Nulmetingen, KPI’s. Heel eng zijn ze niet, en als ons gevraagd wordt budgetten vast te stellen willen we ook graag wel wat kaders hebben om vervolgens te kunnen controleren of deze budgetten ook zinvol worden ingezet. Een andere term die wij graag zouden zien diversiteit, inclusie en gelijkheid. Dus ook niet telkens het woord inclusie los, want dat geeft ons telkens het idee dat het college nog steeds niet doordrongen is van het belang om iedereen te betrekken bij het hetgeen wij in onze gemeente organiseren.

Reactie college: Net als de fractie van GroenLinks zien wij het belang in dat iedereen toegang zou moeten hebben tot hetgeen wij in onze gemeente organiseren. Wij zien diversiteit als een gegeven. Inclusie is hoe wij daarmee omgaan. We willen dat iedereen zich onderdeel voelt van onze samenleving en voluit deel kan nemen. Daarom vieren we diversiteit en werken we aan inclusie en toegankelijkheid. We benadrukken de gelijkwaardigheid van iedereen en treden op tegen uitingen van discriminatie. We zetten vanuit onze AntiDiscriminatieVoorziening in op preventie door aandacht te besteden aan gelijkwaardigheid. We gebruiken de begrippen diversiteit, inclusie en gelijkwaardigheid waar het van toepassing is, en waar het accent op dat moment ligt. Een ander aandachtspunt dat wij her en der nog missen is de schaalsprong in de regio. Binnen de MRE wordt hier vaak over gesproken, binnen het SGE. Een economische groei gepaard met een navenante stijging van voorzieningen vinden we allemaal belangrijk maar hoe deze regionale opgave vertaald wordt naar onze begroting zien wij nog niet echt. Reactie college: Economische groei zorgt voor banengroei en groei van de behoefte aan woonruimte. En waar mensen wonen is behoefte aan voorzieningen die haast randvoorwaardelijk zijn voor een prettig woon- en leefklimaat. Zoals zorg en onderwijs bijvoorbeeld.

Maar ook goede winkelvoorzieningen, recreatie, horeca, (openbaar) vervoersvoorzieningen dragen hieraan bij. Net als parken, groen en water. Om te weten wat nodig is om de schaalsprong in goede banen te leiden, is het nodig om te weten wat er al is en wat nog nodig is: inzicht dus. Een instrument als de ‘Utrechtse Barcode’ kan hierin volgens ons helpend zijn. Dit is nodig voor een volledige of integrale schaalsprong, zodat iedereen mee kan doen en iedereen een fijne woon-, leef- en werkomgeving heeft. Dit instrument staat regionaal op de agenda om op te zetten. De uitwerking van dit thema Brede Welvaart staat geagendeerd in het MREsamenwerkingsakkoord 2023-2026. Daarin staat ook de Utrechtse barcode genoemd.

Gelukkig zien we wel onze bijdrage aan de regiodeal terug, we hebben allemaal gehoord en gelezen dat niet alle gemeentes binnen de MRE hier even enthousiast over zijn maar wat ons betreft dragen wij ons steentje bij aan de ontwikkeling van de regio. Dan een aantal wat specifiekere opmerkingen: In de media komen regelmatig verhalen naar boven over leerlingenvervoer dat niet goed functioneert. Gaan wij dat aanpakken voor onze gemeente en wat hebben wij daar dan voor over? Reactie college: In Geldrop-Mierlo zijn geen onoplosbare problemen binnen leerlingenvervoer. Er zijn een drietal ritten die wel extra aandacht vragen. Deze hebben de aandacht van de vervoerder en de medewerkers van leerlingenvervoer. Waar nodig worden hier gesprekken over gevoerd en oplossingen gezocht. Al eerder hebben wij aandacht gevraagd voor mensen die om wat voor reden dan ook ver weg staan van de arbeidsmarkt en die waarschijnlijk ook niet veel dichter bij arbeidsmarkt gaan komen. In het programma wordt veel focus gelegd op uitstroom vanuit de bijstand, en dat moet ook altijd het streven bleven. Maar wat willen wij betekenen voor degenen voor wie dit niet haalbaar is en wat hebben wij daarvoor over? Reactie college: Een onderdeel van programma 1: ‘De mens centraal’ betreft het themaprogramma ‘bestaanszekerheid’.

In dat themaprogramma hebben onder meer de doelstellingen 7 (25% van de inwoners die al langer dan drie jaar een uitkering ontvangen, participeert structureel in de samenleving, bij voorkeur in of nabij Geldrop-Mierlo) en 9 (De doelgroep met de grootste afstand tot de arbeidsmarkt (loonwaarde tot 30%) krijgt gericht ondersteuning die leidt tot meer participatie in de samenleving) betrekking op diegenen voor wie het niet direct haalbaar is om uit te stromen uit de bijstand. Zo gaat Senzer in samenwerking met gemeenten begin 2024 starten met pilots die gericht zijn op onze meest kwetsbare uitkeringsgerechtigden met een zeer grote afstand tot de arbeidsmarkt. Tevens wordt op korte termijn het meerjarenplan van Senzer aangeboden aan de gemeenteraad voor het geven van een zienswijze. Een belangrijk uitgangspunt van zowel de pilots als het meerjarenplan is dat er een bredere definitie wordt gehanteerd van het begrip participatie (vooruitlopend op de wetswijziging Participatiewet in balans). Participatie is namelijk meer dan alleen uitstroom naar werk, het is naar eigen vermogen onderdeel kunnen uitmaken van de maatschappij. Juist ook voor diegenen die ver weg staan van de arbeidsmarkt. Iedereen doet ertoe en moet kunnen meedoen. Er wordt gezegd dat wij streven naar laagdrempelige en brede toegang tot sportvoorzieningen.

Wat hebben wij daar dan voor over? (Heeft U inmiddels de herhalende vraag ontdekt?) Binnen deze raad zijn we het er allemaal over eens dat het belangrijk is betaalbare woningen te gaan bouwen, maar tegelijkertijd hebben we in onze regio hoge grondprijzen voor sociale bouw. Willen we daar dus iets aan doen om meer betaalbare woningen te krijgen en wat hebben wij daar dan voor over? Reactie college: Begin 2023 hebben de gemeenten in het SGE ingestemd met een aangepaste bandbreedte voor de grondprijzen voor sociale huurwoningen. In lijn hiermee heeft de gemeente de lokale grondprijzen al verlaagd. Verder loopt er regionaal een traject in samenspraak met de corporaties. Daarin kijken we samen naar afstemming op zaken als vaste kavelprijzen per woning, afgestemd op het type woning, de oppervlakte van de woning en de doelgroep waarvoor de woning bedoeld is. Dit wel steeds met als doel om een redelijke en realistische grondprijs te hanteren.

Na vaststelling van het Programma Grondbeleid en kostenverhaal zal samen met de corporaties de werkwijze van de Reserve sociale woningbouw verder worden uitgewerkt. Voor de sociale koopsector wordt gekeken naar mogelijkheden als bijvoorbeeld koopgarant en koopstart. In het Programma Wonen zal dit ook aan de orde komen. We willen de bereikbaarheid van onze gemeente vergroten, onder ander door een beter OV. In de begroting zie ik niet wat wij daar dan voor over hebben? Reactie college: We hebben als gemeente v.w.b. het openbaar vervoer vooral een verantwoordelijkheid voor een adequate ov-infrastructuur. De vervoerder is verantwoordelijk voor het rijdend materieel en reizigersinformatie. Dit betekent in de praktijk dat we als wegbeheerder zorgdragen voor ov-voorzieningen die ertoe bijdragen dat de vervoerder een vlotte en betrouwbare dienstregeling kan rijden zodat deze concurrerend is met andere vervoerswijzen. Dit heeft een positief effect op het gebruik van het OV. Door de jaren heen treft u investeringsbedragen aan voor de realisatie van toegankelijke bushalten en maatregelen die nodig zijn om een vlotte doorstroming van het OV te garanderen (zoals prioriteitsmaatregelen bij verkeersregelinstallaties of de aanleg/verlenging van busbanen). Er zijn geen bedragen opgenomen voor de exploitatie van het openbaar vervoer. Dit laatste is een verantwoordelijkheid van de provincie.

Na een zomer waarin weerrecord na record is verbroken mag het duidelijk zijn dat klimaatadaptatie een hoge prioriteit moet hebben. Vergroening, versterken van de biodiversiteit, en aanpassen van onze bebouwde omgeving zijn van groot belang en ook dit punt zien we wat ons betreft te weinig terugkomen en ook hier de vraag: wat hebben we hiervoor over? Reactie college: In de begroting wordt juist stevig ingezet op allerlei klimaatadaptieve maatregelen (zoals vergroening, versterken van biodiversiteit, klimaatkaarten en het aanpassen van onze bebouwde omgeving). Deze maatregelen raken alle programmagroepen. Zij staan daardoor een beetje verspreid in de meerjarenbegroting. In programma 2 staan de belangrijkste activiteiten ten aanzien van klimaat, biodiversiteit en groenstructuur. In de tabel op pagina 44 en verder staat de financiële vertaling en uitvoeringsplanning daarvan. Daarnaast wordt het tegengaan van wateroverlast in Mierlo Centrum expliciet genoemd als focuspunt in het gebiedsprogramma Mierlo (Programma 3 Levendige Dorpen). In Programma 4 Vitaal en Groen Buitengebied wordt in de gebiedsprogramma’s ingegaan op maatregelen om de waterhuishouding in Molenheide, Sang en Goorkens en Gijzenrooi te verbeteren. Ook de focuspunten in het themaprogramma Duurzaamheid (programma 5) richten zich hier op.

Een overzicht van de investeringen is opgenomen in de tabellen van het Activiteitenplan (pagina 179 en volgende). Hiermee zet Geldrop-Mierlo de komende jaren juist op veel plekken sterk in op meer inzet voor klimaatadaptatie, water vasthouden, biodiversiteit en groen. Hiervoor worden ook meer middelen en extra capaciteit beschikbaar gesteld. Al met al een begroting waar we in grote lijnen wel mee eens kunnen zijn, maar wat ons betreft mogen er nog een aantal zaken concreter gemaakt worden, en graag kijken wij samen met andere partijen waar eventueel nog wat duidelijkere keuzes gemaakt kunnen worden. Tot zover onze eerste beschouwing op de MPB 2024-2027

Algemene Financiële Beschouwingen MPB 2024-2027

Voorzitter, College, Raad, medewerkers van de gemeente Geldrop-Mierlo, Wij bedanken het college en de ambtelijke organisatie die deze goed leesbare en herkenbare begroting hebben opgesteld. Complimenten. Nog steeds heeft onze gemeente moeilijke en complexe uitdagingen. Denk hierbij aan de woningbouw, het onder controle houden van de zorg en dan met name de jeugdzorg (zonder te beknibbelen op de kwaliteit hiervan), de bestaanszekerheid, hoe om te gaan met de schaalsprong in de regio en er voor te zorgen dat die brede welvaart bij iedereen goed terechtkomt en de opvang van ontheemden. Het is een moeilijke en onvoorspelbare tijd en dat maakt mensen onzeker. Dat heeft niet alleen te maken met lokale of regionale problemen. Maar met wat er om ons heen in de wereld gebeurd. Hier wordt je stil van. Wij hebben als Partij van de Arbeid Geldrop-Mierlo de begroting op hoofdlijnen bestudeerd en kennis genomen van de presentatie. We zien dat de begroting over de eerste 2 jaar sluitend is, maar maken ons ook zorgen over de jaren daarna, het zgn. ravijn. We hebben nu nog ruimte voor nieuw beleid en investeringen. Wij vragen het college nadrukkelijk om naar de komende jaren toe zeer terughoudend te zijn met investeringen die ons zware lasten gaan opleveren.

Zoals Attje Kuiken vorig jaar tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen zei: “We kunnen allemaal vooruit komen, als we omzien naar elkaar”. En dat geldt nog steeds. Onze burgers moeten er van op aankunnen dat de gemeente, als betrouwbare partner, er voor ze is. Ook dat geldt nog steeds. Zeker met betrekking tot bestaanszekerheid. En het college weet dat. Nog steeds lukt het niet om de burger te bereiken en te voorzien van de juiste informatie en middelen. De Partij van de Arbeid wil dat de verantwoordelijk wethouder hiervoor alles in het werk stelt. Het is belangrijk om mensen perspectief te bieden, zeker in een onzekere en onvoorspelbare wereld. Dat gold vorig jaar en nu nog des te meer. Wat moeten wij hiervoor doen? Jeugdbeleid en CMD De Partij van de Arbeid is blij met de doorontwikkeling klantreis Jeugd in CMD. Overigens ook met de andere klantreizen. Wij hebben bij de inleiding al aangegeven dat Jeugd en CMD een van onze belangrijke aandachtspunten is en dat wij dit kritisch zullen blijven volgen. De hervormingen mogen niet ten koste gaan van de kwaliteit. Denken vanuit oorzaak van het probleem en hierop interventies aanbieden. Wij zijn van mening dat hierdoor kosten bespaard kunnen worden. Voor iedereen werk In het belang van onze burgers is het belangrijk dat er een structurele verbinding is tussen beide arbeidsmarktregio’s waar Geldrop-Mierlo tussen in ligt.

Voortvarend en creatief samenwerken is het motto. We willen dat zoveel mogelijk mensen een eigen inkomen kunnen verdienen.

Meedoenregeling Wij zijn tevreden met de introductie van de meedoenregeling om de aanvraagprocedures te vereenvoudigen op basis van vertrouwen. Wij zijn blij om te zien dat er met het implementeren van de gemeentelijke inkomensverklaring tegemoet wordt gekomen aan de steeds genoemde wens van de Partij van de Arbeid. Dan blijft er een vraag over: geldt dit dan ook voor de lokale Voedselbank en Stichting Leergeld? Reactie college: Het armoedeplatform heeft de gemeentelijke inkomensverklaring tot speerpunt van 2023 gemaakt. Alle partners binnen het armoedeplatform (bv Voedselbank, leergeld, Kloffie & Co) hebben commitment gegeven om de inkomensverklaring te gaan gebruiken. Schuldhulpverlening Wij vinden het goed dat de gemeente Geldrop-Mierlo lid wordt van de NVVK, branchevereniging voor schuldhulpverlening. Wij zijn voorstander om de schuldhulpverlening te outsourcen bij ervaren maatschappelijke organisatie(s), reeds lid bij de NVVK in plaats van alles zelf te willen doen. Plusteam De Partij van de Arbeid heeft zich bij herhaling druk gemaakt over het ontbreken van een cliëntenraad of medezeggenschapsraad bij het Plusteam, hetgeen wettelijk verplicht is. Dit jaar is toegezegd dat deze raad er zou komen. Wat is de stand van zaken hierover. In de commissie Samenleving van 21 juni 2021 hebben wij hierover al vragen gesteld.

Reactie college: In februari 2023 is een kennismakingsgesprek geweest met ZorgBelang om de mogelijkheden van een cliëntenraad te onderzoeken. Er volgt binnenkort een vervolggesprek met ZorgBelang over de cliëntenraad. Dit betekent niet dat gezinnen die nu worden geholpen door het PlusTeam niet worden gehoord. Na beëindigen traject is er een schriftelijke evaluatie waarop gezinnen (anoniem) hun ervaringen, tips en tops kunnen delen met het PlusTeam. De medezeggenschapsraad bij het PlusTeam is opgericht in de vorm van een PersoneelsVertegenwoordiging (PVT). De PVT is de medezeggenschapsraad van het PlusTeam en voldoet aan de Wet van de Ondernemingsraden (WOR). Dagbesteding ouderen Wij kunnen ons helemaal vinden in het in kaart brengen van het huidige aanbod voor daginvulling voor ouderen in Geldrop-Mierlo. Zijn we dan ook eindelijk verlost van het rondzeulen (dit klinkt oneerbiedig maar is zo niet bedoeld) van onze kwetsbare ouderen. Naar onze mening is 2027 veel te laat. Reactie college: Het doel van het in kaart brengen van het huidige aanbod is inzicht krijgen in welke mogelijkheden er nu al binnen onze gemeentegrens zijn om zinvolle invulling te geven aan de dag. Dit geldt zowel voor aanbod in het voorliggend veld als voor geïndiceerde zorg. Hieruit volgt een overzicht van het volledige aanbod, waarbij duidelijk wordt waar mogelijk nog aanbod mist.

De volgende stap is dan om dit aanbod te realiseren, waar mogelijk in samenwerking met buurgemeenten. Het idee is dat je op die manier in 2027 een dekkend aanbod hebt voor de ouderen in onze gemeente. De ambitie is om dit zo snel als mogelijk voor elkaar te krijgen. Echter kost het creëren van aanbod, al dan niet in samenwerking met buurgemeenten, ook enige tijd en (nieuw) geld. Flexwoningen Wonen nog zo’n belangrijk onderwerp. Als Partij van de Arbeid hebben we regelmatig flexwoningen aan de orde gesteld.

Het is goed om te zien dat er een concreet plan voor de ontwikkeling van minimaal 40 flexwoningen wordt uitgewerkt. Wij laten ons hierover graag verrassen. Cultuur Al meerdere malen heeft de Partij van de Arbeid zich hard gemaakt voor een culturele doorgang van de Wielstraat naar de Weeffabriek en het Weverijmuseum. Wij vragen het college met klem om vaart te maken van de Bleek als Cultuurplein. De Jonkvrouw is klaar, het Tournooiveld wordt nu aangepast en voor het station is een mooi plein aangelegd. Daarom vragen wij het college om in gesprek te gaan met de NS of andere verantwoordelijke over het upgraden en veiliger maken van de tunnel onder het station als verbinding tussen het centrum en Zesgehuchten. Reactie college: Bouwplan De Jonkvrouw is onderdeel van het totale project Spoorzone. Het aanpassen van de fiets- en voetgangersonderdoorgang NS-station maakt ook deel uit van dit totale project. De gemeente is in overleg met ProRail over de aanpassing van de binnenzijde van de onderdoorgang. De voorbereidingen zijn in 2023 opgestart en de uitvoering is gepland in eerste helft 2024. Op de fiets Om mensen te verleiden om met de fiets naar beide centra te komen is het belangrijk om te zorgen voor goede fietsenstallingen. De begroting spreekt over excellente fietsenstallingen. Maar zeker zo belangrijk zijn veilige fietsenstallingen.

Wij zijn benieuwd wat er wordt verstaan onder excellent en zullen hierover een vraag stellen. Reactie college: Excellente fietsvoorzieningen zijn opgenomen in de recent vastgestelde Nota Parkeernormen Geldrop-Mierlo. Op basis van excellente fietsvoorzieningen (zie kwalitatieve en kwantitatieve eisen in de nota) komt een initiatiefnemer van een bouwplan in aanmerking voor een mobiliteitscorrectie waarmee de te hanteren autoparkeernorm neerwaarts kan worden bijgesteld. Dit betreft een specifieke beleidskeuze om het fietsgebruik te stimuleren en het autogebruik te verminderen. Deze beleidskeuze is vertaald in concrete eisen waarop getoetst zal worden bij een aanvraag van een omgevingsvergunning. Bedoelde excellente fietsvoorzieningen hebben dus betrekking op de beschikbaarheid, kwaliteit en toegankelijkheid van fietsparkeren bij nieuwbouw c.q. herontwikkeling van appartementengebouwen, veelal in de centra. Daarnaast is een opwaardering van de fietsvoorzieningen voorzien in de openbare ruimte, zowel ín het centrum als de fietsroutes daarnaartoe. Daarbij kan gedacht worden aan de verbetering van de bestaande fietspaden langs de Nieuwendijk/Eindhovenseweg maar ook een verdere uitbreiding/verbetering van de fietsenstallingsmogelijkheden, al dan niet bij herinrichtingen. In dat verband wordt echter niet gesproken over excellente fietsvoorzieningen.

In de openbare ruimte volgen wij de landelijke CROW-richtlijnen, aangevuld met regionale kwaliteitseisen t.a.v. minimale maatvoering, materiaalgebruik en verlichting. Gelijke waardering en beloning De Partij van de Arbeid vindt dat wethouders, die een belangrijke maatschappelijke functie hebben met vaak zware portefeuilles, gelijk gewaardeerd en beloond moeten worden. Daarom heeft de Partij van de Arbeid in de raadsvergadering van 30 mei jl. een motie ingediend met het onderwerp Eerlijk loon in het bestuur van Geldrop-Mierlo. Wij hopen dat de coalitiepartijen met een voorstel komen om de waardering en beloning op een gelijk niveau te brengen voor alle wethouders en dat recht doet aan Geldrop-Mierlo als 4e grote gemeente in deze regio. Wij zijn blij dat er een voorstel komt, zoals we net hoorden van het CDA.

Tot slot. Voor wie zich afvraagt waarom de Partij van de Arbeid niets zegt over groen en klimaat. Wij vinden heel veel van groen, groenstructuren, klimaatadaptatie, biodiversiteit, noem maar op. Wij herkennen en erkennen dat en maken ons ook voor deze onderwerpen sterk. Wij willen echter het gras niet voor de voeten van GroenLinks wegmaaien. Want we weten dat als we het gras verkeerd maaien, we geen bloemen en bijen overhouden. “Als we omzien naar elkaar, kunnen we samen vooruit komen.” Tot zover de bijdrage van de Partij van de Arbeid. Gerloes van Nunen Fractievoorzitter Partij van de Arbeid

Algemene Financiële Beschouwingen MPB 2024-2027