Notitie Naar een sluitende begroting 2027
Tekst van het document
Daar staat tegenover dat bestaanszekerheid en het minimabeleid bewust buiten schot zijn gebleven, en dat de maatregelen in het sociaal domein vooral gaan over scherper toetsen en eerder passende hulp bieden, niet over het schrappen van voorzieningen. 8.3 Hoe het verdergaat Op 15 september leggen wij dit pakket aan u voor tijdens de richtinggevende avond, en over de manier van behandelen ontvangt u een apart voorstel van de griffie. Uw richtinggevende uitspraak verwerken wij vervolgens in de meerjarenbegroting 2027–2030. De begroting leggen wij u daarna ter vaststelling voor. 24 Wij realiseren ons dat wij u geen gemakkelijk pakket voorleggen. Er zitten maatregelen in die inwoners, verenigingen en partners raken, en wij hebben geprobeerd die keuzes zo eerlijk mogelijk op te schrijven, inclusief de gevolgen. 8.4 Bijlagen bij deze notitie ● Bestuurlijk overzicht financiële keuzeknoppen 2027–2030 (Excel) Maatregelen die wij u niet voorstellen De volledige lijst met bedragen De organisatie leverde 86 maatregelen aan en wij stellen er 48 voor. De overige 38 laten wij bewust buiten dit voorstel, maar wij tonen ze hier volledig met de bedragen erbij. Wij tonen ze omdat u zo kunt zien wat wij hebben afgewogen voordat wij tot dit pakket kwamen. Samen vertegenwoordigen deze maatregelen € 1.195.053 in 2027 en € 1.807.326 in 2030.
De volledige toelichting per maatregel staat in het overzicht in Excel. A.1 Bestaanszekerheid en minimabeleid De maatregelen in deze groep raken rechtstreeks aan het besteedbaar inkomen van inwoners met de kleinste marge. Wij stellen ze niet voor, omdat dat niet past bij de prioriteit die u in het raadsprogramma aan het minimabeleid geeft. Maatregel | Wat zou er veranderen en waarom stellen wij het | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 niet voor Inkomensgrens | De inkomensgrens voor de minimaregelingen zou | 230.000 | 230.000 | 230.000 | 230.000 minimaregelingen | van 120 naar 110 procent van het sociaal minimum verlagen | gaan, waardoor inwoners minder financiële ruimte overhouden voor onverwachte uitgaven zoals een wasmachine, energierekening of zorgkosten. De verwachting is dat zij vaker een beroep doen op bijzondere bijstand of schuldhulpverlening. Inkomensgrens | De inkomensgrens voor de individuele | 114.000 | 114.000 | 114.000 | 114.000 individuele | inkomenstoeslag zou van 110 naar 100 procent inkomenstoeslag | gaan. De kans op betalingsachterstanden bij verlagen | onverwachte kosten wordt daardoor groter, en de verwachting is dat inwoners vaker een beroep doen op bijzondere bijstand of schuldhulpverlening.
Minimaregeling | De regeling waarmee inwoners met een laag | 55.000 | 55.000 | 55.000 | 55.000 duurzame | inkomen een bijdrage krijgen voor vervanging van gebruiksgoederen | bijvoorbeeld een wasmachine of koelkast zou stopzetten | volledig vervallen. Het vangnet van deze regeling vervalt, waardoor voor deze doelgroep alleen de individuele inkomenstoeslag overblijft. Budget beleidskader | Het uitvoeringsbudget bij het beleidskader armoede | 20.000 | 20.000 | 20.000 | 20.000 armoede en schulden | en schulden zou vervallen, waardoor er geen schrappen | middelen meer zijn voor projecten en interventies die uit dat kader voortkomen. Op langere termijn worden inwoners daardoor minder goed geholpen bij armoede en schulden, zowel in preventie en nazorg als in de kwaliteit van de hulpverlening. Budget lokale | Het budget voor lokale participatieprojecten zou | – | – | 115.131 | 115.131 participatieprojecten | vanaf 2029 vervallen. Uit dit budget wordt op dit schrappen | moment de projectleider van de Stevige Lokale Teams betaald. A.2 Sociale basis, preventie en welzijn Deze maatregelen raken het voorliggend veld: het aanbod dat er juist op gericht is te voorkomen dat inwoners een beroep moeten doen op zwaardere en duurdere ondersteuning. Wij hebben ze niet opgenomen omdat het risico op schijnbesparingen hier groot is.
Maatregel | Wat zou er veranderen en waarom stellen wij | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 het niet voor Duo-inzet generalisten bij | Generalisten zouden na één jaar niet langer in | 88.500 | 177.000 | 177.000 | 177.000 plustaken beëindigen | tweetallen werken bij plustaken, wat ruimte geeft voor meer begeleiding. Het kost wel de onderlinge ruggensteun bij complexe situaties. 25 Maatregel | Wat zou er veranderen en waarom stellen wij | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 het niet voor Deelname regionale | De gemeente zou stoppen met de regionale | 57.000 | 57.000 | 57.000 | 57.000 servicedesk social return | servicedesk die ondersteunt bij sociaal stoppen | aanbesteden. Daardoor ontstaan naar verwachting minder werk-, ontwikkel- en participatiekansen voor inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt, en verliest de gemeente regionale expertise en het netwerk van werkgevers en uitvoeringsorganisaties. Budget incidentele | Het budget waaruit wij eenmalige aanvragen | 47.270 | 47.270 | 47.270 | 47.270 subsidies schrappen | van verenigingen, stichtingen en initiatiefnemers honoreren zou volledig vervallen. Ervaringsdeskundigen en | De inzet van ervaringsdeskundigen en de | – | 44.924 | 44.924 | 44.924 deskundigheidsbevordering | deskundigheidsbevordering vanuit de schrappen | geestelijke gezondheidszorg bij het centrum voor maatschappelijke deelname zou vervallen.
Zonder deskundigheidsbevordering bestaat het risico dat de kwaliteit binnen het centrum afneemt; de ervaringsdeskundigen werken bovendien met een doelgroep die moeilijk in beeld komt. Preventieprogramma | Het voorliggende programma STORM, gericht | – | 20.000 | 40.000 | 40.000 STORM stopzetten | op het versterken van veerkracht bij jongeren en het vroeg signaleren van somberheid, zou stoppen. Het programma loopt sinds 2016 op middelbare scholen en in het middelbaar beroepsonderwijs; de zeven deelnemende gemeenten hebben zich medio 2026 opnieuw gecommitteerd voor de schooljaren 2026-2027 en 2027-2028. Budget wijkontwikkeling | Het budget voor wijkontwikkeling zou vervallen, | 30.000 | 30.000 | 30.000 | 30.000 schrappen | inclusief het stoppen van Wethouder in de Wijk. Uit dit budget worden op dit moment alleen nog de praktische kosten van de spreekuren van Wethouder in de Wijk betaald, zoals de locatie en de communicatie. Budget Inclusief Leven | Het budget voor Inclusief Leven zou volledig | 21.533 | 21.533 | 21.533 | 21.533 schrappen | vervallen. Er is dan geen budget meer om de doelen op dit thema te realiseren, waarmee het thema praktisch komt te vervallen. Budget Dementievriendelijk | Het budget waarmee wij de gemeente | 20.000 | 20.000 | 20.000 | 20.000 Geldrop-Mierlo schrappen | dementievriendelijker maken zou vervallen.
De koers die met een breed participatieproces tot stand kwam vervalt daarmee, en de financiering wordt afhankelijk van incidentele subsidies. Voorliggend aanbod | Het voorliggende aanbod Samen met Ouders, | 14.000 | 14.000 | 14.000 | 14.000 Samen met Ouders | gericht op lichte opvoedondersteuning voordat stopzetten | jeugdhulp nodig is, zou volledig stoppen. De ouderbijeenkomsten vervallen daarmee, waardoor ouders eerder geneigd kunnen zijn met kleine opvoedvragen naar de huisarts of het centrum voor maatschappelijke deelname te gaan. Bijdrage kledingruilsysteem | De gemeentelijke bijdrage aan het ruilsysteem | – | 13.374 | 13.374 | 13.374 Kloffie & Co beëindigen | voor kinderkleding zou vervallen. Het verkrijgen van kinderkleding wordt daarmee lastiger voor inwoners die minder te besteden hebben, en Kloffie & Co zal naar verwachting verhuizen of sluiten. 26 Maatregel | Wat zou er veranderen en waarom stellen wij | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 het niet voor Subsidie Stichting Het | De subsidie aan Stichting Het Momentum, die | – | 11.419 | 11.419 | 11.419 Momentum beëindigen | activiteiten en ondersteuning biedt aan mensen met dementie en hun mantelzorgers, zou vervallen. Het aantal inwoners met dementie in Geldrop-Mierlo verdubbelt de komende dertig jaar naar verwachting, waardoor de druk op mantelzorgers en professionele zorg kan toenemen.
Subsidieregeling | De regeling waaruit verenigingen en stichtingen | 5.375 | 10.751 | 10.751 | 10.751 deskundigheidsbevordering | cursussen voor hun vrijwilligers kunnen stopzetten | bekostigen zou stoppen. Verenigingen en stichtingen krijgen verplichte cursussen zoals bedrijfshulpverlening dan niet meer vergoed, wat kan leiden tot versobering van het aanbod of hogere contributies. Adviesraden | De cliëntenparticipatie, de jongerenraad, de | 10.000 | 10.000 | 10.000 | 10.000 organisatorisch | adviesraad maatschappelijke ondersteuning en samenvoegen | de sportraad zouden organisatorisch worden samengevoegd. Niet alle adviesraden zullen daarmee instemmen; in 2024 is hiertoe al een voorzichtige poging ondernomen. Subsidie Mijn Huis Past | De subsidie voor Mijn Huis Past zou vervallen, | – | 10.000 | 10.000 | 10.000 beëindigen | waarmee senioren nu gratis een woonscan en advies krijgen om hun woning veiliger en levensloopbestendiger te maken. Het risico is dat inwoners pas in actie komen als er al problemen zijn, waardoor eerder een beroep nodig is op mantelzorg, een woningaanpassing of zwaardere zorg. A.3 Cultuur, sport en accommodaties In deze groep gaat het om subsidies en voorzieningen die het aanbod in de kernen dragen. Wij stellen ze niet voor omdat het pakket al andere maatregelen op dit terrein bevat en verdere stapeling ons niet wenselijk lijkt.
Maatregel | Wat zou er veranderen en waarom stellen wij het | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 niet voor Subsidie beheer en | De subsidie aan de stichting die het kasteel, het | – | 46.328 | 46.328 | 46.328 exploitatie Kasteel | park, de tuinen en de kinderboerderij beheert en verlagen | exploiteert zou structureel omlaag gaan. Bij onvoldoende groei van eigen inkomsten kan druk ontstaan op het onderhoud, de toegankelijkheid en de maatschappelijke functies van het landgoed. Programmeringssubsidie | De aanvullende subsidie voor de programmering | – | 45.000 | 45.000 | 45.000 Weeffabriek schrappen | van De Weeffabriek zou vervallen, waardoor de basisfunctie behouden blijft, maar er minder ruimte is voor eigen programmering en voor ondersteuning van kleinere verenigingen die daarop leunen. Exploitatiesubsidie | De exploitatiesubsidie van € 40.000 per jaar zou | – | 40.000 | 40.000 | 40.000 Sportcafé De Weijer | vervallen, waarmee het sportcafé sluit. beëindigen | Commerciële exploitatie is niet haalbaar gebleken, en met de sluiting verdwijnt de ontmoetingsplek bij de multifunctionele accommodatie. Subsidie kinderboerderij | De subsidie voor de kinderboerderij zou worden | – | 15.900 | 15.900 | 15.900 verlagen | verlaagd naar € 100.000 per jaar.
De verlaging van € 115.920 naar € 100.000 zet de exploitatie onder druk en vraagt scherpere keuzes in personeel, vrijwilligers en activiteitenaanbod. 27 Maatregel | Wat zou er veranderen en waarom stellen wij het | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 niet voor Bovenwijkse | De ontwikkeling van een bovenwijkse | – | 300 | 3.000 | 16.133 sportvoorziening niet | sportvoorziening in Geldrop zou niet doorgaan. Er ontwikkelen | vindt dan geen participatie plaats en de ontwikkeling van sportvoorzieningen in Geldrop wordt stopgezet. Kinderburgemeester | De functie van kinderburgemeester zou vanaf | – | 1.250 | 1.250 | 1.250 afschaffen | schooljaar 2027-2028 vervallen. De zichtbaarheid van jeugdparticipatie neemt daarmee af en er verdwijnt een herkenbaar aanspreekpunt voor kinderen. A.4 Duurzaamheid en centrum Op dit terrein zit al een aanzienlijk deel van het voorgestelde pakket. De maatregelen hieronder zouden daar bovenop komen, en dat vinden wij een te grote stapeling op één opgave.
Maatregel | Wat zou er veranderen en waarom stellen wij het | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 niet voor Vier subsidieregelingen | Vier voorgenomen regelingen zouden niet of | 210.000 | 210.000 | 210.000 | 210.000 duurzaamheid niet | slechts beperkt worden ingevoerd: voor invoeren | duurzame nieuwbouw, voor kleinschalige energiesystemen zoals een buurtbatterij, voor inductiekoken en voor het verduurzamen van sport- en welzijnslocaties. De verwachting is dat de verduurzamingsopgave daardoor vertraagt; verenigingen die geen ondersteuning krijgen houden hogere energiekosten, waarvoor zij mogelijk een hogere huisvestingssubsidie vragen. Subsidie | De subsidie aan het centrummanagement in | 55.375 | 55.375 | 55.375 | 55.375 centrummanagement | zowel Geldrop als Mierlo zou volledig stoppen. stopzetten | De druk op onze accountmanagers neemt daardoor toe en er worden klachten en bezwaren verwacht. Ondersteuning bij | De posten waarmee wij huishoudens | 11.250 | 32.500 | 32.500 | 32.500 energiearmoede | ondersteunen die risico lopen op versoberen | energiearmoede zouden met een kwart worden versoberd. Naast vertraging van de verduurzamingsopgave raakt dit de bestaanszekerheid van een deel van onze inwoners, en mogelijk komen meer hulpvragen bij het sociaal domein terecht.
Financiële ondersteuning | De financiële ondersteuning van | 30.000 | 30.000 | 30.000 | 30.000 duurzaamheidsinitiatieven | duurzaamheidsinitiatieven van individuele schrappen | huishoudens zou vervallen; advies zou dan uitsluitend via het energieloket of een ander extern loket lopen. Inwoners krijgen wel advies, maar geen bijdrage meer. Stoppen met Heel | De gemeente zou stoppen met Heel Nederland | 26.500 | 26.500 | 26.500 | 26.500 Nederland Repareert | Repareert en de overige circulariteitsactiviteiten met een kwart versoberen. In 2026 wordt een actieplan circulariteit opgesteld, waarin het ambitieniveau bepalend is voor de kosten. Communicatiebudget | Het budget voor campagnes over energie, | 15.000 | 15.000 | 15.000 | 15.000 duurzaamheid | grondstoffen, water en groen zou met een kwart versoberen | worden versoberd. Deze campagnes zijn gericht op gedragsverandering bij inwoners, verenigingen en bedrijven. 28 Maatregel | Wat zou er veranderen en waarom stellen wij het | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 niet voor Wijkgerichte | De aanpak waarmee wij actief de wijken in gaan | 4.000 | 14.500 | 14.500 | 14.500 verduurzamingsaanpak | om warmte, isolatie en vergroening te stimuleren versoberen | zou met een kwart worden versoberd. Een groep inwoners die uit zichzelf geen maatregelen treft wordt daarmee waarschijnlijk niet bereikt, waardoor ongelijkheid kan ontstaan.
Budget toegankelijkheid | Het budget voor het verbeteren van de | 3.250 | 3.213 | 3.175 | 3.138 maatschappelijke panden | toegankelijkheid van onze maatschappelijke schrappen | panden zou vervallen. Het wordt op dit moment onvoldoende benut. Er is wel een risico op toekomstige claims wegens het niet voldoen aan het VN-verdrag Handicap. A.5 Belastingen, dienstverlening en bedrijfsvoering Deze maatregelen raken de eigen organisatie, de dienstverlening en de lokale heffingen. Wij stellen ze niet voor omdat de gevolgen voor de dienstverlening of voor ondernemers ons in verhouding tot de opbrengst te groot lijken. Maatregel | Wat zou er veranderen en waarom stellen wij het | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 niet voor Precariorechten gaan | De gemeente zou precariorechten gaan heffen op | 75.000 | 100.000 | 100.000 | 100.000 heffen | terrassen, luifels en overkappingen, die in Geldrop en Mierlo nu gratis zijn. Er wordt weerstand verwacht bij horecaondernemers, en de heffing moet eerst worden ingericht, wat kosten met zich meebrengt. Telefonische | De telefonische bereikbaarheid zou teruggaan naar | – | 62.300 | 62.300 | 62.300 bereikbaarheid | 09.00 tot 12.30 uur, terwijl het gemeentehuis nu beperken | van maandag tot en met donderdag tot 17.00 uur bereikbaar is. Inwoners moeten dan langer wachten voordat hun vraag wordt beantwoord of zij een medewerker bereiken.
Inhuur externe | De inzet van de externe organisatie die samen met | 37.000 | 37.000 | 37.000 | 37.000 toezichthouder | omliggende gemeenten toezichthouders levert zou verminderen | worden verminderd of beëindigd. Deze toezichthouders worden ingezet op avonden, weekenden en nachten, onder meer bij evenementen en bij handhavingsverzoeken van inwoners; zonder die inzet kan de gemeente daar onvoldoende op toezien en onvoldoende onderbouwen. Aantal deelauto’s en | Het aantal gemeentelijke deelauto’s en deelfietsen | 10.000 | 10.000 | 10.000 | 10.000 deelfietsen | zou omlaag gaan. Medewerkers zouden dan vaker verminderen | gebruikmaken van eigen vervoermiddelen, wat mogelijk minder duurzaam is. Contant betalen bij | Bij de parkeerautomaten zou alleen nog pinnen | 5.000 | 5.000 | 5.000 | 5.000 parkeerautomaten | mogelijk zijn. De automaten hoeven dan niet meer afschaffen | te worden geleegd en zijn bij vervanging goedkoper en minder gevoelig voor vandalisme; er wordt wel weerstand verwacht bij ondernemers en bezoekers. Tabellen 18 tot en met 22. Maatregelen die wij u niet voorstellen, met bedragen in euro’s. 29