Voorjaarsnota 2025 22-05-2025
Tekst van het document
Voorjaarsnota 2025
1
2
Inhoudsopgave Inhoudsopgave .......................................................................................................................3 1. Inleiding ...............................................................................................................................6 2. Samenvatting ......................................................................................................................8 3. Tussenrapportage 2025-1 ...............................................................................................10 3.1 Programma's .................................................................................................................10 Programma 1 Opgave Leefbaarheid ...............................................................................10 1.1 Ontwikkelingen ......................................................................................................10 1.1.1 Integraal wijkgericht werken ...............................................................................10 1.1.2 Samen sterk in uw buurt .....................................................................................10 1.1.3 Meerjarig duurzame inrichting van de openbare ruimte .....................................11 1.1.4 Duurzame koppelkansen bij projecten in 2025 ...................................................11 1.1.5 Veiligheid in de openbare ruimte
........................................................................12 1.1.6 Datagedreven werken .........................................................................................12 1.2 Afwijkingen reguliere taken ....................................................................................12 1.3 Investeringen .........................................................................................................14 Programma 2 Opgave Duurzaamheid .............................................................................14 2.1 Ontwikkelingen ......................................................................................................14 2.1.1 Energietransitie ...................................................................................................14 2.1.2 Duurzame mobiliteit ............................................................................................15 2.1.3 Circulaire economie ............................................................................................15 2.1.4 Klimaatbestendigheid .........................................................................................16 2.2 Afwijkingen reguliere taken ....................................................................................16 2.3 Investeringen
.........................................................................................................17 Programma 3 Opgave Mens en Zorg ..............................................................................17 3.1 Ontwikkelingen ......................................................................................................17 3.1.1 Bewust (samen)leven .........................................................................................17 3.1.2 Werken met talent ...............................................................................................18 3.1.3 Gelukkig opgroeien .............................................................................................18 3.1.4 Financieel zelfredzaam .......................................................................................19 3.1.5 Vrije inloop ..........................................................................................................19 3.1.6 Transformatie sociaal domein .............................................................................20 3.2 Afwijkingen reguliere taken ....................................................................................20 3.3 Investeringen .........................................................................................................24 Programma 4 Opgave Wonen
.........................................................................................24 4.1 Ontwikkelingen ......................................................................................................24 4.1.1 Woonruimte naar behoefte .................................................................................24 3
4.1.2 Verbeteren, bewaken en behouden balans ........................................................25 4.1.3 Regie op de woningmarkt ...................................................................................25 4.1.4 Ontwikkelingen in samenspraak met inwoners en stakeholders ........................25 4.2 Afwijkingen reguliere taken ....................................................................................26 4.3 Investeringen .........................................................................................................26 Programma 5 Opgave Economie en Toerisme ...............................................................26 5.1 Ontwikkelingen ......................................................................................................26 5.1.1 Verbeteren vestigingsklimaat ..............................................................................26 5.1.2 Circulaire, duurzame & innovatieve economie ...................................................27 5.1.3 Gastvrij naar bezoekers ......................................................................................27 5.2 Afwijkingen reguliere taken ....................................................................................28 5.3 Investeringen .........................................................................................................28 Programma 6 Opgave Bestuur
en Dienstverlening .........................................................28 6.1 Ontwikkelingen ......................................................................................................28 6.1.1 Klaar voor de toekomst .......................................................................................28 6.1.2 Betrouwbaar, toegankelijk en inclusief ...............................................................29 6.1.3 Kwaliteit, professionaliteit en continuïteit van onze dienstverlening ...................29 6.1.4 Klantgerichtheid, we zijn dichtbij en weten wat er speelt ....................................30 6.1.5 Betrekken inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners bij zaken, we doen het samen ...........................................................................................................30 6.2 Afwijkingen reguliere taken ....................................................................................31 6.3 Investeringen .........................................................................................................31 Programma 7 Opgave Financiën en Organisatie ............................................................32 7.1 Ontwikkelingen ......................................................................................................32 7.1.1 Lastendruk is in balans met de ambities die vanuit alle opgave zijn
geformuleerd .....................................................................................................................................32 7.1.2 Inwoners en partners hebben inzicht in de wijze waarop wij conform wet en regelgeving onze middelen besteden en de mate waarin we de doelen realiseren ....32 7.2 Afwijkingen reguliere taken ....................................................................................32 7.3 Investeringen .........................................................................................................35 3.2 Reserves en voorzieningen ..........................................................................................35 3.3. Recapitulatie afwijkingen programma's........................................................................36 4. Kadernota 2026-2029 ........................................................................................................38 4.1 Inleiding .........................................................................................................................38 4.2 De financiële opgave ....................................................................................................38 4.3 Financiële uitgangspunten ............................................................................................39 5.
Algemene ontwikkelingen ...............................................................................................40 5.1 Voorjaarsnota Rijk .....................................................................................................40 5.2 Powerport regio Moerdijk en Geertruidenberg ..........................................................41 6. Het maatregelenpakket ...................................................................................................42
4
6.1 Programma 1 Opgave Duurzaamheid .......................................................................42 6.2 Programma 2 Opgave Leefbaarheid .........................................................................43 6.3 Programma 3 Opgave Mens en Zorg ........................................................................43 6.3.1 Toelichting op maatregelenpakket ......................................................................44 6.3.2 Businesscases ....................................................................................................45 6.4 Programma 5 Opgave Economie en Toerisme .........................................................45 6.5 Programma 6 Bestuur en dienstverlening .................................................................46 6.5.1 Toelichting maatregelenpakket ...........................................................................46 6.5.2 Formatie ..............................................................................................................47 6.6 Programma 7 Financiën en organisatie ....................................................................47 Bijlage 1 Totaaloverzicht van maatregelen .........................................................................48 Bijlage 2 Totaaloverzicht van alle maatregelen die in beeld zijn gebracht ..........................54 Bijlage 3 Keuzes in investeringsprogramma
......................................................................61 5. Conclusie ..........................................................................................................................76
5
1. Inleiding Inleiding In onze Planning-en-Controlcyclus (P&C-cyclus) maken we inzichtelijk in hoeverre de doelstellingen van de gemeente bereikt worden en welke (financiële) middelen daarvoor nodig zijn. De verschillende P&C-producten stellen de gemeenteraad in staat om invulling te geven aan zijn kaderstellende en controlerende taak. Voor u ligt de Voorjaarsnota 2025 van de gemeente Geertruidenberg. De Voorjaarsnota bevat twee onderdelen, namelijk: de eerste Tussenrapportage (Turap 1) 2025 en de Kadernota 2026. In tegenstelling tot eerdere jaren is het niet mogelijk om een toelichting op te nemen over de Algemene Uitkering omdat hierover eerst duidelijkheid komt na het verschijnen van de zogenaamde meicirculaire van het gemeentefonds. De meicirculaire was bij het opstellen van deze voorjaarsnota nog niet gepubliceerd. De Voorjaarsnota biedt de mogelijkheid om zowel de inhoudelijke, als (vooral ook) de financiële samenhang in één document integraal te beoordelen. De Voorjaarsnota wordt in z’n geheel ter vaststelling voorgelegd aan de gemeenteraad. Het onderdeel Turap 1 zodat de uitkomsten daarvan verwerkt kunnen worden in de meerjarenbegroting 2025-2028. Het onderdeel van de Kadernota wordt vastgesteld door de gemeenteraad zodat het college op basis van die kaders de begroting concreter inhoud kan gaan geven.
Onderstaand worden eerst de verschillende onderdelen uit de Voorjaarsnota nader toegelicht. Daarna volgen nog een aantal ontwikkelingen die van belang zijn om te vermelden. Turap 1 Het eerste onderdeel, de Turap 1, bevat de ontwikkeling van de lopende begroting tot medio april 2025 met een financiële doorkijk in meerjarenperspectief. De Turap 1 is daarmee het eerste moment van bijstellen of bijsturen van de kaders zoals vastgelegd in de meerjarenbegroting 2025-2028. Deze rapportage biedt een actueel inzicht in belangrijke financiële ontwikkelingen die zich in het huidige jaar voordoen. De belangrijkste afwijkingen ten opzichte van de vastgestelde meerjarenbegroting 2025-2028 worden berekend en toegelicht. Met de Turap 1 geven we invulling aan de taakstelling op de organisatie, zoals deze in de begroting 2025 was opgenomen. Daarnaast komen we tot een herschikking van bestaande budgetten. Dit zijn budgetten waarvan we op basis van een historische analyse naar de uitputting van de budgetten, de financiële ruimte konden vaststellen. Hier liggen geen beleidswijzigingen aan ten grondslag. Kadernota Het laatste onderdeel van de Voorjaarsnota is de Kadernota 2026-2029 waarin de integrale afwegingen en beleidsmatige keuzes voor het komende begrotingsjaar 2026, inclusief meerjarige doorkijk tot en met 2029, worden voorgelegd. Deze kadernota is anders dan u van ons gewend bent.
U leest hier vooral het maatregelenpakket dat wij voorstellen om de financiële uitdaging waar we voor staan, aan te pakken. De Kadernota is een richtinggevend document. Met de Kadernota geeft de raad aan het college de kaders mee waarbinnen de begroting moet worden opgesteld. Onze inzet is gericht op een
structureel en reëel sluitende begroting voor de jaren 2026 en 2027. Deze kadernota zet in ieder geval een duidelijke stap in die richting maar dat betekent ook dat we soms noodzakelijke en pijnlijke keuzes moeten maken. Bovendien zijn sommige maatregelen al zo
6
concreet dat deze direct verwerkt kunnen worden in de begroting. Andere vragen eerst nog een uitwerking in bijvoorbeeld een businesscase. Hiermee geeft de Voorjaarsnota een actueel beeld van de financiële kaders voor de integrale afweging. De integrale afweging vindt op hoofdlijnen plaats en zal gezien de nog bestaande onzekerheden voor een belangrijk deel ook nog worden beïnvloed door de mei- en septembercirculaire. Wij verwachten daarom bij de meerjarenbegroting 2026 - 2029 een gedetailleerder financiële vertaling voor te leggen. We staan voor grote uitdagingen Het is inmiddels algemeen bekend dat de meeste gemeenten in Nederland voor grote financiële uitdagingen staan. Dat geldt ook voor Geertruidenberg en dat is in de afgelopen jaren ook met regelmaat met de gemeenteraad gedeeld en besproken. Al langere tijd was bekend dat gemeenten vanaf 2026 in verband met een andere verdeling van het gemeentefonds te maken zouden krijgen met forse financiële tekorten. Er werd in dit verband gesproken over het ravijn van 2026. Inmiddels blijkt uit de Voorjaarsnota van het Rijk dat zij de gemeenten voor de jaren 2026 en 2027 zal
helpen. In structurele zin is het echter geen oplossing. Feitelijk is het ravijnjaar verschoven van 2026 naar 2028.
We zien ook grote kansen op ons af komen. Met de deelname aan Powerport doen zich kansen voor om aan onze duurzaamheidsambitie een grote impuls te geven. In praktische zin doen zich kansen voor om met onze partners samen projecten slim en in gezamenlijkheid aan te pakken en daarmee ook eventuele overlast te beperken. Krapte op de arbeidsmarkt vraagt om het maken van realistische keuzes We verzetten veel werk ondanks het feit dat onze capaciteit, kennis en kunde niet altijd in balans zijn met onze ambities en maatschappelijke uitdagingen. Daar waar het nog niet is gelukt kijken we opnieuw naar maatregelen om weer op koers te komen. Hoe dan ook remt het ons op onderdelen en zien we niet snel een verbetering in het kwantitatieve en kwalitatieve aanbod van mensen in de huidige arbeidsmarkt. Het aantrekken, binden en boeien van kundig personeel staat hoog op onze prioriteitenlijst omdat we weten dat ons succes afhankelijk is van de talenten die we aan ons kunnen binden en de mate waarin we hen kunnen inspireren en motiveren. Overheidsorganisaties en hun samenwerkingspartijen zullen als werkgevers steeds meer met elkaar in concurrentie komen om medewerkers te werven én te behouden. Hierdoor wordt de uitdaging om onze maatschappelijke opgaven uit te voeren nog groter en moeten we steeds vaker capaciteit en expertise inhuren.
Tegelijkertijd ervaren we dat inhuur steeds kostbaarder wordt. Dit noodzaakt ons om realistische keuzes te maken.
7
2. Samenvatting Zoals in de inleiding aangegeven is de Voorjaarsnota een document dat bestaat uit 2 onderdelen, te weten: a. Turap 2025-1 Enkele keren per jaar maakt het college een tussenrapportage voor de gemeenteraad. Hierin staat de stand van zaken rondom de uitvoering van de plannen en realisatie op budgetten uit de begroting. b. Kadernota 2026 In de Kadernota bepaalt de gemeenteraad de plannen en doelen voor de komende jaren. En ook hoeveel geld de gemeente daaraan uitgeeft. De raad stelt de Kadernota elk jaar vast. Bij de behandeling van de Kadernota kan de raad plannen aanvullen en nieuwe ideeën toevoegen (moties en amendementen). Uit de inventarisatie van alle financiële afwijkingen uit de Turap en de effecten van de Kadernota komen we tot de onderstaande financiële samenvatting. De samenvatting is indicatief. Tussentijdse raadsbesluiten die op het moment van opstellen in het traject van besluitvorming zitten zijn in onderstaande tabel niet meegenomen, maar zullen worden ingebracht bij de actualisatie van de cijfers in de Najaarsnota. Onderdeel
2025 V/N
2026
V/N
Beginstand 2025
4.000
V
3.360.000
N
3.780.000
N
3.981.000
N
2.198.000
N
1.063.000
N
1.321.000
N
1.326.000
N
0
-
0
-
0
-
0
-
2.194.000
N
4.423.000
N
5.101.000
N
5.307.000
N
186.000
V
2.392.000
V
3.135.000
V
4.802.000
V
2.008.000
N
2.031.000
N
1.966.000
N
505.000
N
Turap 2025-1 Algemene Uitkering Tussentelling vóór Kadernota Kadernota Autonome ontwikkelingen, beleidsvoornemens, ombuigingen Totaal
2027 V/N
2028 V/N
Voor een nadere toelichting op de in de bovenstaande tabel opgenomen mutaties verwijzen wij naar de specificaties die per programma zijn opgenomen onder Afwijkingen reguliere taken. Het nadelige saldo van de Turap 2025-1 is in 2025 ongeveer € 1,1 miljoen hoger dan latere jaren. Dit wordt met name veroorzaakt door de aanzienlijk lagere normvergoeding voor de opvang van de Ontheemden en Asielzoekers (2025: incidenteel nadelig € 1.100.000). Voor 2026 en latere jaren was er nog geen raming van de ontheemden en asielzoekers opgenomen zodat hier geen nadeel ontstaat. Het resterende structurele tekort van ruim € 1.000.000 wordt veroorzaakt door een veelheid van mutaties waarvoor wij voor de toelichting verwijzen naar de specificaties per programma. Onder algemene uitkering is nog geen raming opgenomen. Op basis van de recent gepubliceerde Voorjaarsnota van het Rijk wordt aangenomen dat er een positieve ontwikkeling van de Algemene uitkering te verwachten is. Het ravijnjaar wordt enigszins gedempt door verschillende maatregelen die het rijk heeft aangekondigd zoals € 400 miljoen om de terugval van de algemene uitkering te dempen, € 1.043 miljoen om Loon en prijscompensatie vanaf 2026 op te vangen (Loon en prijsontwikkelingen vanaf 2026 zijn nog niet meegenomen) en ongeveer € 1.200 miljoen voor de jeugd voor 2026 en 2027.
Eerst nadat de meicirculaire 2025 is ontvangen kan een doorrekening van het effect voor onze gemeente worden gemaakt. Wij geven uitdrukkelijk mee dat hier sprake is van voornemens die nog niet onderbouwd kunnen worden met exacte cijfers.
8
De cijfers die opgenomen zijn onder het kopje: Kadernota Autonome ontwikkelingen, beleidsvoornemens en ombuigingen geven een indicatie van de bezuinigingen en ombuigingen zoals opgenomen in de Kadernota. Wij geven ook hier uitdrukkelijk mee dat er sprake is van voornemens waarover nog besluitvorming over moet plaatsvinden.
9
3. Tussenrapportage 2025-1 3.1 Programma's Programma 1 Opgave Leefbaarheid
1.1 Ontwikkelingen 1.1.1 Integraal wijkgericht werken De focus in dit veranderproces ligt op het anders organiseren van het Wijkgericht SAMENwerken. De bevinding is dat dit een succesvol initiatief is, maar dat we dit breder en integraler willen inrichten. Daarom hebben we de doorontwikkeling van 'Samen sterk in uw buurt' vormgegeven, waarmee we van wijk naar buurtniveau gaan om beter aan te sluiten bij de leefomgeving. Ook combineren we in deze werkwijze meerdere onderwerpen en disciplines waardoor we ook nauwer samenwerken met het wijkgericht werken van het sociaal domein. Resultaten in 2025:
Realisatie voortgang
Samenvoegen van buurtgericht werken (fysiek domein) en wijkgericht werken (sociaal domein) Periodieke wijktafels combineren met vaste buurt- en wijkvoorzieningen
Alle onderwerpen/thema's van de gemeente relateren aan het perspectief van de inwoners
Dit punt heeft wat vertraging opgelopen, echter wordt dit tijdens het opstellen van de wijkplannen opgepakt. De onderwerpen vanuit de wijk worden samengevoegd met geplande werkzaamheden in de openbare ruimte. Gezamenlijk vormt dit het wijkplan waarin doelen, ambities en aandachtspunten van de gemeente en inwoners zijn opgenomen.
Samen sterk in uw buurt verder professionaliseren Wijkregisseurs positioneren als spin in het web in de wijken en buurten
De wijkregisseur is bekend binnen de wijken en buurten, door verminderde capaciteit in het team wijkgericht SAMENwerken is de positionering tot spil in de wijk vertraagt.
Wijk- en buurtvisie(s) opstellen
Dit punt had niet de volledige aandacht, maar wordt vanaf nu opgenomen in het proces van het opstellen van de wijkplannen
1.1.2 Samen sterk in uw buurt Aan de voorkant in contact komen met buurtbewoners biedt allerlei voordelen voor zowel de inwoners als de gemeente. Het concept 'Samen sterk in uw Buurt' is in 2024 opgezet en wordt verder uitgebreid. Daarmee ontstaat wederzijds begrip voor behoeftes en keuzes. Op verschillende vlakken zijn wij als gemeente al structureel aanwezig in de buurten maar de inwoners ontgaat dit deels. Door hier een actieplan voor op te stellen en eenduidig te communiceren over de buurtagenda gaat een structurele samenwerking tussen de inwoners en de gemeente ontstaan. De gemeente heeft 4 wijken en 17 buurten. Hier zijn wij fysiek aanwezig op terugkerende momenten maar willen ook periodiek met elkaar in gesprek over specifieke thema's die plaatselijk relevant zijn. Wij focussen op alle wijkgerichte opgaven die in de gemeente spelen, zowel op fysiek als sociaal domein. Vanuit de beheerders en wijkvoormannen wordt al gewerkt met onderhoudscycli in deze buurten.
10
Tegelijkertijd biedt dit een haakje om de Geertruidenberg App opnieuw te positioneren als enige ingang voor officiële meldingen. Resultaten in 2025:
Realisatie voortgang
Analyse naar beleidsopgave per buurt
Door verminderde capaciteit in het team wijkgericht SAMENwerken wordt er minder informatie opgehaald in de buurten.
Samen met de inwoners werken aan een buurtagenda per buurt
Door verminderde capaciteit in het team wijkgericht SAMENwerken wordt hier minimaal op ingezet.
Koppelen van het sociale thema's (achter de voordeur) en fysieke thema's (openbare ruimte)
Samenwerking tussen fysiek en sociaal staat is opgestart en krijgt steeds beter vorm. Het team wijkgericht SAMENwerken is hier de verbindende factor in.
Meer burgerinitiatieven die aansluiten bij beleidsthema's Het op orde hebben van het straatbeeld in de verschillende buurten Toename van gebruik Geertruidenberg App voor officiële meldingen Wederzijds vertrouwen tussen inwoner en gemeente
Door verminderde capaciteit in het team wijkgericht SAMENwerken wordt er minder geïnvesteerd in het bouwen aan vertrouwensbanden tussen gemeente en inwoners.
Continueren van Wijktafels Aansluiten bij Wijkvoorzieningen Per thema aansluiten op de lokale behoeften
Door verminderde capaciteit in het team wijkgericht SAMENwerken is wijkgericht SAMENwerken minder aanwezig in de wijk en buurt. Lokale behoeften worden opgenomen in de wijkplannen.
1.1.3 Meerjarig duurzame inrichting van de openbare ruimte Het is een lang gekoesterde wens om meer in controle te zijn voor de lange termijn inrichting van de openbare ruimte. We maken keuzes over de gewenste inrichting van de openbare ruimte in het DIOR (Duurzame Inrichting Openbare Ruimte) door het gewenste kwaliteitsniveau (opnieuw) vast te stellen. Dit vertaalt zich in investeringen die nodig zijn om te voldoen aan de gewenste kwaliteit. We geven sowieso invulling aan duurzaamheid. Daarnaast geeft het LIOR (Leidraad Inrichting Openbare Ruimte) invulling aan de eisen en wensen die wij voor onze openbare ruimte stellen aan derden. Tot slot maken we werk van het op orde krijgen van werkprocessen, beheersystemen en kwaliteitsniveaus. Resultaten in 2025:
Realisatie voortgang
Het DIOR is vastgesteld door de gemeenteraad Het LIOR is vastgesteld door het college
n.v.t. LIOR is geen besluitdocument. LIOR wordt dit voorjaar in gebruik genomen.
Werkprocessen geoptimaliseerd
Wordt geborgd bij implementatie DIOR.
Beheersystemen geüpdatet
Wordt geborgd bij implementatie DIOR.
Eerst koppelkansen met Duurzaamheid en Beheer en Onderhoud worden Wordt geborgd bij implementatie DIOR. benut in projecten buiten
1.1.4 Duurzame koppelkansen bij projecten in 2025 Met het DIOR is de (integrale) inhoud van het onderhoud en de vervangingsprojecten in de openbare ruimte geborgd. Tot die tijd is aandacht gevraagd voor de projecten op de kortere termijn. De behoefte bestaat om verschillende doelstellingen meer in samenhang te benaderen en daarbij bij elk project een afweging te maken tussen potentiele koppelkansen. Dit krijgt vorm door vanuit een
11
uniform format te werken waarin de werkvoorraad van projecten is weergegeven inclusief de koppelkansen vanuit de verschillende thema's. Met dit overzicht worden vanzelfsprekend de beleidsambities van Duurzaamheid in de openbare ruimte geborgd. Resultaten in 2025:
Realisatie voortgang
Koppelkansen met Duurzaamheid bij nieuwe projecten zijn structureel geborgd
Wordt definitief geborgd bij implementatie DIOR.
Er is een eenduidige werkwijze bij projecten en continue afstemming tussen clusters Projectmatig werken is geprofessionaliseerd Beleidsambities vertalen zich door naar de 'Straat van de toekomst'
Dior heeft aanloop van ongeveer 3 jaar nodig.
1.1.5 Veiligheid in de openbare ruimte De focus van veiligheid bij het programma Leefbaarheid ligt op buiten; de openbare ruimte. Daarbij zijn enkele aspecten het meest relevant voor de veiligheid in de openbare ruimte van de gemeente. Hierop wordt beleidsmatig de focus gelegd, naast de vele operationele werkzaamheden die van toepassing zijn voor het borgen van veiligheid. Het betreft veiligheidsbeleving, jeugd en veilige fysieke inrichting. Resultaten in 2025:
Realisatie voortgang
Beleidsmatige prioriteiten evalueren en uitvoeren Aansluiten bij 'Samen sterk in uw buurt'
De medewerkers van openbare orde en veiligheid (OOV) sluiten aan bij ‘Samen sterk in uw buurt’ als daar aanleiding voor is. Meldingen, vragen voor advies of vragen over openbare orde en veiligheid in het algemeen, worden via het team van ‘Samen sterk in uw buurt’ afgestemd met de medewerkers van OOV.
Veiligheidsknelpunten in de gemeente identificeren Kwetsbare doelgroepen identificeren
1.1.6 Datagedreven werken De wens om meer datagedreven te werken bestaat om een objectiever beeld te vormen van de voortgang van de vastgestelde doelstellingen. Daarnaast helpt het om aan de voorkant beleidsbehoeften beter te kunnen duiden en is het helpend in het monitoren van de voortgang van specifieke inspanningen. Daarmee worden inspanningen doelmatiger en beter uitlegbaar en ontstaat continue evaluatie. Resultaten in 2025:
Realisatie voortgang
Data als basis van inspanningen bij 'Samen sterk in uw buurt'
Op dit moment wordt alleen data op basis van ervaring en gespreksonderwerpen gebruikt voor het project ‘Samen sterk in uw buurt’.
Data als indicator welke onderwerpen/thema's op welke locatie het meest relevant zijn
Door verminderde capaciteit en het vervallen van het budget kan er nog maar minimaal worden ingezet op data.
Data geeft inzicht in de herkomst en voortgang van meldingen Continue monitoring van voortgang en effecten van de programma's
1.2 Afwijkingen reguliere taken
12
In onderstaande tabel worden de belangrijkste afwijkingen op de meerjarenbegroting 2025-2028 toegelicht. In beginsel worden afwijkingen toegelicht wanneer het bedrag groter is dan € 25.000. Indien er sprake is van afwijkingen lager dan € 25.000 maar van politiek bestuurlijke importantie worden deze afwijkingen eveneens toegelicht. Afwijkingen lager dan € 25.000, zuiver administratieve mutaties of budgettair neutrale mutaties, zijn wel opgenomen in de begrotingswijziging. Omschrijving
2025 V/N
2026 V/N
2027 V/N
2028 V/N
Openbare Verlichting De stroomkosten van de openbare verlichting worden gebaseerd op de eindafrekening 2024 en deze viel hoger uit. Aangenomen wordt dat dit niveau in de komende jaren niet zal dalen. Vandaar dat in het meerjarenperspectief de raming wordt bijgesteld naar het niveau van de jaarrekening.
50.000
N
50.000
N
50.000
N
50.000
N
Waterwegen/vaarwegen Voor de bebording in de Donge is budget beschikbaar gesteld in 2024. In afwachting van het definitieve verkeersbesluit te water is hieraan in 2024 geen invulling gegeven, maar wordt de realisatie van de bebording in 2025 verwacht. In de jaarrekening 2024 wordt dit bedrag doorgeschoven naar 2025. Vanwege dekking door de Vrije Algemene Reserve is deze last budgettair neutraal voor het saldo van deze tussenrapportage. Tegenover dit nadeel staat de onttrekking uit de Vrije Algemene reserve die als voordeel wordt geraamd.
47.000
N
0
-
0
-
0
-
Waterwegen/vaarwegen Voor het plannen van het baggeren van Donge moet milieu hygiënisch vooronderzoek en onderzoek waterbodem worden uitgevoerd. Hiervoor is incidenteel budget noodzakelijk.
30.000
N
0
-
0
-
0
-
Plantsoenen en parken MidZuid heeft te maken met een stijging in loonkosten door verminderde overheidsbijdragen. Voor 2025 hanteren zij een indexeringscijfer van 6,5%. DE ramingen worden aan deze indexontwikkeling aangepast.
59.000
N
59.000
N
59.000
N
59.000
N
Plantsoenen en parken In 2024 is een raamovereenkomst aanbesteed en gegund aan een adviesbureau voor het opstellen van contracten onderhoud en planvorming groen. De raamovereenkomst viel structureel hoger uit.
40.000
N
40.000
N
40.000
N
40.000
N
Plantsoenen en parken In de begroting 2024 is incidenteel budget beschikbaar gesteld voor de actualisatie van beheergegevens. Dekking vanuit de Vrije Algemene Reserve. In 2024 is de actualisatie niet gerealiseerd, maar wel in 2025. Vandaar dat het budget neutraal wordt verwerkt in deze Turap. Tegenover dit nadeel staat de onttrekking uit de Vrije Algemene reserve die als voordeel wordt geraamd.
97.000
N
0
-
0
-
0
-
Plantsoenen en parken In de begroting 2024 is incidenteel budget beschikbaar gesteld voor een onderzoek naar de beschoeiing. Dekking vanuit de Vrije Algemene reserve. In 2024 is het onderzoek niet gerealiseerd, maar wel in 2025. Vandaar dat het budget neutraal wordt verwerkt in deze Turap Vandaar dat het budget neutraal wordt verwerkt in deze Turap. Tegenover dit nadeel staat de onttrekking uit de Vrije Algemene reserve die als voordeel wordt geraamd.
60.000
N
0
-
0
-
0
-
Dierenparken Doordat voormalig beheerder dierenpark zijn werkzaamheden heeft beëindigd is uitbreiding uren MidZuid noodzakelijk. Uitbreiding uren bestaat uit verzorging 7 dagen per week inclusief zon- en feestdagen. Vooralsnog wordt de kostenstijging voor een periode van 2 jaren opgenomen.
84.000
N
84.000
N
0
N
0
N
13
Mutaties Vrije Algemene Reserve. Zoals hiervoor reeds in de tabel opgenomen wordt een deel van de incidentele uitgaven vanuit 2024 gedekt door aanwending van de Vrije Algemene Reserve. Voor de begroting is deze onttrekking een (administratief) voordeel. Waterwegen € 47.000 Beheergegevens € 97.000 Beschoeiing € 60.000
204.000
V
0
-
0
-
0
-
Saldo van de opgavemutaties > 25.000
263.000
N
233.000
N
149.000
N
149.000
N
Saldo van de opgavemutaties < 25.000
5.000
N
111.000
V
112.000
V
113.000
V
Totaal Saldo van de opgavemutaties
268.000
N
122.000
N
37.000
N
36.000
N
1.3 Investeringen In de volgende tabel zijn de mutaties op de investeringen van programma 1 opgenomen. Begroot Wijziging
729.951
Nieuw begroot Kredietomschrijving
20.000
749.951 22 Inrichting openbare ruimte parkzicht
Toelichting - Besluit De kredietaanvraag voor dit project stamt uit 2023. Door de gestegen kosten van materialen, middelen en arbeid, zijn de eerder verstrekte middelen niet meer toereikend. Besluit: Krediet met € 20.000 verhogen
360.000
55.000
415.000 25 School-thuisroutes, Project Parkzicht
De kredietaanvraag voor dit project stamt uit 2023. Door de gestegen kosten van materialen, middelen en arbeid, zijn de eerder verstrekte middelen niet meer toereikend. Ook is er door een misverstand met het ingenieursbureau een fout in de raming terecht gekomen, waardoor er voor een onderdeel van de school-thuisroutes niet genoeg krediet is geraamd. Besluit: Krediet met € 55.000 verhogen
80.000
30.000
110.000 23 Skatebaan
Hierbij vragen we een extra krediet aan voor het realiseren van de Pumptrack. De redenen hiervoor zijn: de pumptrack is in samenspraak met de jongeren groter en uitdagender gemaakt, zodat de pumptrack echt wordt gebruikt door de jongeren. Tevens hebben we er een kleine baan naast gemaakt dat ook de kinderen van 4 tot 7 jaar hier kunnen skaten of fietsen. In dit bedrag is tevens het verwijderen van de oude skatebaan opgenomen. Besluit: Krediet met € 30.000 verhogen.
Programma 2 Opgave Duurzaamheid
2.1 Ontwikkelingen 2.1.1 Energietransitie De energietransitie bestaat op hoofdlijnen uit vier onderdelen: de omschakeling van fossiele brandstoffen naar duurzame energiebronnen, het verminderen van onze energiebehoefte, waar mogelijk van van het gas af gaan en het op orde krijgen van de energie infrastructuur. Dit zijn grote
14
uitdagingen en hier zetten we stevig op in. Per onderdeel verschilt de aanpak, maar uiteindelijk willen we een robuust energiesysteem inrichten waarbij inwoners en bedrijven zoveel mogelijk worden ontlast en zelfvoorzienend zijn. Vanuit de regionale samenwerking in Powerport Moerdijk werken we samen met Moerdijk en Drimmelen aan de energie infrastructuur van de toekomst. Daarin streven we naar integrale oplossingen en maken we afspraken over financiële compensaties voor het oplossen van deze maatschappelijke opgave. Resultaten in 2025:
Realisatie voortgang
Herijking Transitievisie Warmte Inkoopacties zonnepanelen, warmtepompen, glas en isolatie
We voeren sinds 2020 deze succesvolle inkoopacties voor inwoners uit. Sinds 2024 zien we dat er minder animo is voor deze acties. Gezien de halvering van het duurzaamheidsbudget, is de keuze gemaakt om vanaf 2025 deze inkoopacties niet meer aan te bieden.
Continuering Energiecoaches voor gratis energie advies Energiefixers voor energiemaatregelen huis Verstrekken van subsidies en regelingen voor verduurzaming Stapsgewijs invulling geven aan transitie energienet en netcongestie Inpassen van energietransitie in Amergebied Inspelen op grote regionale ontwikkelingen Samenwerking met de Powerport Moerdijk gemeenten
2.1.2 Duurzame mobiliteit Om te komen tot een fossielvrije gemeente moeten we werken naar andere manieren van vervoer. Duurzame mobiliteit die kansrijk is binnen de gemeente Geertruidenberg knippen we in eerste instantie op in twee onderdelen: deelmobiliteit en de fietsinfrastructuur. Bij deelvervoer kijken we naar de kansen van deelauto's en deelfietsen. Bij de fietsinfrastructuur kijken we naar de kansen voor het verbeteren van de bestaande netwerken of gewenste ontwikkelingen. Resultaten in 2025:
Realisatie voortgang
Onderzoeken potentie deelmobiliteit Inventariseren kansen fietsnetwerk Integrale visie op Halve Zolenpad
Het budget voor duurzame mobiliteit is wegbezuinigd, daarom kan vanuit duurzaamheid geen bijdrage worden geleverd aan deze doelstelling. Dit
Stimuleren van duurzame mobiliteit
Het budget voor het stimuleren van duurzame mobiliteit is bezuinigd, daarom kan de doelstelling niet worden uitgevoerd.
Verduurzamen wagenpark
Er zijn geen investeringsmiddelen vrijgemaakt voor het structureel verduurzamen van het gemeentelijke wagenpark.
2.1.3 Circulaire economie We verbruiken momenteel veel meer grondstoffen dan onze planeet beschikbaar heeft en de behoefte naar grondstoffen blijft groeien. De huidige onbalans in grondstoffenverbruik is niet oneindig vol te houden. Daarom werkt Nederland toe naar een volledig circulaire economie in 2050 met als tussendoel 50% minder verbruik van primaire grondstoffen in 2030. In een circulaire economie worden materialen en producten gezoem als grondstof en waar mogelijk hergebruikt. Zo hebben we minder of geen nieuwe grondstoffen nodig. De nationale doelen en maatregelen proberen wij lokaal toepasbaar te maken.
15
Resultaten in 2025:
Realisatie voortgang
Pilot projecten circulariteit
Gezien de bezuinigingen op het duurzaamheidsbudget, kan er vanuit duurzaamheid minder bijdrage worden geleverd aan het behalen van deze doelstelling. Een deel van de pilotprojecten kan worden uitgevoerd vanuit Afval.
Optimaliseren van afval scheiden met Diftar Afval als grondstof bij afvalverwerking Circulair en Duurzaam inkoopbeleid (MVOI)
Dit inkoopbeleid is opgesteld. Ligt klaar om door het college behandeld te worden i.v.m. ombuigingen.
Starten met beleid / visie op circulariteit
Gezien de bezuinigingen op het duurzaamheidsbudget en het bezuinigen van twee FTEs, kan er vanuit duurzaamheid geen bijdrage worden geleverd aan het behalen van deze doelstelling.
Aansluiten bij regionale netwerken Circulariteit borgen in de openbare ruimte
Gezien de bezuinigingen op het duurzaamheidsbudget, kan er vanuit duurzaamheid geen bijdrage worden geleverd aan het behalen van deze doelstelling.
Circulair denken en werken stimuleren bij collega's en aannemers
Gezien de bezuinigingen op het duurzaamheidsbudget, kan er vanuit duurzaamheid geen bijdrage worden geleverd aan het behalen van deze doelstelling.
2.1.4 Klimaatbestendigheid Naast bijdragen aan het beperken van klimaatverandering is er ook een noodzaak ontstaan om ons voor te bereiden op het nu al veranderende klimaat. Van snikhete zomers, tot overstromingen in Limburg. Vanuit het Nationaal Deltaprogramma en de Nationale Adaptatiestrategie komt Nederland in beweging om onze leefomgeving aan te passen aan veranderende weers- en landschapsomstandigheden. Wij geven hier dan ook invulling aan door ons te focussen op het beperken van wateroverlast, droogte, hitte en overstromingen. Daarnaast streven we ook naar een betere bodem-, water-, en luchtkwaliteit ten aanzien van het milieu. Resultaten in 2025:
Realisatie voortgang
Omgevingsprogramma Groen Uitvoeringsagenda Groen, Klimaat en Biodiversiteit Uitvoering Programma Stedelijk Water
Door door gebrek aan personele capaciteit is er vertraging ontstaan bij de uitvoering van beleidsprojecten. Dit risico van personele capaciteit hebben wij vooraf bij het aanbieden van het Programma Stedelijk Water aangegeven.
Koppelkansen benutten bij projecten in de openbare ruimte
Gezien de bezuinigingen op het duurzaamheidsbudget, kan er vanuit duurzaamheid beperkt bijdrage worden geleverd aan het behalen van deze doelstelling.
Kleinschalige oplossingen zoeken bij klimaatknelpunten
Gezien de bezuinigingen op het duurzaamheidsbudget, kan er vanuit duurzaamheid geen bijdrage worden geleverd aan het behalen van deze doelstelling.
Duurzame Inrichting Openbare Ruimte (DIOR) Leidraad Inrichting Openbare Ruimte (LIOR) Klimaatsubsidie en geveltuintjes promoten Nulmetingen voor luchtkwaliteit uitvoeren
2.2 Afwijkingen reguliere taken
16
Gezien de bezuinigingen op het duurzaamheidsbudget, kan er vanuit duurzaamheid geen bijdrage worden geleverd aan het behalen van deze doelstelling.
In onderstaande tabel worden de belangrijkste afwijkingen op de meerjarenbegroting 2025-2028 toegelicht. In beginsel worden afwijkingen toegelicht wanneer het bedrag groter is dan € 25.000. Indien er sprake is van afwijkingen lager dan € 25.000 maar van politiek bestuurlijke importantie worden deze afwijkingen eveneens toegelicht. Afwijkingen lager dan € 25.000, zuiver administratieve mutaties of budgettair neutrale mutaties, zijn wel opgenomen in de begrotingswijziging. Omschrijving
2025
V/N
2026
V/N
2027
V/N
2028
V/N
Algemeen Milieu In de primitieve begroting zijn voor de verschillende jaarschijven verschillende budgetten beschikbaar gesteld op het terrein van biodiversiteit. Naar de laatste inzichten vinden er diverse verschuivingen plaats in met name het rijksbeleid. Dat heeft ook consequenties voor de gemeentebegroting.
150.000
V
75.000
V
15.000
V
0
-
Algemeen Milieu In het verleden was er beperkte duidelijkheid over de benodigde budgetten en de hoogte van de beschikbare Rijksmiddelen. Inmiddels is er meer inzicht in het moment waarop de kosten zich voordoen en in de bijdrage vanuit het Rijk. Met deze wijziging sluiten de budgetten beter aan bij de verwachte uitgaven en beschikbare middelen.
50.000
N
75.000
V
25.000
N
0
-
Middelen Klimaatakkoord Naar het zich laat aanzien is het niet noodzakelijk om de in de meerjarenbegroting 2025-2028 opgenomen ramingen voor het ontwikkelen van het energiesysteem van de toekomst te handhaven. De beschikbare budgetten worden afgeraamd.
30.000
V
25.000
V
25.000
V
25.000
V
SPUK Regeling capaciteit klimaat en energie (CDOKE) Op basis van beschikking wordt in 2025 nog € 759.000 ontvangen. Aanname is dat we dit bedrag uiterlijk 31-12-2027 uitgegeven moeten hebben. Het gevolg is dat vanaf 2026 een lagere inkomst geraamd moet worden en dat vanaf 2027 de inkomst komt te vervallen. In de komende periode zal bezien moeten worden hoe de beëindiging van de rijksvergoeding kan worden opgevangen.
0
-
126.000
N
442.000
N
442.000
N
Saldo van de opgavemutaties > 25.000
130.000
V
49.000
N
427.000
N
417.000
N
Saldo van de opgavemutaties < 25.000
41.000
V
2.000
N
2.000
V
2.000
V
Totaal Saldo van de opgavemutaties
171.000
V
51.000
V
425.000
N
415.000
N
2.3 Investeringen In programma 2 zijn geen wijzigingen in de investeringen.
Programma 3 Opgave Mens en Zorg
3.1 Ontwikkelingen 3.1.1 Bewust (samen)leven De programmalijn focust zich op het versterken van de weerbaarheid en het zelf oplossend vermogen van inwoners: enerzijds door gezonder te leven en, waar mogelijk, tijdig te anticiperen op levensgebeurtenissen; anderzijds door het stimuleren van “meer omkijken naar elkaar”. We creëren
17
een klimaat waarin vragen makkelijker op tafel komen, we ervaringen delen en waar nodig de weg wijzen. We zetten daarbij in op een brede aanpak die gericht is op de risicofactoren voor het ontstaan van gezondheidsachterstanden. We zorgen dat inwoners (meer) worden uitgedaagd om te bewegen en kiezen voor gezonde opties. We verbeteren de mogelijkheden voor inwoners om elkaar laagdrempelig te ontmoeten, te ontspannen en elkaar te helpen. We vergroten de sociale cohesie door de sociale basis te versterken. Resultaten in 2025:
Realisatie voortgang
Uitvoeringskader Actief Leven vastgesteld, beleid en maatregelen m.b.t. gezond en actief leven
Door capaciteitsgebrek is de realisatie van het uitvoeringskader vertraagd. Er wordt nu ingezet op een beperktere opzet van dit kader
Sociale kaart gereed om inzicht te geven vrij toegankelijke formele en informele activiteiten en voorzieningen Wijkvisie gereed met ambitie en aanpak voor de ontwikkeling per wijk/buurt Eerste Huis van de wijk gerealiseerd in pilotvorm en geëvalueerd voor vervolg Programma van eisen MFA Hooipolder gereed, aanbesteding gestart
3.1.2 Werken met talent De weg naar participatie in onze gemeente is versnipperd en daardoor onvoldoende effectief. Het gevolg hiervan is dat de kosten hoog zijn en er, veelal individuele, voorzieningen worden beschikt die niet voldoende effectief zijn. Dit leidt ertoe dat de talenten van inwoners onvoldoende worden aangesproken en zij daardoor minder in staat zijn om zich te ontwikkelen, een zinvolle bijdrage te leveren aan de samenleving en/of te voorzien in een eigen inkomen. De waarborg voor participatie vraagt expliciete aandacht op bestuurlijk en strategisch niveau. We leggen een stevigere verbinding tussen de WMO (begeleiding), participatie en inburgering waardoor een brede participatie en effectievere integratie plaatsvindt. Het uitgangspunt daarbij is dat je altijd iets zinvols kunt doen in de gemeente en dat je dat vooral samen doet met anderen op een toffe plek. Resultaten in 2025:
Realisatie voortgang
Aanpak en uitgangspunten Brede Participatie bepaald
Dit project start voor zomer 2025. Wettelijke wijzigingen onlangs helder geworden.
Aansluiten op relevante resultaten in de andere programmalijnen (met name Huis van de Wijk en Omgekeerd werken). Omgekeerd werken Aansluiten op relevante resultaten in de andere programmalijnen (met name Huis van de Wijk en Omgekeerd werken). Huis van de Wijk
Het huis van de wijk is later dan gepland geopend. De pilot is verlengd tot juli 2025
3.1.3 Gelukkig opgroeien Jongeren in gemeente Geertruidenberg liggen onder een vergrootglas. Het hoge percentage van jongeren die jeugdhulp krijgen, de cijfers over alcoholgebruik onder jongeren en een historische focus op overlast zorgen voor een negatief beeld. Daarnaast staat de jeugd op afstand en is het voor beleidsmakers lastig om erachter te komen wat jongeren zelf willen. Bovendien is het beeld dat veel jongeren over het leven hebben niet realistisch en staat de mentale gezondheid van steeds meer jongeren onder druk. Dit versterkt elkaar. De beeldvorming wordt niet beter en de kosten voor de jeugdhulp blijven stijgen. Middels deze programmalijn willen we een trendbreuk forceren in zowel de beeldvorming over als de omgang met jongeren én willen we –waar dat kan- jongeren vroegtijdig helpen om grotere problemen te voorkomen en/ of te verminderen. Er wordt extra inzet gepleegd 18
op de gelijke kansen voor kinderen en jongeren. We doen dit vooral ook samen met kinderen, jongeren en hun ouders/verzorgers. We werken aan een nieuw regionaal jeugdstelsel dat de oplopende inzet van jeugdzorg moet remmen door te zorgen dat ondersteuning eerder, lichter en makkelijker beschikbaar is én inwoners en professionals beter accepteren dat hobbels bij het leven horen. Dit vraagt een grote lokale inzet die zich richt op preventie en interne ontschotting waardoor duurzamere oplossingen worden gecreëerd. De deelname aan het landelijk project “OKO” (Opgroeien in een kansrijke omgeving) gaat helpen om dit effectief te doen. Resultaten in 2025:
Realisatie voortgang
Aanpak jongerenparticipatie gereed
Vertraagd i.v.m. capaciteitsprobleem.
Minimaal twee nieuwe interventies vanuit OKO gestart Stevig Lokaal Team/Proof of concept gestart
Gemeenschappelijke regeling jeugdregio WBO vastgesteld
Het proces om te komen tot een oprichtingsdocument voor een Gemeenschappelijke regeling jeugdregio WBO vraagt tijd, zorgvuldigheid en brede afstemming. Om te komen tot om gedegen besluitvormingsproces is besloten om dit proces te temporiseren. Door het proces te temporiseren, creëren we hiervoor ruimte.
3.1.4 Financieel zelfredzaam We constateren een toenemende financiële druk en onzekerheid bij inwoners. De bestaanszekerheid komt de komende jaren voor een steeds grotere groep inwoners onder druk te staan. De gemeente Geertruidenberg heeft de afgelopen jaren verschillende maatregelen genomen om te ondersteunen bij de bestaanszekerheid als er (te) weinig inkomen in het gezin is om bijvoorbeeld kinderen te laten sporten of om schulden bij inwoners te voorkomen of af te handelen. Er ontbreekt echter al langere tijd een stevige inhoudelijke basis die richting geeft en samenhang biedt voor meer duurzame aanpakken en oplossingen. In de programmalijn Financieel zelfredzaam wordt dit kader gecreëerd waarmee zowel invulling wordt gegeven aan de verander(en)de wetgeving als aan de eigen ambitie van de gemeente. Binnen dit kader is aandacht voor kansengelijkheid voor kinderen, armoedebestrijding en integrale schuldhulpverlening. Resultaten in 2025:
Realisatie voortgang
Uitvoeringskader Financieel zelfredzaamheid vastgesteld
Uitstel door diverse redenen, zoals vertraging oplevering van rapport door externen. Realisatie van het beleidsplan gaat nog steeds plaatsvinden in 2025. Vaststelling door de raad staat geagendeerd in september 2025.
Daarop opgenomen maatregelen voor 2025 doorgevoerd
Opvolging vindt plaats na vaststelling beleidsplan.
3.1.5 Vrije inloop De gemeente Geertruidenberg werkt al een aantal jaren aan een “optimale toegang”. Ondanks alle aandacht en investeringen die er gedaan zijn zien we een versnipperde, suboptimale werkwijze die gericht is op het inzetten van (veelal geïndiceerde) voorzieningen: zowel binnen de gemeentelijke organisatie zelf, als in de afstemming met maatschappelijk partners zoals met name welzijn. De beoogde integraliteit en zelfwerkzaamheid die we zowel voor de vraag als het aanbod nastreven wordt met de huidige inrichting niet gerealiseerd. In de landelijke monitors valt Geertruidenberg op door de hoge inzet van (gestapelde) WMO-voorzieningen per inwoner. In de programmalijn “Vrije inloop” gaan we naar een volledig andere inrichting. We gaan “omgekeerd werken” waarbij de brede vraag van een inwoners in zijn of haar leefwereld en het vertrekpunt en de basis is voor de oplossing.
19
We ontwikkelen een integraal wijkteam voor alle leeftijden dat aanwezig is in alle kernen. Hierin combineren we de komende jaren de ontwikkeling van de sterke lokale teams/uitvoering Proof of Concept) (jeugddomein), pilot generalistisch wijkteam (verbinding loket WIZ-CJG-Welzijn) en het omgekeerd werken in de basisondersteuning. We sturen hierbij ook expliciet op kostenbeheersing Resultaten in 2025:
Realisatie voortgang
Realisatie 2e fase “omgekeerd werken” Omgekeerde verordening sociaal domein vastgesteld Maatwerk/doorbraakfonds gerealiseerd, minimaal 5 complexe casussen opgelost
Documenten met betrekking tot doorbraakfonds in concept gereed. Partners moeten nog akkoord geven op overeenkomst. Staat geagendeerd voor collegevergadering in Q2 2025.
Pilot reablement uitgevoerd
3.1.6 Transformatie sociaal domein Transformeren van het sociaal domein naar een houdbare, toekomstbestendige, sociaalmaatschappelijke ondersteuningsstructuur. Inhoudelijk betekent dit dat een krachtige beweging naar de voorkant waarbij vragen vooral in en met de eigen leefomgeving worden opgepakt. Hierdoor blijven ze klein, wordt zelfredzaamheid versterkt en remmen we het beroep op geïndiceerde individuele voorzieningen. In financiële zin betekent dit dat er, conform het programma Mens en Zorg, investeringen nodig zijn in, met name, de voorliggende (wijk-)voorzieningen en dat deze de komende jaren resulteren in de afvlakking van de groei in het sociaal domein (van 10% naar 4% per jaar). Om het transformatieproces te faciliteren is een focus op data en kostenbeheersing noodzakelijk. Sturen op maatschappelijke rendement en efficiency. Dat is ook van toepassing op het nieuwe subsidiebeleid dat in 2025 wordt vastgesteld en geïmplementeerd. Resultaten in 2025:
Realisatie voortgang
Dashboard Mens en zorg continu beschikbaar Subsidiebeleid en verordening vastgesteld
3.2 Afwijkingen reguliere taken In onderstaande tabel worden de belangrijkste afwijkingen op de meerjarenbegroting 2025-2028 toegelicht. In beginsel worden afwijkingen toegelicht wanneer het bedrag groter is dan € 25.000. Indien er sprake is van afwijkingen lager dan € 25.000 maar van politiek bestuurlijke importantie worden deze afwijkingen eveneens toegelicht. Afwijkingen lager dan € 25.000, zuiver administratieve mutaties of budgettair neutrale mutaties, zijn wel opgenomen in de begrotingswijziging. Omschrijving
20
2025 V/N
2026 V/N
2027 V/N
2028 V/N
Huisvesting basisonderwijs Voor de realisatie van het scholeneiland wordt een haalbaarheidsonderzoek gedaan. Hiervoor is een incidenteel budget noodzakelijk. Dekking door aanwending van de Vrije Algemene Reserve.
150.000
N
0
-
0
-
0
-
Huisvesting IHP Tegelijkertijd met het haalbaarheidsonderzoek wordt ingezet op actualisatie van het Integraal Huisvestings Plan basisonderwijs. Het huidige plan is uit 2019 en dient te worden geactualiseerd naar zowel investeringsjaren, bedragen, volgorde e.d. Hiervoor is een incidenteel budget noodzakelijk van € 30.000, te verdelen over 2 boekjaren. Dekking door aanwending van de Vrije Algemene Reserve
15.000
N
15.000
N
0
-
0
-
Algemene voorzieningen Jeugd In de begroting 2025 dienen de uitvoeringskosten voor de DVO Regio WBO Jeugd incidenteel te worden verhoogd met € 21.000. Omdat vanuit de DVO ook een incidentele afrekening van € 56.000 wordt ontvangen, kunnen deze lasten en baten elkaar compenseren en resteert een voordeel van € 35.000.
35.000
V
0
-
0
-
0
-
Mens en Zorg PL 6 Ondersteunend De ontwikkeling van het nieuwe subsidiebeleid is in 2024 vertraagd en loopt door in 2025. Daarom zijn de resterende middelen uit 2024 overgeheveld naar 2025.
39.000
N
0
-
0
-
0
-
Maatschappelijk werk Indexering en basis bedrag BCF onvoldoende dekkend voor de basisvoorziening samenwerkende welzijnsorganisaties. De wet AMGB is van toepassing.
138.000
N
0
-
0
-
0
-
Maatschappelijk werk Voor Welzijn op Recept wordt een bedrag van € 16.000 beschikbaar gesteld en voor Huis van de Wijk De Schelf € 26.000.
42.000
N
0
-
0
-
0
-
Maatschappelijk werk Voor de voortzetting/afronding van o.a. de pilot "De Schelf" is een afrondend budget noodzakelijk.
85.000
N
0
-
0
-
0
-
Inburgering en statushouders Bij het opstellen van de BR23 is aangenomen dat er meer inburgeringen zouden plaatsvinden. Dat zou moeten leiden tot een hogere algemene uitkering (meer inwoners etc.) hierop is een voorschot genomen. De groei is opgenomen in de algemene uitkering en dient binnen programma 3 te worden gecorrigeerd.
160.000
N
160.000
N
160.000
N
160.000
N
Noodopvang Vluchtelingen Oekraïne Hoge Veer expl. De rijksvergoeding voor de opvang van Oekraïners wordt verlaagd van € 61 naar € 44 per ontheemden per dag. Dat is een daling met 27%.
651.000
N
0
-
0
-
0
-
21
Opvang Asielzoekers COA Vanaf 1 juli 2025 wordt de vergoeding per asielzoeker per nacht aangepast van € 150 per asielzoeker per nacht naar € 78 per asielzoeker per nacht.
447.000
N
0
-
0
-
0
-
Mens en Zorg PL 5 Vrije inloop Het zwaartepunt van de ontwerp- en implementatiefase voor het project Omgekeerd werken is verschoven van 2024 naar 2025. Middelen die hiervoor gereserveerd waren in 2024 worden daarom overgeheveld naar 2025.
65.000
N
0
-
0
-
0
-
Mens en Zorg PL 5 Vrije inloop Ten behoeve van de proof of concept (POC) voor het stevig lokaal team Drimmelen - Geertruidenberg zijn deze middelen verschoven van geïndiceerde jeugdhulp naar de POC.
172.000
N
0
-
0
-
0
-
PW Inkomen Het aantal bijstandsgerechtigden is in 2024 licht gestegen. Het budget is aangepast op de uitgaven over 2024. Het betreft een open einde regeling. Als inwoners aan de voorwaarden voldoen, wordt een uitkering verstrekt. Mogelijk is er dit jaar een extra verhoging noodzakelijk door oplopend cliëntenbestand en de normwijzigingen per 1 juli.
200.000
N
200.000
N
200.000
N
200.000
N
PW Inkomen Het budget aanpassen op het niveau vanuit Rijksoverheid. De uitgaven voor een loonkostensubsidie blijken de afgelopen jaren ongeveer overeen te komen met het budget vanuit de Rijksoverheid. Het LKS-budget 2025 vanuit Rijksoverheid is € 1. 047.000.
400.000
N
400.000
N
400.000
N
400.000
N
PW Inkomen Buiguitkering 2024 is definitief hoger dan begroot. De voorlopige beschikking 2025 is vastgesteld op: € 6.375.000.
640.000
V
640.000
V
640.000
V
640.000
V
Inkomensvoorzieningen (IOAW/IOAZ) Het aantal IOAW en IOAZ uitkeringen is toegenomen. De trend van voorgaande jaren, zet zich voort. Als ouderen aan de voorwaarden voldoen, wordt de uitkering verstrekt. Het betreft een open einde regeling.
100.000
N
100.000
N
100.000
N
100.000
N
Bijzondere bijstand De stijging van de uitgaven bijzondere bijstand zijn een gevolg van een beter bereik van de doelgroep, die door de energietoeslag in beeld is gekomen.
110.000
N
110.000
N
110.000
N
110.000
N
Bijzondere bijstand Het bedrag is aangepast op de uitgaven 2024. De kosten van bewindvoering betreft langlopende trajecten die door de rechter worden opgelegd.
50.000
N
50.000
N
50.000
N
50.000
N
22
Sociale Werkplaatsen Het bedrag is aangepast op de uitgaven 2024. De taakstelling beschut werk is geïmplementeerd en wordt verwerkt in de financiële administratie.
25.000
N
50.000
N
50.000
N
50.000
N
Sociale Werkplaatsen De bedragen worden aangepast aan de door de gemeenteraad vastgestelde meerjarenbegroting van MidZuid.
35.000
V
50.000
N
39.000
N
94.000
N
Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) Betreft Beschermd wonen; doordat er meer ambulantisering plaats vindt is het mogelijk dat de kosten voor begeleiding binnen onze gemeente stijgen. Vooralsnog is hiervan geen sprake en moeten we rekening houden met een structureel lagere inkomst vanuit de centrumgemeente Breda.
50.000
N
50.000
N
50.000
N
50.000
N
Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) De gemeente Breda heeft verzocht om bij te dragen aan de kosten voor de verbouwing van de vrouwenopvang van de Safegroup. Hiervoor is een bijdrage geraamd.
82.000
N
0
-
0
-
0
-
Mens en Zorg PL 3 Gelukkig opgroeien Implementatie proof of concept (POC) stevig lokaal team Drimmelen-Geertruidenberg loopt nog door in 1e kwartaal 2025.
36.000
N
0
-
0
-
0
-
Mens en Zorg PL 3 Gelukkig opgroeien Realisatie van jongerenparticipatie is voorzien voor 2025. Eerder gereserveerde middelen daarvoor worden overgeheveld ten behoeve van inhuur extra capaciteit.
60.000
N
0
-
0
-
0
-
Algemene begraafplaatsen Voor het opknappen van het wandelpad op de begraafplaats Geertruidenberg dient er incidenteel budget beschikbaar gesteld te worden.
35.000
N
0
-
0
-
0
-
Algemene begraafplaatsen Het budget voor de opdracht van het ruimen van de begraafplaats is in november 2024 gegeven. Er is enige vertraging opgetreden in de uitvoering. Ruiming zal begin 2025 plaatsvinden, noodzakelijke budget is overgeheveld uit de jaarrekening 2024.
50.000
N
0
-
0
-
0
-
Mutaties reserves opgave 3 Mens en Zorg Uitvoering van raadbesluit tot het beschikbaar stellen van budget aan het zwembad voor de goedkopere zwembadkaartjes , dekking uit vrije algemene reserve.
68.000
V
0
-
0
-
0
-
23
Mutaties reserves opgave 3 Mens en Zorg Betreft onttrekkingen op het terrein van sociaal domein uit de jaarrekening 2024. Programmalijn 6 inhuur € 39.000. BCF subsidie € 36.000 en br 23 programmalijn 3 € 60.000 en begraafplaatsen € 50.000
221.000
V
0
-
0
-
0
-
Mutaties reserves opgave 3 Mens en Zorg Betreft onttrekkingen uit de vrije algemene reserve voor het opstellen van het integraal huisvestingsplan basisonderwijs.
15.000
V
15.000
V
0
-
0
-
Mutaties reserves opgave 3 Mens en Zorg Betreft onttrekkingen uit de vrije algemene reserve voor het opstellen van een haalbaarheidsonderzoek scholeneiland.
150.000
V
0
-
0
-
0
-
Mutaties reserves opgave 3 Mens en Zorg Ter dekking van de kosten van de verbouwing van de vrouwenopvang van de Safegroup.
82.000
V
0
-
0
-
0
-
Saldo van de opgavemutaties > 25.000
1.916.000
N
530.000
N
519.000
N
573.000
N
Saldo van de opgavemutaties < 25.000
170.000
V
8.000
N
143.000
V
143.000
V
Totaal Saldo van de opgavemutaties
1.746.000
N
538.000
N
376.000
N
431.000
N
3.3 Investeringen In programma 3 zijn geen wijzigingen in de investeringen.
Programma 4 Opgave Wonen
4.1 Ontwikkelingen 4.1.1 Woonruimte naar behoefte Op basis van demografische ontwikkelingen en de opgelegde taakstelling voor specifieke doelgroepen, ontwikkelen we naar behoefte. Dit kunnen we op de volgende manieren realiseren: • nieuwe woningen bouwen; • transformeren leegstand ; • aanpassen in de bestaande woningvoorraad; • herstructurering woonwijken. Resultaten in 2025:
Realisatie voortgang
We starten de planologische procedure voor 150-180 woningen bij Achter de Hoeven
De planologische procedure wordt voorbereid. Vanwege personeelswisselingen is de voortgang vertraagd.
24
We maken een keuze over de Raamsdonkse potentiële woningbouwlocaties
In september en oktober 2024 zijn participatieavonden gehouden. We zijn begonnen met het schrijven van de visie Woningbouw Raamsdonk. Vanwege personeelswisselingen is de voortgang van de uitwerking van de visie met daarin de keuze over de Raamsdonkse potentiële woningbouwlocaties gestagneerd.
We werken de kaders en randvoorwaarden voor de ontwikkeling van de locatie van het voormalige brugklasgebouw Dongemond college uit.
De kaders en randvoorwaarden worden opgesteld door een nader aan te wijzen projectleider. Vanwege personeelswisselingen is de aanwijzing vertraagd.