Algemene beschouwingen MPB 2023-2026 incl reactie college.pdf

Bij het vaststellen van het doelstellingenakkoord hebben we aangegeven dat we, op het gebied van inclusie, graag wat meer doelgroepen genoemd wilden zien dan alleen de Covidpatiënten. We hebben toen ook uitgesproken dat het onderwerp wat ons betreft een hogere prioriteit zou mogen krijgen. Dat is inmiddels gelukt en we zijn dan ook heel blij dat er inmiddels volop gewerkt wordt aan een inclusieagenda. Kleine toevoeging nog voor de wethouder, aan tafel zitten niet alleen mensen met een beperking, maar ook mensen die net even anders zijn, of die bijvoorbeeld wat minder te verteren hebben. Hoe dan ook zijn we erg blij dat we een ambtenaar en een wethouder hebben die niet gaan zitten wachten met actie tot het stuk klaar is, dus komende dinsdag wordt door de wethouder de regenboogvlag gehesen tijdens coming out day. Gelukkig gaan we ook dingen doen die we al deden, we noemen als voorbeeld het platform Voor Elkaar Geldrop-Mierlo waar we uitvoering aan gaan geven in 2023. In 2011 was Geldrop-Mierlo de eerste gemeente waar we een platform als dit startten en in 2016 heeft het zelfs de naam Voor Elkaar gekregen. Dus wat er in 2023 precies gaat gebeuren? Geen idee, maar misschien goed om de site een extra impuls te geven zodat nog meer mensen het kunnen vinden. Uiteraard hadden we ook kunnen zeggen dat we dit initiatief continueren maar dat terzijde.

Reactie college: Sinds dit jaar is de uitvoering van Voor Elkaar bij de Lev groep belegd voor 4 uur per week. Dit jaar is vooral focus gelegd in het gebruiksvriendelijk maken van de website en de reguliere uitvoering.

19

In 2023 zijn onderstaand de speerpunten naast de reguliere uitvoering: - Bereik van hulpaanbieders vergroten (momenteel zijn er meer hulpvragers dan hulpaanbieders) - Het aantal matches per jaar verhogen met o.a. als achterliggend doel: zelfredzaamheid stimuleren, vraagverlegenheid verminderen en komen tot duurzame contacten die eenzaamheid tegengaan - Communicatieplan opstellen en uitvoeren Om de handhaving op een adequatere manier uit te kunnen voeren wordt er extern ingehuurd. Prima natuurlijk, maar is dat voldoende? Betekent dat dan ook dat er bijvoorbeeld meer gehandhaafd kan worden op illegale feestjes in wijkhuizen en sportkantines? Of wordt het tijd om, zeker gezien het afnemend aantal horecagelegenheden waar een feestje gevierd kan worden, toch eens te kijken naar het verruimen van de mogelijkheden? Wat we in ieder geval erg belangrijk vinden is dat we niet met 2 maten meten. Als de ene horecaondernemer geen terras op de stoep mag zetten in verband met de doorgang, dan mag de ander dat natuurlijk ook niet. Reactie college: We hebben de benodigde capaciteit om de risico’s binnen ieder taakveld voldoende af te dekken. Dit doen we via ons uitvoeringsprogramma, welke is gebaseerd op een bepaalde prioritering. Het toezicht op paracommercie is binnen het uitvoeringsprogramma onderdeel van het product “Drank & horeca en alcoholverstrekking”.

De uren die hiervoor geprogrammeerd zijn worden zoveel mogelijk preventief en risicogericht ingezet. Zo worden overlast gevende bedrijven en organisaties vaker gecontroleerd. Met de externe inhuur wordt onze flexibiliteit vergroot om tijdens avonden en weekenden strijdigheden aan te pakken. Ook is er dan aandacht voor de aanpak van paracommercie. Zo hebben we eind vorig jaar, tijdens weekendavonden, een onderzoek laten uitvoeren op basis van een signaal van paracommerciële activiteiten bij een clubhuis van een sportclub. Omdat instellingen als wijkgebouwen en sportkantines vaak profiteren van subsidies en/of vrijwilligers blijft het van belang om binnen dit type instellingen de horeca-activiteiten aan banden te leggen, zodat de reguliere horeca hiervan geen oneerlijke concurrentie ondervindt. Al vaak is er aangegeven dat de regelingen voor minima slecht gebruikt worden en dat dat een slechte zaak is, maar er wordt niet al te veel aan gedaan. We leven in een maatschappij waarin we de behoefte hebben om alles te controleren. Als iemand een kwijtschelding aan wil vragen moet ie dat aantonen en geloof mij, dat is nog niet zo eenvoudig. Ik kijk wel eens mee met mensen die de formulieren in moeten vullen op de website. Pffft, daar word je echt niet gelukkig van.

Als we die controledrang iets zouden laten varen en de formulieren een stuk zouden vereenvoudigen zou er echt meer gebruik van gemaakt worden. Mensen hebben vaak geen idee wat kan en wat niet, omdat ze echt niet begrijpen wat er van hen gevraagd wordt. SAMEN vraagt zich overigens nog wel hardop af of het een heroverweging waard is om de bijzondere bijstand en individuele inkomenstoeslag ook bij Senzer te gaan beleggen in plaats van dat in eigen beheer te houden. Het kan een voordeel zijn, omdat klanten al in beeld zijn bij Senzer en hierdoor makkelijker geschakeld kan worden. De uitvoering van de algemene bijstand en individuele studietoeslag zijn wel dingen die bij Senzer liggen. Geldrop-Mierlo is een sociale gemeente, een gemeente met hart. Maar helaas zijn er wel wat punten die op het moment achterblijven. Het Plusteam heeft nog steeds een te hoge caseload en dus te lange wachttijden, ook bij het CMD is nog veel te doen op dat gebied. Het Ja tenzij is inmiddels, zo lijkt het, te zijn vervangen door Ja mits. De woningen die we het hardst nodig hebben bouwen zo het laatst. Er wordt al enkele jaren heel hard geroepen om betaalbare woningen en we zien echt helemaal niks komen.

En als we dan eindelijk in gaan zetten op die betaalbare woningen, doen we dat dan voor onze eigen inwoners aangezien dat wettelijk nu mogelijk is? Willen we een sociale gemeente zijn voor onze inwoners of willen we een forensengemeente zijn om met onze grote broertjes mee te willen doen? Reactie college: Het klopt inderdaad dat er landelijk gesproken is over de zogenaamde toewijzing aan ‘eigen inwoners’. De minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening wil gemeenten de mogelijkheid geven om inwoners uit de eigen gemeente voorrang te verlenen bij het kopen of huren van een huis. Daarnaast wordt door de minister ook voorgesteld om dit ook voor cruciale beroepen mogelijk te maken, zoals bijvoorbeeld: politieagenten, leraren en verpleegkundigen.

20

Er is door de minister dan ook een wetsvoorstel naar de Eerste en Tweede Kamer gestuurd. Pas na instemming van de Eerste en Tweede Kamer is het mogelijk om gebruik te maken van deze verruiming van de wet. De exacte datum hiervoor is nog niet bekend en is afhankelijk van behandeling in de Eerste en Tweede Kamer. Naar verwachting: 1 januari of 1 juli 2023. Het verlenen van voorrang aan eigen inwoners is een thema dat ook is opgenomen in het doelstellingenakkoord. Hierin is echter ook opgeschreven dat dit binnen de mogelijkheden en regionale afspraken moet plaatsvinden. Aangezien de verruiming van de wettelijke mogelijkheden redelijk pril is en nog officieel behandeld moet worden in de beide Kamers, zal ook de regionale afstemming binnen het SGE nog nader moeten plaatsvinden. Immers wordt er op het gebied van wonen binnen het SGE gewerkt “als ware we één gemeente”. Op veel gebieden laat de capaciteitsbegroting zien dat we meer mensen nodig hebben, en als we dan ook nog het ziekteverzuim meenemen, dan blijken dat er nog meer te zijn. Hopelijk zijn die in deze tijd ook te vinden, want het wordt tijd dat we aan de gang gaan en soms iets minder onderzoeken en verkennen, met name op het gebied van wonen willen we nu toch echt eens actie gaan zien!

21

Fractie VVD VVD Geldrop-Mierlo is blij om te zien dat de begroting de komende jaren sluitend is. Zoals u weet vinden we het belangrijk dat het huishoudboekje van de gemeente op orde is en dat er onder de streep een positief saldo overblijft. In de komende jaren is er sprake van een fors hogere bijdrage van het rijk waardoor ons begrotingssaldo positief is. Daar zijn we blij mee, maar we maken ook de kanttekening dat de hogere rijksbijdrage ook tijdelijk kan zijn, en dat we als gemeente dus moeten zorgen dat we nú onze reserves vergroten, zodat we in mindere tijden voldoende vet op de botten hebben. Wat opvalt in de begroting is dat de extra bijdrage van het rijk wordt uitgesmeerd over verschillende uitgaven. De capaciteit wordt vergroot om de werkdruk te verlagen. Op zich vinden we het goed dat de werkdruk passend moet zijn en we beseffen ons ook dat met name de Centrumimpuls veel werk met zich meebrengt. Aan de andere kant missen we scherpe keuzes in de begroting. Over de hele linie wordt er een schepje bovenop gedaan, maar er worden geen projecten gestopt of capaciteit elders vrijgemaakt. Met andere woorden, we missen focus. Het zou van daadkracht getuigen als er duidelijke prioriteiten worden aangegeven. Wat VVD betreft moet er met name focus liggen op de volgende belangrijke onderwerpen: 1.

Bouwen en doorstroming We moeten bij bouwplannen ervoor zorgen dat er doorstroming ontstaat. Dat is namelijk hard nodig om starterswoningen en huurwoningen vrij te krijgen. Zeker met de huidige kostenstijgingen het lastig blijkt betaalbare woningen te bouwen. Het creëren van doorstroming is dan onze beste troef. Slim omgaan met de woningvoorraad. Bij de doelgroepenverordening en mogelijk huisvestigingsverordening willen we niet kijken naar de binding van nieuwe bewoners van woningen met onze gemeente, maar naar wat de bewoners aan woning achterlaten. Als zij een starters- of huurwoning in Geldrop-Mierlo achterlaten, hebben zij voorrang omdat we hiermee de doorstroming bevorderen en een eigen woning wél bereikbaar maken voor iedereen. 2. Focus betekent keuzes maken VVD roept op te stoppen met het flankerend beleid voor de woningmarkt. Uiteindelijk stuwt dit de prijs enkel op en betalen we dus mee aan de woningstijgingen maar maken we het kopen van een woning op termijn niet beter bereikbaar. 3. In het verlengde van de vorige punten roepen we college én raad op bouwplannen voortvarender te behandelen. Het college moet zorgen voor meer snelheid in het aanbieden van plannen aan de gemeenteraad en de gemeenteraad moet niet blijven hangen in allerlei voorwaarden.

Net zoals in Eindhoven gebeurt vinden wij dat we een bouwplan omwille van de woningnood ook moeten kunnen vaststellen als het geen 10 met een griffel verdient, bijvoorbeeld omdat bepaalde partijen meer sociale woningbouw zouden willen zien. We moeten nu echt aan de slag en de tijd van praten is voorbij. De prioriteiten zijn helder. 4. Meedoen voor iedereen In de huidige tijd van kostenstijgingen staat inkomen van een groep inwoners onder druk. Wij willen dat duidelijk gemaakt wordt waarvoor een inwoner bij de gemeente kan aankloppen. Regelingen zijn nu nog te verspreid. Ook dat heeft met focus te maken. Laten we zorgen dat er één opsomming is, met één financieringsparagraaf in de begroting zodat de gevolgen van de kostenstijgingen ook beter in kaart zijn te brengen. Overigens geldt het ‘door de bomen het bos niet meer zien’ op meer terreinen van het sociaal domein, waar rond zorg en ondersteuning legio projecten lopen waarbij het overzicht voor ons, laat staan voor een inwoner, ver te zoeken is. 5. Meedoen voor iedereen betekent ook de verantwoordelijkheid voor iedereen om te participeren. Het percentage bijstand en werkloosheid vinden wij al jaren veel te hoog in onze gemeente. Dit terwijl juist op dit moment er veel tekorten zijn op de arbeidsmarkt.

Hoe begeleiden we deze mensen naar werk? Waarom blijven wij het structureel slechter doen dan andere gemeenten op dit vlak? Wat kunnen we lokaal betekenen, bijvoorbeeld door lokaal inwoners te koppelen aan werkgelegenheid binnen onze gemeente? Reactie college: We onderschrijven het belang dat iedereen kan meedoen, bij voorkeur via werk. Het percentage bijstand en werkloosheid in onze gemeente ligt lager dan het landelijk gemiddelde. 3,5% van de huishoudens in onze gemeente heeft een bijstandsuitkering, tegenover 5% landelijk. Het werkloosheidspercentage is met 3,7% in onze gemeente ook lager dan het landelijk gemiddelde (4,2%; cijfers van waarstaatjegemeente.nl).

22

De stelling dat we het structureel slechter doen dan andere gemeenten herkennen we dan ook niet. De krapte op de arbeidsmarkt heeft uiteraard onze aandacht. Samen met ons werkbedrijf Senzer zetten we ons in om zoveel mogelijk mensen duurzaam naar werk te begeleiden. Door de vergrijzing en andere ontwikkelingen (zoals de energietransitie) blijft de krapte de komende jaren aanhouden. Samen met werkgevers en het onderwijs zet Senzer zich in om de vraag van de werkgevers op onze doelgroep te laten aansluiten. Speciale leerlijnen, bijvoorbeeld voor werken in de zorg, worden samen met partners opgezet. Zodat onze doelgroep de benodigde vaardigheden, kennis en ervaring opdoet om naar passend en duurzaam werk uit te stromen, waar de vraag voor personeel hoog is. De begeleiding die aan inwoners wordt gegeven door participatiecoaches, jobcoaches en werkleiders is ook intensiever. Dit is nodig, omdat de inwoners die in deze tijd nog een beroep moeten doen op de bijstand over het algemeen een grote tot zeer grote afstand tot de arbeidsmarkt hebben. Bovendien werkt Senzer intensief samen met werkgevers aan een inclusievere arbeidsmarkt. Zo worden werkgevers ondersteunt en begeleidt door bijvoorbeeld de inzet van functioneel herontwerp, inclusieve technologie, Mentorwijs, loonkostensubsidie, jobcoaching en nazorg.

Dit alles om ervoor te zorgen dat mensen die nu nog aan de kant staan met succes aan het werk gaan en blijven. Dit doet Senzer regionaal, maar ook lokaal. Zo is er een accountmanager bij Senzer in dienst die zich specifiek richt op kansen bij werkgevers in de gemeente GeldropMierlo. 6. Ook zou focus kunnen helpen bij het aanbrengen van prioriteiten. Ieder programma begint nu met ‘co-creatie’. Wat wordt daarmee bedoeld? Hoe gaan we aan de slag, en welke richting gaan we op? De begroting lijkt wel een wensenlijst die met dit soort processen pas aan het eind van deze periode zal gaan opleveren. Dat kan niet de bedoeling zijn. VVD doet het college dan ook het volgende voorstel: breng, zoals in het doelstellingenprogramma, ook in de begroting duidelijke KPI’s in. Niet gericht op inhoudelijke keuzes, maar wel met oplevermomenten van de genoemde co-creatie en andere deelstappen in opmaat naar de daadwerkelijke beleidsstukken. Daarnaast signaleren wij dat inwoners mondiger worden en dat daar sowieso een andere houding van de gemeente past, gericht op faciliteren en ondersteunen in plaats van de leiding nemen en mogelijkheden voorschrijven. Reactie college: Het opnemen van inzet op het vlak van co-creatie is onderdeel van de slag die we als gemeente willen maken om sterker participatief te werken.

Het geeft aan dat we op alle terreinen bewust en consequent zoeken naar de verbinding met inwoners, verenigingen, bedrijven, etc. en dat we dit inbakken in de programmatische manier van werken en het werken met gebiedsopgaven. Hoe en met wie zal maatwerk zijn, niet alleen per speerpunt of gebied, maar ook afhankelijk van wat er op de verschillende momenten speelt. Op pagina 10 van de meerjarenbegroting 2023-2026 staat een uitleg over het begrip co-creatie. Het is zeker niet de bedoeling dat we pas aan het einde van de periode opleveren. We hebben vooral willen markeren dat het een andere manier van werken is, wat een groeiproces vraagt. Los van dat dat zich moeilijk laat vangen in KPI's zullen de resultaten van deze manier van werken op heel verschillende manieren zichtbaar worden: - Soms zal het zijn dat we als gemeente ergens participeren om net die ondersteuning te geven die nodig is; - Soms zal het zijn dat de perspectieven van verschillende betrokkenen goed worden gebruikt bij het opstellen van een streefbeeld; - Op andere momenten zullen we gezamenlijke initiatieven terugzien in de uitvoeringsagenda binnen een programma; - Etc. 7. Tot slot vragen wij het college om meer aandacht voor mobiliteit. We vinden de aandacht voor de verwachte mobiliteitsproblematiek door Eeneind-West onvoldoende urgentie uitspreken.

Bovendien staat dit probleem op gespannen voet met de benoemde doelstelling ‘de overlast van bedrijven nabij woonomgevingen is verminderd’. Ook heeft u ongetwijfeld net als wij in de krant gelezen dat de files rondom Eindhoven op het niveau zijn van voor corona. Echter is in de tussentijd de voorgenomen verbreding van de A67 gesneuveld. Dit vindt de VVD een gemiste kans en wij blijven het college oproepen om zich hard te blijven maken voor de verbreding. En als die er niet komt, dan dient op zijn minst het middengebied tussen Helmond en Eindhoven meer te worden ontlast. De daadkracht in regionaal (MRE-)verband ontbreekt.

23

Ik kom tot een afronding. VVD Geldrop-Mierlo is blij te zien dat we een sluitende begroting hebben en dit waarschijnlijk de komende jaren zo blijft. Ook zijn we blij dat de WOZ per saldo omlaaggaat, al merken onze inwoners daar minder van want dit wordt gecompenseerd door de hogere taxaties. We pleiten ervoor om – nu het kan – de reserves verder aan te vullen – voordat het moet -. Dit doen we door kritisch te kijken naar nieuw beleid en nieuw beleid enkel te stapelen zolang er ook andere projecten worden stopgezet. De overheid hoeft niet te blijven groeien. We kiezen voor focus op bouwen, meedoen, faciliteren en mobiliteit.

24