Voorjaarsnota 2023
Tekst van het document
Voorjaarsnota 2023
1
Inhoudsopgave Inhoudsopgave .......................................................................................................................2 1. Inleiding ...............................................................................................................................3 2. Samenvatting ......................................................................................................................5 3. Tussenrapportage 2023-1 ..................................................................................................7 3.1 Inleiding ...........................................................................................................................7 3.2 Programma's ...................................................................................................................7 3.2.1 Programma 1 Opgave Leefbaarheid ........................................................................7 3.2.2 Programma 2 Opgave Duurzaamheid ......................................................................8 3.2.3 Programma 3 Opgave Mens en Zorg .....................................................................10 3.2.4 Programma 4 Opgave Wonen ................................................................................12 3.2.5 Programma 5 Opgave Economie en Toerisme ......................................................12 3.2.6 Programma 6 Opgave
Bestuur en Dienstverlening ................................................12 3.2.7 Programma 7 Opgave Financiën en Organisatie ...................................................13 3.3 Reserves en voorzieningen ..........................................................................................14 3.4 Recapitulatie afwijkingen programma's.........................................................................14 4. Algemene uitkering meicirculaire 2023-2027 .................................................................16 4.1 Inleiding .........................................................................................................................16 4.2 Ontwikkelingen ..............................................................................................................17 4.3 Tabel .............................................................................................................................20 5.
Kadernota 2024-2027 ........................................................................................................21 5.1 Inleiding .........................................................................................................................21 5.2 Programma's .................................................................................................................21 5.2.1 Programma 1 Opgave Leefbaarheid ......................................................................21 5.2.2 Programma 2 Opgave Duurzaamheid ....................................................................25 5.2.3 Programma 3 Opgave Mens en Zorg .....................................................................26 5.2.4 Programma 4 Opgave Wonen ................................................................................30 5.2.5 Programma 5 Opgave Economie en Toerisme ......................................................31 5.2.6 Programma 6 Opgave Bestuur en Dienstverlening ................................................32 5.2.7 Programma 7 Opgave Financiën en Organisatie ...................................................34 5.3 Financiële vertaling kadernota ......................................................................................35 6.
Conclusie ..........................................................................................................................37
2
1. Inleiding Inleiding: Binnen elke gemeente heb je te maken met een Planning-en-Controlcyclus (P&C-cyclus). Met deze cyclus wordt inzichtelijk gemaakt in hoeverre de doelstellingen van de gemeente bereikt worden en welke (financiële) middelen daarvoor nodig zijn. Het is wettelijk verplicht voor de gemeente om in het kader van de P&C-cyclus elk jaar in ieder geval een begroting en jaarrekening te maken. Ter voorbereiding van de begroting wordt er een Kadernota opgesteld, door veel gemeenten ook wel de Voorjaarsnota genoemd. De Voorjaarsnota wordt vervolgens uitgewerkt in een Najaarsnota waarin de meerjarenbegroting voor het nieuwe boekjaar is begrepen. In 2023 wordt de P&C-cyclus ten opzichte van eerdere jaren gewijzigd. Met de introductie van een Voorjaarsnota en een Najaarsnota wordt aangesloten bij de informatiecyclus die het Rijk hanteert. Immers, ook het Rijk stelt een Voorjaarsnota en Najaarsnota op waarin een groot aantal beleidsmatige aanpassingen worden opgenomen en waarvan de financiële uitwerking wordt vertaald in de zogenaamde circulaires van het Gemeentefonds. De bestuurlijke Planning & Control-cyclus stelt de raad in staat om invulling te geven aan hun kaderstellende en controlerende taak. Voor u ligt de Voorjaarsnota 2023 van de gemeente Geertruidenberg.
De Voorjaarsnota is een nieuw element van de Planning & Control-cyclus en bevat 3 onderdelen, te weten de Turap, de Algemene Uitkering en de Kadernota. Het is de bedoeling om de komende jaren deze Voorjaarsnota jaarlijks op te stellen als voorbereiding op de programmabegroting. De Voorjaarsnota biedt de mogelijkheid om zowel de inhoudelijke, maar vooral ook de financiële samenhang in één document integraal te beoordelen. In de Turap 1 wordt een financiële doorkijk in meerjarenperspectief opgesteld en bevat de ontwikkeling van de lopende begroting tot april 2023. De Turap 1 is daarmee het eerste moment van bijstellen of bijsturen van de kaders zoals vastgelegd in de programmabegroting 2023. Deze rapportage biedt een actueel inzicht in belangrijke financiële ontwikkelingen die zich in het huidige jaar voordoen De belangrijkste afwijkingen ten opzichte van de vastgestelde meerjarenbegroting worden berekend en toegelicht. In het 2e onderdeel van de Voorjaarsnota wordt de meerjarige ontwikkeling van de Algemene Uitkering, gebaseerd op de Meicirculaire van het Ministerie van Binnenlandse Zaken, opgenomen. Zowel de inhoudelijke als financiële vertaling van de voornemens van het Rijk worden vertaald naar de meerjarenbegroting van de gemeente. Het laatste onderdeel van de Voorjaarsnota is de Kadernota.
Normaal gesproken wordt de Voorjaarsnota het document waarin de integrale afweging plaatsvindt en de beleidsmatige keuzes voor het komende begrotingsjaar worden voorgelegd, inclusief meerjarige doorkijk. Voor 2024 is de procedure enigszins afwijkend. Deze Voorjaarsnota bevat namelijk in het onderdeel Kadernota slechts een beperkt aantal voorstellen voor beleidskeuzes (wensen) voor de periode 2024 en verder, omdat in het collegeakkoord 2022-2026 deze al veelal zijn opgenomen. De Kadernota bevat daarom met name onvermijdelijke financiële ontwikkelingen en knelpunten vanaf 2024. Hiermee geeft de Voorjaarsnota een actueel beeld van de financiële kaders voor de integrale afweging. De integrale afweging vindt vervolgens op hoofdlijnen plaats en zal gezien de grote onzekerheden voor een belangrijk deel ook nog worden beïnvloed door de Meicirculaire. Wij verwachten daarom bij de Programmabegroting 2024 een meer gedetailleerde financiële vertaling voor te leggen.
3
Van het Turap gedeelte en de Algemene uitkering wordt een formeel raadsbesluit voorgelegd met daarbij een voorstel om hiermee in te stemmen en de meerjarenbegroting dienovereenkomstig te wijzigen. Het Kadernotagedeelte wordt ter kennisname voorgelegd waarbij de gemeenteraad in de gelegenheid wordt gesteld haar zienswijze kenbaar te maken.
4
2. Samenvatting Voorjaarsnota Zoals in de inleiding aangegeven is de Voorjaarsnota een document dat bestaat uit 3 onderdelen, te weten: a. Turap 2023-1 Enkele keren per jaar maakt het college een tussenrapportage voor de gemeenteraad. Hierin staat de stand van zaken rondom de uitvoering van de plannen en realisatie op budgetten uit de begroting. b. Meicirculaire 2023 De gemeente krijgt ongeveer 60% van haar inkomsten van het Rijk. Afhankelijk van het aantal inwoners, de oppervlakte en een aantal speciale omstandigheden krijgt elke gemeente een bijdrage uit het zogeheten Gemeentefonds: de algemene uitkering. Daarnaast ontvangt de gemeente diverse doeluitkeringen en specifieke uitkeringen. In de zogenaamde Meicirculaire van de Algemene Uitkering staan de voornemens van het Rijk. c. Kadernota 2024 In de Kadernota bepaalt de gemeenteraad de plannen en doelen voor de komende jaren. En ook hoeveel geld de gemeente daaraan uitgeeft. De raad stelt de Kadernota elk jaar vast. Bij de behandeling van de Kadernota kan de raad plannen aanvullen en nieuwe ideeën toevoegen (moties en amendementen). Uit de inventarisatie van alle financiële afwijkingen uit de Turap, de analyse van de Algemene Uitkering en de effecten van de Kadernota komen we tot de onderstaande financiële samenvatting. De samenvatting is indicatief.
Tussentijdse raadsbesluiten die op het moment van opstellen in het traject van besluitvorming zitten (o.a. Parkzicht en MJOP) zijn in onderstaande tabel niet meegenomen, maar zullen worden ingebracht bij de actualisatie van de cijfers in de Najaarsnota. Onderdeel
2023 V/N
Beginstand 2023 na college-akkoord
8.000
Turap 1 Algemene Uitkering
N
2024 V/N 651.000
2.035.000
N 1.017.000
N
2025 V/N
2026 V/N
2027 V/N
847.000
V
11.000
N
11.000
N
N 1.035.000
N
969.000
N
969.000
N
506.000
V
357.000
V 1.700.000
V 2.053.000
V
184.000
V
Kadernota Autonome Ontwikkelingen
-
- 1.354.000
N 1.244.000
N 1.244.000
N 1.244.000
N
Kadernota Wettelijke Ontwikkelingen
-
-
130.000
N
0
-
0
-
0
-
-
517.000
N
471.000
N
454.000
N
462.000
N
N 1.969.000
N
150.000
V 2.172.000
N 2.502.000
N
Kadernota Beleidsvoornemens, Nieuw beleid
-
Totaal
1.686.000
Een uitsplitsing van de tekorten in incidenteel en structureel laat de volgende cijfers zien: Incidenteel/Structureel
2023
V/N
2024
V/N
2025
V/N
2026
V/N
2027
V/N
Beginstand 2023 na college-akkoord Incidenteel
308.000
N 1.664.000
N 1.159.000
N
321.000
V
321.000
V
Structureel
300.000
V 1.013.000
V 2.006.000
V
332.000
N
332.000
N
Turap 1 Incidenteel
1.162.000
N
195.000
N
246.000
N
3.000
N
3.000
N
Structureel
873.000
N
822.000
N
789.000
N
966.000
N
966.000
N
Algemene uitkering Incidenteel
-
-
-
Structureel
357.000
V 1.700.000
V 2.053.000
V
506.000
V
184.000
V
5
Kadernota Incidenteel
-
535.000
Structureel
-
1.466.000
Incidenteel
1.470.000
Structureel
216.000
N
30.000
N
-
-
N 1.685.000
N 1.698.000
N 1.706.000
N
N 2.394.000
N 1.435.000
N
V
318.000
V
N
V 1.585.000
V 2.490.000
N 2.820.000
N
Totaal
6
425.000
318.000
3. Tussenrapportage 2023-1 3.1 Inleiding De Turap 2023-1 is het 1e onderdeel van deze Voorjaarsnota. De focus van een Tussenrapportage ligt vooral op de financiële afwijkingen op bestaand beleid. De insteek van de verslaglegging is “kort maar krachtig”. Daar waar sprake is van significante inhoudelijke afwijkingen op de meerjarenbegroting 2023-2026, wordt uw raad tussentijds geïnformeerd via Raadsinformatiebrieven. In deze Turap informeren wij u over de financiële ontwikkelingen vanaf medio november 2022 tot 1 april 2023. Omdat het nog vroeg in het begrotingsjaar is, zijn er nog veel onzekerheden over hoe het jaar 2023 zich verder zal ontwikkelen. Dat is ‘normaal’ gezien al zo, omdat het jaar pas net gestart is, maar de ontwikkelingen (met een financieel effect) stapelen zich de laatste maanden heel sterk op. De financiële effecten op lonen, prijzen maar ook rente, zijn aanzienlijk. De inflatie stijgt fors. De rente heeft na jaren van daling de richting omhoog gevonden. Ook de oorlog in Oekraïne, opvang vluchtelingen, onzekere toekomst etc, speelt een grote rol. De prijzen voor met name gas en stroom zijn buitenproportioneel gestegen. Alles wordt duurder en de gemeente Geertruidenberg ontkomt daar ook niet aan.
Omdat de Turap 2023-1 wordt opgesteld in meerjarenperspectief, wordt daarmee ook een eerste opzet gepresenteerd van het financiële perspectief dat als basis kan dienen voor de Najaarsnota. Deze eerste tussenrapportage laat zien dat we voor financiële uitdagingen blijven staan. Het tekort voor 2023 en latere jaren is fors.
3.2 Programma's 3.2.1 Programma 1 Opgave Leefbaarheid Afwijkingen In onderstaande tabel worden de belangrijkste afwijkingen op de meerjarenbegroting 2023-2026 toegelicht. In beginsel worden afwijkingen toegelicht wanneer het bedrag groter is dan € 25.000 of lager, maar van politiek bestuurlijke importantie. Afwijkingen lager dan € 25.000, zuiver administratieve mutaties of budgettair neutrale mutaties, zijn wel opgenomen in de begrotingswijziging, maar worden niet verder toegelicht, tenzij van politiek bestuurlijke importantie. Omschrijving Wegen, straten en pleinen € 21.000 incidenteel aanvullen in verband met de kosten voor het aanbrengen van groen in de Brahmstaat. Dit bedrag komt uit 2022 en de dekking komt uit de reserve grondexploitatie. € 20.000 structureel aanvullen. Jaarlijks blijkt dat door winters weer asfaltschades ontstaan. Tot op heden is dit niet mee berekend in het onderhoud. Een jaarlijkse asfaltschade herstelronde wordt ingeschat op € 20.000.
V/N
N
2023 V/N
41.000
N
2024 V/N
20.000
N
2025 V/N
20.000
N
2026
20.000
7
Bruggen en duikers Na de inspectie van de infrastructurele kunstwerken eind 2022 is gebleken dat er voor vier bruggen nader onderzoek heeft moeten plaatsvinden naar sterkte van de houtconstructie. De kosten betreffen incidenteel € 20.000. Voor de uitvoer van de onderhoudswerkzaamheden t/m 2026 dient een raambestek opgesteld te worden. Hiervoor betreffen de kosten incidenteel € 20.000.
N
40.000
V
0
V
0
V
0
A27 Maatregelen / Omgevingsvisie Hooipolder In het kader van de uitvoering Visie Hooipolder is voor 106.000 aan voorbereidings- en uitvoeringskosten gemaakt voor “korte termijn” verkeersmaatregelen en Raamsdonk en Raamsdonksveer. Deze kosten worden gedekt door een subsidie voor verkeersveiligheid a 44.000 en het restant 62.000 door de subsidie Omgevingsvisie Hooipolder.
N
106.000
V
0
V
0
V
0
A27 Maatregelen / Omgevingsvisie Hooipolder De voorbereidingskosten en uitvoeringskosten voor de "korte termijn" maatregelen worden gedekt door Provinciale Subsidies.
V
62.000
V
0
V
0
V
0
A27 Maatregelen / Omgevingsvisie Hooipolder Een deel van de provinciale subsidies worden als afzonderlijke bijdrage geregistreerd.
V
44.000
V
0
V
0
V
0
Plantsoenen en parken Conform de overeenkomst met MidZuid wordt jaarlijks indexering volgens consumentenprijsindex van augustus doorgevoerd. In dit geval bedraagt die 12%. Dit leidt in 2023 tot een aanneemsom van € 857.360,00De totale verhoging bedraagt € 92.000 waarvan € 86.000 terecht komt op Plantsoenen en parken en de overige € 6.000 op speelterreinen en dierenparken
N
86.000
N
86.000
N
86.000
N
86.000
Plantsoenen en parken Langs de A27 is een strook bos verwijderd waardoor de windbelasting op het gemeentelijk bos gewijzigd is. Als gevolg daarvan zijn veel bomen omgewaaid. Hierdoor is ter waarde van € 25.000 aan veiligheidssnoei uitgevoerd die niet op voorhand was voorzien.
N
25.000
V
0
V
0
V
0
Saldo van de opgavemutaties > 25.000
N
192.000
N
106.000
N
106.000
N
106.000
Saldo van de opgavemutaties < 25.000
N
144.000
N
20.000
N
20.000
N
20.000
Totaal Saldo van de opgavemutaties
N
336.000
N
126.000
N
126.000
N
126.000
3.2.2 Programma 2 Opgave Duurzaamheid Afwijkingen In onderstaande tabel worden de belangrijkste afwijkingen op de meerjarenbegroting 2023-2026 toegelicht In beginsel worden afwijkingen toegelicht wanneer het bedrag groter is dan € 25.000 of lager, maar van politiek bestuurlijke importantie. Afwijkingen lager dan € 25.000, zuiver administratieve mutaties of budgettair neutrale mutaties, zijn wel opgenomen in de begrotingswijziging, maar worden niet verder toegelicht, tenzij van politiek bestuurlijke importantie. Omschrijving
V/N
2023 V/N
2024 V/N
2025 V/N
2026
Afvalverwijdering huisvuil Bijstellen aan actuele opbrengsten. Opbrengsten glas en papier blijven achter op verwachting vanwege lagere hoeveelheden en -vergoedingen per tonnage. Daarnaast een aantal kleinere afwijkingen (€ 10.000) die gecompenseerd worden door een onttrekking uit de voorziening
N
55.000
V
0
V
0
V
0
Afvalverwijdering container management Bij afvalverwijdering is sprake van gesloten financiering waarbij het saldo van mutaties wordt geëgaliseerd via de voorziening. De onttrekking uit de voorziening dekt daarmee de toename van de lasten.
V
65.000
V
0
V
0
V
0
8
VTH taken De reeds vastgestelde begroting 2023 moet worden herzien. Oorzaken zijn:1. De prijsontwikkelingen en het principeakkoord CAO. De inflatie en stijgingen van de CAO-lonen hebben een fikse verhoging van de personeelslasten tot gevolg. 2. Werkprogramma’s. Op basis van de vastgestelde werkprogramma’s groeit het werkpakket van 345.000 naar 353.600 uren. Hierbij is rekening gehouden met actualiteiten zoals stikstof.3. De wens van de OMWB om te werken met een reëler tarief.
N
74.000
N
71.000
N
59.000
N
48.000
Algemeen Milieu We namen deze doeluitkering op, omdat deze was aangekondigd vanuit het Rijk. Inmiddels is het definitieve bedrag bekend en uitgekeerd middels een Specifieke Uitkering (SPUK), afgekort CDOKE. Het bedrag voor 2023 is €415.764,- en valt daarmee hoger uit dan waar we rekening mee hadden gehouden. Aan deze SPUK is een verantwoording verbonden richting het Rijk. Om dit op een goede manier te kunnen doen, rapporteren we alle kosten die verbonden zijn aan de CDOKE op een apart overzicht.
N
326.000
N
329.000
N
332.000
V
0
Middelen Klimaatakkoord In de afgelopen jaren is een reserve Klimaatakkoord gevormd. Het saldo per 31-12-2022 is € 155.185. Dit restantbedrag wordt over een periode van 2 jaar begroot als uitgave en onttrokken uit uit de reserve zodat reserve op 1-1-2025 op nul uitkomt. De wijziging is hiermee budgettair neutraal voor de begroting.
N
50.000
N
15.000
V
0
V
0
Regeling capaciteit klimaat en energie Deze Specifieke Uitkering (SPUK) ontvangen we voor het uitvoeren van klimaat- en energiebeleid. Minimaal 90% van deze subsidie moeten we gebruiken voor apparaatskosten. Daaronder vallen salarissen en sociale lasten voor personeel, kosten voor ingeleend personeel en overige
V
416.000
V
420.000
V
423.000
V
0
Lokale Aanpak Isolatie (SPUK) Vanuit het Nationaal Isolatieprogramma hebben we een subsidie weten te bemachtigen voor onze lokale isolatie aanpak. We focussen ons, o.a. in het kader van de warmtetransitie, op de slechter geïsoleerde koopwoningen (energielabel D, E, F en G) en een onder gemiddelde WOZ-waarde. Voor 2023 krijgen we hiervoor €152.060,- en in 2024 ontvangen we €106.580,-. Dit zijn gelden uit de 'eerste trache', een tweede en derde tranche is aangekondigd voor 2024 en 2025.Voor dezelfde bedragen wordt een uitvoeringsbudget aanpak lokale isolatie begroot.
N
152.000
N
107.000
V
0
V
0
Lokale Aanpak Isolatie (SPUK) Betreft rijksvergoeding van de bij de uitgaven geraamde uitvoeringskosten
V
152.000
V
107.000
V
0
V
0
Energiearmoederegeling (SPUK) In 2022 ontvingen we tweemaal subsidie voor de aanpak energiearmoede, in 2023 ontvingen we nogmaals €148.041,-. Deze SPUK gelden zijn vanwege het overzicht apart opgenomen op deze post. De aanpak energiearmoede wordt hieruit betaald.
N
252.000
V
0
V
0
V
0
Energiearmoederegeling (SPUK) In 2022 ontvingen we tweemaal subsidie voor de aanpak energiearmoede, in 2023 ontvingen we nogmaals €148.041,-. Deze SPUK gelden zijn vanwege het overzicht apart opgenomen op deze post. De aanpak energiearmoede wordt hieruit betaald.
N
193.000
V
0
V
0
V
0
Energiearmoederegeling (SPUK) Van het Rijk wordt over 2023 een Specifieke Uitkering ontvangen voor de Energie armoedenestrijding
V
148.000
V
0
V
0
V
0
Energiearmoederegeling (SPUK) In 2022 is eveneens een bijdrage van het Rijk ontvangen voor een Energiearmoederegeling. Dit bedrag is in 2022 overgehouden en wordt thans via een balansmutatie ingebracht. Daarmee is de uitvoering van de regeling budgettair neutraal.
V
297.000
V
0
V
0
V
0
Mutaties reserves opgave 2 Duurzaamheid We storten de overgebleven middelen van de CDOKE in de reserve duurzaamheid. Dit is namelijk geoormerkt geld wat niet aan een ander doel mag worden uitgegeven. In een later jaar zetten we de middelen weer in.
N
95.000
N
96.000
N
96.000
V
30.000
Mutaties reserves opgave 2 Duurzaamheid We zetten de reserve klimaatmiddelen in voor de uitvoering van de warmtetransitie en het opstellen van de Wijk Uitvoeringsplannen
V
50.000
V
15.000
V
0
V
0
9
Saldo van de opgavemutaties > 25.000
N
69.000
N
76.000
N
64.000
N
18.000
Saldo van de opgavemutaties < 25.000
N
5.000
V
5.000
V
5.000
N
30.000
Totaal Saldo van de opgavemutaties
N
74.000
N
71.000
N
59.000
N
48.000
3.2.3 Programma 3 Opgave Mens en Zorg Afwijkingen In onderstaande tabel worden de belangrijkste afwijkingen op de meerjarenbegroting 2023-2026 toegelicht In beginsel worden afwijkingen toegelicht wanneer het bedrag groter is dan € 25.000 of lager, maar van politiek bestuurlijke importantie. Afwijkingen lager dan € 25.000, zuiver administratieve mutaties of budgettair neutrale mutaties, zijn wel opgenomen in de begrotingswijziging, maar worden niet verder toegelicht, tenzij van politiek bestuurlijke importantie. Omschrijving
V/N
2023 V/N
2024 V/N
2025 V/N
2026
Sportbeleid Dit betreft uitvoeringsbudget voor het lokaal sport-en preventieakkoord 2023.
V
45.000
V
0
V
0
V
0
Sportbeleid Dit betreffen initiatieven vanuit het lokaal sport-en preventieakkoord 2023. Hier tegenover staat de vergoeding van het uitvoeringsbudget.
N
45.000
V
0
V
0
V
0
Sportbeleid In 2022 is 116.000 vanuit NPO gelden toebedeeld aan sport. Dit is uitvoeringsbudget voor 2022 - 2025. In 2022 is € 13.500 uitgegeven. In 2023 verwachten we € 72.000 uit te geven (Nijntje beweegt, NAC street league en een jongerenwerker). De inkomsten staan geboekt onder NPO gelden.
N
72.000
V
0
V
0
V
0
Sportbeleid Deze vergoeding betreft de NPO gelden uit 2022 die zijn overgebleven en thans via een balansmutatie worden ingebracht ter dekking van de voorgestelde uitgaven.
V
72.000
V
0
V
0
V
0
Inburgering en statushouders Over de jaren 2023 en 2024 wordt van het ministerie een vergoeding ontvangen voor de uitvoering van de inburgering en statushouders van respectievelijk € 224.000 en € 210.000. Voor 2023 is voor hetzelfde bedrag een aantal uitgaveposten geraamd. Onder andere voor Taalonderwijs, Subsidie Vluchtelingenwerk, participatie uitvoeringskosten en tolkentijd.
N
224.000
N
210.000
V
0
V
0
Inburgering en statushouders Inkomst van het rijk inzake inburgering en statushouders.
V
224.000
V
210.000
V
0
V
0
Noodopvang Vluchtelingen Oekraïne Hoge Veer expl. Voor de noodopvang van vluchtelingen uit de Oekraïne in het voormalige verzorgingshuis 't Hoge Veer is een rijksbudget beschikbaar van € 4.758.000. Hierin is een stelpost balansmutatie (overschot) begrepen van € 3.296.000
N 4.758.000
V
0
V
0
V
0
Noodopvang Vluchtelingen Oekraïne Hoge Veer expl. Op basis van de thans bekende vergoedingen vanuit het Rijk voor de opvang van de Oekraïners wordt vooralsnog rekening gehouden met een vergoeding van € 5.150.000. Vooralsnog ruim voldoende voor de kosten die thans bekend zijn. Eerst bij de opstelling van de jaarrekening 2023 zal duidelijk worden wat er met het overschot moet gebeuren. Terugbetalen aan het Rijk of inzet voor andere doeleinden?
V 5.150.000
V
0
V
0
V
0
10
Noodopvang vluchtelingen Oekraïne algemeen Naast de lasten die specifiek kunnen worden toegerekend aan de noodopvang in 't Hoge Veer wordt de gemeente ook geconfronteerd met uitgaven die van meer algemene aard zijn, zoals inhuur van personeel derden, tolkvergoedingen, bijdrage zwemmen en taaltrainingen. Het hiervoor begrote bedrag is € 392.000 en wordt door het rijk vergoedt als onderdeel van de brede rijksvergoeding. In beginsel is de opvang van de Oekraïners hiermee budgettair neutraal.
N
392.000
V
0
V
0
V
0
Eerstelijnsloket Jeugd Structurele kosten van het crisisinterventieteam zijn per abuis niet meegenomen.
N
31.000
N
31.000
N
31.000
N
31.000
Centrum Jeugd en Gezin Drimmelen Geertruidenberg Diverse omstandigheden zorgen voor een hoge druk op het CJG waardoor een wachtlijst ontstaat. We willen tijdelijk extra personeel inzetten.
N
80.000
V
0
V
0
V
0
Centrum Jeugd en Gezin Drimmelen Geertruidenberg Vanwege CAO ontwikkelingen heeft het CJG structureel extra loonkosten.
N
75.000
N
75.000
N
75.000
N
75.000
Participatiewet Inkomen Het klantenbestand bijstandsuitkeringen is qua grootte de afgelopen jaren vrijwel gelijk gebleven. Omdat een groot deel van de 'makkelijk' te bemiddelen klanten inmiddels is uitgestroomd blijft een bestand over van klanten die minder makkelijk uitstromen. Daar komt bij dat de taakstelling voor de huisvesting statushouders enorm oploopt en naar verwachting ook de komende jaren zal stijgen. Dit alles maakt dat het bedrag wat is begroot voor bijstandsuitkeringen structureel moet worden verhoogd.
N
175.000
N
175.000
N
175.000
N
175.000
Participatiewet Inkomen In 2022 hebben na de corona periode voor het eerst weer nieuwe plaatsingen plaatsgevonden. Dit brengt extra uitgaven, ten behoeve van loonkostensubsidies, met zich mee die op voorhand niet waren ingeschat en naar verwachting ook de komende jaren hoger zullen blijven. Daarnaast is in het breed offensief (aanpassing van de participatiewet) aandacht voor het investeren in mensen die moeilijk bemiddelbaar zijn wat leidt tot extra uitgaven.
N
150.000
N
150.000
N
150.000
N
150.000
Participatiewet Inkomen Vanwege de onzekerheid over de ontwikkeling van de bijstandsbudgetten wordt de verhoging van de BUIG vergoeding vooralsnog "geparkeerd" als stelpost uitkeringen. Immers zijn in januari 2023 de uitkeringen met 10% verhoogd en het is nog niet duidelijk of deze verhoging (geheel of gedeeltelijk) moet worden opgevangen met bestaande middelen of dat het rijk de rijksvergoedingen ook als zodanig zal aanpassen. Verwacht wordt dat in de septembercirculaire duidelijkheid komt.
N
107.000
N
107.000
N
107.000
N
107.000
Participatiewet Inkomen Ter bekostiging en dekking van de sociale uitkeringen ontvangt de gemeente van het rijk een zogenaamde BUIG uitkering. Op basis van de voorlopige beschikking dd sept 2022 wordt een hogere rijksuitkering verwacht van € 107.000
V
107.000
V
107.000
V
107.000
V
107.000
Bijzondere bijstand We hebben het afgelopen jaar gezien dat de aanvragen voor de bijzondere bijstand op zijn gelopen. Door de hoge inflatie en hoge energiekosten is het voor steeds meer inwoners lastig om de eindjes aan elkaar te knopen. De verwachting is dat het aantal aanvragen ook in 2023 hoger zal zijn dan van tevoren ingeschat. Daarnaast zet het Rijk nu ook actief in op het gebruiken van alle ondersteunende voorzieningen en brengt deze actief bij inwoners onder de aandacht.
N
50.000
V
0
V
0
V
0
Bijzondere bijstand Wij hebben gebruik gemaakt van de mogelijkheid om € 500 van de energietoeslag van 2023 bij de toeslag van 2022 te voegen om huishoudens te helpen die in de knel dreigden te raken door de hoge energiekosten. Met deze toeslag kon de eerste periode van 2023 (deels) overbrugd worden. De resterende middelen voor 2023 kunnen dan worden uitgekeerd in de tweede helft van het jaar. Voor de energietoeslag 2023 wordt een nieuw wetsvoorstel voorbereid. De verwachte invoering van de wet vindt plaats in juni 2023.
N
77.000
V
0
V
0
V
0
Gezondheidszorg De subsidie aan de GGD West Brabant dient te worden verhoogd vanwege de doorrekening van de nieuwe CAO.
N
27.000
N
6.000
V
0
V
0
Saldo van de opgavemutaties > 25.000
N
665.000
N
438.000
N
431.000
N
431.000
11
Saldo van de opgavemutaties < 25.000
N
109.000
N
31.000
N
11.000
V
4.000
Totaal Saldo van de opgavemutaties
N
774.000
N
469.000
N
442.000
N
427.000
3.2.4 Programma 4 Opgave Wonen Afwijkingen In onderstaande tabel worden de belangrijkste afwijkingen op de meerjarenbegroting 2023-2026 toegelicht In beginsel worden afwijkingen toegelicht wanneer het bedrag groter is dan € 25.000 of lager, maar van politiek bestuurlijke importantie. Afwijkingen lager dan € 25.000, zuiver administratieve mutaties of budgettair neutrale mutaties, zijn wel opgenomen in de begrotingswijziging, maar worden niet verder toegelicht, tenzij van politiek bestuurlijke importantie. Omschrijving
V/N
2023 V/N
2024 V/N
2025 V/N
2026
Saldo van de opgavemutaties > 25.000
V
0
V
0
V
0
V
0
Saldo van de opgavemutaties < 25.000
V
6.000
N
2.000
N
2.000
N
2.000
Totaal Saldo van de opgavemutaties
V
6.000
N
2.000
N
2.000
N
2.000
3.2.5 Programma 5 Opgave Economie en Toerisme Afwijkingen In onderstaande tabel worden de belangrijkste afwijkingen op de meerjarenbegroting 2023-2026 toegelicht In beginsel worden afwijkingen toegelicht wanneer het bedrag groter is dan € 25.000 of lager, maar van politiek bestuurlijke importantie. Afwijkingen lager dan € 25.000, zuiver administratieve mutaties of budgettair neutrale mutaties, zijn wel opgenomen in de begrotingswijziging, maar worden niet verder toegelicht, tenzij van politiek bestuurlijke importantie. Omschrijving
V/N
2023 V/N
2024 V/N
2025 V/N
2026
Saldo van de opgavemutaties > 25.000
V
0
V
0
V
0
V
0
Saldo van de opgavemutaties < 25.000
N
44.000
N
5.000
N
5.000
N
5.000
Totaal Saldo van de opgavemutaties
N
44.000
N
5.000
N
5.000
N
5.000
3.2.6 Programma 6 Opgave Bestuur en Dienstverlening Afwijkingen In onderstaande tabel worden de belangrijkste afwijkingen op de meerjarenbegroting 2023-2026 toegelicht In beginsel worden afwijkingen toegelicht wanneer het bedrag groter is dan € 25.000 of lager, maar van politiek bestuurlijke importantie. Afwijkingen lager dan € 25.000, zuiver administratieve mutaties of budgettair neutrale mutaties, zijn wel opgenomen in de begrotingswijziging, maar worden niet verder toegelicht, tenzij van politiek bestuurlijke importantie.
12
Omschrijving
V/N
2023 V/N
2024 V/N
2025 V/N
2026
Veiligheidsregio MWB Er volgt nog een voorgenomen en besluitvorming over begrotingswijziging 1-2023 van de Veiligheidsregio. Vooruitlopend daarop nemen we de stijging die daar verband mee houdt alvast op in deze tussenrapportage. In de begrotingswijziging van de Veiligheidsregio wordt namelijk 52.000 euro extra toegevoegd aan de bijdrage voor de Veiligheidsregio voor o.a. het principeakkoord CAO 2023-2024; Update Functioneel Leeftijdsontslag (LFO) en kazernes; Overloop investeringsplan 2022 naar 2023; Inflatie en energiecrisis; Aanpassen beroepssterkte; Versterken van crisisbeheersing en informatievoorziening.
N
52.000
N
23.000
V
0
V
0
Saldo van de opgavemutaties > 25.000
N
52.000
N
23.000
V
0
V
0
Saldo van de opgavemutaties < 25.000
N
45.000
N
23.000
N
23.000
N
23.000
Totaal Saldo van de opgavemutaties
N
97.000
N
46.000
N
23.000
N
23.000
3.2.7 Programma 7 Opgave Financiën en Organisatie Afwijkingen In onderstaande tabel worden de belangrijkste afwijkingen op de meerjarenbegroting 2023-2026 toegelicht In beginsel worden afwijkingen toegelicht wanneer het bedrag groter is dan € 25.000 of lager, maar van politiek bestuurlijke importantie. Afwijkingen lager dan € 25.000, zuiver administratieve mutaties of budgettair neutrale mutaties, zijn wel opgenomen in de begrotingswijziging, maar worden niet verder toegelicht, tenzij van politiek bestuurlijke importantie. Omschrijving
V/N
2023 V/N
2024 V/N
2025 V/N
V
0
V
0
V
0
50.000
V
0
V
0
V
0
N
320.000
N
320.000
N
320.000
N
320.000
Overhead Personeel Vanwege diverse vaststellingsovereenkomsten en uitkering van transitievergoedingen moet de voorziening personele verplichtingen worden aangevuld om deze (mogelijke) verplichtingen te kunnen opvangen.
N
205.000
V
0
V
0
V
0
Overhead ICT Voor onze dienstverlening en bedrijfsvoering maken we gebruik van verschillende applicaties. Deze worden onderhouden door de leveranciers. Het huidige budget is niet toereikend wegens een indexatie van ruim 3,7%. Tevens schaffen wij het programma O-Prognose t.b.v. het MJOP gebouwen.
N
27.000
N
49.000
N
49.000
N
49.000
Overhead Facilitair Bij facilitair wordt geen gebruik gemaakt van inhuur derden flexibele schil.
V
26.000
V
26.000
V
26.000
V
26.000
Grondexploitatie algemene dienst Het restant budget voor de uitvoering van het snippergroenproject uit 2022 is niet overgeheveld naar 2023. Vandaar dat de verwachte inkomsten in 2023 worden bijgeraamd.
V
35.000
Overhead cluster Buitenruimte Buitendienst evenementen beleid nog niet vastgesteld en uitvoering zal pas in 2024 plaats vinden
N
Overhead Personeel Recent is de CAO voor gemeenteambtenaren vastgesteld voor/vanaf 1 januari 2023. In grote lijnen kwam dit neer op € 240,00 met 2% extra verhoging per maand. Voor 2023 e.v. is de verhoging van de salarispost berekend op € 320.000. Via een RIB is hierover uitvoerig gecommuniceerd. De financiële uitwerking van de nieuwe CAO wordt meerjarig geraamd.
2026
13
Overhead I&A Vanaf 2023 worden de kosten voor het gemeentelijk plan digitale dienstverlening direct ten laste van de exploitatie gebracht in plaats van via een investeringskrediet. Het budget voor projecten die nog op restantkredieten van voorgaande dienstjaren stonden worden nu toegevoegd aan het exploitatiebudget. dekking vindt indirect plaats door afname van begrote kapitaallasten. Daarnaast moet de investering die was opgenomen voor de evenementensoftware omgezet worden naar een exploitatiebudget van € 25.000 omdat er sprake is van een diensten abonnement.
N
62.000
V
0
V
0
V
0
Uitvoering Wet WOZ en OZB Betreft uitbetaalde proceskosten vanuit bezwarenafhandeling 2022 (gegrond verklaarde bezwaren van No-cure-no-pay bureaus) en uitbetaalde proceskosten gegrond verklaarde beroepszaken eerdere belastingjaren. Voor 2023 dient de bezwaarafhandeling nog plaats te vinden en ook hier zullen gegrond verklaarde bezwaren van No-cure-nopay bureaus voor proceskosten vergoeding in aanmerking komen.
N
25.000
V
0
V
0
V
0
Saldo van de opgavemutaties > 25.000
N
628.000
N
343.000
N
343.000
N
343.000
Saldo van de opgavemutaties < 25.000
N
89.000
V
44.000
N
36.000
V
4.000
Totaal Saldo van de opgavemutaties
N
717.000
N
299.000
N
379.000
N
339.000
3.3 Reserves en voorzieningen In onderstaande tabellen worden een resumé van de mutaties van de reserves en voorzieningen weergegeven. S/O, S = Storting, O = Onttrekking Opgave
Reserve
2023
2024
2025
2026
2
Reserve duurzaamheid
95.000 (S)
96.000 (S)
96.000 (S)
-30.000 (S)
2
Reserve Klimaatmiddelen
50.000 (O)
15.000 (O)
-
-
2
Vrije Algemene Reserve
-190.000 (O)
-
-
-
4
Reserve grondexploitatie
21.000 (O)
-
-
-
Opgave
Voorziening
2023
2024
2025
2026
2
Voorziening riolering
-23.000 (S)
-1.000 (S)
-1.000 (S)
1.000 (S)
2
Voorziening afvalstoffenheffing
65.000 (O)
-
-
-
6
Voorziening pensioenverplichtingen wethouders (APPA)
2.000 (S)
2.000 (S)
2.000 (S)
2.000 (S)
7
Voorziening wachtgeld voormalige werknemers
205.000 (S)
-
-
-
3.4 Recapitulatie afwijkingen programma's In de onderstaande tabellen is de recapitulatie opgenomen van de verschillende afwijkingen per programma, gesorteerd op afwijkingen > € 25.000 en < € 25.000. Saldo van de opgavemutaties > 25.000 Opgave 1 – Leefbaarheid
14
V/N N
2023 V/N 192.000
N
2024 V/N 106.000
N
2025 V/N 106.000
N
2026 106.000
Opgave 2 – Duurzaamheid
N
69.000
N
76.000
N
64.000
N
18.000
Opgave 3 – Mens en Zorg
N
665.000
N
438.000
N
431.000
N
431.000
Opgave 4 – Wonen
V
0
V
0
V
0
V
0
Opgave 5 – Economie en Toerisme
V
0
V
0
V
0
V
0
Opgave 6 – Bestuur en Dienstverlening
N
52.000
N
23.000
V
0
V
0
Opgave 7 – Financiën en Bedrijfsvoering
N
628.000
N
343.000
N
343.000
N
343.000
Totaal Saldo van de opgavemutaties > 25.000
N 1.606.000
N
986.000
N
944.000
N
898.000
2025 V/N
2026
Saldo van de opgavemutaties < 25.000
V/N
2023 V/N
2024 V/N
Opgave 1 – Leefbaarheid
N
144.000
N
20.000
N
20.000
N
20.000
Opgave 2 – Duurzaamheid
N
5.000
V
5.000
V
5.000
N
30.000
Opgave 3 – Mens en Zorg
N
109.000
N
31.000
N
11.000
V
4.000
Opgave 4 – Wonen
V
6.000
N
2.000
N
2.000
N
2.000
Opgave 5 – Economie en Toerisme
N
44.000
N
5.000
N
5.000
N
5.000
Opgave 6 – Bestuur en Dienstverlening
N
45.000
N
23.000
N
23.000
N
23.000
Opgave 7 – Financiën en Bedrijfsvoering
N
89.000
V
44.000
N
36.000
V
4.000
Totaal Saldo van de opgavemutaties < 25.000
N
430.000
N
32.000
N
92.000
N
72.000
2025 V/N
2026
Totaal Saldo van alle opgavemutaties
V/N
2023 V/N
2024 V/N
Opgave 1 – Leefbaarheid
N
336.000
N
126.000
N
126.000
N
126.000
Opgave 2 – Duurzaamheid
N
74.000
N
71.000
N
59.000
N
48.000
Opgave 3 – Mens en Zorg
N
774.000
N
469.000
N
442.000
N
427.000
Opgave 4 – Wonen
V
6.000
N
2.000
N
2.000
N
2.000
Opgave 5 – Economie en Toerisme
N
44.000
N
5.000
N
5.000
N
5.000
Opgave 6 – Bestuur en Dienstverlening
N
97.000
N
46.000
N
23.000
N
23.000
Opgave 7 – Financiën en Bedrijfsvoering
N
717.000
N
299.000
N
379.000
N
339.000
Totaal Saldo alle opgavemutaties
N 2.036.000
N 1.036.000
N
970.000
N 1.018.000
15
4. Algemene uitkering meicirculaire 2023-2027 4.1 Inleiding Algemene uitkering Binnen het gemeentefonds is de Algemene Uitkering de grootste component. In dit hoofdstuk informeren wij u over de financiële ontwikkelingen welke zijn opgenomen in de zogenaamde meicirculaire over de Algemene Uitkering van het gemeentefonds 2023. In de circulaire wordt de gemeente geïnformeerd over de gemeentefondsuitkeringen voor 2023 en verder, gebaseerd op de voorjaarsbesluitvorming van het Rijk. De bijdrage uit het gemeentefonds voor de gemeente Geertruidenberg bedraagt ruim € 40.000.000. Gemeenten ontvangen in principe op drie tijdstippen in het jaar informatie over de gemeentefondsuitkeringen: in mei op basis van de Voorjaarsnota, in september op basis van de Miljoenennota en in december, ter afronding van het lopende jaar, op basis van de Najaarsnota. Vanaf 2023 worden ook onze P&C producten aan deze cyclus gekoppeld. De algemene uitkering is vrij besteedbaar voor gemeenten. Er wordt in een circulaire niet beoogd om het bestedingsdoel nader te omschrijven of op welke wijze dan ook te oormerken. Het bedrag aan algemene uitkering wordt verdeeld over de gemeenten via maatstaven (1) , zoals het inwonertal en de oppervlakte van een gemeente, een aan de maatstaven gekoppeld gewicht (2) (bedrag per eenheid) en de uitkeringsfactor (3) (de voor alle gemeenten gelijke vermenigvuldigingsfactor).
Die drie componenten zijn aan wijzigingen onderhevig. De circulaire geeft informatie over de aanleiding voor die wijzigingen en over de uitwerking ervan vanaf 2023 tot en met 2027. De ontwikkeling van de algemene uitkering wordt voor een belangrijk deel bepaald door de ontwikkeling van het accres. Op basis van de keuzes uit het coalitieakkoord en aanvullende afspraken met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) is het accres voor de jaren tot en met 2025 gesplitst in een vaststaand volumedeel en een loon- en prijsdeel dat per circulaire bijgesteld wordt op basis van de laatste inzichten van het Centraal Planbureau (CPB) over de loon- en prijsontwikkeling. In deze meicirculaire wordt de loon- en prijstranche van 2023 vastgezet. In het coalitieakkoord is besloten om het accres vanaf 2026 niet langer te koppelen aan de ontwikkeling van de rijksuitgaven. Voor 2026 en verder is het accres gesplitst in een vaststaand volumedeel en een loon- en prijsdeel dat per circulaire wordt geactualiseerd op basis van de laatste inzichten van het CPB over de loon- en prijsontwikkeling. Het kabinet heeft, als uitwerking van het coalitieakkoord, besloten dat het gemeente- en provinciefonds vanaf 2027 geïndexeerd worden op basis van de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (bbp).
Gezien deze vooraankondiging van het rijk over een nieuwe financieringssystematiek voor medeoverheden zijn er voor de jaren na 2025 aanzienlijke financiële onzekerheden en bemoeilijken het maken van een betrouwbare prognose van de algemene uitkering vanaf 2026. Hoe gaat zich de wereldeconomie ontwikkelen? Wat zijn rente-effecten, prijs- en looncorrecties, taakmutaties, rijksbeleid, economische groei, ontheemden, nieuwe ontwikkelingen etc. In het hoofdstuk ontwikkelingen gaan wij nader in op de financiële ontwikkelingen voor de jaren 2023 - 2027.
16
4.2 Ontwikkelingen Algemene uitkering van het Gemeentefonds (meicirculaire) Accres De jaarlijkse toe- en afname van het gemeentefonds die voortvloeit uit de koppeling aan de rijksuitgaven wordt het accres genoemd. Vandaar dat de ontwikkeling van de algemene uitkering (AU) van het gemeentefonds voor onze gemeente voor een belangrijk deel bepaald door de ontwikkeling van het accres. In deze circulaire is een nieuwe accresraming opgenomen voor het jaar 2023 en verder. Op basis van de keuzes uit het coalitieakkoord en aanvullende afspraken met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) is het accres voor de jaren tot en met 2025 gesplitst in een vaststaand volumedeel en een loon- en prijsdeel dat per circulaire bijgesteld wordt op basis van de laatste inzichten van het Centraal Planbureau (CPB) over de loon- en prijsontwikkeling. In deze meicirculaire wordt de loon- en prijstranche van 2023 vastgezet. In het coalitieakkoord is besloten om het accres vanaf 2026 niet langer te koppelen aan de ontwikkeling van de rijksuitgaven. Voor 2026 en verder is het accres gesplitst in een vaststaand volumedeel en een loon- en prijsdeel dat per circulaire wordt geactualiseerd op basis van de laatste inzichten van het CPB over de loon- en prijsontwikkeling.
Tevens is besloten dat het gemeentefonds vanaf 2027 geïndexeerd wordt op basis van de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (bbp). Wijzigingen in de om vang van de algemene uitkering kunnen bestaan uit: 1. Algemene mutaties; Deze mutaties hebben betekenis voor de financiële ruimte van de gemeenten, zonder veranderingen in het takenpakket. 2. Taakmutaties; Deze mutaties hebben betrekking op taakmutaties bij gemeenten en hebben corresponderende gevolgen voor inkomsten of uitgaven. De belangrijkste onderwerpen uit de meicirculaire 2023 worden onderstaand kort toegelicht. Bijstelling accres 2022 (extra prijsbijstelling 2022) Het Rijk heeft erkend dat de in eerdere circulaires opgenomen loon en prijscorrectie uiteindelijk te laag was geprognosticeerd. In 2022 is de inflatie na het uitkomen van het CEP 2022 aanzienlijk gestegen. Daarom heeft het kabinet bij Najaarsnota 2022 besloten om eenmalig een structurele prijsbijstelling over 2022 uit te keren. Landelijk wordt hiervoor € 127 miljoen extra toegevoegd. Voor het jaar 2023 wordt een prijsinflatiebijstelling doorgevoerd. Hiervoor is landelijk € 145 miljoen beschikbaar. Omdat deze landelijke verhoging onderdeel is van de totale accrestoename kan niet per individuele gemeente worden berekend wat het exacte effect hiervan is.
Financieringssystematiek medeoverheden In het coalitieakkoord heeft het kabinet een nieuwe financieringssystematiek voor medeoverheden aangekondigd met als doel een stabiele(re) financiering en meer autonomie voor medeoverheden. Bij Miljoenennota 2023 heeft het kabinet aanvullend eenmalig € 1 miljard beschikbaar gesteld voor 2026, vooruitlopend op de nieuwe financieringssystematiek. Dit bedrag komt vanaf 2027 structureel beschikbaar. Daarnaast worden de fondsen vanaf 2027 geïndexeerd op basis van de ontwikkeling van het bbp. Hiermee wordt een stabiele, solide en duurzame financiële basis geboden. Voorlopig is hiervoor aanvullend budget gereserveerd van € 150 miljoen in 2027 en € 300 miljoen in 2028 voor gemeenten. In het coalitieakkoord is opgenomen dat bij het uitwerken van een nieuwe financieringssystematiek, de mogelijkheid voor een groter eigen
17
belastinggebied wordt betrokken. In de Miljoenennota 2024 worden de cijfers op basis van de op dat moment meest actuele gegevens berekend, opgenomen en toegelicht. Decentralisatie- en integratie-uitkeringen Tot slot bevat deze circulaire voor 2023 en verder ook een aantal wijzigingen in de decentralisatie- en integratie-uitkeringen. Het gaat zowel om de aanpassing van bestaande als om nieuwe uitkeringen. De belangrijkste wijzigingen die in deze circulaire verwerkt zijn betreffen met name de integratieuitkeringen Beschermd wonen, Participatie en Voogdij 18+. De effecten voor onze gemeente zijn beperkt omdat deze regelingen uitgevoerd worden door een centrumgemeente of een gemeenschappelijke regeling. Jeugdzorg Gemeenten en Rijk hebben een principeakkoord bereikt over het financiële kader voor de Hervormingsagenda Jeugd. Onderstaande toelichting over de beschikbaarstelling van extra middelen en de verdeling is onder voorbehoud van de omzetting van het principeakkoord in een definitief akkoord op het geheel van de Hervormingsagenda. In totaal wordt € 1,45 miljard in 2024 en € 954 miljoen in 2025 voor jeugdzorg beschikbaar gesteld, waarvan een deel van de investeringen en uitvoeringskosten van de hervormingsagenda vanaf de begroting van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) worden ingezet. Dit betreft € 91 miljoen in 2024 en € 95 miljoen in 2025.
In totaal wordt dan ook € 1,36 miljard in 2024 en € 859 miljoen in 2025 aan de algemene uitkering van het gemeentefonds toegevoegd voor jeugdzorg. Op de Aanvullende Posten zijn middelen gereserveerd voor 2026 en verder. De beschikbaarstelling van deze middelen voor de jaren 2026 en verder vindt plaats na het advies van de deskundigencommissie en de besluitvorming daarover. Net als voor de middelen in 2024 en 2025 geldt dat deze beschikbaar worden gesteld aan gemeenten met uitzondering van de investeringen waarvan is afgesproken deze door het Rijk worden gedaan. De € 1,45 miljard voor 2024 en de € 954 miljoen voor 2025 zijn gebaseerd op het advies van de Commissie van Wijzen, gecorrigeerd voor de besparing die aanvullend is opgenomen in het coalitieakkoord (€ 100 miljoen in 2024 oplopend tot € 511 miljoen structureel vanaf 2027). In aanvulling hierop verzacht het kabinet het ingroeipad voor de besparingsopgave met € 285 miljoen (voor 2024 met € 89 miljoen en voor 2025 met € 196 miljoen) en laat daarnaast de extra besparing van € 100 miljoen in 2024 vervallen (de aanvullende besparing in het coalitieakkoord voor dat jaar). Het effect van alle vorenstaande maatregelen op Jeugdzorg is voor de ontwikkeling van de algemene uitkering 2023-2025 beperkt.
Vorig jaar was al een dergelijke operatie aangekondigd en mochten gemeenten stelposten inbrengen die ongeveer gelijk waren aan de ramingen van de extra te ontvangen gelden. De Jeugdzorg wordt vanaf 2025 anders ingericht Op basis van de thans bekende informatie moet rekening gehouden worden met een bezuiniging van rijkswege van € 500 miljoen en € 511 miljoen vanaf 2027. Voor de jaren 2026 en verder moeten gemeenten rekening houden met de voorgenomen besparingen en in de begroting voor Jeugdzorg een lagere raming opnemen voor de uitgaven. Eigen bijdrage Wmo Het abonnementstarief in de Wmo 2015 wordt afgeschaft (geraamde opbrengst € 95 miljoen vanaf 2025) en in plaats daarvan wordt de inkomensafhankelijke eigen bijdrage in de Wmo 2015 heringevoerd (geraamde opbrengst € 225 miljoen vanaf 2026). Daarbij is het uitgangspunt dat zoveel mogelijk wordt aangesloten bij de vormgeving zoals die voorheen was met oog voor inkomenseffecten en het beroep dat wordt gedaan op de Wmo. Het abonnementstarief verdwijnt niet alleen voor de huishoudelijke hulp, maar voor alle Wmo-voorzieningen waarop het abonnementstarief nu van toepassing is. Hiervoor wordt een wetsvoorstel voorbereid. De gevolgen voor onze begroting zijn nog niet bekend. 18
Uitkeringsfactor De uitkeringsfactor is de voor alle gemeenten gelijke vermenigvuldigingsfactor die wordt berekend door de som van de algemene uitkering, de ozb-maatstaven en de overige uitkeringsonderdelen (circa € 35 miljard in 2023) te delen door de uitkeringsbasis (circa € 29,5 miljard). De – landelijke uitkeringsbasis is berekend door van alle maatstaven de aantallen te vermenigvuldigen met het bijbehorende bedrag per eenheid; er is ook een uitkeringsbasis voor elke gemeente (het product van de gemeentelijke aantallen en de bedragen per eenheid). De uitkeringsfactor verschilt per uitkeringsjaar. De algemene uitkering wordt berekend op basis van de formule A x B = C x D = E Hierbij staat A voor de maatstaf zoals bijvoorbeeld het aantal inwoners van 21.944 . B staat voor het gewicht van de maatstaf zoals bijvoorbeeld € 375,94 per inwoner. De uitkomst (C) wordt vervolgens vermenigvuldigd met de Uitkeringsfactor (D) zoals bijvoorbeeld 1,304 en zo weten we dat we voor het totale aantal inwoners een AU ontvangen van € 10.757.000 (E). Deze berekening maken we voor in totaal 37 maatstaven. Berekening uitkeringsfactoren (UF) in constante prijzen In de septembercirculaire 2022 zijn de UF opgenomen voor de begroting 2023-2026. In deze Voorjaarsnota worden deze geactualiseerd naar de stand mei 2023. In onderstaande tabel is de netto toename van de UF opgenomen. 2023
2024
2025
2026
2027
UF september 2022
1,299
1.340
1.371
1.302
1.302
UF mei 2023
1,304
1.395
1.435
1.360
1.355
Toename in punten Toename in €
5
55
64
58
53
€ 162.000
1.708.000
1.987.000
1.801.000
1.645.000
Landelijke omvang van de algemene uitkering gemeentefonds. De omvang van de algemene uitkering vanaf 2026 is op dit moment nog erg onzeker. Die onzekerheid heeft met een aantal onderwerpen te maken. In onderstaande tabel wordt op hoofdlijnen aangegeven waar we nu voor staan. Deze ontwikkeling wordt ook wel het "Ravijn" genoemd. Waar enkele maanden geleden nog onzeker was wat het "Ravijn" zou gaan betekenen wordt de omvang langzaam duidelijk. Op de webinar van het gemeentefonds berekende Lias Pauw als ravijn 2026: Ravijn, in € miljoen
2026
2027
Negatief volumeaccres 2026
-1.812
-1.812
Opschalingskorting
-675
-675
LPO-korting
-354
-520
Ombuiging jeugd
-587
-643
Rijksbijdrage € 1 miljard, exclusief btw
+924
+924
Totaal
-2.504
-2.726
De daling van de omvang van de algemene uitkering laat zich duidelijk zien in de cijfers van de tabel onder 4.3. Deze ontwikkeling is een landelijke ontwikkeling. Recent heeft de VNG aangegeven voorstellen voor te leggen aan de gemeenten over de wijze waarop de taken en middelen van de gemeenten vanaf 2026 structureel in balans gebracht kunnen worden. Dat zal de VNG uiterlijk op de aankomende algemene ledenvergadering doen, die meestal begin december wordt gehouden.
19
Dat kondigde de VNG in juni aan op zijn algemene ledenvergadering in de resolutie ‘Naar een rechtvaardig, duurzaam en solide meerjarig financieel perspectief’: “Omdat de ingrepen in het gemeentefonds vergaande consequenties zullen hebben wil de VNG deze consequenties voor het Rijk en voor de gemeenten in beeld brengen. Met het Rijk zal op korte termijn het gesprek worden opgestart over de onontkoombare gevolgen van deze korting voor gemeentelijke taken, inclusief taken in medebewind of ter realisatie van verantwoordelijkheden en ambities van het Rijk en over de keuzes die gemeenten daartoe hebben te maken. Doel is het realiseren van een balans tussen taken en middelen. Uiterlijk op de aankomende algemene ledenvergadering (december) zal de VNG aan de gemeenten voorstellen voorleggen over de wijze waarop taken en middelen structureel in balans gebracht kunnen worden.” De verschillende meningen zijn duidelijk. Gemeenten vinden dat ze er vanaf 2026 € 3 miljard op achteruitgaan. Het Rijk vindt dat de gemeenten € 1 miljard extra hebben gekregen. Dat is een meningsverschil dat vandaag niet wordt opgelost.” Dat zei minister H.G.J. Bruins Slot van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties op het VNG-congres. De VNG adviseert de gemeenten om in de begroting 2024 – 2027 het tekort voor 2026 en 2027 niet op te lossen maar duidelijk zichtbaar te maken.
De VNG kondigt een begrotingsadvies voor de gemeenten aan met als lijn: (1) maak een sluitende begroting voor 2024 en 2025, en (2) maak voor 2026 en 2027 een reële begroting op basis van het huidige takenpakket en de noodzakelijke investeringen, waarbij een eventueel tekort duidelijk zichtbaar is. Zoals hiervoor reeds aangegeven is de daling van de algemene uitkering vanaf 2026 aanzienlijk. Vooralsnog zijn er nog geen oplossingen in beeld. De komende maanden zullen doorslaggevend zijn, waarbij de hoop is gevestigd op de Najaarsnota van het Rijk. Immers heeft iedere gemeente hetzelfde probleem en zal in verwachting zijn van de mogelijkheden op het tekort op te lossen. Gaat het rijk met extra geld over de brug komen? Heeft de VNG een tijdige oplossing? Staat de gemeente voor een bezuinigingsoperatie? Lias Pauw merkt nog op dat de gemeenten nog veel kansen krijgen om het "Ravijn" op te lossen; elke rijksbegroting en elke rijksvoorjaarsnota biedt namelijk kansen daarvoor.
4.3 Tabel Berekening algemene uitkering 2023-2027 Verschil Algemene uitkering algemeen
Verschil
Verschil
Verschil
Verschil
2023
2024
2025
2026
2027
273.000 V
1.738.000 V
1.986.000 V
438.000 V
204.000 V
Algemene uitkering (overheveling 3D's)
58.000 V
58.000 V
48.000 V
46.000 V
112.000 N
Totaal Bruto
331.000 V
1.796.000 V
2.034.000 V
484.000 V
92.000 V
Aanpassing exploitatiebudgetten / claims in Algemene Uitkering Financiering SPUK Combinatiefunctionaris sport
77.000 V
77.000 V
77.000 V
77.000 V
77.000 V
Participatiebudget (Mid-Zuid)
51.000 N
50.000 N
40.000 N
37.000 N
133.000 V
123.000 N
18.000 N
18.000 N
118.000 N
1.700.000 V
2.053.000 V
506.000 V
184.000 V
Jeugdzorg Totaal Netto
20
357.000 V
5. Kadernota 2024-2027 5.1 Inleiding Wat gaan we het komende jaar doen met het gemeentegeld? Daar geeft de Kadernota een antwoord op. Met behulp van de jaarrekening 2022, de Turap en de ontwikkelingen uit de Algemene Uitkering van het gemeentefonds wordt eerst de huidige financiële situatie van de gemeente onder de loep genomen. Daarna worden de nieuwe prioriteiten bepaald. Het college stelt op basis van deze prioriteiten een eerste versie van de Kadernota op. De raad mag daarna wijzigingen voorstellen en nieuwe voorstellen doen. Het college werkt al deze zaken uit tot een begroting. Deze begroting wordt in het najaar behandeld. Er worden dan in principe alleen nog beperkte bijstellingen gedaan binnen de eerder afgesproken kaders. Het opstellen van een goede kadernota is dus een belangrijke en uitdagende taak!
5.2 Programma's 5.2.1 Programma 1 Opgave Leefbaarheid Strategisch doel en maatschappelijke effecten
Openbare Orde en veiligheid, Samenwerking met ketenpartners Afstemmen Fysieke aspecten. Het beheren van de uitkomsten van het integraal programma openbare ruimte en daarmee de openbare ruimte duurzamer inrichten We werken vanuit de maatschappelijke opgaven. Alle besluiten die het college en de gemeenteraad nemen liggen in het verlengde van die opgaven Ervaren parkeerdruk bij bewoners, bezoekers en ondernemers verlagen met een evenwichtige verdeling van de parkeerdruk Kwaliteit buitenruimte en leefbaarheid verhogen Verhogen verkeersveiligheid voor langzaam verkeer Actualisatie data voor beheer parken en plantsoenen De mobiliteit binnen de gemeente garanderen
Wat willen we bereiken? 1.A BOA-capaciteit Een grotere mate van inzet op straat om waarschuwend en/of handhavend op te treden.
Wat gaan we daarvoor doen? Openbare orde / BOA In het kader van openbare orde en veiligheid het uitbreiden van bestaande BOA-capaciteit met 12 uur
21
Wat willen we bereiken? 1.B Gebiedsvisie amoveringslocaties 150 kV Een goede inrichting van de locaties vanwege het vervallen van het 150 kV hoogspanningstracé in de kernen Geertruidenberg en Raamsdonksveer.
Wat gaan we daarvoor doen? Opgave Leefbaarheid Het opstellen van een inrichtingsplan voor de locaties onder het te vervallen 150 kV hoogspanningstracé in de kernen Geertruidenberg en Raamsdonksveer.
Wat willen we bereiken? 1.C Mobiliteit / Bereikbaarheid De verbreding A27 is een majeur project tot 2029/2031 dat een grote maatschappelijke impact heeft. Binnen het project is voortdurend interne, maar ook externe, afstemming nodig op procedureel en uitvoerend vlak. Om dit in goede banen te leiden is een projectleider nodig om de continuïteit in dit proces te borgen en die deze complexe coördinerende rol te kan vervullen.
Wat gaan we daarvoor doen? Verkeerszaken Om de ontwikkeling van de A27 vanuit gemeentelijk perspectief in goede banen te leiden is het continueren van de huidige projectleiding nodig.
Wat willen we bereiken? 1.D Mobiliteit / Parkeren Dat binnen onze gemeente iedere doelgroep op de juiste plek kan parkeren.
Wat gaan we daarvoor doen? Parkeerplaatsen en trottoirs Onderzoek doen naar de oorzaak en omvang van het huidig ervaren parkeerprobleem om vervolgens samen met bewoners, ondernemers en andere belanghebbende tot een nieuw Parkeerbeleid te komen. Ook de aanpassing van het Parkeernormenbeleid ten behoeve van de toetsing op de parkeeroplossing bij ontwikkelingen wordt hier in opgenomen.
22
Wat willen we bereiken? 1.E Beheercapaciteit Beter in control op beheertaken.
Wat gaan we daarvoor doen? Overhead cluster Buitenruimte De "hands on" capaciteit in het cluster Buitenruimte is structureel te laag, juist daar waar in het kader van leefbaarheid het verschil op straat wordt gemaakt (op het terrein van verkeer, wegen, water, riool, groen). Vandaar de vraag om structurele uitbreiding van de bestaande beheercapaciteit met 1 fte.
Wat willen we bereiken? 1.F Beschoeiing We willen in kaart brengen hoeveel beschoeiing in de gemeente Geertruidenberg aanwezig is en wat de onderhoudsstaat is daarvan.
Wat gaan we daarvoor doen? Waterwegen/vaarwegen Het uitvoeren van een gemeentebreed inspectie beschoeiing
Wat willen we bereiken? 1.G Mobiliteit / Verkeersveiligheid Het verbeteren van de oversteekbaarheid van de Oude Stadsweg ter hoogte van de Mauritsweg en het verlagen van de gereden snelheden op de Oude Stadsweg alsmede de reconstructie van de kruising Stationsweg/Plantsoen/Gasthuisstraat.
Wat gaan we daarvoor doen? Verkeersprojecten
Realiseren van een veilige oversteekplaats i.c.m. een snelheidsremmende maatregel. Investering van € 30.000 Reconstructie van de kruising Stationsweg – Plantsoen – Gasthuisstraat. Een variant van een rotonde is de beoogde oplossing. Investering van € 1.000.000
23
Wat willen we bereiken? 1.H Actualiseren Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT) en beheerdata Actualiseren Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT) en beheerdata.
Wat gaan we daarvoor doen? Plantsoenen en parken De werkzaamheden worden middels een meervoudig onderhandse aanbesteding op de markt gebracht. De werkzaamheden bestaan op hoofdlijnen uit landmeetkundige werkzaamheden, inspectiewerkzaamheden en het actualiseren van de geometrie t.b.v. de BGT.
Wat willen we bereiken? 1.I Bergse Brug Noodzakelijk onderhoud uitvoeren om de veiligheid van de brug te garanderen.
Wat gaan we daarvoor doen? Bruggen en duikers 1. Voorbereidende werkzaamheden; uitvoeren van een bureaustudie, aanvullende inspecties en constructieve herberekening en het opstellen van een bestek 2. Uitvoering onderhoudswerkzaamheden
Financiële vertaling In de onderstaande tabel wordt een samenvatting opgenomen van alle Wettelijke (W) ontwikkelingen die in de Kadernota voor opgave 1 zijn opgenomen alsmede de Autonome (A) ontwikkelingen en de Wensen voor nieuw beleid (N). Opgave 1
2024
2025
2026
20.000
20.000
20.000
20.000
N
-
30.000
-
-
N
1.C Mobiliteit / Bereikbaarheid
110.000
-
-
1.D Parkeren
55.000
-
-
-
N
1.E Beheercapaciteit
80.000
80.000
80.000
80.000
N
1.F Beschoeiing
60.000
-
-
-
N
1.G Verkeersveiligheid
-
26.000
26.000
26.000
N
1.H BGT en beheerdata
130.000
-
-
-
W
1.H BGT en beheerdata
70.000
-
-
-
N
1.A BOA-Capaciteit 1.B Gebiedsvisie
1.I Bergse brug Totaal
24
2027 W/A/N
-
A
pm
-
-
-
525.000
156.000
126.000
126.000
A
5.2.2 Programma 2 Opgave Duurzaamheid Strategisch doel en maatschappelijke effecten Het einddoel is een duurzaam, fossielvrij, klimaatbestendig en circulair Geertruidenberg in 2050 of eerder. We focussen ons op: 1. Een energieneutraal en fossielvrij Geertruidenberg in 2050 of eerder 2. Alle verplaatsingen in Geertruidenberg zijn in 2050 duurzaam 3. Een circulair Geertruidenberg in 2050 of eerder 4. Een klimaatbestendig Geertruidenberg in 2050 of eerder
Wat willen we bereiken? 2.A Actualisatie duurzaamheidsprogramma 1.Een energieneutraal en fossielvrij Geertruidenberg in 2050 of eerder; 2. Alle verplaatsingen in Geertruidenberg zijn in 2050 duurzaam; 3. Een circulair Geertruidenberg in 2050 of eerder; 4. Een klimaatbestendig Geertruidenberg in 2050 of eerder.
Wat gaan we daarvoor doen? Opgave Duurzaamheid We voeren hiervoor het geactualiseerde duurzaamheidsprogramma uit.
Wat willen we bereiken? 2.B Communicatie/ Educatie - In 2030 50% minder gebruik primaire grondstoffen - Vergroten percentage gerecycled huishoudelijk afval naar tenminste 60% in 2030 - Terugdringen hoeveelheid fijn- en grof huishoudelijk restafval naar 30 kg per inwoner per jaar en tenminste 90% afvalscheiding in 2030
Wat gaan we daarvoor doen? Afvalverwijdering huisvuil - Bewustwording creëren d.m.v. gastlessen op scholen - Gedragsbeïnvloeding door informatieverstrekking / bewustwording te creëren - Inwoners enthousiasmeren voor betrokkenheid en inzet bij een schone wijk
Wat willen we bereiken? 2.C Inhuur - Vergroten percentage gerecycled huishoudelijk afval naar tenminste 60% in 2030. - Terugdringen hoeveelheid fijn- en grof huishoudelijk restafval naar 30 kg per inwoner per jaar en tenminste 90% afvalscheiding in 2030.
25
Wat gaan we daarvoor doen? Afvalverwijdering milieustraat Extern personeel inhuren voor de volgende taken: - Invoering financiële prikkel afvalscheiding - Opstellen beleid t.b.v. opstelplaatsen minicontainers - Opstellen afvalbeleidsplan Geertruidenberg
Wat willen we bereiken? 2.D Invoeren Financiële prikkel In 2025 wordt de financiële prikkel voor het aanbieden van het huishoudelijk afval in onze gemeente ingevoerd.