Jaarstukken 2022 Geldrop-Mierlo.pdf

09. Inzetten op daadkrachtig jongerenwerk dat haar krachten bundelt met overige spelers in de wijk. Jongerenwerk heeft in 2022 veldonderzoek verricht en inspiratiesessies georganiseerd om de behoeften van jongeren op te halen en deze te vertalen naar activiteiten. Er zijn nieuwe activiteiten ontstaan zoals een frisfeest, urban sport- en speldagen, freerunnen, kickboks- en weerbaarheidstraining, een studiecafé, het repaircafé, een muziekstudio, jamsessies, mojodojo (ICT), theater in de klas, dungeons and dragons, DIY-workshops en een bingo. Rondom de activiteiten is nauw samengewerkt met partners zoals scholen, Budovereniging De Hechte Band, de bibliotheek, Vluchtelingenwerk, Stichting Kunstkwartier, Helder Theater, de Weeffabriek, Downtown Promotions en Leef buurtsportcoaches. De nieuwe activiteiten hebben meer jongeren en vooral een nieuwe en jongere groep jongeren aangeboord. Dit draagt bij aan de doelstelling dat jongerenwerk een voorziening en plek is voor alle jongeren in Geldrop-Mierlo. Ook krijgen jongeren in toenemende mate een rol in het bedenken en uitvoeren van de activiteiten. Het laatste kwartaal van 2022 zijn bovenstaande activiteiten vanwege verloop in het team jongerenwerk voortgezet in een afgeslankt programma. Vanwege een lagere inzet is de aandacht verdeeld tussen het draaien van de activiteiten, inzet in de openbare ruimte en preventieve zorg.

Wat hebben we ervoor gedaan? Inwoners zijn beter in staat om mee te doen in een snel veranderende maatschappij. 10. Samen met onderwijs en bedrijfsleven de positie van scholieren, werkenden en werkzoekenden verbeteren. Samen met het onderwijs, het bedrijfsleven en Senzer hebben we ons ingezet om de positie van scholieren, werkenden en werkzoekenden verder te verbeteren. Vanuit de bestaande samenwerking zijn zoveel mogelijk jongeren begeleid naar onderwijs, werk of dagbesteding. Bijzondere aandacht is er voor vso/pro jongeren, die na school direct worden begeleid richting werk. Ook is de Leer&Werk Markt georganiseerd samen met Senzer, UWV, ROC ter AA en het Leerwerkloket Helmond-de Peel. Deze vond plaats op 6 december 2022. We participeren in Geldrop-Mierlo ook in project juiste thuis. Een coalitie van gemeenten, woningcorporaties, zorg- en welzijnsorganisatie en ouderen die werkt aan praktijkoplossingen waarmee ouderen in de regio Eindhoven fijner zelfstandig kunnen wonen.

43

11. Ondersteunen van initiatieven die een leven lang leren voor inwoners mogelijk maakt. In 2022 zijn fysieke en online ouderbijeenkomsten georganiseerd door OuderWijzer met als resultaat dat steeds meer ouders van kinderen in specifieke leeftijdscategorieën met elkaar in verbinding staan en met elkaar in gesprek zijn over de kwetsbaarheid van het ouderschap. Er is uitvoering gegeven aan het plan van aanpak laaggeletterdheid, zie doelstelling 12.

12. Terugdringen van laaggeletterdheid. In samenwerking met de bibliotheek, ROC Ter Aa, LEVgroep en stichting Lezen en Schrijven is uitvoering gegeven aan het plan van aanpak laaggeletterdheid en digitale vaardigheden. Dit plan van aanpak richt zich op de doelstellingen rondom de landelijke richtlijn ‘Tel mee met Taal’. Eind 2022 is in samenwerking met kinderdagverblijf Potje Knor, bibliotheek Dommeldal en basisschool De Vlinder gestart met de uitvoering gezinsaanpak laaggeletterdheid in de Coevering. Tevens heeft er onderzoek plaatsgevonden naar de mogelijkheden tot screening met als doel het vinden van inwoners met Nederlanders als eerste taal (NT1) en het versterken van samenwerkingsbanden op het gebied van signaleren. De uitkomsten en mogelijkheden hiervan zijn gedeeld met het CMD. Samen zijn we ingegaan op de methode die het beste past bij onze werkwijze. In 2023 zal uitvoering gegeven worden aan de screening. Op regionaal niveau hebben we in het kader van de Wet Educatie en Beroepsonderwijs (Web)middelen: - Deelgenomen aan de reguliere overleggen. - Uitvoering gegeven aan het regionaal werkplan. - Een samenwerkingsconvenant opgesteld voor gemeente en stichting lezen en schrijven. - Onderzoek uitgevoerd naar de mogelijkheden tot het implementeren van een passend monitoringssysteem. Vanaf januari 2023 is het monitoren verplicht vanuit de overheid.

Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan het programma zijn verbonden. Zowel de baten als de lasten worden als positieve bedragen weergegeven. Het saldo (afwijking budget 2022) wordt weergegeven als positief als het gerealiseerde bedrag hoger is dan de begroting. Bij de lasten is een positief bedrag dus een nadeel, bij de baten een voordeel. Door afronding kunnen er verschillen ontstaan omdat tellingen uit het financieel systeem komen en daarom soms afwijken. Bedragen x €1.000 Omschrijving

Primaire begroting 2022

Begroting 2022 na wijziging

Realisatie 2022

Afwijking budget 2022

Lasten 0.10 Mutaties reserves programma 7

1.034

246

247

1

0

0

0

0

4.2 Onderwijshuisvesting

1.585

1.042

1.072

30

4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken

2.420

2.555

2.061

-493

6.72 Maatwerkdienstverlening 18-

10.518

12.029

12.601

572

6.82 Geëscaleerde zorg 18-

885

1.036

1.070

34

4.1 Openbaar basisonderwijs

7.1 Volksgezondheid

1.560

1.585

1.551

-34

Totaal Lasten

18.002

18.493

18.603

110

0.10 Mutaties reserves programma 7

685

766

1.117

351

4.2 Onderwijshuisvesting

0

0

16

16

Baten

44

Omschrijving 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken

Primaire begroting 2022

Begroting 2022 na wijziging

Realisatie 2022

Afwijking budget 2022

1.059

1.238

745

-493

6.72 Maatwerkdienstverlening 18-

0

0

163

163

7.1 Volksgezondheid

0

0

8

8

Totaal Baten Saldo (baten -/- lasten)

1.744

2.005

2.050

46

-16.258

-16.488

-16.553

-65

Toelichting De grootste afwijkingen van de begroting op dit programma betreffen: • Taakveld 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken: Middelen in het kader van onderwijsachterstandenbeleid m.b.t. voorschoolse educatie en de coronapandemie die niet zijn uitgegeven in 2022 worden doorgeschoven naar 2023. Dit zorgt voor een verlaging aan de lasten en de batenkant die per saldo budgettair neutraal is. • Taakveld 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken: Voor de periode 2021 – 2025 zijn middelen beschikbaar gesteld vanuit het Rijk voor het Nationaal Programma Onderwijs. Het programma is bedoeld om de achterstanden, welke zijn opgelopen tijdens de coronapandemie, terug te dringen. Het bedrag voor de gehele looptijd is ontvangen in 2022. Dit zorgt voor een afwijking op zowel de lasten als de budget die per saldo budgettair neutraal is. • Taakveld 6.72 Maatwerkdienstverlening 18-: Op 1 januari 2022 is het woonplaatsbeginsel in de Jeugdwet veranderd. Bij jeugdhulp met verblijf is de woonplaats: de gemeente waar de jeugdige onmiddellijk voorafgaande aan zijn verblijf zijn woonadres had in de zin van de Wet basisregistratie personen. Door deze wetswijziging hebben wij verblijfskosten van andere gemeente over moeten overnemen. andere verblijfskosten gingen over naar andere gemeenten. Per saldo echter zijn we er financieel op achteruit gegaan.

• Taakveld 6.72 Maatwerkdienstverlening 18-: Bij de ambulante jeugdzorg/ jeugdzorg ambulant jeugd duren behandelingen langer door wachtlijsten van zorgaanbieders. Hierdoor wordt vaker kortdurende overbruggingszorg ingezet. Door verminderd aanbod van voorliggend veld kan er minder vroegtijdig passende hulp in gezet worden met het risico dat de zorg groter en duurder wordt. • Taakveld 6.72 Maatwerkdienstverlening 18-: Als actie binnen de Taskforce sociaal domein voor ‘zelfstandig leven jeugd’ worden de kosten teruggedrongen door kritisch te kijken naar de indicatiestelling, de duur en de omvang. Door het tijdig afschalen van begeleiding en door zelf inzet van hulp op maat door klantadviseurs aan te bieden. Dit heeft geleid tot een financieel voordeel. • Taakveld 6.72 Maatwerkdienstverlening 18-: Niet alle personeelsgerelateerde budgetten zijn benut. • Taakveld 0.10 Mutaties reserves: Per saldo begroten we een onttrekking van € 100.000,- voor de vennootschapsbelasting (vpb). Deze post staat niet in het goede programma en valt weg tegen het nadeel in programma 11. De Vpb-lasten zijn apart toegelicht. Voor meer detail en uitleg verwijzen we naar het analyse overzicht baten en lasten in het financiële gedeelte van deze jaarstukken.

45

Programma 8. Duurzaamheid, natuur en milieu Portefeuillehouder(s) Wethouder J.A.T.M. van de Laar en Wethouder F.J.M.C. Stravers

Wat wilden we bereiken? Beoogd maatschappelijk effect

Doelstellingen

Geldrop-Mierlo is een aantrekkelijke groene gemeente met een gezond klimaat en een grote aantrekkingskracht.

1. In 2022 is de groene uitstraling van beide kernen zowel in kwaliteit als in kwantiteit toegenomen. 2. Tegengaan van afname van biodiversiteit in onze gemeente.

In Geldrop-Mierlo is de kwaliteit van het leven van dieren, waarbij gekeken wordt naar zowel het fysieke welzijn (diergezondheid) als het geestelijk welzijn (hoe voelen dieren zich), op orde.

3.

Dierenwelzijn bevorderen.

In Geldrop-Mierlo hebben we een duurzame leefomgeving door het terugdringen van (niet afbreekbaar) afval.

4.

Zwerfafval zoveel mogelijk voorkomen.

5.

Het gemeentelijk rioleringsplan

6. Het zo duurzaam mogelijk inzamelen en verwerken van het huishoudelijk afval. De gemeente Geldrop-Mierlo is een duurzame gemeente.

7. De ambitie is om in 2022, 7,4% van de energie in onze gemeente duurzaam op te wekken en de uitstoot van CO2 met 20% te verminderen. 8.

De ambitie is om in 2040 energieneutraal te zijn.

9. De ambitie is om in 2022, 10% van de woningen in Geldrop-Mierlo gasloos te hebben. 10.

Alle nieuwbouwwoningen worden gasloos gebouwd.

11.

Bewustwording creëren bij de lokale samenleving.

Relevante beleidsnota's Naam

Periode

Vastgesteld in de raad

Planning vaststelling nieuw beleidsplan

Gemeentelijk Rioleringsplan

2023-2027

September 2022

2027

Groenbeleidsplan

2014-2024

Februari 2014

2024

Transitievisie Warmte

2021-2024

December 2021

2024

Beleidsvisie Zon en wind

2021-2024

November 2020

2024

Speelruimteplan

2020-2024

Oktober 2019

2024

Nota Dierenwelzijn

2022 e.v.

April 2022

2024

Visie Laadinfrastructuur

2022-2023

December 2021

2023

Afval- en grondstoffenplan

2022-2025

December 2021

2025

46

Wat hebben we ervoor gedaan? Geldrop-Mierlo is een aantrekkelijke groene gemeente met een gezond klimaat en een grote aantrekkingskracht. 01. In 2022 is de groene uitstraling van beide kernen zowel in kwaliteit als in kwantiteit toegenomen. Bij de reguliere groenwerkzaamheden worden in groenstroken steeds meer bloembollen en vaste planten aangebracht, zoals bij de Laan der Vier Heemskinderen en de Mierloseweg, zodat dit bijna jaarrond een hoogwaardig groene uitstraling geeft. Verder is het natuurgebied de Dommelbeemden ingericht als waardevolle groene invulling, tussen de kleine Dommel en de nieuwe woningen bij de Talingstraat (Kasteeltuinen). Verder is er het afgelopen jaar binnen het Stedelijk Gebied Eindhoven (SGE) in het verstedelijkingsakkoord afgesproken dat in het binnenstedelijk gebied voor elke nieuwe woning tenminste 8m² groen moet worden toegevoegd, zodat de centra en wijken groener gaan worden. Dit wordt in 2023 verder uitgewerkt en zorgt op termijn voor een versterking van de groene uitstraling van beide kernen. De tweede fase van de inventarisatie van de speelplekken is uitgevoerd. Dit heeft als input gediend voor de verdere uitwerking van het speelruimteplan. De uitvoering staat gepland voor 2023. De kadernota Bos- en natuurbeheer is in concept gereed gemaakt in 2022. De besluitvorming staat gepland voor het tweede kwartaal van 2023.

Vaststelling van het beleidsplan Klimaatadaptatie is voorzien in het eerste kwartaal van 2023.

02. Tegengaan van de afname van biodiversiteit in onze gemeente. Er is in 2022 hard gewerkt aan de Nota Duurzaamheid, waarin het thema 'Biodiversiteit' een belangrijk aandachtspunt is. Hierin wordt voor biodiversiteit ingezet op een hoger ambitieniveau en wordt om extra capaciteit en middelen gevraagd om actiever in te zetten op het tegengaan van de afname van biodiversiteit in onze gemeente. Belangrijk onderdeel hiervan is een monitoringsprogramma biodiversiteit. Het is echter niet gelukt om in 2022 de nota Duurzaamheid te laten vaststellen. Dit wordt voorzien in het eerste kwartaal van 2023. Verder is er het afgelopen jaar het beheer van het openbaar groen verder geëxtensiveerd. Delen van het plantsoen worden minder intensief gemaaid, waardoor het gras en de wilde bloemen en planten langer blijven staan. Ook is de aanpak van de eikenprocessierups geëvalueerd. Deze evaluatie heeft geleid tot een selectievere bestrijding. Dit verhoogt de biodiversiteit.

Wat hebben we ervoor gedaan? In Geldrop-Mierlo is de kwaliteit van het leven van dieren, waarbij gekeken wordt naar zowel het fysieke welzijn (diergezondheid) als het geestelijke welzijn (hoe voelen dieren zich), op orde. 03. Dierenwelzijn bevorderen. Vanaf 1 januari 2022 nemen we als Geldrop-Mierlo deel in de Stichting Regionale Opvang Zwerfdieren Eindhoven (ROZE), die op een nieuwe locatie in Eindhoven voor onze gemeente de wettelijke taken voor de opvang van zwerfdieren uitvoert. In 2022 heeft de dierenambulance bijna 300 ritten in Geldrop-Mierlo uitgevoerd en zijn bijna 80 dieren opgevangen op de locatie van de Stichting ROZE in Eindhoven. Op 21 april 2022 is de nota Dierenwelzijn vastgesteld. Hierin zijn een vijftal speerpunten opgenomen, waar we als gemeente de komende jaren op inzetten om dierenwelzijn te bevorderen. Deze speerpunten zijn: - communicatie; - biodiversiteit en dierenwelzijn; - het dier en sociaal maatschappelijk welbevinden; - voorkomen van zwerfkatten onder andere door middel van chippen; - evenementen met dieren.

47

Wat hebben we ervoor gedaan? In Geldrop-Mierlo hebben we een duurzame leefomgeving door het terugdringen van (niet afbreekbaar) afval. 04. Zwerfafval zoveel mogelijk voorkomen. Er is ingezet op educatie door leerlingen in de basisschoolleeftijd te betrekken bij het opruimen van het zwerfafval door de Beestenbende. De samenwerking met het IVN is nieuw leven ingeblazen, omdat dit in het slob dreigde te raken. Hiermee worden vrijwilligers ondersteund die in georganiseerd verband zwerfafval opruimen. Het aantal vrijwilligers dat hieraan meedoet is nadien flink toegenomen. Daarnaast is er continu aandacht voor voorkoming en opruimen van zwerfafval door middel van opruimen van bijzet en communicatie naar inwoners.

05. Het gemeentelijk rioleringsplan. Op 23 september heeft de raad het Gemeentelijk Rioleringsplan voor de periode 2023-2027 vastgesteld. Speerpunt in dit plan wordt de aanpak van wateroverlast. De subsidieregeling voor het afkoppelen van regenwater is dit jaar succesvoller dan het jaar er voor. De toegekende subsidiebedragen zijn over het algemeen klein, hetgeen bewijst dat het afkoppelen niet moeilijk of duur hoeft te zijn. De aanpak van de wateroverlast is voortgezet met extra personele ondersteuning. Wij hebben bergingsvoorzieningen aangelegd in de Parallelweg, Wersakker en Vesperstraat. Daarnaast zijn wadi's gegraven in de Akert en Beemdstraat. Enkele van deze projecten werden mede mogelijk gemaakt door een financiële bijdrage (bijna €100.000) van het Waterschap De Dommel. Daarnaast zijn de gebruikelijke inspectie- en reinigingswerkzaamheden uitgevoerd. Ook dit jaar hebben we scherper toezicht gehouden op de uitvoering gezeten en dit leidt zichtbaar tot een beter resultaat. Bij het Groot onderhoud aan de Dwarsstraat is tevens de (gemengde) riolering vervangen door een gescheiden rioolstelsel. Dit werk wordt in 2023 afgerond. Ook bij het onderhoud aan In Hout-West is de riolering in de straat geheel vernieuwd. Daarnaast is 1.200 meter riolering gerenoveerd met een zogeheten kousmethode (relining).

06. Het zo duurzaam mogelijk inzamelen en verwerken van het huishoudelijk afval. Binnen Cure is gewerkt aan de ombouw van de inzamelvoertuigen naar elektrische voertuigen waardoor de emissies flink gereduceerd worden. Dit is een operatie die over een paar jaren is uitgesmeerd. Ook bij het verwerken van met name het GFT-afval wordt rekening gehouden dat dit op een duurzame wijze gebeurd door dit afval eerst te vergisten en het vrijkomende CO2 op te vangen en vervolgens het residu te composteren. Vanaf 28 februari is de inzamelfrequentie van het restafval verlaagd van één keer per twee weken naar één keer per vier weken. Doel hiervan was dat er in 2023 minder dan 100 kilogram per inwoner aan restafval ingezameld zou worden. Dit doel is al eind 2022 bereikt. Ook zijn er voorbereidende werkzaamheden verricht aan de proef met de inzet van een mobiele milieustraat in 2023 en aan de inzameling van GFE (‘keukenafval’) bij de hoogbouw in 2023. Het complex Hofdael is daarmee al in 2022 als eerste pilot begonnen. De bewoners zijn tevreden over de wijze waarop het keukenafval nu wordt ingezameld. Bij inzet op grotere schaal kan dit een verdere reductie van het restafval opleveren, omdat dit restafval nog steeds voor een groot gedeelte uit keukenafval bestaat.

48

Wat hebben we ervoor gedaan? De gemeente Geldrop-Mierlo is een duurzame gemeente. 07. De ambitie is om in 2022, 7,4% van de energie in onze gemeente duurzaam op te wekken en de uitstoot van CO2 met 20% te verminderen. Deze ambities monitoren wij via de landelijke klimaatmonitor. De meest actuele cijfers van de monitor zijn echter van 2020/2021. We hebben dus geen cijfers over 2022. Het percentage bekende hernieuwbare elektriciteit stond in 2018 voor Geldrop-Mierlo op 4,1%. In 2020 staat dit voor Geldrop-Mierlo op 5,9%. In de afgelopen periode is het opwekken van duurzame energie op verschillende manieren gestimuleerd: via de Groene zone, de stimuleringslening duurzaamheid en via het Energiehuis Slim wonen. In 2021 had 27% van de woningen zonnepanelen. In 2018 was dit nog maar 11%. Daarnaast is het postcoderoosproject op sporthal de Coevering recent in gebruik genomen en zijn er plannen voor twee zonneparken. De CO2 uitstoot in 2018 was 226 kiloton. In 2021 was deze 200 kiloton. Dit betekent een vermindering van meer dan 11%.

08. De ambitie is om in 2040 energieneutraal te zijn. Om energieneutraal te worden is een energiebesparing van circa 30% ten opzichte van 2018 nodig en moeten wij circa 830 TJ duurzaam opwekken (zon op alle geschikte daken, 140 ha zonnevelden en vier windmolens). Daarnaast mogen we geen aardgas of andere niet duurzame brandstoffen (benzine, diesel) meer gebruiken. Dit lijkt op ons eigen grondgebied met de huidige technieken en met de huidige middelen zeer moeilijk haalbaar voor 2040. Dat wil niet zeggen dat we niet gaan proberen zoveel mogelijk resultaat te bereiken. In 2022 zijn onder meer twee initiatieven voor zonneparken verder richting realisatie gekomen, is een succesvolle subsidieregeling voor kleine energiebesparende maatregelen uitgerold, zijn er nieuwe laadpalen geplaatst en zijn de diensten van het Energiehuis Slim Wonen verder uitgebreid. In het jaarverslag duurzaamheid 2022 staat een uitgebreidere toelichting.

09. De ambitie is om in 2022, 10% van de woningen in Geldrop-Mierlo gasloos te hebben In 2021 werd 95,6% van de woningen in onze gemeente met aardgas verwarmd. Er zijn in 2021 41 ISDE-subsidies toegekend voor een warmtepomp. Daarnaast is in 2021 de Transitie Visie Warmte vastgesteld. In de 2022 is begonnen met het traject voor het opstellen van buurtplannen voor de wijken de Kerkakkers en de Coevering. Hiermee zijn de eerste stappen gezet om te komen tot een aardgasvrije gemeente.

10. Alle nieuwbouwwoningen worden gasloos gebouwd. In de wetgeving is het sinds 1 juli 2018 niet meer mogelijk om een nieuwe woning met gasaansluiting te realiseren.

11. Bewustwording creëren bij de lokale samenleving. In 2022 hebben we huurders en vve's per brief geïnformeerd over de subsidies voor kleine energiebesparende maatregelen. Dit heeft bewustwording sterk verhoogd. De subsidies zijn goed benut. Ook is het Platform Duurzaam nog steeds actief en zijn er twee buurtteams die hun buren betrekken bij verduurzaming. Daarnaast hebben we sinds april 2021 weer een actief energieloket: Energiehuis Slim Wonen. Hierbij zijn meerdere vrijwilligers uit onze gemeente aangesloten. Ze hebben wekelijks een inloopspreekuur, leggen huisbezoeken af, doen warmtebeeldscans en organiseerden in 2022 meerdere succesvolle informatieavonden. We publiceren daarnaast consequent over duurzaamheid in Middenstandsbelangen, social media en op onze website.

49

Bijdrage verbonden partijen aan dit programma Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant (ODZOB) De ODZOB voerde voor ons de taken uit die tot het basistakenpakket behoren. Dit waren het beoordelen van de meldingen activiteitenbesluit die tot dit basistakenpakket behoren en het beoordelen van en adviseren over de Wabo vergunningen voor het onderdeel milieu. Daarnaast voerde de ODZOB verschillende verzoektaken voor ons uit. De belangrijkste verzoektaken waren het beoordelen van akoestische rapporten, het uitvoeren van akoestische onderzoeken, het opstellen van de regionale rapportage luchtkwaliteit en de begeleiding van de sanering wegverkeerslawaai.

Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan het programma zijn verbonden. Zowel de baten als de lasten worden als positieve bedragen weergegeven. Het saldo (afwijking budget 2022) wordt weergegeven als positief als het gerealiseerde bedrag hoger is dan de begroting. Bij de lasten is een positief bedrag dus een nadeel, bij de baten een voordeel. Door afronding kunnen er verschillen ontstaan omdat tellingen uit het financieel systeem komen en daarom soms afwijken. Bedragen x €1.000 Omschrijving

Primaire begroting 2022

Begroting 2022 na wijziging

Realisatie 2022

Afwijking budget 2022

Lasten 0.10 Mutaties reserves programma 8

0

273

273

0

5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie

2.954

3.159

3.219

61

7.2 Riolering

2.463

2.402

2.342

-60

7.3 Afval

4.347

4.347

4.988

641

7.4 Milieubeheer

663

1.616

976

-640

Totaal Lasten

10.427

11.798

11.799

1

0.10 Mutaties reserves programma 8

24

22

5

-16

5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie

54

54

99

45

7.2 Riolering

4.224

4.224

4.187

-38

7.3 Afval

5.550

5.550

5.857

307

Baten

7.4 Milieubeheer

29

905

255

-650

Totaal Baten

9.880

10.754

10.403

-352

Saldo (baten -/- lasten)

-547

-1.044

-1.397

-353

Toelichting De grootste afwijkingen van de begroting op dit programma betreffen: • Taakveld 7.3 Afval: Bij PMD-afval is het aantal uren met ca. 10% t.o.v. de begroting 2022 verhoogd. De aanpassing van frequenties restafval leidt tot meer PMD-afval (stijging 6,0% t.o.v. begroting 2020). Daarnaast wordt er meer PMD-afval aangeboden wat leidt tot verhoging van inzameluren. Door stijging van de manuren stijgen ook de indirecte kosten. Daartegenover staat dat de baten de begroting fors hebben overschreden door hogere tarieven. • Taakveld 7.3 Afval: De overige kosten voor afval zijn gestegen door een aantal specifieke projecten die beperkt begroot waren, zoals het labelen minicontainers restafval i.v.m. frequentiewijziging, sorteerproeven en een GFT-proef. • Taakveld 7.3 Afval: In de begroting 2022 is rekening gehouden met een papierprijs van € 75,-/ton. De gemiddelde papierprijs over 2022 was € 144,-/ton. Dit leidt tot een positief resultaat op het papier.

50

• •

•

Taakveld 7.3 Afval: Doordat er minder ledigingen zijn gedaan, zijn ook de opbrengsten vanuit de afvalstoffenheffing lager geweest dan begroot. Taakveld 7.4 Milieubeheer: We ontvingen van het Rijk een specifieke uitkering Regeling Reductie Energiegebruik Woningen (RREW)) om huurders en eigenaar-bewoners te stimuleren energie te besparen in hun woning. Met deze uitkering hebben we een subsidieregeling kleine energiebesparende maatregelen opgezet voor huurders en vve's en hebben we woningeigenaren energieadviezen aangeboden. De baten en lasten waren niet begroot. Deze afwijking is daarom budgettair neutraal. Taakveld 7.4 Milieubeheer: We ontvingen van het Rijk een specifieke uitkering (aanpak energiearmoede) om huishoudens die kampen met energiearmoede te ondersteunen met energiebesparende maatregelen. We ontvingen deze middelen voor de periode 2022-2024. De feitelijke kosten komen pas in 2023/2024 en worden dan ten laste van deze specifieke uitkering geboekt.

Voor meer detail en uitleg verwijzen we naar het analyse overzicht baten en lasten in het financiële gedeelte van deze jaarstukken.

51

Programma 9. Bereikbaarheid en verkeer Portefeuillehouder(s) Wethouder J.A.T.M. van de Laar

Wat wilden we bereiken? Beoogd maatschappelijk effect

Doelstellingen

De gemeente is goed en veilig bereikbaar voor onze inwoners.

1. Aanpakken van lokale bereikbaarheids-knelpunten. 2. Optimalisatie van parkeren voor alle doelgroepen en locaties. 3. Op niveau houden van de kwaliteit van de staat van de openbare wegen.

Er is een goede doorstroming van het verkeer 4. Optimaal participeren in en benutten van de regionale en intergemeentelijke in de regio. samenwerking op het gebied van bereikbaarheid.

Relevante beleidsnota's

Naam

Vastgesteld in de raad

Periode

Planning vaststelling nieuw beleidsplan

Woonvisie Geldrop-Mierlo

2020-2028

Juni 2020

2028

Huisvestingsverordening Geldrop-Mierlo

2020-2023

December 2019

2023

Regionale visie op wonen SGE

2020-2040

Oktober 2019

2040

2022

Februari 2022

2023

Samenwerkingsovereenkomst Regionale Bereikbaarheidsagenda

2018-2030

December 2018

2030

Strategisch beheerplan Onderhoud wegen

2023-2027

Augustus 2022

2027

Strategisch beheerplan Civieltechnische kunstwerken

2022-2026

April 2021

2026

Afsprakenkader Wonen SGE Bouwen aan de toekomst

Wat hebben we ervoor gedaan? De gemeente is goed en veilig bereikbaar voor onze inwoners. 01. Aanpakken van lokale bereikbaarheidsknelpunten. Op de kruispunten Eindhovenseweg/Gijzenrooiseweg en Eindhovenseweg/Hooge Akker werden extra voorsorteervakken aangelegd waarmee twee hardnekkige knelpunten in onze wegenstructuur zijn weggenomen. Bij die gelegenheid zijn tevens de busbanen op de Eindhovenseweg in beide rijrichtingen verlengd zodat de vertragingen voor het openbaar vervoer eveneens aanzienlijk zijn verminderd. Deze werkzaamheden zijn gecombineerd met groot onderhoud aan de wegconstructie en de noodzakelijke vervanging van de verkeersregelinstallaties. Bij het kruispunt Johan Peijnenburgweg/Dommeldalseweg werd een nieuwe verkeersregelinstallatie geplaatst waardoor het verkeer naar en vanuit het centrum makkelijker en veiliger de Dommeldalseweg kan oprijden/oversteken. In Luchen werd de aanleg van de Vlinderlaan afgerond zodat deze nieuwbouwwijk een meer directe aansluiting heeft met de Geldropseweg.

52

De reconstructie van de weg Bekelaar is in 2022 opgepakt en zal in 2023 ten uitvoer komen. Middels deze maatregel wordt de verkeersveiligheid structureel aangepakt waarbij de ontwerpsnelheid van het gemotoriseerd verkeer wordt verlaagd en oversteekbaarheid bij het kruispunt met de Goorsedijk wordt verbeterd.

02. Optimalisatie parkeren van voor alle doelgroepen en locaties. De benodigde vergunningentraject ten behoeve van de vergroting van het parkeerterrein bij het Weverijmuseum werd afgerond zodat realisatie in 2023 kan plaatsvinden. De voorbereidingen voor het parkeerterrein Kasteelpark zijn in 2022 opgestart, uitvoering zal plaatsvinden in 2023. Deze ontwikkelingen dragen bij aan de doelstelling om het kort parkeren door centrumbezoekers zoveel mogelijk in de directie nabijheid van de voorzieningen te faciliteren zodat een bezoek aan het centrum zo laagmogelijk blijft. Het lang parkeren zal daarentegen aan de randen van het centrum gefaciliteerd worden. Met het oog op de gemeentelijke woningbouwopgave werd de Parkeervisie 2022 Geldrop-Mierlo en de Nota Parkeernormen Geldrop-Mierlo vastgesteld. Bij iedere herinrichting van een parkeerterrein wordt rekening gehouden met plekken voor mindervaliden.

03. Op niveau houden van de kwaliteit van de staat van de openbare wegen. Er zijn door het jaar heen op een groot aantal locaties onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd aan de wegverhardingen. Dit betrof veelal kleine werkzaamheden. Er uit springen onder andere Laan der Vier Heemskinderen, het Industriepark en het rolstoelpad in Geldrop. Na een lange voorbereiding hebben we de verharding van de spoorwegovergang Emopad kunnen renoveren. Daarnaast is op enkele wegen groot onderhoud uitgevoerd. In het voorjaar is de straat Hout-West opgeknapt en tevens voorzien van een betere riolering en straatafwatering. In het najaar is gestart met het groot onderhoud van de Dwarsstraat. Hierbij is ook de riolering vervangen. Dit werk wordt in 2023 afgerond. De Eindhovenseweg is gereconstrueerd, tussen de gemeentegrens en het kruispunt met de Gijzenrooijseweg waarbij de aanwezige busbaan is verbeterd. In het buitengebied van Mierlo is het Voortje gereconstrueerd. Op 16 augustus 2022 heeft de raad het Beheerplan Wegen voor de periode 2023-2027 vastgesteld. Ook aan de civiele kunstwerken (bruggetjes etc.) hebben we onderhoud uitgevoerd. In het algemeen betrof dit kleine reparaties en schilderwerk. Wij hebben het dek van 3 bruggen aan de Peregrijn vervangen. Bij de basisschool ‘De Bron’ in de Coevering is een nieuw geluidwerend scherm geplaatst.

Wat hebben we ervoor gedaan? Er is een goede doorstroming van het verkeer in de regio. 04. Optimaal participeren in en benutten van de regionale en intergemeentelijke samenwerking op het gebied van bereikbaarheid. Op grondgebied van de gemeente Eindhoven werd als onderdeel van de regionale bundelroute het kruispunt Insulindelaan/J.F. Kennedylaan uitgebreid met extra rijstroken, waarmee de bereikbaarheid van het oostelijk deel van de regio enigszins werd verbeterd. In 2022 heeft Rijkswaterstaat als gevolg van de landelijke stikstofproblematiek de planuitwerking voor de verbreding van de A67 voor onbepaalde tijd 'on hold' gezet. Dit betekent dat de vaststelling van het beoogde ontwerp-tracébesluit niet in 2023 kan plaatsvinden. In regionaal verband werd overeenstemming bereikt over de inhoud en financiering van de 'Korte Termijn maatregelen A2', ter hoogte van de westelijke Randweg Eindhoven.

53

Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan het programma zijn verbonden. Zowel de baten als de lasten worden als positieve bedragen weergegeven. Het saldo (afwijking budget 2022) wordt weergegeven als positief als het gerealiseerde bedrag hoger is dan de begroting. Bij de lasten is een positief bedrag dus een nadeel, bij de baten een voordeel. Door afronding kunnen er verschillen ontstaan omdat tellingen uit het financieel systeem komen en daarom soms afwijken. Bedragen x €1.000 Omschrijving

Primaire begroting 2022

Begroting 2022 na wijziging

Realisatie 2022

Afwijking budget 2022

Lasten 0.10 Mutaties reserves programma 9

0

0

0

0

0.63 Parkeerbelasting

12

12

8

-4

2.1 Verkeer en vervoer

4.250

4.019

3.664

-355

2.2 Parkeren

197

192

233

41

Totaal Lasten

4.458

4.223

3.905

-318

0.10 Mutaties reserves programma 9

199

231

225

-5

0.63 Parkeerbelasting

423

373

318

-54

2.1 Verkeer en vervoer

106

106

185

79

Totaal Baten

728

709

728

19

-3.730

-3.513

-3.176

337

Baten

Saldo (baten -/- lasten)

Toelichting De grootste afwijking van de begroting op dit programma betreft: • Taakveld 2.1 Verkeer en vervoer: Door de aanpassing van de rekenrente ontstaat er een voordeel op de kapitaallasten. Voor meer details en uitleg verwijzen we naar het analyse overzicht baten en lasten in het financiële gedeelte van deze jaarstukken.

54

Programma 10. Bouwen en wonen Portefeuillehouder(s) Wethouder G.J.A.H. van Gestel

Wat wilden we bereiken? Beoogd maatschappelijk effect

Doelstellingen

De woning past in alle levensfasen bij de behoeften die de bewoner op dat moment heeft.

1. Zowel bij nieuwbouw als herontwikkeling, enkel levensloopbestendige woningen realiseren.

Wijken en woningen bestaan uit een goede balans, voor een gezonde en duurzame leefomgeving. Er is geen verloedering of overlast.

2. Woningdifferentiatie dient in alle wijken voldoende aanwezig te zijn. 3. Verduurzaming van de woningvoorraad. 4. Wijken zijn vrij van probleemlocaties die zorgen voor sociale of fysieke verslechtering van de wijk. 5. Wijken en de woningen in het bijzonder mogen niet teveel verouderen, maar moeten op alle vlakken toekomstbestendig zijn. 6. Implementeren van de hoofddoelen van de nieuwe Omgevingswet in de gemeente.

Relevante beleidsnota's Naam

Periode

Vastgesteld in de raad

Planning vaststelling nieuw beleidsplan

Woonvisie Geldrop-Mierlo

2020-2028

Juni 2020

2028

Verordening Starterslening

2020 e.v.

Juni 2020

N.v.t.

Huisvestingsverordening Geldrop-Mierlo

2020-2023

December 2019

2023

Regionale visie op Wonen SGE

2020-2040

Oktober 2019

2040

Afsprakenkader Wonen SGE 2022; Bouwen aan de toekomst

2022 e.v.

Februari 2022

N.v.t.

Doelgroepenverordening

2022 e.v.

December 2022

N.v.t.

Wat hebben we ervoor gedaan? De woning past in alle levensfasen bij de behoeften die de bewoner op dat moment heeft. 01. Zowel bij nieuwbouw als herontwikkeling enkel levensloopbestendige woningen realiseren. De eisen die zijn gesteld aan een levensloopbestendige woning staan concreet beschreven in de woonvisie. We adviseerden in projecten om levensloopbestendig te bouwen. In principe bij elk project, tenzij echt niet mogelijk. In 2022 zijn we gestart met een woningbouwmonitor waardoor het inzichtelijk is in welke projecten levensloopbestendige woningen worden gerealiseerd. Hierdoor zorgen we ervoor dat onze woningvoorraad beter aansluit bij de behoefte in onze samenleving.

55

Wat hebben we ervoor gedaan? Wijken en woningen bestaan uit een goede balans, voor een gezonde en duurzame leefomgeving. Er is geen verloedering of overlast. 02. Woningdifferentiatie dient in alle wijken voldoende aanwezig te zijn. De gemeente Geldrop-Mierlo heeft de ambitie om een aantrekkelijke woongemeente te zijn en daar hoort de opgave bij om een groot deel van de woningen te ontwikkelen in de categorie betaalbaar. We hebben stappen gezet om de plannen in het centrum conform de voorwaarden van de regeling woningbouw impuls (WBI) te realiseren. Doordat wij in 2022 de doelgroepenverordening hebben vastgesteld, hebben we een instrument om beter te kunnen sturen op onder andere voldoende differentiatie in de wijken wat betreft doelgroepen, prijsklassen en woningtypen. In 2021 hebben de SGE-gemeenten en de dertien corporaties onderzoek gedaan naar de woonbehoefte in onze subregio. Inmiddels heeft het Rijk in 2022 een Nationale Bouw- en Woonagenda gepubliceerd. Deze vormt de opmaat voor meer sturing op de woningmarkt vanuit de (rijks)overheid. De agenda heeft in 2022 geleid tot Nationale Prestatieafspraken. De voorbereiding ten aanzien van de regionale Woondeals en daarbij behorende afspraken zijn gemaakt. In deze afspraken staan concrete ambities voor betaalbaarheid, leefbaarheid, wonen en zorg etc.

Op het vlak van betaalbaarheid moeten gemeenten streven naar tweederde betaalbare woningen, waarvan 30% sociale huur. De gemeente moet deze afspraken vertalen in het gemeentelijke beleid en in samenwerking met de corporaties in de prestatieafspraken.

03. Verduurzaming van de woningvoorraad. Om de woningvoorraad te verduurzamen zijn er leningen en subsidies beschikbaar gesteld. Tevens zijn inwoners geïnformeerd en ondersteund bij en over het verduurzamen van de woning. Onder andere is het volgende hiertoe ondernomen: 1. RREW-Subsidie verlengd. Subsidie waarmee mensen in een huurwoning energiebesparende producten konden kopen. In totaal werden 2.835 waardebonnen te waarde van € 70,- per bon verzilverd. 2. Subsidieregeling voor vve's. Omdat we ook vve’s willen helpen met verduurzamen, stelde Geldrop-Mierlo in 2022 geld beschikbaar voor energiebesparende maatregelen in de gemeenschappelijke ruimtes van deze gebouwen. 3. Stimuleringsregeling Duurzaamheid. In 2022 zijn er 47 leningen verstrekt. Leningen werden vooral besteed aan aanschaf van zonnepalen, daarnaast aan isolatie. 4. Project 'verminderen Energielasten'. Project in 2022 opgezet in samenwerking met het EnergieHuis Slim Wonen en de klussendienst van de LEVgroep. Vrijwilligers van de lokale organisaties gaan bij mensen thuis om energiebesparingstips te geven en kleine energiebesparende maatregelen aan te brengen zoals tochtstrips en radiatorfolie. 5. Themabijeenkomsten EnergieHuis Slim Wonen. Er zijn drie informatieavonden georganiseerd waarin uitleg werd gegeven over energiezuinig wonen.

Tevens hebben we met de woningcorporaties afspraken gemaakt en vastgelegd in de prestatieafspraken over hoe we de komende jaren de verduurzaming van huurwoningen kunnen versnellen. Zo is onder meer afgesproken dat de corporaties uiterlijk eind 2028 geen woningen meer hebben met label ‘F’ of ‘G’ (tenzij ze gesloopt gaan worden).

04. Wijken zijn vrij van probleemlocaties die zorgen voor sociale of fysieke verslechtering van de wijk. In 2022 is voor de Coevering in samenwerking met Woonbedrijf een programmatische aanpak gemaakt ten aanzien van de Coevering. Hiervoor is in 2022 tevens budget beschikbaar gesteld. Door de toekenning van de subsidie ten aanzien van de woningbouwimpuls zijn we gestart met plannen voor het bouwen van 800 woningen en hebben we voorbereidingen getroffen om fysieke knelpunten in de wijken aan te pakken. In samenwerking met de woningcorporaties hebben we huurwoningen verbeterd.

56

05. Wijken en de woningen in het bijzonder mogen niet teveel verouderen, maar moeten op alle vlakken toekomstbestendig zijn. In 2022 is bijzondere aandacht geweest voor de wijken en de woningen die niet teveel moeten verouderen en op alle vlakken toekomstbestendig zijn. Zie hiervoor de voorgaande doelstellingen, in het bijzonder doelstelling 1 en 3. Mensen kunnen steeds langer zelfstandig blijven wonen, ook met een zorgbehoefte. De kwaliteit van de woning en woonomgeving ondersteunt de zelfstandigheid. Mede hierom is ook in de prestatieafspraken opgenomen dat nieuwbouw in principe levensloopbestendig en toegankelijk is.

06. Implementeren van de hoofddoelen van de nieuwe Omgevingswet in de gemeente. De inwerkingtreding van de Omgevingswet is uitgesteld naar 1 januari 2024. Dit betekent dat tot die tijd het nodige dient te gebeuren om klaar te zijn voor de taakstelling als gevolg van deze wet. Twee belangrijke instrumenten in het kader van de Omgevingswet zijn de Omgevingsvisie en het Omgevingsplan. Twee documenten waarbij de kaderstellende bevoegdheid van de gemeenteraad volledig tot zijn recht kan komen. De Omgevingsvisie wordt begin 2023 vastgesteld.

Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan het programma zijn verbonden. Zowel de baten als de lasten worden als positieve bedragen weergegeven. Het saldo (afwijking budget 2022) wordt weergegeven als positief als het gerealiseerde bedrag hoger is dan de begroting. Bij de lasten is een positief bedrag dus een nadeel, bij de baten een voordeel. Door afronding kunnen er verschillen ontstaan omdat tellingen uit het financieel systeem komen en daarom soms afwijken. Bedragen x €1.000 Omschrijving

Primaire begroting 2022

Begroting 2022 na wijziging

Realisatie 2022

Afwijking budget 2022

Lasten 0.10 Mutaties reserves programma 10

0

8.886

8.110

-776

0.3 Beheer overige gebouwen en gronden

500

566

1.579

1.014

3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur

62

62

39

-23

8.1 Ruimte en leefomgeving

594

9.044

1.045

-7.999

17.198

17.121

7.236

-9.884

8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) 8.3 Wonen en bouwen

1.228

1.261

1.517

255

Totaal Lasten

19.583

36.941

19.527

-17.413

0.10 Mutaties reserves programma 10

0

6.072

6.701

629

0.3 Beheer overige gebouwen en gronden

411

1.962

2.026

64

8.1 Ruimte en leefomgeving

161

9.455

270

-9.185

19.145

19.160

1.786

-17.374

Baten

8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) 8.3 Wonen en bouwen

913

663

454

-209

Totaal Baten

20.630

37.312

11.237

-26.075

Saldo (baten -/- lasten)

1.047

372

-8.290

-8.662

57

Toelichting De grootste afwijking van de begroting op dit programma betreft: • Taakveld 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden: Door een verbeterde werkwijze die de afgelopen jaren meer gestalte heeft gekregen, betekent echter ook dat er een nieuwe, extra risico is ontstaan. Jaarlijks zal namelijk beoordeeld moeten worden of de geactiveerde plankosten ook gedekt kunnen worden uit de te ontvangen bijdrage hiervoor van de initiatiefnemers. Bij plannen waarvoor dat niet mogelijk is, zal een afboeking van een deel van de geactiveerde plankosten nodig zijn. • Taakveld 8.1 Ruimtelijke ordening: Niet alle personeelsgerelateerde budgetten zijn benut. • Taakveld 8.1 Ruimtelijke ordening: Over de subsidie WBI is rente gerekend. • Taakveld 8.1 Ruimtelijke ordening: Bij de anterieure overeenkomsten zijn salarislasten geactiveerd op investeringen en verhaald worden via plankosten. Dit leidt in de exploitatie tot een nadeel. • Taakveld 8.1 Ruimtelijke ordening: Het nadeel op de grondexploitaties bedraagt totaal € 556.374,-. Voor een uitgebreide toelichting verwijzen we naar de paragraaf Grondbeleid. • Taakveld 8.3 Wonen en bouwen: Door meer inzet van (extern) personeel zijn de personeelsgerelateerde budgetten overschreden.

• Taakveld 8.3 Wonen en bouwen: Het uitblijven van zogenaamde ‘grote bouwplannen’ heeft tot gevolg dat de gegenereerde legesopbrengsten achterblijven ten opzichte van begroot. Deze trend is vanuit gemeentewege niet beïnvloedbaar, deze zullen we wel nauwlettend volgen. • Taakveld 0.10 Mutaties reserves: er zijn verschillende stortingen en onttrekkingen geweest t.b.v. anterieure overeenkomsten den WBI. Voor meer details en uitleg verwijzen we naar het analyse overzicht baten en lasten in het financiële gedeelte van deze jaarstukken.

58

Programma 11. Financiën en belastingen Portefeuillehouder(s) Burgemeester J.C.J. van Bree, Wethouder J.A.T.M. van de Laar en Wethouder F.J.M.C. Stravers

Wat wilden we bereiken? Beoogd maatschappelijk effect

Doelstellingen

De gemeente heeft een meerjarenprogrammabegroting die structureel sluitend is.

1. De realisatie van het Kernakkoord past binnen een financieel sluitend perspectief.

Relevante beleidsnota's Naam

Periode

Vastgesteld in de raad

Planning vaststelling nieuw beleidsplan

Nota Reserves en voorzieningen

2022-2025

December 2021

2025

Financiële verordening

2017-2020

December 2017

2023

Wat hebben we ervoor gedaan? De gemeente heeft een meerjarenprogrammabegroting die structureel sluitend is. 01. De realisatie van het Kernakkoord past binnen een financieel sluitend perspectief In de programmabegroting 2022-2025 is het begrote resultaat voor alle jaren structureel sluitend. Daarnaast hebben we voor het boekjaar 2022 een positief resultaat behaald. Tot slot laten de financiële kengetallen een gemiddeld positief beeld zien.

Bijdrage verbonden partijen aan dit programma Dienst Dommelvallei De financiële administratie, financieel beleid en advies en belastingen worden uitgevoerd door Dienst Dommelvallei.

59

Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan het programma zijn verbonden. Zowel de baten als de lasten worden als positieve bedragen weergegeven. Het saldo (afwijking budget 2022) wordt weergegeven als positief als het gerealiseerde bedrag hoger is dan de begroting. Bij de lasten is een positief bedrag dus een nadeel, bij de baten een voordeel. Door afronding kunnen er verschillen ontstaan omdat tellingen uit het financieel systeem komen en daarom soms afwijken. Bedragen x €1.000 Omschrijving

Primaire begroting 2022

Begroting 2022 na wijziging

Realisatie 2022

Afwijking budget 2022

Lasten 0.10 Mutaties reserves programma 11

2.968

6.551

7.434

883

0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten

-889

3.161

4.156

995

0.4 Overhead

11.432

12.821

12.877

56

0.5 Treasury

314

250

208

-42

0.61 OZB woningen

197

197

270

73

0.62 OZB niet-woningen

68

68

56

-12

0.64 Belastingen overig

387

387

378

-8

0.8 Overige baten en lasten

1.984

630

-230

-860

100

100

30

-70

16.561

24.165

25.179

1.015

0.10 Mutaties reserves programma 11

944

3.191

10.058

6.867

0.4 Overhead

456

477

653

176

0.5 Treasury

337

206

267

62

0.61 OZB woningen

4.279

4.514

4.564

50

0.62 OZB niet-woningen

1.907

1.847

1.916

69

0.9 Venootschapsbelasting (Vpb) Totaal Lasten Baten

0.64 Belastingen overig

317

317

326

9

0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds

60.126

71.222

72.307

1.086

0

0

0

0

Totaal Baten

68.367

81.773

90.092

8.319

Saldo (baten -/- lasten)

51.805

57.609

64.913

7.304

0.8 Overige baten en lasten

Toelichting De grootste afwijking van de begroting op dit programma betreft: • Taakveld 0.4 Overhead: Niet alle personeelsgerlateerde budgetten zijn volledig benut. • Taakveld 0.5 Treasury: In 2022 is er binnen het budget financiering een incidenteel resultaat aan lasten ter hoogte van € 138.000,-. Dit komt doordat het rentepercentage is aangepast van 0,09% begroot naar werkelijk 0,67% voor de grondexploitatie, met als resultaat een hoger doorberekende rente. Daarnaast heeft de gemeente gebruik gemaakt van kortlopende geldleningen, waarover rente betaald moest worden. • Taakveld 0.5 Treasury: De doorberekende rente is in 2022 bepaald op 0,40%. Dit zorgt voor een incidenteel resultaat op dit taakveld. Het rentepercentage is aangepast zodat wordt voldaan aan de wettelijke vereisten van de BBV.

60

•

• • •

Taakveld 0.7 Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds: Er ontstaat een voordeel die met name door de middelen die we hebben gekregen voor de energietoeslag bij de Decembercirculaire ontstaat. Het kabinet heeft besloten om in 2023 nogmaals € 1.300,aan mensen met een laag inkomen uit te keren. Om huishoudens in 2022 nog beter te ondersteunen, bood het kabinet gemeenten de mogelijkheid om € 500,- al in 2022 uit te keren. Taakveld 0.8 Overige baten en lasten: Er ontstaat een voordeel door het de stelpost loon- en prijsindexering en de stelpost voor corona gerelateerde kosten. Deze twee stelposten (voordeel) zijn deels ter compensatie van overschrijdingen op andere programma's. Taakveld 0.8 Overige baten en lasten: Ieder jaar wordt de voorziening dubieuze debiteuren geactualiseerd. Omdat een aantal facturen inmiddels betaald zijn, is het risico op oninbare debiteuren lager en valt een deel van de voorziening vrij. Taakveld 0.10 Mutaties reserves: Er hebben verschillende stortingen en onttrekkingen plaatsgevonden die afwijken van de begroting. Zo is de reserve sociaal domein opgeheven en gestort in de algemene reserve. Is de vpb-last lager dan begroot en heeft er een onttrekking plaatsgevonden ten behoeve van de verliesvoorziening grondexploitaties.

Voor meer details en uitleg verwijzen we naar het analyse overzicht baten en lasten in het financiële gedeelte van deze jaarstukken.

61

Paragrafen Lokale heffingen Inleiding Deze paragraaf geeft een overzicht van de diverse lokale heffingen en belastingen op hoofdlijnen.

Beleid Bij het heffen en invorderen van belastingen zijn we onder meer gebonden aan: • de Algemene Wet inzake Rijksbelastingen (AWR); • de Algemene wet bestuursrecht (Awb), (inclusief de algemene beginselen van behoorlijk bestuur); • de Invorderingswet 1990; • de Gemeentewet; • diverse uitvoeringsbesluiten. De wet geeft duidelijke kaders aan voor de heffing, invordering en kwijtschelding van gemeentelijke belastingen. Het tarievenbeleid is gebaseerd op de volgende uitgangspunten: • Geen algemene lastenstijging. De gemiddelde lasten voor de inwoners mogen niet meer toenemen dan de inflatiecorrectie. Lastenverzwaring voor inwoners blijft achterwege en indien enigszins mogelijk zullen we de tarieven van de gemeentelijke belastingen en/of leges verlagen; • Streven naar kostendekkendheid in de tariefstelling voor leges en retributies; • Het profijtbeginsel bij de overige heffingen hanteren. In overeenstemming met deze beleidsuitgangspunten zijn de tarieven over 2022 als volgt aangepast: • Bij de OZB is 1,65% inflatiecorrectie toegepast. Bij de berekening van het tarief is rekening gehouden met de WOZ-waardeontwikkeling; • Afval: het vastrecht is verhoogd van € 135,00 naar € 137,40 en het variabele tarief voor de ledigingen is met gemiddeld 1,6% verhoogd ten opzichte van 2021. • Riolering: de tarieven zijn verhoogd met 2,47% (<200m2 waterverbruik) en 2,54% (>200m3 waterverbruik).

• Toeristenbelasting: het tarief bleef op het niveau van 2021. • Hondenbelasting: het tarief voor de hondenbelasting is verhoogd met het inflatiepercentage van 1,65%. • Leges: de tarieven zijn verhoogd met het inflatiepercentage van 1,65%. Definitieve (formele) vaststelling van de diverse belastingtarieven heeft plaats gevonden door vaststelling van de belastingverordeningen tijdens de behandeling in de raadsvergadering van 11 november 2021.

Onroerendezaakbelastingen (OZB) We heffen op grond van artikel 220 van de Gemeentewet twee directe belastingen op de onroerende zaken die binnen de gemeente liggen, de zogenaamde onroerendezaakbelastingen (OZB): • Een gebruikersbelasting van degene die bij het begin van het kalenderjaar een onroerende zaak die niet in hoofdzaak tot woning dient, al dan niet krachtens eigendom, bezit, beperkt recht of persoonlijk recht gebruikt; • Een eigenarenbelasting van degene die bij het begin van het kalenderjaar van een onroerende zaak het genot heeft krachtens eigendom, bezit of beperkt recht. De tarieven voor 2022 zijn bijgesteld aan de hand van de ontwikkeling van de nieuwe WOZ-waarden en er is een inflatiecorrectie van 1,65% toegepast.

62

Afvalstoffenheffing / reinigingsrechten De gemeente is verplicht huishoudelijke afvalstoffen in te zamelen. Op grond van artikel 15.33 van de Wet milieubeheer en de Verordening afvalstoffenheffing en reinigingsrechten wordt afvalstoffenheffing geheven van degene die in de gemeente feitelijk gebruik maakt van een perceel waarvoor de gemeente verplicht is huishoudelijke afvalstoffen in te zamelen. De tarieven van de afvalstoffenheffing zijn verdeeld in twee componenten: Een vast deel: Hiertoe behoren kosten die niet in de invloedssfeer liggen van de individuele inwoners zoals de kosten van de milieustraat, glas-, papier- en plasticinzameling; Een variabel deel: Het gaat hier om het zogenaamd “de vervuiler betaalt” principe; hoe vaker iemand zijn rest- en gft-afval aanbiedt, hoe hoger de kosten voor deze aanbieder zijn. Reinigingsrechten worden geheven van niet-woningen (bedrijven) die hebben aangegeven gebruik te maken van de inzameldienst voor huishoudelijke afvalstoffen. Het betreft hier geen bedrijfsafval. Er is in 2022 sprake van een tekort op de gesloten exploitatie afval (meer lasten dan baten). Dit tekort wordt ten laste van de voorziening afval gebracht. Hiervoor verwijzen wij u naar de tabel in het onderdeel 'kostendekkendheid rioolheffing en afvalstoffenheffing' en het analyse overzicht van de baten en lasten programma 8.

In onderstaande tabel is te zien welke negatieve of positieve resultaten m.b.t. de gesloten exploitatie afval ten gunste of ten laste van de algemene dienst zijn gebracht. In het geval van negatieve resultaten was dit het geval wanneer de voorziening ontoereikend was om het tekort te dekken. De baten in 2021 zijn efficiency voordelen die in 2020 zijn gerealiseerd. Jaar

Lasten afval ten laste van algemene dienst

Baten afval ten gunste van algemene dienst

2017

4.886

0

2018

220.900

0

2019

339.577

0

2020

0

0

2021

0

204.000

2022

200.484

0

Rioolheffing Op grond van artikel 229 van de Gemeentewet wordt een rioolheffing geheven. De rioolheffing wordt opgelegd aan de gebruiker van een perceel, van waaruit afvalwater direct of indirect via de gemeentelijke riolering wordt afgevoerd. De kosten voor verbetering, vervanging, beheer en onderhoud van het rioolstelsel worden gedekt uit de rioolheffing. Deze belasting wordt geheven van de gebruikers van woningen en niet-woningen vanwege het lozen van afvalwater en hemelwater op de riolering. De in principe kostendekkende tarieven zijn gebaseerd op het Gemeentelijk Rioleringsplan 2023-2027. Bij de invoering van de verbrede rioolheffing is de mogelijkheid geboden om naast de kosten van afvalwater ook de kosten van verwerking en afvoer van hemelwater in de rioolheffing te betrekken. Voor het afvoeren van hemelwater zijn en worden ook investeringen gedaan. Het afvalwater heeft een minimaal aandeel in de totale hoeveelheid water die verwerkt/afgevoerd wordt via de riolering. Het overgrote deel betreft hemelwater maar dit moet mede in relatie gezien worden tot het weer. In de komende jaren gaan we veel klimaat adaptieve maatregelen nemen. Hiervoor zijn grote investeringen vereist.

63

Kostendekkendheid rioolheffing en afvalstoffenheffing Op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording zijn gemeenten verplicht inzichtelijk te maken hoe bij de berekening van tarieven en heffingen wordt bewerkstelligd dat de geraamde baten de geraamde lasten niet overschrijden. De tarieven mogen dus hoogstens kostendekkend zijn. Daarnaast moeten we de beleidsuitgangspunten die ten grondslag liggen aan deze berekeningen vermelden en de manier waarop we deze uitgangspunten bij de tariefstellingen hanteren. Met onderstaande tabel verantwoorden we of de heffingen (afvalstoffenheffing en rioolheffing) inderdaad kostendekkend zijn geweest, ofwel of de werkelijke baten de gerealiseerde lasten niet hebben overschreden. Per heffing worden de totale baten en lasten en het gerealiseerde kostendekkendheidspercentage weergegeven. Kostendekkendheidspercentage rioolheffing

2022

Riolering taakveld 7.2 Beheer en onderhoud riolering Kapitaallasten Mutatie voorziening Totaal kosten riolering taakveld 7.2

1.215.223 966.008 160.746 2.341.977

Toerekenbare kosten vanuit andere taakvelden Overhead taakveld 0.4

251.506

Kwijtschelding taakveld 6.3

132.743

Straatreiniging taakveld 2.1

168.096

Watertaken taakveld 5.7

282.758

BTW taakveld 0.11*

1.009.435

Totaal toerekenbaar

1.844.537

Totaal lasten

4.186.514

Opbrengst rioolheffing taakveld 7.2

4.173.462

Overige opbrengsten taakveld 7.2 Baten totaal taakveld 7.2 Kostendekkendheidspercentage riool

13.052 4.186.514 100%

* De omzetbelasting rekenen we conform artikel 229B van de Gemeentewet toe. Deze toerekening is het gevolg van de invoering van het Btw-compensatiefonds in 2003. Vanaf dat moment werd de Btw compensabel en werd tegelijkertijd het gemeentefonds hiervoor verlaagd.

64

Kostendekkendheid afvalstoffenheffing

2022

Afval taakveld 7.3 Lasten milieustraat

1.253.594

Lasten overige afvalstromen

3.696.565

Kapitaallasten Mutatie voorziening Storting voorziening compensatie Attero Totaal kosten afval taakveld 7.3

68.103 -362.227 332.310 4.988.345

Toerekenbare kosten vanuit andere taakvelden Overhead taakveld 0.4

87.783

Kwijtschelding taakveld 6.3

178.000

Straatreiniging taakveld 2.1

106.408

BTW taakveld 0.11*

696.627

Totaal toerekenbaar

1.068.818

Totaal lasten

6.057.163

Baten afvalstoffenheffing

4.091.505

Baten milieustraat

552.740

Baten overige afvalstromen

1.212.432

Baten totaal taakveld 7.3

5.856.677

Kostendekkendheidpercentage afval

97%

* De omzetbelasting rekenen we conform artikel 229B van de Gemeentewet toe. Deze toerekening is het gevolg van de invoering van het Btw-compensatiefonds in 2003. Vanaf dat moment werd de Btw compensabel en werd tegelijkertijd het gemeentefonds hiervoor verlaagd.

Leges Als de gemeente een bepaalde dienst levert kunnen daarvoor leges worden geheven. De raad stelt de tarieven jaarlijks vast in de Tarieventabel bij de Legesverordening. Net als riool- en afvalstoffenheffing moeten de tarieven dusdanig worden vastgesteld dat de geraamde baten niet boven de geraamde lasten uitkomen. Er mag geen winst gemaakt worden. Voor deze heffingen wordt gestreefd naar een 100% kostendekkend tarief. Bij de vaststelling van een aantal tarieven, zoals voor reisdocumenten, moet rekening gehouden worden met door het Rijk vastgestelde maximumtarieven. De leges worden in principe jaarlijks verhoogd met de daarvoor geldende inflatiecorrectie.

Kostendekkendheid leges Op grond van het BBV zijn gemeenten verplicht de berekening van tarieven en heffingen op begrotingsbasis inzichtelijk te maken. Op begrotingsbasis moet worden duidelijk gemaakt dat de tarieven hoogstens kostendekkend zijn. Hiervoor verwijzen we naar de paragraaf in de meerjarenbegroting. Wanneer de gemeente een bepaalde dienst levert, kunnen daarvoor leges worden geheven. De tarieven worden jaarlijks vastgesteld in de Tarieventabel behorende bij de Legesverordening. Net als de riool- en afvalstoffenheffing moeten de tarieven dusdanig worden vastgesteld dat de geraamde baten niet boven de geraamde lasten uitkomen. Bij de vaststelling van een aantal tarieven, zoals voor reisdocumenten, moet rekening gehouden worden met van rijkswege gestelde maximumtarieven. Er mag geen winst gemaakt worden. Voor deze heffingen wordt gestreefd naar een 100% kostendekkend tarief. De verschillende leges die worden geheven, worden in principe jaarlijks verhoogd met de daarvoor geldende inflatiecorrectie.

65

Kostendekkendheid leges Op grond van het besluit van 5 maart 2016 in het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) moeten gemeenten verplicht inzichtelijk maken dat de tarieven en heffingen hoogstens kostendekkend zijn. De geraamde baten mogen de geraamde lasten niet overschrijden. Per hoofdstuk is hieronder de kostendekkendheid weergegeven op basis van de gerealiseerde baten en lasten. Hoofdstukken die niet zijn opgenomen in de plaatselijke legesverordening, zijn niet opgenomen in onderstaande tabel(len). Per titel in de legesverordening wordt gestreefd naar maximale kostendekkendheid, ondanks dat jurisprudentie de legesverordening als één geheel ziet en dus de legesverordening als geheel maximaal kostendekkend mag zijn. Tussen afzonderlijke hoofdstukken binnen een titel mag kruissubsidiëring worden toegepast. Opbrengsten uit leges van een bepaald hoofdstuk, mogen kosten binnen een ander hoofdstuk compenseren. In onderstaande overzichten zijn per hoofdstuk en per titel de totale baten, de totale lasten en het kostendekkendheidspercentage weergegeven. De lasten zijn uitgesplitst in salaris, overhead en directe lasten. Hierbij is rekening gehouden met jurisprudentie over hetgeen wel en niet aan de leges mag worden toegerekend. De salarislasten en overhead in titel 1 zijn toegerekend vanuit het taakveld 0.2 Burgerzaken.

Op basis van de toegerekende salarislasten is het opslagpercentage voor de overhead bepaald. Baten

Salaris

Overhead

Lasten

Percentage

Titel 1

Algemene dienstverlening

Hoofdstuk 1

Burgerlijke stand

-200.022

114.369

95.727

59.707

74%

Hoofdstuk 2

Reisdocumenten

-238.492

155.215

129.915

0

84%

Hoofdstuk 3

Rijbewijzen

-176.210

122.538

102.564

57.962

62%

Hoofdstuk 4

Verstrekkingen uit de Basisregistratie personen

-9.978

171.553

143.590

0

3%

Hoofdstuk 7

Bestuursstukken

0

8.169

6.838

0

0%

Hoofdstuk 8

Vastgoedinformatie

Hoofdstuk 9

Overige publiekszaken

Hoofdstuk 10 Hoofdstuk 11

0

8.169

6.838

0

0%

-13.633

73.523

61.539

1.083

10%

Gemeentearchief

0

0

0

0

0%

Huisvestingswet

0

0

0

0

0%

Hoofdstuk 12

Leegstandwet

-78

0

0

0

0%

Hoofdstuk 16

Kansspelen

-431

8.169

6.838

0

3%

Hoofdstuk 17

Telecommunicatie, kabels en leidingen

-28.881

16.338

13.675

83.178

26%

Hoofdstuk 18

Verkeer en vervoer

-11.085

16.338

13.675

0

37%

Hoofdstuk 19

Kinderopvang

-280

8.169

6.838

0

2%

Hoofdstuk 20

Diversen

-1.725

49.015

41.026

0

2%

-680.815

751.567

629.062

201.930

43%

Totaal titel 1

66

De salarislasten en overhead in titel 2 zijn (voornamelijk) toegerekend vanuit het taakveld 8.3 Wonen en Bouwen, waaronder de bouwvergunningen vallen. Ook hier is op basis van de toegerekende salarislasten de overhead bepaald. De baten en lasten binnen titel 2 van de legesverordening hebben voornamelijk betrekking op hoofdstuk 2 en 3, vandaar is vanwege de samenhang besloten alle lasten toe te rekenen aan hoofdstuk 3 binnen titel 2 en is dit niet verder uitgesplitst. Baten Titel 2

Salaris

Overhead

Lasten Percentage

Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving / omgevingsvergunningen

Hoofdstuk 1 Begripsomschrijvingen

0

0

0

0

Hoofdstuk 2 Principe verzoek / vooroverleg / beoordeling conceptaanvraag

0

0

0

0

0%

-384.596

449.702

376.400 53.459

44%

Hoofdstuk 4 Vermindering

0

0

0

0

0%

Hoofdstuk 5 Teruggaaf

0

0

0

0

0%

Hoofdstuk 6 lntrekking omgevingsvergunning

0

0

0

0

0%

Hoofdstuk 7 Wijziging omgevingsvergunning als gevolg van wijziging project

0

0

0

0

0%

Hoofdstuk 8 Bestemmingswijzigingen/ uitwerkingen en exploitatieplan

0

0

0

0

0%

Hoofdstuk 10

0

0

0

0

0%

-384.596

449.702

376.400 53.459

44%

Hoofdstuk 3 Omgevingsvergunning

In deze titel niet benoemde beschikking Totaal titel 2

0%

De salarislasten en overhead in titel 3 zijn voornamelijk toegerekend vanuit het taakveld 0.2 Burgerzaken. Baten Salaris Overhead Lasten Percentage Titel 3

Dienstverlening vallend onder Europese dienstenrichtlijn

Hoofdstuk 1 Horeca

-2.157

8.169

6.838

0

14%

Hoofdstuk 2 Organiseren evenementen of markten

-4.313 40.846

34.188

958

6%

Hoofdstuk 3 Seksbedrijven

0

0

0

0

0%

Hoofdstuk 6 Winkeltijdenwet

0

8.169

6.838

0

0%

Hoofdstuk 7 ln deze titel niet benoemde vergunning, ontheffing of andere beschikking

0

0

0

0

0%

-6.470 57.184

47.863

958

6%

Totaal titel 3

Parkeerbelasting De parkeerbelasting is van toepassing op het centrum van Geldrop. De werkelijke opbrengst in 2022 bedroeg € 318.000,-. Dit is het totaal van parkeergelden (€ 308.000,-), en de naheffingsaanslagen (€ 10.000,-).