CConstaterende datGeldrop-Mierlo
Koppel je AI →
Document · PDF

Notitie Naar een sluitende begroting 2027

Raadsvergadering 15 september 2026, gemeente Geldrop-MierloBij agendapunt: Richtinggevende uitspraken over de meerjarenprogrammabegroting 2027-203011.603 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

SAMENVATTING Wat wij u voorleggen en waarom Kernboodschap Wij leggen u een pakket ombuigingen voor waarmee de begroting 2027 sluitend is. De organisatie heeft in acht weken tijd 86 concrete keuzemogelijkheden in beeld gebracht, verdeeld over alle domeinen, en uit die lijst stellen wij u 48 maatregelen voor met een opbrengst van € 2.599.447 in 2027, oplopend tot € 4.464.253 in 2030. Met dit pakket sluiten het jaar 2027 en 2030. In 2028 blijft een tekort staan van € 1.125.052, en dat is niet toevallig het jaar waarin de rijksbijdrage aan alle gemeenten landelijk terugvalt. In 2029 resteert een klein tekort. Wij hebben niet gekozen voor de kaasschaaf, waarbij elk budget met hetzelfde percentage omlaag gaat. Wij hebben elke maatregel gewogen op opbrengst, uitvoerbaarheid en gevolgen, en dat bepaalde ook de volgorde: eerst maatregelen die naar onze inschatting beperkt merkbaar zijn voor inwoners, daarna pas maatregelen die wél iets veranderen. Wat inwoners, verenigingen en partners raakt, benoemen wij in deze notitie. Onderstaande tabel laat het financiële totaalbeeld zien waar dit voorstel op uitkomt. Hoofdstuk 4 licht de opbouw ervan toe. Financieel totaalbeeld | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Begrotingssaldo na meicirculaire | 1.598.933 | -2.500.817 | 681.041 | 2.056.104 A.

Autonome ontwikkelingen | 508.208 | 108.344 | -819.158 | -1.166.102 Begrotingssaldo bestaand beleid | 2.107.141 | -2.392.473 | -138.117 | 890.002 B. Aanpassingen bestaand beleid | -3.315.099 | -3.532.953 | -3.613.827 | -3.890.068 C1. Raadsprogramma | -340.000 | -335.000 | -335.000 | -235.000 C2. Nieuw geld | -735.274 | -641.865 | -667.827 | -707.790 D. Voorgestelde ombuigingen | 2.599.447 | 5.777.239 | 4.752.204 | 4.464.253 Resultaat na dit voorstel | 316.215 | -1.125.052 | -2.567 | 521.397 Tabel 1. Financieel totaalbeeld 2027–2030 in euro’s. Een positief bedrag is een voordeel, een bedrag met een minteken een nadeel. Onderstaande tabel vat samen wat wij hebben gedaan en wat wij u voorleggen. Onderwerp | Wat het college u voorlegt De opgave | De begroting 2027–2030 staat structureel onder druk. Aanpassingen binnen bestaand beleid, de financiële gevolgen van uw raadsprogramma en aanvullende aanvragen vragen in 2027 samen € 4.390.373, terwijl het begrotingssaldo bestaand beleid dat niet kan dragen. Zonder ombuigingen is de begroting niet sluitend. De aanpak | Wij hebben de organisatie in juni van dit jaar gevraagd om voor € 4 miljoen aan structurele keuzemogelijkheden in beeld te brengen, naar rato verdeeld over de domeinen.

Wij hebben uitdrukkelijk niet gevraagd om overal een beetje af te halen, maar om scherpe en meerjarige voorstellen, ook wanneer die bestuurlijk gevoelig liggen. De opbrengst | De organisatie leverde 86 maatregelen aan, samen goed voor € 3.817.003 in 2027 en € 6.048.179 in 2030. Alle domeinen hebben bijgedragen. Onze selectie | Wij stellen 48 maatregelen voor, bestaande uit financieel-technische, inkomstenverhogende, personele en inhoudelijke maatregelen. Het resultaat | Na verwerking sluit 2027 met € 316.215 positief en 2030 met € 521.397. In 2028 resteert een tekort van € 1.125.052 en in 2029 een klein tekort van € 2.567. 2 3 Onderwerp Wat het college u voorlegt Wat wij ontzien Wij stellen geen verlaging voor van de inkomensgrenzen in het minimabeleid en evenmin van de individuele inkomenstoeslag. Ook het budget voor de uitvoering van het beleidskader armoede en schulden en de regeling voor duurzame gebruiksgoederen laten wij ongemoeid, omdat die raken aan de bestaanszekerheid van inwoners met de kleinste marge. Wat onze inwoners merken De onroerendezaakbelasting stijgt met 10 procent boven op de gebruikelijke indexering en parkeren wordt duurder. Enkele subsidies aan culturele en maatschappelijke organisaties gaan omlaag, de bladkorven verdwijnen en het onderhoudsniveau van de wegen gaat in 2027 eenmalig omlaag.

Wat wij u vragen Een richtinggevende uitspraak over dit pakket op 15 september 2026: voldoet dit scenario aan uw verwachtingen, waar zou de financiële druk zwaarder of lichter moeten liggen, en zitten er onderdelen in die voor u niet aanvaardbaar zijn? Tabel 2. Samenvatting van opgave, aanpak en voorstel. LEESWIJZER Hoe dit document is opgebouwd Deze notitie gaat over de ombuigingen: welke maatregelen wij voorstellen, waarom wij die keuze maken en wat de gevolgen ervan zijn. Het is nadrukkelijk geen begrotingstechnisch stuk, want hoe de maatregelen straks in de meerjarenbegroting worden verwerkt, dat ziet u later in de begroting. Hoofdstuk 1 beschrijft wat wij u vragen en wanneer. Hoofdstuk 2 laat zien hoe de financiële situatie is ontstaan en hoofdstuk 3 hoe de organisatie de keuzemogelijkheden heeft opgehaald. In hoofdstuk 4 leggen wij de opbouw van het financiële beeld uit, waarna hoofdstuk 5 de kern van deze notitie vormt: daarin verantwoorden wij onze keuzes vanuit de verschillende invalshoeken die wij hebben gewogen. Hoofdstuk 6 bevat het voorgestelde pakket en hoofdstuk 7 het begrotingsbeeld dat daaruit volgt, terwijl hoofdstuk 8 het afwegingskader en het vervolg beschrijft. In bijlage A staan de maatregelen die wij u niet voorstellen, met de bedragen erbij.

Het bijgevoegde overzicht in Excel volgt dezelfde indeling en bevat per maatregel de volledige toelichting, de gevolgen en de bedragen per jaar. INHOUDSOPGAVE Samenvatting 2 Leeswijzer 3 1. Inleiding 5 2. Hoe de financiële situatie is ontstaan 6 3. Hoe wij de keuzemogelijkheden hebben opgehaald 7 3.1 Wat de opbrengst per domein laat zien 7 4. De opbouw van het financiële beeld 8 4.1 Wat wij uit uw raadsprogramma hebben opgenomen 8 4.2 Wat wij aan nieuw geld hebben opgenomen 9 5. Hoe wij tot dit voorstel zijn gekomen 11 5.1 De volgorde waarin wij hebben gewogen 11 5.2 Onze Visie 2044 als kompas 11 5.3 Uw Breed Raadsprogramma 11 5.4 Wat inwoners en verenigingen ervan merken 11 5.5 Ambities die wij temporiseren of niet overnemen 12 5.6 Financiële houdbaarheid 13 5.7 Ambities en capaciteit in balans 13 4 5.8 Gemeenschappelijke regelingen 13 5.9 Provinciaal toezicht 14 6. Het voorgestelde pakket 15 7. Wat dit betekent voor het begrotingsbeeld 22 8. Wat wij u vragen en hoe het verdergaat 23 Bijlage A – Maatregelen die wij u niet voorstellen 25 5 Inleiding Wat wij u vragen en wanneer Geldrop-Mierlo moet keuzes maken. Om de begroting 2027 sluitend te krijgen zijn ombuigingen nodig, en in het Breed Raadsprogramma heeft u ons daar ook opdracht toe gegeven: presenteer voor 2027 een sluitende begroting, stuur op structurele oplossingen en houd de keuzes uitlegbaar voor inwoners.

Met deze notitie doen wij u daarvoor een voorstel. Op 15 september 2026 bespreekt u dat voorstel tijdens de richtinggevende avond, en wij vragen u dan een richtinggevende uitspraak te doen over het pakket dat in hoofdstuk 6 staat. Die avond gaat dus over de hoofdlijn en de richting, niet over afzonderlijke maatregelen; het gesprek over losse maatregelen en de uitruil daartussen voeren wij met u bij de behandeling van de begroting in november. Uw uitspraak verwerken wij vervolgens in de meerjarenbegroting 2027–2030, die u later dit jaar ter vaststelling ontvangt. Over de manier van behandelen ontvangt u een apart behandelvoorstel van de griffie. Bij deze notitie hoort een overzicht in Excel waarin alle 86 maatregelen staan, met per maatregel de omschrijving, de gevolgen en de bedragen per jaar. Alle bedragen in deze notitie komen uit dat overzicht. Wat wij u vragen Een richtinggevende uitspraak over het voorgestelde pakket aan ombuigingen voor de begroting 2027– 2030. Wij horen daarbij graag of dit scenario aan uw verwachtingen voldoet, waar de financiële druk naar uw oordeel zwaarder of juist lichter zou moeten liggen, en of er onderdelen in zitten die voor u niet aanvaardbaar zijn. 6 Hoe de financiële situatie is ontstaan De ontwikkelingen achter de opgave De financiële druk op onze gemeente is niet nieuw: ook voor de begroting 2025 waren ingrijpende ombuigingen nodig.

Wat daarna volgde is een combinatie van ontwikkelingen die elk voor zich beheersbaar lijken, maar die samen een structureel gat slaan in het meerjarenbeeld. De kosten in het sociaal domein blijven stijgen, en uit de jaarrekening 2025 volgt een structurele bijstelling van € 2.203.000 die wij in de begroting moeten verwerken. Daarnaast lopen de bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen op: voor de Veiligheidsregio gaat het om € 456.306 in 2027 en voor de gemeenschappelijke regeling 10 voor de Jeugd om € 91.786. Ook eerder genomen besluiten werken door, zoals het verduurzamingsplan voor ons vastgoed en de meerjarige planning voor de buitensportaccommodaties, die samen tot en met 2030 verder oplopen. De meicirculaire van 2026 pakte op het eerste gezicht gunstig uit. Normaal gesproken leggen wij de uitkomst van de meicirculaire in een apart raadsvoorstel aan u voor, en bepaalt u daarin wat er met een voordeel gebeurt. Die route volgen wij ook nu: het raadsvoorstel over de meicirculaire ontvangt u afzonderlijk. Wij hebben het voordeel daarin niet als vrije ruimte gepresenteerd, maar ingezet om de stelpost voor loon- en prijsontwikkeling aan te vullen. Die stelpost was te laag geraamd voor de werkelijke loon- en prijsstijging, en zonder aanvulling zou het tekort later in de begroting alsnog opduiken.

Het voordeel uit de meicirculaire is daarmee niet beschikbaar om de opgave in deze notitie te verkleinen, en de noodzaak om te kiezen bleef onverkort bestaan. Daar komt 2028 bij. In dat jaar valt de bijdrage van het Rijk aan alle gemeenten landelijk terug, zonder dat de taken meebewegen, en daarom wordt dat jaar het ravijnjaar genoemd. Het is geen gevolg van lokale keuzes, maar het raakt onze begroting wel hard: het saldo na de meicirculaire is in 2028 € 2.500.817 negatief. Dat saldo is wel een vertrekpunt: de aanpassingen binnen bestaand beleid, de ambities uit uw raadsprogramma en de aanvragen voor nieuw geld zijn daarin nog niet verwerkt. 2.1 Autonome ontwikkelingen Naast de hierboven genoemde ontwikkelingen verwerken wij een aantal autonome ontwikkelingen: ontwikkelingen die grotendeels buiten onze invloed liggen en die wij financieel moeten verwerken. Dit betreft onder andere de bijstelling van de personele begroting, het verwerken van doorgeschoven investeringen vanuit de jaarrekening 2025, de bijstelling van reserves en voorzieningen en het opnieuw berekenen van de gesloten exploitaties. 7 Hoe wij de keuzemogelijkheden hebben opgehaald De opdracht aan de organisatie en de opbrengst Op 24 juni 2026 hebben wij de organisatie gevraagd om voor € 4 miljoen aan structurele keuzemogelijkheden in beeld te brengen.

Dat bedrag was geen bezuinigingsopdracht maar een richtbedrag: wij wilden genoeg opties op tafel hebben om werkelijk iets te kiezen. De uitvraag is naar rato over de domeinen verdeeld, op basis van hun aandeel in de totale begroting, zodat ieder domein bijdroeg naar de omvang van zijn eigen budget. Daarbij hebben we gevraagd naar scherpe, concrete en meerjarige voorstellen, ook wanneer die bestuurlijk gevoelig liggen. Ook hebben wij breed laten zoeken: niet alleen naar besparingen, maar evengoed naar hogere inkomsten, naar het anders organiseren van taken, naar het faseren of herprioriteren van ambities, naar het versoberen of stoppen van activiteiten en naar het bijstellen van investeringen. De uitvraag ging daarbij over de exploitatie én over de meerjarige investeringsplanning. Dat vroeg veel van de organisatie. De planning was krap — acht weken, midden in de vakantieperiode — en het werk kwam boven op de gewone taken. Het is een gemeentebrede inspanning geweest waaraan alle domeinen hebben bijgedragen, en dat er binnen die tijd 86 uitgewerkte voorstellen liggen, mag onder die omstandigheden een prestatie heten. Tegelijk zeggen wij er eerlijk bij dat ondanks dat voorstellen financieel zijn onderbouwd en bestuurlijk weegbaar zijn, niet alles tot op uitvoeringsniveau is uitgewerkt. De opbrengst is samen goed voor € 3.817.003 in 2027, oplopend tot € 6.048.179 in 2030.

Daarmee is de gevraagde € 4 miljoen in het eerste jaar vrijwel gehaald en in de jaren daarna ruimschoots. Belangrijker nog dan het totaal is dat er genoeg op tafel lag om echt te kunnen kiezen. Dit zijn de bedragen zoals de organisatie ze heeft aangeleverd, en dus nog niet wat wij u voorstellen. In het overzicht in Excel staan beide naast elkaar: de kolom ‘was’ met de aangeleverde inschatting en de kolom ‘wordt’ met ons voorstel. Het werkblad Toelichting in dat overzicht licht dat verder toe. 3.1 Wat de opbrengst per domein laat zien In de uitvraag hebben wij geen onderscheid gemaakt naar de mate waarin een domein zijn eigen budget kan beïnvloeden. Ieder domein kreeg een richtbedrag naar rato van zijn omvang, ook wanneer een groot deel van dat budget vastligt in wettelijke taken, contracten of regionale afspraken. De opbrengst laat vervolgens zien dat die beïnvloedbaarheid in de praktijk sterk verschilt. Binnen Jeugd en Wmo is ongeveer een kwart van het richtbedrag opgehaald en binnen het overige sociaal domein ruim de helft. Dat is geen kwestie van onwil: een groot deel van die budgetten ligt vast in wettelijke taken en lopende verplichtingen. Het ruimtelijk domein, de openbare ruimte en de organisatiekosten komen juist boven hun richtbedrag uit, omdat daar meer keuzeruimte zit in projecten, subsidies, tarieven en bedrijfsvoering.

Voor het budget van de gemeenteraad hebben wij geen bedrag ingevuld, omdat de afweging daarover bij u ligt. Voor uw afweging is dat van belang. Het pakket dat wij u voorleggen leunt daardoor zwaarder op het ruimtelijk domein en op onze eigen organisatie dan op het sociaal domein, en dat is een gevolg van waar de ruimte werkelijk zat, niet van een vooraf gemaakte keuze. De opbouw van het financiële beeld Waar zit de ruimte om te kiezen Het financiële overzicht bestaat uit vijf onderdelen die sterk verschillen in de mate waarin er nog iets te kiezen valt. Dat onderscheid is belangrijk, omdat het laat zien waar de ruimte voor keuzes werkelijk zit. Deel | Wat het inhoudt | Hoeveel valt er te kiezen A | Autonome ontwikkelingen: ontwikkelingen buiten | Weinig tot niets. Hier gaat het erom of de verwerking onze directe invloed die wij financieel moeten | en de gevolgen helder zijn. verwerken. B | Aanpassingen binnen bestaand beleid: | Beperkt. Genomen besluiten en verplichtingen vormen actualisaties, indexeringen, investerings- en | het vertrekpunt; alleen waar nog echte keuzeruimte is, beheerposten en eerdere besluiten. | ligt een keuze voor. C1 | Raadsprogramma: onderdelen uit uw programma | Hier weegt u vooral hoe en in welk tempo de ambities waarvoor aanvullende middelen nodig zijn. | financieel kunnen landen.

C2 | Nieuw geld: aanvullende aanvragen die niet | Hier weegt u welke aanvullende inzet noodzakelijk, rechtstreeks uit bestaand beleid of uit C1 | urgent of strategisch genoeg is. voortkomen. D | Ombuigingen: maatregelen waarmee wij financiële | Hier ligt de belangrijkste afweging, tussen financieel ruimte maken. | effect, gevolgen voor inwoners, uitvoerbaarheid en koers. Tabel 3. De vijf onderdelen van het financiële beeld. De onderstaande tabel laat het totaalbeeld zien. Alle bedragen zijn in hele euro’s, waarbij een positief bedrag een voordeel voor de begroting is en een bedrag met een minteken een nadeel. Financieel totaalbeeld | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Begrotingssaldo na meicirculaire | 1.598.933 | -2.500.817 | 681.041 | 2.056.104 A. Autonome ontwikkelingen | 508.208 | 108.344 | -819.158 | -1.166.102 Begrotingssaldo bestaand beleid | 2.107.141 | -2.392.473 | -138.117 | 890.002 B. Aanpassingen bestaand beleid | -3.315.099 | -3.532.953 | -3.613.827 | -3.890.068 C1. Raadsprogramma | -340.000 | -335.000 | -335.000 | -235.000 C2. Nieuw geld | -735.274 | -641.865 | -667.827 | -707.790 D. Voorgestelde ombuigingen | 2.599.447 | 5.777.239 | 4.752.204 | 4.464.253 Resultaat na dit voorstel | 316.215 | -1.125.052 | -2.567 | 521.397 Tabel 4. Financieel totaalbeeld 2027–2030 in euro’s.

De tabel maakt de kern van het vraagstuk zichtbaar: de onderdelen B, C1 en C2 vragen in 2027 samen € 4.390.373, en de ombuigingen in onderdeel D moeten dat grotendeels opvangen. In 2027 en 2030 lukt dat. In 2028 blijft een fors tekort over en in 2029 een klein tekort, waarop wij in hoofdstuk 7 terugkomen. 4.1 Wat wij uit uw raadsprogramma hebben opgenomen Onderdeel C1 bevat de onderdelen uit uw raadsprogramma waarvoor aanvullende middelen nodig zijn. Het gaat om twaalf opdrachten. Negen daarvan hebben wij opgenomen, samen goed voor € 340.000 in 2027, aflopend naar € 235.000 in 2030. De grootste post is het uitvoeringskader sociaal domein richting 2030. Zes van die negen voeren wij later of soberder uit dan u hebt gevraagd; paragraaf 5.5 licht per onderdeel toe waarom.

Onderdeel uit het | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 raadsprogramma Uitvoeringskader sociaal domein | -180.000 | -75.000 | -75.000 | -75.000 richting 2030 Programmatische wijkaanpak en | -100.000 | – | – | – centrale visie 8 Lokale aanpak netcongestie (voor | -60.000 | -60.000 | -60.000 | -60.000 75% opgenomen) Halfjaarrapportage | – | -50.000 | -50.000 | -50.000 bestaanszekerheid (doorgeschoven naar 2028) Mobiliteitsprogramma: monitoring | – | -50.000 | -25.000 | -25.000 verkeersdruk Mobiliteitsprogramma: ontsluiting | – | -50.000 | – | – Luchen en Hulst Periodieke armoede- en | – | -25.000 | -25.000 | -25.000 schuldenmonitor (doorgeschoven naar 2028) Verbeterprogramma | – | -25.000 | – | – dienstverlening (doorgeschoven naar 2028) Raadgevend referendum | – | – | -100.000 | – Totaal raadsprogramma | -340.000 | -335.000 | -335.000 | -235.000 Tabel 5. Onderdelen uit uw raadsprogramma die wij hebben opgenomen, in euro’s. Een bedrag met een minteken is een nadeel voor de begroting. Drie opdrachten hebben wij niet opgenomen. De monitoring van De Stap naar gezonder niet, omdat de analyse regionaal via de gezondheidsdienst loopt en in 2026 al een uitvraag is gedaan. Meetbare doelen voor het gemeentelijk vastgoed niet als apart budget, omdat die al zijn verwerkt in de meerjarenonderhoudsplannen en de routekaart.

En het standaard opnemen van laadinfrastructuur in woningbouwplannen niet, omdat wij daarvoor al beleid hebben vastgesteld. 4.2 Wat wij aan nieuw geld hebben opgenomen Onderdeel C2 bestaat uit aanvullende aanvragen die niet rechtstreeks uit bestaand beleid of uit uw raadsprogramma volgen. Het gaat om achttien aanvragen, samen goed voor € 735.274 in 2027. De grootste posten zijn de opgavesturing sociaal domein, de inzet op maatschappelijke weerbaarheid en de uitbreiding van de toezichtcapaciteit. Een aantal aanvragen is eenmalig, zoals de twee centrumvisies en de nulmeting voor het uitvoeringsprogramma Economische Kracht.

Aanvraag | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Opgavesturing sociaal domein | -125.000 | -125.000 | -125.000 | -125.000 Maatschappelijke weerbaarheid | -100.000 | -100.000 | -100.000 | -100.000 Uitbreiding toezichtcapaciteit met twee | -80.000 | -160.000 | -160.000 | -160.000 formatieplaatsen Sociaal plan PlusTeam | -70.000 | -70.000 | -70.000 | -70.000 Nieuwe huisstijl (Stadteland) | -70.000 | -55.000 | -30.000 | -20.000 Opstellen centrumvisie Mierlo | -50.000 | – | – | – Opstellen centrumvisie Geldrop | -50.000 | – | – | – Nulmeting uitvoeringsprogramma | -40.000 | – | – | – Economische Kracht Onderzoek verplaatsing MTV | -35.000 | – | – | – Voertuigen toezichthouders | -32.000 | -32.000 | -32.000 | -32.000 Project Uit elkaar gaan | -21.409 | – | – | – Uitvoering masterplan Gijzenrooi | -20.000 | – | – | – Huisvestingsverordening en | -18.000 | -22.000 | -23.000 | -23.000 urgentieregeling Beheersysteem openbare verlichting | -10.000 | -10.000 | -10.000 | -10.000 Areaaluitbreiding onderhoud natuur | -9.204 | -9.204 | -9.204 | -9.204 en bossen 9 Aanvraag | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Bureau Halt | -4.661 | -4.661 | -4.661 | -4.661 Pilot Meedoen in Geldrop-Mierlo | – | -50.000 | -100.000 | -150.000 (doorgeschoven naar 2028) Voorbereidingskrediet nieuwbouw | – | -4.000 | -3.962 | -3.925 scouting Totaal nieuw geld | -735.274 | -641.865 | -667.827 | -707.790 Tabel 6.

Aanvullende aanvragen die wij hebben opgenomen, in euro’s. Een bedrag met een minteken is een nadeel voor de begroting. Deze aanvragen zijn geen ombuigingen, maar zij bepalen wel mee hoe groot de opgave is: elke euro nieuw geld moet elders worden gevonden. Wij hebben ze daarom met dezelfde terughoudendheid gewogen als de ombuigingen zelf. Twee aanvragen hebben wij niet opgenomen: de opschaling van de Stevige Lokale Teams, omdat die al via uw raadsprogramma in onderdeel C1 loopt, en het programma versterking regie volkshuisvesting, waarvoor we interne capaciteit gebruiken. 10 11 Hoe wij tot dit voorstel zijn gekomen De invalshoeken achter onze keuzes Uit 86 maatregelen een pakket samenstellen is geen rekensom. Wij hebben iedere maatregel bekeken vanuit een aantal invalshoeken en die invalshoeken vervolgens tegen elkaar afgewogen. Dit hoofdstuk laat zien hoe wij dat hebben gedaan, zodat u onze redenering kunt volgen — ook waar u er anders over denkt. 5.1 De volgorde waarin wij hebben gewogen De maatregelen zijn gerubriceerd naar hun karakter: financieel-technisch, inkomstenverhogend, personeel en inhoudelijk. Die rubricering zegt iets over het type maatregel, maar is op zichzelf geen oordeel over de wenselijkheid ervan.

Wel geldt dat inkomstenverhogende en inhoudelijke maatregelen vaker een uitgesproken politieke afweging vragen, eenvoudigweg omdat inwoners er direct iets van merken. Wij hebben in die volgorde gewogen. Eerst keken wij naar maatregelen die snel en eenvoudig uitvoerbaar zijn en waarvan de gevolgen voor inwoners naar onze inschatting beperkt blijven; financieel-technische maatregelen vormen daarmee de basis van het pakket. Pas daarna keken wij naar maatregelen die wél iets veranderen voor inwoners, verenigingen en partners, en die zijn opgenomen wanneer de combinatie van opbrengst, uitvoerbaarheid en gevolgen dat naar ons oordeel rechtvaardigde. 5.2 Onze Visie 2044 als kompas Onze Visie 2044 zet in op woongeluk in een verbonden, levendig en groen Geldrop-Mierlo, met brede welvaart als leidend principe: het gaat om welzijn en om de toegankelijkheid daarvan voor iedereen. Economische groei is daarbij een randvoorwaarde en geen doel; belangrijker zijn goede leefomstandigheden, beschikbare voorzieningen, sterke sociale verbindingen en duurzaamheid. Die visie betekent niet dat elk bestaand budget moet blijven, maar wel dat zichtbaar moet zijn welke kwaliteit op lange termijn met een keuze wordt geraakt of juist beschermd. Zo hebben wij ook gekeken.

De maatregelen die het meest raken aan verbondenheid en aan de sociale basis hebben wij zoveel mogelijk vermeden, terwijl wij op groen en duurzaamheid wel degelijk iets vragen: verschillende budgetten worden versoberd of geschrapt. Wij zijn daar eerlijk over, want de verduurzamingsopgave gaat daardoor op onderdelen mogelijk langzamer en dat raakt een kwaliteit die onze visie belangrijk noemt. 5.3 Uw Breed Raadsprogramma Uw raadsprogramma is opgebouwd langs dezelfde vier lijnen als onze Visie 2044: de mens centraal, sterke wijken, een vitaal en groen buitengebied en een toekomstbestendig Geldrop-Mierlo. Visie, raadsprogramma en dit pakket vormen daarmee één doorlopende lijn, waarin de visie de richting geeft, uw programma die richting vertaalt naar deze bestuursperiode en dit pakket dat vervolgens vertaalt naar geld. In het hoofdstuk over financiële houdbaarheid geeft u ons vijf richtingen mee die wij alle vijf hebben opgevolgd: ● Presenteer voor 2027 een sluitende begroting. Dat doen wij: 2027 sluit met € 316.215 positief. ● Geef prioriteit aan wettelijke taken en maatschappelijke basisvoorzieningen, zoals het minimabeleid. Wij stellen daarom geen verlaging voor van de inkomensgrenzen in de minimaregelingen en de individuele inkomenstoeslag, en laten het budget voor armoede en schulden ongemoeid. ● Wees kritisch op hogere bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen.

Zie paragraaf 5.8. ● Stuur op structurele oplossingen en niet op incidentele meevallers. Van de voorgestelde maatregelen zijn er slechts drie eenmalig; alle andere werken structureel door. ● Houd de keuzes uitlegbaar voor inwoners en houd lastenverhoging in verhouding tot de kwaliteit van voorzieningen. Daarom staat in deze notitie ook nadrukkelijk wat inwoners ervan merken. 5.4 Wat inwoners en verenigingen ervan merken Een pakket van deze omvang gaat niet ongemerkt voorbij, en wij vinden het belangrijk dat u weet wat er verandert voordat u een uitspraak doet. Inwoners gaan meer betalen. De onroerendezaakbelasting stijgt met 10 procent boven op de gebruikelijke indexering, wat samen € 766.910 per jaar oplevert, en ook parkeren wordt duurder doordat het uurtarief naar € 1,00 gaat en het tweede uur niet langer gratis is. De toeristenbelasting gaat opnieuw omhoog en wij gaan leges heffen per gelegaliseerde handtekening in plaats van per document. 12 In de openbare ruimte verdwijnen de bladkorven en gaat het onderhoudsniveau van de wegen in 2027 eenmalig van niveau B naar C, waarna het nieuwe beheerplan wegen 2028–2032 opnieuw een afweging mogelijk maakt. Bij de ongediertebestrijding gaan wij ervan uit dat bewoners op hun eigen terrein zelf aan zet zijn, waarbij wij voorlichting blijven geven. Ook verenigingen en maatschappelijke partners merken het.

De subsidies aan Stichting De Wiele en de Volksuniversiteit Geldrop gaan vanaf 2028 structureel omlaag, en voor de subsidies aan ongeveer 150 vrijwilligersorganisaties stellen wij een plafond voor. Voor onze professionele welzijnsorganisaties werken wij een subsidieregeling uit. Daarmee kunnen wij de subsidieverlening toetsen en een bestuurlijke afweging maken. Het besluit daarover nemen wij op een later moment. Het budget om noodlijdende evenementen te helpen vervalt, net als het budget om jongerenevenementen aan te jagen, en het Sportgala organiseren wij vanaf 2028 nog eens in de twee jaar. In het sociaal domein sturen wij scherper op de vraag of ondersteuning nog passend is. Wij onderzoeken langlopende en complexe indicaties opnieuw, toetsen bepaalde aanvragen centraal en vragen gescheiden ouders eerst scheidingshulp te volgen voordat een jeugdhulpaanvraag in behandeling gaat. Die maatregelen sluiten aan bij de Hervormingsagenda Jeugd, maar wij zijn ons ervan bewust dat inwoners een strengere toets ook als strenger zullen ervaren. Wat wij bewust niet doen Wij verlagen de inkomensgrenzen in het minimabeleid niet, en evenmin die van de individuele inkomenstoeslag. Wij schrappen het budget voor de uitvoering van het beleidskader armoede en schulden niet, en beëindigen de minimaregeling voor duurzame gebruiksgoederen niet.

Deze maatregelen zijn wel aangedragen en zijn samen goed voor € 419.000 per jaar, maar wij stellen ze niet voor omdat zij raken aan de bestaanszekerheid van inwoners met de kleinste marge. Dat past niet bij de prioriteit die u in het raadsprogramma aan het minimabeleid geeft. 5.5 Ambities die wij temporiseren of niet overnemen Niet alles kan tegelijk, en daarom schuiven wij een aantal ambities uit uw raadsprogramma en een aantal aanvullende aanvragen door of voeren wij ze soberder uit. Dat is niet alleen een financiële keuze. Bij verschillende onderwerpen willen wij de komende tijd juist samen met u scherp krijgen welke behoefte er precies ligt — welke vorm, welke frequentie en welk detailniveau — en temporiseren geeft ons daar de ruimte voor. Drie ambities nemen wij niet over als apart budget. Niet omdat het onderwerp onbelangrijk is, maar omdat er al beleid, een plan of een regionale aanpak ligt die hierin voorziet. Ook dat staat in de tabel hieronder, zodat u per ambitie ziet wat wij voorstellen en waarom. Ambitie Wat wij voorstellen Periodieke armoede- en schuldenmonitor Doorschuiven naar 2028. Wij gaan eerst met u in gesprek over vorm en inhoud, zodat de monitor aansluit bij de informatie die u werkelijk nodig hebt. Halfjaarrapportage bestaanszekerheid Doorschuiven naar 2028. In hetzelfde gesprek bepalen wij met u welke vorm en frequentie passen bij uw informatiebehoefte.

Tot die tijd blijft de bestaande kwartaalrapportage sociaal domein het instrument. Mobiliteitsprogramma -monitoring verkeersdruk Wij werken het meerjarig mobiliteitsprogramma uit met monitoring van de verkeersdruk. In 2028 doen wij dat voor het volle bedrag, vanaf 2029 voor de helft: structureel € 25.000 in plaats van € 50.000. Mobiliteitsprogramma - ontsluiting Luchen en Hulst De verkeerskundige uitwerking van de ontsluiting van Luchen en Hulst en het onderzoek naar deelmobiliteit in beide kernen nemen wij eenmalig op in 2028. Deze uitwerking vraagt studies, participatie en afstemming met de woningbouw- en gebiedsontwikkelingen; vanaf 2029 houden wij hiervoor geen structureel budget aan. Mobiliteitsprogramma - laadinfrastructuur Niet opnemen als apart budget. Wij hebben hiervoor al beleid: de Beleidsvisie Laadinfrastructuur uit 2024 die hieraan tegemoetkomt. Pilot Meedoen in Geldrop-Mierlo Doorschuiven naar 2028, met een apart raadsvoorstel waarin wij de opzet met u afstemmen. 13 Ambitie Wat wij voorstellen Monitoring De Stap naar gezonder Niet opnemen. De analyse loopt regionaal via de gezondheidsdienst en in 2026 is al een uitvraag gedaan. Doelen voor gemeentelijk vastgoed Niet opnemen als apart budget. De doelen zijn al verwerkt in de meerjarenonderhoudsplannen en de routekaart; wij praten u bij tijdens een beeldvormende avond in 2027. Tabel 7.

Ambities die wij temporiseren, soberder uitvoeren of niet overnemen. 5.6 Financiële houdbaarheid Een maatregel die vandaag geld oplevert en morgen meer kost, is geen besparing, en daarom hebben wij nadrukkelijk gelet op schijnbesparingen. Zo zijn de maatregelen die de sociale basis raken kritisch bekeken, omdat minder preventie later tot meer en duurdere zorg kan leiden. Dat is de reden dat wij bijvoorbeeld het voorliggende aanbod Samen met Ouders en het preventieprogramma STORM willen continueren. Wij zijn ook eerlijk over onzekerheid. Twee maatregelen binnen Jeugd en Wmo zijn stelposten: bedragen die wij ramen op basis van landelijke ontwikkelingen die nog niet definitief zijn. Het gaat om de eigen bijdrage in de jeugdhulp en om de wettelijke verkorting van de trajectduur, samen € 701.853 vanaf 2028. Het Rijk heeft de algemene uitkering hierop al gekort terwijl de wetgeving die moet zorgen voor lagere kosten nog niet rond is, en daarom staan de Vereniging van Nederlandse Gemeenten en de provincie een stelpost toe. Hiermee nemen wij een klein risico dat de wetgeving te beperkt zorgt voor kostenreductie binnen de jeugdzorg, maar dat is volgens ons een te accepteren risico. Ook op andere plekken wordt via financieel-technische maatregelen een geaccepteerd risico genomen.

De stelpost onderuitputting kapitaallasten berust op het gegeven dat investeringen al jaren optimistischer worden geraamd dan zij uitpakken, vooral wat betreft de uitvoeringscapaciteit, maar die ruimte is geen zekerheid. Het structureel ramen van het positieve saldo op de Participatiewet berust op een meerjarig patroon dat van jaar tot jaar kan schommelen. Deze risico’s duiden wij ook in de risicoparagraaf van de begroting. Voor 2028 hebben wij voorlopig opgenomen om eenmalig € 1.400.000 uit het surplus van de algemene reserve in te zetten. Daarmee teren wij in op ons vermogen. Dat is specifiek voor 2028, het ravijnjaar, een bewuste keuze en geen automatisme. 5.7 Ambities en capaciteit in balans De opgaven vragen meer van de organisatie dan er aan capaciteit beschikbaar is, en dat probleem lossen wij niet op met geld alleen. Wij lossen het op door te kiezen. Voor de organisatie zelf stellen wij een structurele personele ombuiging voor van € 283.604 in 2027 en € 290.648 vanaf 2028. Wij verwachten dat wij dit kunnen opvangen door werk anders te organiseren en scherper te prioriteren, maar dat kan alleen wanneer het totaal aan ambities daarbij past. Met de temporisering uit paragraaf 5.5 en met dit pakket denken wij dat ambities en capaciteit in 2027 in balans zijn.

Wij zeggen er wel bij dat die balans smal is: komen er ambities bij zonder dat er iets af gaat, dan is die balans weg. De personele ombuiging raakt verschillende onderdelen van de organisatie, en op een aantal plekken kan dit betekenen dat werk langer duurt of dat wij expertise anders moeten organiseren. 5.8 Gemeenschappelijke regelingen U vraagt ons kritisch te zijn op hogere bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen, en wij delen dat. Tegelijk zijn die bijdragen op korte termijn moeilijk te beïnvloeden, omdat zij voortkomen uit besluiten van de algemene besturen waarin wij één van de deelnemers zijn. Wij leggen in dit pakket daarom geen taakstelling op aan gemeenschappelijke regelingen. Op één punt verzilveren wij voorlopig wel. Senzer houdt de afgelopen jaren structureel geld over op het budget voor de Participatiewet, en dat overschot boeken wij vanaf 2028 structureel in voor € 671.400 per jaar; in 2027 hebben wij dit bedrag al eenmalig verwerkt. Dit dient nog wel definitief afgestemd te worden met de toezichthouder (zie 5.9), maar wij denken dit goed te kunnen onderbouwen. Het gaat hier niet om een taakstelling die wij Senzer opleggen, maar om een realistischer raming van wat wij daadwerkelijk uitgeven. Het bedrag kan van jaar tot jaar schommelen, afhankelijk van landelijke bijstellingen op de geldstromen van de Participatiewet.

14 Voor de overige gemeenschappelijke regelingen blijven wij kritisch beoordelen of aangevraagde budgetverhogingen bijdragen aan een betere dienstverlening en uitvoering. 5.9 Provinciaal toezicht De provincie komt formeel pas in beeld bij het definitief indienen van de begroting, dus na vaststelling. Wel is al aangegeven dat in Geldrop-Mierlo een ombuigingsproces wordt doorlopen om te komen tot een structureel sluitende begroting. Zoals gebruikelijk leggen wij de uiteindelijke begroting 2027–2030 voor aan onze toezichthouder, de provincie. Die beoordeelt het totaalpakket aan ombuigingen op realisme. Enkele financieel-technische ombuigingen zijn al met de provincie afgestemd, zoals de stelpost onderuitputting kapitaallasten, en andere worden nog met de provincie besproken, zoals het voordeel op de gelden voor de Participatiewet vanaf 2028 vanuit Senzer. Het voorgestelde pakket 48 maatregelen, gegroepeerd naar karakter Hieronder staan de 48 maatregelen die wij u voorstellen, gegroepeerd naar het karakter van de maatregel. De bedragen zijn het voordeel voor de begroting in hele euro’s, en een streepje betekent dat de maatregel in dat jaar nog geen of geen effect meer heeft. Het bijgevoegde overzicht in Excel bevat per maatregel de volledige toelichting, de risico’s en de aandachtspunten.

6.1 Financieel-technische maatregelen Deze maatregelen veranderen niets aan wat wij doen, maar wel aan de manier waarop wij ramen, en zij vormen daarmee de basis van het pakket. Twee ervan zijn stelposten waarvan de opbrengst afhangt van landelijke besluitvorming; zie paragraaf 5.6. Maatregel | Wat verandert er | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Stelpost eigen | Wij ramen de opbrengst van een landelijke eigen | – | 556.465 | 556.465 | 556.465 bijdrage jeugd | bijdrage voor jeugdhulp, bedoeld voor gezinnen die de kosten zelf kunnen dragen. Het Rijk heeft de algemene uitkering hier al op gekort, terwijl de wetgeving nog door de Tweede Kamer moet. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten en de provincie staan een stelpost daarom toe, maar het risico blijft dat de regeling anders uitpakt. Stelpost trajectduur | Wij ramen het effect van een landelijke verkorting van | – | 145.388 | 145.388 | 145.388 jeugd | de trajectduur in de jeugdhulp. Ook hier is de korting op de algemene uitkering al verwerkt en de wetgeving nog niet definitief. De onderbouwing en het risico zijn gelijk aan die van de vorige stelpost. Stelpost | Investeringen worden al jaren optimistischer geraamd | 200.000 | 330.000 | 350.000 | 50.000 onderuitputting | dan zij in de praktijk uitpakken, waardoor structureel kapitaallasten | geld overblijft op de kapitaallasten.

Die ruimte boeken wij nu vooraf in in plaats van achteraf te constateren. Gaat de uitvoering sneller dan verwacht, dan valt het voordeel lager uit. Onderbesteding | Op de duurzaamheidsbudgetten blijft jaarlijks geld | 175.000 | 175.000 | 175.000 | 175.000 duurzaamheid | over, onder meer doordat trajecten uitlopen en ramen | subsidiepotten niet volledig worden benut. Wij calculeren die onderbesteding vooraf in. Wordt het budget toch volledig besteed, dan doen wij een beroep op de reserve duurzaamheid, al is die reserve eindig. Surplus algemene | Wij zetten in 2028 eenmalig het surplus van de | – | 1.400.000 | – | – reserve inzetten | algemene reserve in om dat jaar te helpen sluiten. Daarmee teren wij in op ons vermogen, wat een uitgesproken politieke keuze is. De begrotingstechnische uitwerking hiervan werken wij uit in de meerjarenbegroting. Subtotaal | 375.000 | 2.606.853 | 1.226.853 | 926.853 Tabel 8. Financieel-technische maatregelen. 6.2 Inkomstenverhogende maatregelen Deze maatregelen leveren extra inkomsten op, en inwoners en ondernemers merken hier het meest van. Wij hebben ze opgenomen omdat zij een substantiële en betrouwbare opbrengst geven en omdat de alternatieven verder ingrijpen in voorzieningen. Twee van deze maatregelen zijn budgetten die worden betaald uit de toeristenbelasting.

Het gaat daarbij niet om een hogere opbrengst uit die heffing, maar om een andere besteding ervan: een deel van de opbrengst zetten wij niet langer in voor evenementen, maar voor andere uitgaven die aan de toeristenbelasting mogen worden toegerekend. Daardoor ontstaat een voordeel binnen de exploitatie van de toeristenbelasting, en om die reden staan deze twee maatregelen in deze rubriek en niet bij de inhoudelijke maatregelen. 15 Maatregel | Wat verandert er | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Onroerende-zaakbelasting | De onroerendezaakbelasting voor woningen | 537.830 | 537.830 | 537.830 | 537.830 woningen | stijgt met 10 procent boven op de gebruikelijke indexering. Voor eigenaren van een woning betekent dit een merkbaar hogere aanslag. Onroerende-zaakbelasting | Dezelfde verhoging van 10 procent geldt voor | 130.940 | 130.940 | 130.940 | 130.940 niet-woningen, eigenaar | eigenaren van bedrijfspanden en andere niet- woningen. Ondernemers en instellingen betalen daardoor meer. Onroerende-zaakbelasting | Ook het gebruikersdeel van de | 98.140 | 98.140 | 98.140 | 98.140 niet-woningen, gebruiker | onroerendezaakbelasting op niet-woningen stijgt met 10 procent. Samen met de twee vorige maatregelen levert de verhoging € 766.910 per jaar op.

Nota kostenverhaal | Wij dekken een deel van de kosten voor | 83.670 | 83.670 | 83.670 | 83.670 inzetten | verduurzaming van maatschappelijk vastgoed uit het saldo van de nota kostenverhaal, gespreid over vier jaar. Daardoor valt begrotingsruimte vrij. Het gevolg is dat deze middelen niet extra kunnen worden ingezet om de verduurzamingsopgave te versnellen, en de precieze voorwaarden voor inzet worden nog getoetst. Toeristenbelasting | De toeristenbelasting gaat opnieuw omhoog | 80.000 | 80.000 | 80.000 | 80.000 verhogen | boven op de jaarlijkse indexering, aangevuld met een extra toerekening van kosten. Ondernemers moeten die verhoging doorberekenen aan hun gasten, kort nadat in 2025 al een forse verhoging met hen is afgesproken. Budget noodlijdende | Wij schrappen de post waaruit wij evenementen | 55.000 | 55.000 | 55.000 | 55.000 evenementen schrappen | eenmalig konden helpen die hun financiering niet rondkrijgen. Alleen de vaste subsidie blijft over. Evenementen die op die extra steun leunden, zullen naar verwachting verdwijnen, wat de sociale samenhang raakt. Parkeertarief verhogen | Het uurtarief voor parkeren gaat van € 0,90 naar | 25.000 | 25.000 | 25.000 | 25.000 € 1,00. De opbrengst is een voorzichtige inschatting op basis van eerdere bezuinigingsvoorstellen.

Er is een risico dat bezoekers uitwijken naar andere centra, en ondernemers en bewoners zullen hier weerstand tegen hebben. Buitenreclame via | Wij laten de exploitatie van reclame aan | 25.000 | 25.000 | 25.000 | 25.000 concessie | lichtmasten over aan een commerciële partij en ontvangen daarvoor exploitatierechten. De gemeente houdt daarbij ruimte voor eigen communicatie en promotie. De gebruiker betaalt, en voor inwoners verandert er weinig. Budget | Wij stoppen met het aanjagen en extra | 21.000 | 21.000 | 21.000 | 21.000 jongerenevenementen | financieren van evenementen voor jongeren. schrappen | Ondanks promotieactiviteiten blijkt er te weinig animo voor deze evenementen te zijn. Tweede uur gratis | Het tweede uur parkeren is niet langer gratis. | 20.000 | 20.000 | 20.000 | 20.000 parkeren afschaffen | Ook hier geldt dat de raming voorzichtig is en dat uitwijkgedrag naar andere centra een reëel risico vormt. Leges per gelegaliseerde | Wij heffen leges per gelegaliseerde | 6.000 | 6.000 | 6.000 | 6.000 handtekening | handtekening in plaats van per document. Bij stukken met meerdere handtekeningen, zoals een garantstelling, betaalt de aanvrager daardoor meer. De juridische gevolgen zijn beperkt. Subtotaal | 1.082.580 | 1.082.580 | 1.082.580 | 1.082.580 16 Tabel 9. Inkomstenverhogende maatregelen.

6.3 Personele maatregelen Wij stellen één samengestelde personele ombuiging voor. Wij presenteren die bewust niet als losse maatregelen, omdat dat herleidbaar zou kunnen zijn tot individuele functies en medewerkers. Wat wij u voorleggen is de omvang van de opgave voor de organisatie. Maatregel | Wat verandert er | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Structurele | De organisatie voert een structurele personele | 283.604 | 290.648 | 290.648 | 290.648 personele ombuiging | ombuiging door van € 283.604 in 2027, oplopend organisatie | naar € 290.648 vanaf 2028. Wij verwachten dit op te vangen door werk anders te organiseren en scherper te prioriteren, in samenhang met de temporisering van ambities uit paragraaf 5.5. Op onderdelen betekent het wel dat werk langer kan duren of dat expertise anders wordt belegd; zie paragraaf 5.7. Tabel 10. Personele maatregelen. 6.4 Inhoudelijke maatregelen Dit zijn de maatregelen waarbij wij daadwerkelijk iets anders gaan doen, minder gaan doen of ermee stoppen. Wij hebben ze gegroepeerd naar het terrein waarop zij spelen, zodat u kunt zien waar de gevolgen zich concentreren.

Jeugd en Wmo Maatregel | Wat verandert er | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Heronderzoek | Wij beoordelen lopende indicaties opnieuw op | 101.463 | 302.925 | 402.925 | 402.925 langlopende en | noodzaak en passendheid, waarbij het gaat om complexe indicaties | indicaties die langer dan twaalf maanden lopen, om logeerzorg, persoonsgebonden budgetten, dagbesteding en complexe dossiers. Ondersteuning die niet meer aansluit bij de hulpvraag wordt zo tijdig bijgesteld. Dit sluit aan bij de Hervormingsagenda Jeugd, maar inwoners zullen de herbeoordeling als een strengere toets ervaren. Aanvragen centraal | Aanvragen voor bepaalde producten toetsen wij | 28.085 | 106.170 | 156.170 | 156.170 toetsen | voortaan centraal, door een kwaliteitsmedewerker, jurist of gedragswetenschapper. Daarmee zetten wij de Jeugdwet uitsluitend in voor hulpvragen die daadwerkelijk onder de wettelijke jeugdhulpplicht vallen. Voor inwoners betekent dit een zorgvuldiger, maar ook striktere beoordeling. Gezamenlijke | Wij rollen de gezamenlijke toegang van het centrum | 7.400 | 89.800 | 164.800 | 164.800 toegang versneld | voor maatschappelijke deelname, het Entreeteam en uitrollen | het Plusteam versneld uit en verbeteren het onderzoek aan de voorkant. Vragen die in de sociale basis kunnen worden opgelost, stromen dan niet langer door naar specialistische hulp.

Inwoners krijgen daardoor eerder een passend antwoord dicht bij huis. Scheidingshulp | Ouders die gaan scheiden of gescheiden zijn en | 30.000 | 30.000 | 30.000 | 30.000 vooraf verplichten | jeugdhulp aanvragen, volgen eerst scheidingshulp. Kinderen ontvangen jeugdhulp daarmee pas wanneer onopgeloste scheidingsproblematiek niet langer de oorzaak van de hulpvraag is. 17 Maatregel | Wat verandert er | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Prijzenboek en | Wij voeren normbedragen in voor veelvoorkomende | 5.000 | 10.000 | 10.000 | 10.000 bouwkundige toets | woningaanpassingen en schakelen vanaf € 10.000 standaard een onafhankelijk bouwkundig adviseur in. Zo weten wij vooraf wat marktconform is en voorkomen wij dat hogere kosten worden gemaakt dan nodig. De inwoner blijft verzekerd van een passende oplossing, mits het prijzenboek regelmatig wordt geactualiseerd. Scootmobielpool | Wij ontwikkelen een gemeentelijke scootmobielpool | – | – | 16.932 | 16.932 als algemene voorziening voor inwoners die slechts af en toe een scootmobiel nodig hebben. Hulpmiddelen worden daardoor efficiënter benut en individuele scootmobielen blijven beschikbaar voor wie er structureel van afhankelijk is. De verschuiving van individuele naar collectieve voorzieningen vraagt wel heldere communicatie richting inwoners.

Subtotaal | 171.948 | 538.895 | 780.827 | 780.827 Sociale basis, cultuur en verenigingen Maatregel | Wat verandert er | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Positief saldo | Op het budget voor de Participatiewet houdt | – | 671.400 | 671.400 | 671.400 Participatiewet structureel | Senzer al meerdere jaren geld over, en dat ramen | structurele overschot ramen wij vanaf 2028 meerjarig. Voor inwoners verandert er niets aan de uitkeringen of de dienstverlening. De saldi kunnen wel van jaar tot jaar schommelen door landelijke bijstellingen; zie paragraaf 5.8. Matchmiddelen | Wij verlagen de eigen bijdrage aan de brede | 100.000 | 100.000 | 100.000 | 100.000 combinatiefuncties | regeling combinatiefuncties met € 100.000. Er verlagen | komen daardoor minder functionarissen in de wijk die sport en cultuur verbinden met andere terreinen, en er vindt minder preventieve inzet plaats in het voorliggend veld. Een deel van de rijksmiddelen die wij voor deze regeling ontvangen kan hierdoor niet worden ingezet en moet worden teruggestort. De hoogte van die rijksuitkering was ten tijde van de uitvraag nog niet bekend en werd in augustus 2026 verwacht. Effectuering | Het proces om tot een subsidieregeling te | – | – | 75.000 | 75.000 subsidieregeling voor | komen moet nog worden doorlopen.

Met deze professionele | regeling kan de subsidieverlening worden welzijnsorganisaties | getoetst en kan een bestuurlijke afweging worden gemaakt. Het besluit hierover wordt op een later moment genomen. Naar verwachting kan hiermee een ombuiging van € 75.000 worden gerealiseerd. Op langere termijn kan het wegvallen van activiteiten de sociale basis verzwakken en de vraag naar formele ondersteuning vergroten. Preventiemiddelen | Wij ramen de preventiemiddelen uit de regeling | 44.001 | 44.001 | 44.001 | 44.001 Gezond in de Stad | Gezond in de Stad structureel af. Zonder deze verlagen | middelen resteren er, naast de subsidieaccounts en het budget voor preventief jeugdbeleid, geen structurele preventiemiddelen meer. Op korte termijn kunnen activiteiten mogelijk uit een tijdelijke rijksregeling worden betaald, maar die zekerheid is er nog niet. 18 Maatregel | Wat verandert er | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Subsidie Stichting De | De subsidie aan Stichting De Wiele, die | – | 70.000 | 70.000 | 70.000 Wiele verlagen | cursussen en ateliers biedt op het gebied van beeldende kunst, dans, keramiek en aanverwante disciplines, gaat vanaf 2028 structureel omlaag. Dat kan leiden tot een soberder aanbod, hogere cursusprijzen of minder toegankelijkheid. Op termijn biedt samenwerking met verwante instellingen kansen om overhead te beperken en het aanbod grotendeels overeind te houden.

Subsidieplafond | Voor de vierjaarlijkse subsidies aan ongeveer | – | – | 50.000 | 50.000 vrijwilligersorganisaties | 150 vrijwilligersorganisaties voeren wij een plafond in. Het gaat om sportverenigingen, wijkverenigingen, harmonieën, koren, gildes, ouderenbonden en vergelijkbare organisaties, die nu samen € 740.380 per jaar ontvangen. Subsidie Volksuniversiteit | De subsidie aan de Volksuniversiteit Geldrop, | – | 19.500 | 19.500 | 19.500 Geldrop verlagen | die cursussen, workshops en lezingen voor volwassenen organiseert, gaat vanaf 2028 structureel omlaag. Dat kan leiden tot minder aanbod, hogere deelnemersbijdragen of het wegvallen van activiteiten. Sportgala eens per twee | Wij organiseren het Sportgala vanaf 2028 nog | – | 12.500 | – | 12.500 jaar | eens in de twee jaar in plaats van jaarlijks. De waardering voor sportprestaties blijft daarmee bestaan, maar krijgt minder vaak een podium. De maatregel levert daardoor alleen in de tussenliggende jaren een voordeel op. Huur | De huur voor buitensportaccommodaties | – | 10.003 | 10.990 | 10.990 buitensportaccommodaties | beweegt vanaf 2028 richting een verhogen | kostprijsdekkend niveau. Voor verenigingen betekent dit hogere lasten, die zij mogelijk doorberekenen in hun contributie. De stap is bewust beperkt gehouden.

Pilot Het Bewegend Kind | Wij beëindigen de pilot op kinderopvanglocaties | 9.200 | 9.200 | 9.200 | 9.200 beëindigen | en basisscholen en stoppen de bijbehorende licentie. De belangstelling voor het programma bleef beperkt, maar met het stoppen vervalt wel een bewezen werkwijze die bijdraagt aan dagelijks bewegen. Op langere termijn neemt de preventieve inzet op gezond opgroeien daardoor af. Subsidie ZorgOppas | Wij stoppen de subsidie aan ZorgOppas, dat | 5.000 | 5.000 | 5.000 | 5.000 stopzetten | respijtzorg biedt aan ouders van kinderen met een ondersteuningsvraag. Op dit moment maken vier ouders van dit aanbod gebruik; zij kunnen bij overbelasting een beroep doen op het centrum voor maatschappelijke deelname. Subtotaal | 158.201 | 941.604 | 1.055.091 | 1.067.591 Duurzaamheid, centrum en vastgoed Maatregel | Wat verandert er | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Complexe | Wij zien af van complexere | 30.000 | 45.000 | 45.000 | 45.000 monitoringtools laten | monitoringinstrumenten zoals een digital twin of vervallen | een volgsysteem op adresniveau. Daardoor kunnen wij de inzet van duurzaamheidsactiviteiten minder nauwkeurig afwegen en onderbouwen. De uitvoering zelf gaat gewoon door.

19 Maatregel | Wat verandert er | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Werkbudget centrum | Het jaarlijkse werkbudget van € 60.000 voor kleine | 30.000 | 30.000 | 30.000 | 30.000 Geldrop halveren | initiatieven in het centrum van Geldrop halveren wij. Daarmee is er minder ruimte voor acties, promotie en snelle zichtbare ingrepen, vaak samen met externe partners. Het risico is dat de uitvoering van de centrumplannen minder zichtbaar wordt. Stoppen met | Wij stoppen met de E-waste Race, de Textielrace | 25.000 | 25.000 | 25.000 | 25.000 duurzaamheidsprojecten | en het actief benaderen van basisscholen. Een op scholen | deel van de scholen had hier geen behoefte aan, waardoor kosten vaak niet werden gemaakt of weinig effect hadden. Zonder gerichte aanpak op de jongste generatie kan de bereidheid om te verduurzamen op lange termijn wel afnemen. Weeffabriek: foyer, | Wij beperken de aanpassing van de foyer, receptie | 22.100 | 21.844 | 21.590 | 21.340 receptie en entree | en entree van De Weeffabriek tot wat noodzakelijk is, waarbij het verhelpen van de lekkages aan de glazen lichtstraat voorrang krijgt. De overige gewenste aanpassingen stellen wij uit of wegen wij opnieuw af. De Weeffabriek is een visitekaartje voor het centrum, dus dit is zichtbaar voor bezoekers.

Weeffabriek: inrichting | Ook het inrichtingsbudget voor de multifunctionele | 17.290 | 17.091 | 16.891 | 16.690 multifunctionele zaal | zaal beperken wij tot wat functioneel en representatief nodig is. Wij beoordelen daarbij kritisch welke aanpassingen echt noodzakelijk zijn. Dit hangt samen met de aanpassing van de receptie in Hofdael, waar de gevolgen groter zijn. Ondersteuning | De begeleiding van verenigingen van eigenaren bij | 15.000 | 15.000 | 15.000 | 15.000 verenigingen van | het verduurzamen van hun vastgoed versoberen eigenaren versoberen | wij met een kwart. Daardoor verwachten wij dat de verduurzamingsopgave in die complexen vertraagt. Budget verduurzaming | Het budget waarmee wij collega’s ondersteunen bij | 5.000 | 5.000 | 5.000 | 5.000 eigen organisatie | duurzame keuzes, zoals energiemonitoring en versoberen | maatschappelijk verantwoord inkopen, versoberen wij met een kwart. De gemeente heeft een voorbeeldfunctie richting inwoners, bedrijven en verenigingen, dus dit raakt onze geloofwaardigheid. Minder ondersteuning vanuit duurzaamheid vraagt bovendien mogelijk meer inzet vanuit andere taakvelden.

Subtotaal | 144.390 | 158.935 | 158.481 | 158.030 Openbare ruimte en dienstverlening Maatregel | Wat verandert er | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Groot onderhoud | Het geplande groot onderhoud aan de Sluisstraat en | 118.000 | – | – | – Sluisstraat en | de Smuldersstraat vervalt in 2027. Bij het opstellen Smuldersstraat | van het nieuwe beheerplan wegen 2028–2032 wegen schrappen | wij opnieuw af wanneer dit onderhoud alsnog plaatsvindt. Uitstel betekent dat de kwaliteit van deze straten in de tussentijd verder terugloopt. Onderhoudsniveau | Wij verlagen het gemiddelde onderhoudsniveau van | 108.000 | – | – | – wegen in 2027 | de wegen in 2027 eenmalig van niveau B naar C. In verlagen | datzelfde jaar stellen wij het nieuwe beheerplan wegen op, zodat daarna een integrale afweging over de onderhoudsbudgetten mogelijk is. Stoppen met | Wij plaatsen en legen gedurende tien weken per jaar | 104.000 | 104.000 | 104.000 | 104.000 bladkorven | geen bladkorven meer. Het opruimen van blad in de openbare ruimte blijft geregeld via het groenbestek. Inwoners die de korven gebruiken zullen dit merken. 20 Maatregel | Wat verandert er | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Ongediertebestrijding | Wij halen een deel van de bestrijding weg bij de | 30.000 | 30.000 | 30.000 | 30.000 anders organiseren | uitvoeringsorganisatie en zetten een eigen gecertificeerde medewerker in die vooral voorlichting geeft.

Op eigen terrein zijn bewoners voortaan zelf verantwoordelijk voor de bestrijding. Dat vraagt bewustwording bij inwoners en zal in het begin mogelijk tot vragen en weerstand leiden. Bloemrijke | Wij zetten geen aanvullend project op naast de | 12.324 | 12.324 | 12.324 | 12.324 akkerranden niet | lopende provinciale stimuleringsregeling landschap, extra stimuleren | die op dit punt voldoet. Voor de biodiversiteit in het buitengebied verandert er daardoor weinig. Het gaat om het niet uitvoeren van een voorgenomen project, niet om het stoppen van bestaand beheer. Picknicksets zelf | Wij vervaardigen picknicksets voortaan zelf in plaats | 10.000 | 10.000 | 10.000 | 10.000 maken | van ze in te kopen. Dat is duurzamer en circulair, en het resultaat voor inwoners blijft gelijk. Minder | Bij een huwelijk in de villa verstrekken wij nog één | 1.400 | 1.400 | 1.400 | 1.400 parkeerontheffingen | parkeerontheffing in plaats van drie, en de ontheffing bij huwelijken | wordt op regulier briefpapier verstrekt in plaats van op officieel waardepapier. Subtotaal | 383.724 | 157.724 | 157.724 | 157.724 Tabellen 11 tot en met 14. Inhoudelijke maatregelen, gegroepeerd naar terrein.

6.5 Het pakket in één oogopslag Soort maatregel | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Financieel-technisch | 375.000 | 2.606.853 | 1.226.853 | 926.853 Inkomstenverhogend | 1.082.580 | 1.082.580 | 1.082.580 | 1.082.580 Personeel | 283.604 | 290.648 | 290.648 | 290.648 Inhoudelijk | 858.263 | 1.797.158 | 2.152.123 | 2.164.172 Totaal voorgestelde ombuigingen | 2.599.447 | 5.777.239 | 4.752.204 | 4.464.253 Tabel 15. Het voorgestelde pakket per soort maatregel, in euro’s. 21 Wat dit betekent voor het begrotingsbeeld Het resultaat per jaarschijf Na verwerking van dit pakket ziet het begrotingsbeeld er als volgt uit. 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Begrotingssaldo bestaand beleid | 2.107.141 | -2.392.473 | -138.117 | 890.002 Aanpassingen, raadsprogramma en | -4.390.373 | -4.509.818 | -4.616.654 | -4.832.858 nieuw geld Voorgestelde ombuigingen | 2.599.447 | 5.777.239 | 4.752.204 | 4.464.253 Resultaat | 316.215 | -1.125.052 | -2.567 | 521.397 Tabel 16. Begrotingsbeeld na verwerking van het voorgestelde pakket, in euro’s. Met € 316.215 positief in 2027 voldoen wij aan wat u ons in het raadsprogramma hebt gevraagd: presenteer voor 2027 een sluitende begroting. Ook 2030 sluit positief. In 2029 resteert een klein tekort van € 2.567, en in 2028 een groter tekort waarop wij hieronder ingaan.

7.1 Het tekort in 2028 In 2028 resteert, na het inzetten van een deel van het surplus van de algemene reserve, een tekort. In het volgende begrotingsjaar kiezen wij definitief wat wij op voorhand onttrekken aan de algemene reserve om de begroting in dat jaar structureel sluitend te maken. Nu is uitgegaan van 10% van de stand van de algemene reserve na de jaarrekening 2025. Dat is het maximale bedrag dat mag worden ingezet om het structurele saldo aan te vullen bij een minimale solvabiliteit van 20%. Deze onttrekking is volgens de voorwaarden mogelijk. Daarmee wordt een acceptabel deel van de reserve onttrokken en blijft een voldoende reservepositie achter om onze risico’s mee af te dekken. Volgend jaar wordt deze onttrekking opnieuw tegen het licht gehouden. De uitgebreide toelichting op de risico’s en het weerstandsvermogen is zoals gebruikelijk onderdeel van de begroting zelf. 22 23 Wat wij u vragen en hoe het verdergaat Afwegingskader, integrale toets en vervolg 8.1 Een hulpmiddel bij uw afweging Wij hebben de voorstellen ambtelijk laten voorbereiden en laten beoordelen op financiële, inhoudelijke en uitvoeringstechnische aspecten; de bekende onzekerheden en risico’s staan per maatregel in het overzicht in Excel. Uw rol is daarom niet om de technische kwaliteit van ieder voorstel opnieuw te toetsen, maar om de politieke richting te bepalen.

Wij leggen u het pakket daarom als geheel voor. Drie vragen helpen ons het meest verder: voldoet dit scenario aan wat u ervan verwacht, zou de financiële druk naar uw oordeel ergens zwaarder of juist lichter moeten liggen, en zitten er onderdelen in die voor u principieel niet aanvaardbaar zijn? Met antwoorden op die vragen kunnen wij de begroting opstellen. Het gesprek over afzonderlijke maatregelen en over wat daarvoor in de plaats zou komen, voeren wij graag bij de behandeling van de begroting in november, wanneer het volledige beeld voorligt. De vier invalshoeken hieronder hebben wij zelf gebruikt bij het samenstellen van het pakket; zij kunnen u helpen om te beoordelen of het geheel in balans is. Invalshoek Kernvraag Financieel effect Wat betekent het wel of niet kiezen van deze maatregel voor het begrotingsresultaat? Inwoners en samenleving Wat verandert er concreet en wie merkt daar iets van? Worden kwetsbare groepen geraakt, en stapelen de gevolgen zich op bij dezelfde mensen of voorzieningen? Uitvoering en risico’s Wat betekent de keuze voor de uitvoeringskracht van de organisatie? En is er mogelijk sprake van juridische, contractuele of regionale risico’s? Koers en prioriteiten Hoe verhoudt de keuze zich tot onze Visie 2044 en uw raadsprogramma, en wat willen wij juist behouden? Tabel 17. Vier invalshoeken bij de afweging.

8.2 Het pakket als geheel Losse maatregelen kunnen elk verdedigbaar zijn en samen toch een ongewenst effect hebben, en daarom hebben wij het pakket ook als geheel bekeken langs de volgende vragen. ● Stapelen de gevolgen zich op bij één groep, gebied of voorziening, en is de verdeling van de lasten uit te leggen? ● Voorkomen wij schijnbesparingen, waarbij een besparing van nu later of elders tot hogere kosten leidt? ● Bepaalt de rekenbaarheid niet ongemerkt de inhoud? Een maatregel die makkelijk te becijferen is, is daarmee nog niet de beste. ● Blijft er genoeg uitvoeringskracht over, en is de keuze omkeerbaar, of bouwen wij kennis en voorzieningen blijvend af? ● Staat het financiële resultaat in verhouding tot de maatschappelijke gevolgen? Onze eigen conclusie is dat het pakket deze toets doorstaat. De gevolgen zijn per maatregel overzienbaar, maar zij concentreren zich wel zichtbaar op twee terreinen. Het duidelijkst is dat bij duurzaamheid, dat met ongeveer € 334.000 in 2027 een groot deel van het pakket draagt en waar het tempo van de opgave daarmee mogelijk omlaag gaat. Daarnaast raakt het pakket het culturele- en verenigingsaanbod, via de subsidies aan De Wiele en de Volksuniversiteit, het subsidieplafond voor de vrijwilligersorganisaties en het vervallen van enkele evenementenbudgetten.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://geldropmierlo.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/b5127a3e-fe64-4d50-bd7e-8bfc80921861?agendaItemId=49cfd827-91bc-4f79-89d8-84c1b5c04a5a