Jaarstukken 2023

3.2 Missie De gemeente heeft zich, als sociale gemeente, primair geconcentreerd op de overname en continuïteit van afzonderlijke taken, veelal in de vorm van het verstrekken van voorzieningen. Dit uit zich bijvoorbeeld in een ruimhartig voorzieningenpakket. De afgelopen jaren realiseren we ons dat we hier bewuster, terughoudender en anders mee om moeten gaan. Omdat de financiële kaders dit afdwingen, en omdat eigen initiatief de basis is voor duurzame, integrale, oplossingen en het versterken van veerkracht. Onze gemeente kent een goed sociaal beleid. Daarbij stellen we de volwaardige deelname van inwoners aan de samenleving centraal. De gemeente ondersteunt op momenten in het leven dat die deelname moeilijk wordt of niet op eigen kracht mogelijk is. De toenemende problematiek in de samenleving en de oplopende kosten in het sociaal domein zijn een grote zorg. De schaarste op de arbeidsmarkt maakt meer professionele inzet ook steeds lastiger. Het spanningsveld tussen het niveau van voorzieningen en de beschikbare budgetten maakt het noodzakelijk dat we duidelijke keuzes maken. In het vastgestelde beleidskader sociaal domein verschuiven we de focus op zorgplicht naar volwaardige deelname van inwoners in de samenleving. Iedereen moet naar vermogen mee doen. Mee kunnen doen, én hier ook zelf aan bijdragen. Voor zichzelf, en voor een ander.

Inwoners die (tijdelijk) niet het vermogen hebben om hun problemen op te lossen of op te vangen worden ondersteund. Van inwoners die dit vermogen wel hebben wordt gevraagd dit zelf te doen. Om dit te bereiken is verandering nodig, de opgave Mens & Zorg . Iedereen in de gemeente Geertruidenberg doet naar vermogen mee, én draagt naar vermogen bij. We kijken naar elkaar om en voelen ons verbonden. 3.3 Strategische doelen en maatschappelijke effecten Strategische doelstellingen

51

Binnen de opgave Mens en Zorg zijn strategische doelstellingen geformuleerd die samen de volledige opgave omvatten: 1. 2. 3. 3. 4.

Inwoners zijn en blijven vitaal Inwoners zijn (financieel) zelfredzamer Meer sociale cohesie in de lokale samenleving Eerder erbij en een gezamenlijke en integrale aanpak Houdbare basisondersteuning

Dat we deze doelstellingen behalen gaat blijken uit maatschappelijke effecten die op moeten treden in de samenleving. Daarop richten zich dan ook de (extra) inspanningen die we de komende jaren gaan doen. Wat willen we bereiken? Inwoners zijn en blijven vitaal Alle inwoners nemen verantwoordelijkheid én initiatief om fysiek, mentaal en sociaal, gezond en fit te blijven, zich te blijven ontwikkelen, weerbaar te zijn en er te zijn voor een ander. Te behalen maatschappelijke effecten zijn met name: 1. Inwoners leven bewuster gezond 2. Inwoners zijn actief en voelen zich mentaal gezond 3. Inwoners participeren zo vroeg en lang mogelijk 4. Inwoners anticiperen op volgende levensfases Inwoners zijn (financieel) zelfredzamer. Inwoners zijn weerbaarder tegen (financiële) risico’s en veranderingen. Zij worden hierin beter ondersteund met signalering, informatie en begeleiding door betrokken organisaties. Te behalen maatschappelijke effecten zijn met name: 1. Inwoners participeren zo vroeg en lang mogelijk 2. Inwoners melden eerder het (mogelijk) ontstaan van problematische schulden 3.

Maatschappelijk partners leveren een actievere bijdrage aan vroeg signalering Meer sociale cohesie in de lokale samenleving De kernen van de gemeente Geertruidenberg zijn gastvrije, toegankelijke, veilige en initiatiefrijke gemeenschappen van inwoners en informele en formele organisaties waar iedereen bij hoort en gezien wordt. Maatschappelijke effecten zijn : 1. Inwoners participeren zo vroeg en lang mogelijk 2. Maatschappelijke initiatieven krijgen hun waarde 3. Inwoners leveren een maatschappelijke bijdrage 4. Maatschappelijk partners leveren een actievere bijdrage aan vroeg signalering Eerder erbij en een gezamenlijke en integrale aanpak: Professionele expertise wordt effectief en doelmatig ingezet ín én met de leefwereld van inwoners: vroegtijdig, zo kort als nodig, gericht op netwerkversterking, integrale ondersteuning en procesregie. Maatschappelijke effecten zijn : 1. Inwoners melden eerder het (mogelijk) ontstaan van problematische schulden 2. Maatschappelijk partners leveren een actievere bijdrage aan vroeg signalering 52

3. De gemeentelijke toegang is laagdrempelig en gericht op zelfredzaamheid 4. Gelijke kansen voor kinderen en jongeren om talenten te ontwikkelen Houdbare basisondersteuning: In dialoog met de samenleving worden beschikbare middelen ingezet, passend bij de ambitie, visie, positie en verantwoordelijkheid van de gemeente, aansluitend op de haalbaarheid bij aanbieders. 1. Maatschappelijke initiatieven krijgen hun waarde 2. De gemeentelijke toegang is laagdrempelig en gericht op zelfredzaamheid 3. Gebruik van voorzieningen is gebaseerd maatwerk 3.4 Inspanningen Wat gaan we daarvoor doen? We zetten in op preventieve maatregelen zodat er minder dure hulp ingezet hoeft te worden. We stimuleren de vitaliteit onder inwoners. Zowel fysiek, mentaal als sociaal. We versterken de financiële zelfredzaamheid. We investeren in het perspectief voor jongeren en hun stap naar volwaardige deelname én bijdrage aan de samenleving. Ondertussen werken we aan de sociale cohesie in die samenleving. Door de sociale- en zorginfrastructuur in de wijk te versterken, en maatschappelijke en buurt-initiatieven te stimuleren, vergroten we de veerkracht en het zelf oplossend vermogen. Er ligt een flinke opgave die we alleen samen, mét inwoners en partners, op kunnen pakken. En die vraagt om aanzienlijke investeringen in de komende vier jaar.

In de primaire begroting is hierop al voorgesorteerd door een ontwikkelbudget te vormen uit een aantal kleinere, nog niet gelabelde, budgetten voor nieuw sociaal beleid en een claim te leggen op de POK-gelden die door de landelijke overheid beschikbaar zijn gesteld voor het verbeteren van de kwaliteit van dienstverlening. Daarbij is aangegeven dat we de besteding van het ontwikkelbudget bij de herziene begroting verantwoorden. Vandaar dat we in de toelichting op de begrotingsmutatie ook een uitleg geven over de begrotingsposten die worden gedekt door het ontwikkelbudget. Samengevat investeren we extra in : In lijn met de begroting doen we daarvoor onder andere de volgende extra inspanningen: • Stimuleren van een gezonde en actieve leefstijl, onder meer met sporten en bewegen De focus ligt hierbij op de vernieuwing van het sport (en beweeg-) beleid. Onze gemeente heeft een hoog voorzieningenniveau van verenigingen terwijl uit onderzoeken blijkt dat steeds minder mensen zich aansluiten bij een vereniging maar meer individueel in de openbare ruimte sporten. We zetten in op de doorontwikkeling van buurtsport, en willen we sport inzetten als preventief middel zowel voor de fysieke als de sociale component. We zorgen dat inwoners (meer) worden uitgedaagd om te bewegen en kiezen voor gezonde opties.

Nieuwe ontwikkelingen worden hier in meegenomen, zoals het gebruik van de openbare ruimte om te bewegen en nudging. We willen ook de ondersteuning aan verenigingen moderniseren en meer in lijn brengen met de opgave. Zo onderzoeken we de inrichting van een sport- vastgoedbedrijf en maken we een nieuwe subsidieprogramma met duidelijke randvoorwaarden voor de subsidiering van verenigingen en maatschappelijke initiatieven. • Aanpak van (dreigende) schulden en armoede De bestaanszekerheid komt de komende jaren voor een steeds grotere groep inwoners onder druk te staan. We investeren daarom in de ontwikkeling van integrale schuldhulpverlening, waaronder de inzet van budgetcoaches, en het realiseren van een structureel vangnet. Het inmiddels gerealiseerde noodfonds is hierin een concrete eerste stap. 53

• Versterking van de ondersteuning aan jongeren, kinderen en ouders Er wordt extra inzet gepleegd op de gelijke kansen voor kinderen en jongeren. We doen dit vooral ook samen met jongeren. De dialoog met jongeren krijgt dan ook extra aandacht. We zetten in op jongerenparticipatie en de inzet van ervaringsdeskundigheid. Het onderwijs vervult, als 2e leefomgeving van kinderen, een belangrijke rol in het leven van kinderen en jongeren. We investeren extra in de samenwerking met onderwijs, met name gericht op het voorkomen of terugdringen van onderwijsachterstanden. Daarnaast zetten we in op versterking en verbreding van de maatschappelijke functie van, met name basisscholen, in hun directe omgeving. We werken aan een nieuw regionaal jeugdstelsel dat de oplopende inzet van jeugdzorg moet remmen door te zorgen dat ondersteuning eerder, lichter en makkelijker beschikbaar is én inwoners en professionals beter accepteren dat hobbels bij het leven horen. Met de uitvoering van al deze maatregelen verwachten we een inverdieneffect op de inzet van jeugdhulp. De verwachting is dat door deze kwaliteitsimpuls de kosten voor jeugdhulp worden geremd.

• Preventieve aanpak om het ontstaan van problemen te voorkomen Inspanningen richten zich enerzijds vooral op het stimuleren van een meer preventieve aanpak, en anderzijds op een bredere, integrale aanpak in een nauwe samenwerking tussen de betrokken inwoner(s), hun directe netwerk en informele en formele ondersteuning. Preventie vraagt meer zicht op kwetsbare inwoners en maatschappelijke vraagstukken en het, continu, in beeld brengen van de resultaten die behaald worden (Monitor & effectmeting). De komende jaren kunnen we rekenen op veel landelijke middelen die beschikbaar komen voor tal van maatschappelijke vraagstukken. Het aanvragen en inzetten van die middelen vraagt extra inzet en aandacht. Professionele expertise willen we eerder inzetten met meer aandacht voor (dreigende) problemen, en als onderdeel van integrale aanpak, samen de betrokken inwoners(s), het directe sociale netwerk en andere betrokkenen vanuit informele en formele zorg. • Ondersteunen van maatschappelijke initiatieven die bijdragen aan de doelstellingen Inspanningen richten zich op de verbinding met en tussen inwoners en maatschappelijke organisaties, zoals verenigingen. Hiervoor willen we onder meer wijkgericht werken verder ontwikkelen.

Centraal daarin staat de benodigde sociale infrastructuur als het gaat om ontmoeten en activiteiten, het stimuleren maatschappelijke initiatieven, het initiëren van zorg in de wijk en het stimuleren en ondersteunen van vrijwilligerswerk en vrijwillige inzet zoals mantelzorg. Ook voor zorg zetten we wijk meer centraal. We gaan aan de slag met zorg in de wijk en versterken samen met inwoners en partners de verbinding tussen het sociaal domein en het medisch domein. We bouwen door op de goede ervaringen die er bijvoorbeeld zijn met de wijk-GGD-er en de praktijkondersteuner jeugd (POH-Jeugd) en onderzoeken de inzet van nieuwe concepten zoals Welzijn op recept. Daarbij hoort ook de heroriëntatie op de huishoudelijke zorg. Ook vanwege het oplopende tekort aan arbeidskrachten moeten we er beter voor zorgen dat de beschikbare hulp bij de inwoners terecht komt die die het hardst nodig hebben. • Het versterken van de basisondersteuning om participatie te waarborgen Inspanningen zijn onder meer gericht op het ontwikkelen van de basisondersteuning en het herinrichten van Welzijn. Toegangsloketten voor vrij toegankelijke zorg moeten bekend en goed bereikbaar zijn. Hiervoor gaan de verschillende loketten in onze gemeente zich door ontwikkelen naar lokale dorpsteams.

Hier is een brede expertise beschikbaar zodat direct met de goede professional het goede gesprek gevoerd kan worden en passende ondersteuning beschikbaar is. Om deze beweging te maken is het noodzakelijk om betere cijfers te krijgen over vraag, aanbod en productie van zorg en ondersteuning. We investeren in de monitoring en effectmeting van onze inspanningen door een passend en relevant dashboard te ontwikkelen.

54

De waarborg voor participatie vraagt expliciete aandacht op bestuurlijk en strategisch niveau. We leggen een stevigere verbinding tussen de WMO (begeleiding), participatie en inburgering waardoor een brede participatie en effectievere integratie plaatsvindt. Inspanningen richten zich onder meer op de verbreding van het aanbod voor (lokale) dagbesteding/ werkervaringsplekken Met het oog op de verwachte toenemende instroom van statushouders investeren we in extra capaciteit in de uitvoering. In 2023 hebben we het programma Mens en Zorg met veel in- en extern betrokkenen handen en voeten gegeven. Er ligt nu een stevig meerjarig programmaplan- en begroting om doelgericht, samen, en in samenhang, aan de grote opgaven in het sociaal domein te werken. We geven stapsgewijs invulling aan het thema van het programma “Meer speler, minder speelbal”. Door zelf goed te weten wat we willen en wat daarvoor nodig is kunnen we onze maatschappelijke partners met duidelijke opdrachten in staat stellen adequate ondersteuning aan inwoners te geven én, op basis van hun specifieke competenties en opdracht, effectief samen te laten werken en zo een dekkende sociaal maatschappelijke infrastructuur te ontwikkelen en te onderhouden.

In 2023 hebben we hierin belangrijke stappen gezet met partners als Surplus Welzijn, SportService Noord Brabant(Buurtsport), het CJG, het onderwijsveld (LEA) en het maatschappelijke middenveld (Actief-Akkoord). Veel doen we in regionaal verband met andere gemeenten. Ook hier brengen we onze agenda in en proberen we vergelijkbare bewegingen te maken. Zo hadden we een actieve rol in de ontwikkeling van reablement en welzijn op recept, en het strategieplan voor de jeugdregio WBO waar een nieuw jeugd(hulp)stelsel vorm krijgt. Regionale samenwerking wordt steeds belangrijker, en daarmee ook intensiever. Ook doordat de landelijke overheid hier steeds actiever op stuurt en veel opdrachten en middelen op regionaal niveau toekent. In 2023 hebben we afspraken gemaakt voor het inzetten van landelijke/regionale middelen in het kader van het Gezond en Actief Leven Akkoord (Gala) en het Integraal Zorg Akkoord (IZA), en daarmee belangrijke randvoorwaarden ingevuld voor de uitvoering van onze ambitie. Enkele voorbeelden van behaalde resultaten in 2023: • Het sportakkoord is herijkt, wat vanaf juni 2023 het Actief-Akkoord heet. Samen met verschillende maatschappelijke organisaties, het onderwijs, verenigingen en ondernemers, is er gekeken naar welke thema’s er voor sport-, spel- en cultuur het belangrijkste zijn om op te pakken.

Dit gaat bijvoorbeeld over inclusiviteit, een veilig sportklimaat en een goed vrijwilligersbeleid. Ook zijn de eerste stappen gezet voor de doorontwikkeling van de inzet van de buurtsportcoaches. Vanaf 2023 wordt er meer ingezet op samenwerking met lokale partners en betere ondersteuning aan de sportverenigingen. • Er is een evaluatie uitgevoerd van het huidige subsidiebeleid. De uitkomsten zijn met de gemeenteraad besproken in een de Raad Debatteert. De uitkomsten hiervan zijn gebruikt voor de bestuursopdracht die inmiddels wordt uitgevoerd. Verder is er in de zomer- en kerstperiode een laagdrempelige subsidieregeling voor initiatieven voor en door inwoners opengesteld. In beide perioden zijn er meer dan 30 initiatieven georganiseerd. • Er is een noodfonds ingericht voor inwoners die in problematische, financiële situaties dreigden te komen vanwege de sterk stijgende energie kosten. 20% van de aanvragen die binnen zijn gekomen, kwamen daadwerkelijk in aanmerking voor het noodfonds en hebben financiële ondersteuning gehad vanuit het noodfonds. Onder andere de uitvoering van de energietoeslag

55

heeft ons meer inzicht gekregen in de doelgroep tussen 120 en 150% boven het sociale minimum. • Er is een start gemaakt met een ketenaanpak jeugd. Het jongerenwerk heeft een aanvullende incidentele subsidie ontvangen, vanuit de landelijke NPO-middelen. Zo is er een behoefteinventarisatie onder jongeren uitgevoerd; is er een online vragenlijst uitgezet en zijn er panelgesprekken gevoerd. Daarnaast is er extra ingezet op het meidenwerk (interventies die zich specifiek richt op kwetsbare meiden) en is er deelgenomen aan de Social Zone (een interventie gericht op eenzame jongeren). Het CJG heeft ook in 2023 een extra inzet gedaan op scholen vanuit de doelstelling van vroeg signalering en normaliseren. Deze samenwerking wordt door alle partijen als zeer zinvol ervaren. Sowieso investeren we als gemeente in een goede samenwerking met onderwijs door de lokaal educatieve agenda nieuw leven in te blazen en te komen tot gezamenlijke doelen. • Het uitvoeringskader Jeugd vastgesteld met daarin opgenomen hoe we de komende tijd gaan werken aan onze ambitie dat iedere jongere, ongeacht afkomst, kwetsbaarheid, beperking, op de eigen manier in de samenleving kan meedoen en floreren en zich kan ontwikkelen tot een veerkrachtige zelfredzame volwassene.

Als gevolg hiervan heeft de gemeente zich aangemeld voor deelname voor het project OKO (Opgroeien in een Kansrijke Omgeving).Op regionaal niveau is dit jaar verder vorm gegeven aan de regiovisie jeugd door het vaststellen van een strategieplan om te komen tot sterkte lokale teams. • Wijkgericht werken is opgepakt en er is een start gemaakt met de ontwikkeling hiervan. een speerpunt hierin is de ontwikkeling van een nieuwe multifunctionele accommodatie (MFA) in Raamsdonksveer-Noord. In de MFA worden over een paar jaar de drie basisscholen met een kinderopvang gevestigd. Daarnaast wordt hierin een gymzaal en een wijkcentrum gevestigd. Deze MFA moet een “huis van de wijk” worden met initiatieven die bijdragen aan de leefbaarheid in de wijk. De MFA wordt ook een verbindingsplek voor contact met welzijn en informele en formele zorg. Om daar de juiste keuzes in te maken investeerden we in wijkdata, en ontwikkelden we een participatietraject met inwoners en partners dat in 2024 wordt uitgevoegd. Eind 2023 ondertekenden de partners van onderwijs, welzijn en de gemeente een intentieverklaring voor de realisatie van MFA. De lessen uit dit project worden de komende jaren gebruikt bij de versterking van wijk- en ontmoetingspunten in andere delen van de gemeente. • Er is geïnvesteerd in de bezetting en kwaliteit van het gemeentelijk sociaal domein.

Door personele problemen, nieuwe taken (zoals wet inburgering, noodfonds e.d.) en een sterke toename van complexe ondersteuningsvragen was de kwaliteit van de uitvoering onder druk gekomen. In 2023 is dit op orde gebracht door de inzet van extra structurele capaciteit (m.n. participatiecoaches, kwaliteitsmedewerker) en zijn, met incidentele capaciteit, achterstanden in de implementatie van veranderende wet- en regeling grotendeels weggewerkt. Ook zijn enkele medewerkers na langdurige ziekte weer succesvol gere-integreerd. Ondertussen ontwikkelt het loket Werk, inkomen en Zorg (WIZ) zich verder door op het gebied van integraal en omgekeerd werken. Eind 2023 zijn alle medewerkers in de uitvoering ook fysiek bij elkaar geplaatst om integraal werken te stimuleren • In juli 2023 is Surplus Welzijn gestart als brede welzijnsorganisatie in de gemeente Geertruidenberg. De overname van de medewerkers en activiteiten van Trema is vlot verlopen waardoor de dienstverlening aan inwoners is gewaarborgd. Naast het aanbieden van de basisvoorziening welzijn in onze gemeente hebben Surplus en de gemeente ingezet op een doorontwikkeling van welzijn. We zien nu al dat medewerkers van de gemeente en welzijn elkaar makkelijker vinden. Er is gestart met een pilot integraal wijkteam, waarbij medewerkers van het

56

loket Werk, Inkomen en Zorg (WIZ) aansluiten bij het spreekuur van Surplus. De eerste resultaten daarvan zijn waardevol.

3.1 Openbaar basisonderwijs Wat willen we bereiken? Openbaar basisonderwijs In 2023 streven we naar een prettige samenwerking met het basisonderwijs. Ook zijn we als gemeente verantwoordelijk voor solide en duurzame onderwijshuisvesting voor leerlingen.

Wat gaan we daarvoor doen? / Wat hebben we daarvoor gedaan? Basisonderwijs Ook in 2023 wordt er door het basisonderwijs nog gebruik gemaakt van de NPO-gelden. Zo heeft het CJG extra budget ontvangen om scholen te kunnen ondersteunen. Vanuit het Rijk geldt de regeling 'Specifieke Uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen', zijnde het Nationaal Programma Onderwijs (Hierna te noemen NPO). De NPO middelen kunnen tot en met schooljaar 2024-2025 worden ingezet en moeten ervoor zorgen dat kinderen die het nodig hebben langer, meer en effectiever onderwijs krijgen. Binnen het onderwijs worden de middelen reeds goed ingezet, denk hierbij aan CJG op scholen, het geven van Rots en water trainingen, de aanschaf van boeken enzovoorts.

3.2 Onderwijshuisvesting Wat willen we bereiken? Onderwijshuisvesting Solide en duurzame onderwijshuisvesting voor leerlingen.

Wat gaan we daarvoor doen? / Wat hebben we daarvoor gedaan? Gymnastieklokaal de Brug Onderhoud aan het gebouw en de inventaris moet adequaat worden bijgehouden. Bassischolen De Vonder en De Wilsdonck maken op dit moment gebruik van gymnastieklokaal De Brug. Er is nog niet duidelijk wat de plannen voor het gymnastieklokaal zijn wanneer de basisscholen gaan verhuizen naar Parkzicht. Voor het oude pand staan geen uitgaven gepland in het IHP. In 2023 hebben de reguliere inspecties, keuringen van de materialen voor het vak bewegingsonderwijs en schoonmaakwerkzaamheden plaatsgevonden.

57

Gymnastieklokaal Geertruidenberg Gymzaal Geertruidenberg is verouderd. Dit maakt dat het onderhoud aan het gebouw en de inventaris de komende jaren adequaat bijgehouden moet worden. De verwarming heeft groot onderhoud nodig. Hiervoor wordt een bedrag van € 18.000 voorzien in 2024. Vernieuwing of renovatie van de betreffende gymzaal staat in het IHP op de planning voor 2028. De verwarmingsinstallatie heeft groot onderhoud nodig. Hierover zijn in 2023 meerdere overleggen gevoerd tussen de school en de gemeente. De verwarmingsinstallatie verwarmt de basisscholen De Biekorf en De Vuurvlinder evenals de gemeentelijke gymzaal. Voor het groot onderhoud wordt voor het gemeentelijk deel een bedrag van € 18.000 voorzien in 2024.

Gymnastieklokaal Hoge Waai Raamsdonk Onderhoud aan het gebouw en de inventaris moet adequaat worden bijgehouden. Basisschool de Hoge Waai maakt gebruik van het gymnastieklokaal. In 2023 heeft de gemeente gesprekken gevoerd met De Hoge Waai over het verlengen van de levensduur van de gymzaal in Raamsdonk. Er heeft in november 2023 een bouwkundige inspectie plaatsgevonden om vast te stellen welke werkzaamheden noodzakelijk zijn.

Gymnastieklokaal Hooipolder De basisscholen De Schoof, De Ruif en De Radonkel vormen tezamen 'Scholeneiland' op locatie Hooipolder. De drie schoolbesturen hebben gezamenlijk een aanvraag gedaan voor een voorbereidingskrediet om de renovatie van Scholeneiland (conform planning IHP) te kunnen voorbereiden. Schoolbesturen hebben vooralsnog de wens uitgesproken Gymzaal Hooipolder in de ontwikkelingen te willen meenemen. In het IHP is de nieuwbouw/ renovatie voorzien om uitgevoerd te worden in 2025. Verder is de gymzaal Hooipolder verouderd. Dit maakt dat het onderhoud aan het gebouw en de inventaris de komende jaren adequaat bijgehouden moeten worden. Vernieuwing of renovatie van de betreffende gymzalen staan in het IHP op de planning voor 2025. In 2023 zijn reguliere keuringen van de gymnastiekmaterialen, onderhoud en schoonmaak uitgevoerd. Gymnastiekmaterialen zijn aangevuld en vervangen. Schade is hersteld na een inbraakpoging, tevens zijn maatregelen genomen om het gebouw minder inbraakgevoelig te maken. Een alarminstallatie is aangelegd.

Huisvesting basisonderwijs Solide onderwijshuisvesting draagt bij aan goed onderwijs. Uitvoering van het IHP (Integraal Huisvesting Programma)is van belang om in goed onderwijs te kunnen blijven voorzien. De grootste hindernis hierbij is dat de normbedragen in de verordening Huisvesting Onderwijs Geertruidenberg niet corresponderen met de huidige marktprijzen in de bouwsector. De verwachting is dan ook dat de normbedragen voor nieuwbouw en/of renovatie niet toereikend zullen zijn.

58

Duidelijk is dat door de steeds stijgende marktprijzen het huidige investeringsbedrag met normvergoedingen niet afdoende is. In de begroting voor de komende jaren dient hier dan ook afdoende rekening mee gehouden te worden. In 2024 zal de financiële bijlage van de Verordening Onderwijshuisvesting door het college worden geactualiseerd naar de normbedragen die hiervoor jaarlijks door de VNG (Vereniging van Nederlandse Gemeenten) worden aangegeven. Ten behoeve van de fusieschool (De Wilsdonck / De Vonder) zal nieuwbouw worden gerealiseerd op de locatie Parkzicht. Door de gemeenteraad is in 2023 een krediet ter hoogte van € 10.168.000 beschikbaar gesteld voor de bouw van Kind Centrum Raamsdonksveer bestaande uit twee gefuseerde scholen en een kinderdagverblijf. Van het bedrag van € 10.168.000 is € 8.177.000 bestemd voor de fusieschool. Van dit laatstgenoemde bedrag was een deel van € 221.000 al eerder door de gemeenteraad beschikbaar gesteld als voorbereidingskrediet. De basisscholen De Schoof, De Ruif en De Radonkel vormen tezamen 'Scholeneiland' op locatie Hooipolder. De drie schoolbesturen hebben gezamenlijk een aanvraag gedaan voor een voorbereidingskrediet om de renovatie van Scholeneiland (conform planning IHP) te kunnen voorbereiden. Schoolbesturen hebben vooralsnog de wens uitgesproken Gymzaal Hooipolder in de ontwikkelingen te willen meenemen.

In het IHP is de nieuwbouw/ renovatie voorzien om uitgevoerd te worden in 2025. Om de wijk te verrijken en de sociale cohesie te versterken heeft het college de opdracht gegeven onderzoek te verrichten naar het verbreden van de functie van het KindCentrum naar een Multifunctionele Accommodatie (MFA) voor de wijk en het plan “Scholeneiland” te verbreden naar het plan “Schoolenwijk”. Met alle betrokkenen wordt een visietraject gestart, met als doel te onderzoeken op welke manier een MFA de leefbaarheid in de wijk kan vergroten en welke functies en diensten nodig zijn om het wonen in Raamsdonksveer Noord nog aangenamer te maken. Voor wat betreft de gymzalen geldt dat de vervangende nieuwbouw / renovatie van de gymzaal in Raamsdonk in voorbereiding is. Bij de aanvraag van het voorbereidingskrediet ter hoogte van € 50.000 is tevens in het raadsvoorstel opgenomen dat het in het IHP opgenomen bedrag is gebaseerd op de geldende normbedragen welke hoogstwaarschijnlijk niet voldoende zijn om de bouw te bekostigen. Voor extra budget zal een aanvullend besluit aan de gemeenteraad voorgelegd moeten worden. Verder zijn de gymzalen Hooipolder en Elisabethstraat verouderd. Dit maakt dat het onderhoud aan het gebouw en de inventaris zal de komende jaren adequaat bijgehouden moeten worden.

Vernieuwing of renovatie van de betreffende gymzalen staan in het IHP op de planning voor 2025 (Hooipolder) en 2028 (Elisabethstraat). Op dit budget zijn in 2023 reguliere zaken bekostigd: de kapitaalslasten zijn betaald voor de gebouwen van het primair onderwijs. Tevens heeft de gemeente de plicht om de schoolgebouwen te verzekeren, deze premies zijn uit dit budget betaald. De OZB aanslag die de scholen krijgen opgelegd wordt door de gemeente vergoed. Dit zijn drie reguliere taken die uit dit budget zijn gefinancierd in 2023.

Huisvesting Voortgezet Onderwijs We blijven met het Dongemondcollege in gesprek over eventuele huisvestingsvraagstukken.

59

In 2023 is het gebruik van het oude brugklasgebouw gestopt, omdat er voldoende ruimte is voor de leerlingen in de nieuwe(re) gebouwen. Het oude brugklasgebouw is medio 2023 afgebroken evenals de aangrenzende noodlokalen. Het terrein is ingezaaid met gras.

3.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken Wat willen we bereiken? Onderwijsbeleid en leerlingenzaken De taak van de gemeente op het gebied van onderwijs is om overleg te faciliteren en partijen bij elkaar te brengen, hier gaan wij ook in 2023 mee door. Het toezicht op de leerplicht is uitbesteed aan het Regionale Bureau Leerplicht, ook hier voert de gemeente intensief contact mee. Dit draagt bij aan de doelstelling "eerder erbij en integrale ondersteuning".

Wat gaan we daarvoor doen? / Wat hebben we daarvoor gedaan? Leerlingenvervoer Er is de afgelopen jaren een toename te zien in het aantal leerlingen dat naar het speciaal (basis) onderwijs gaat, waardoor de totale kosten voor vervoer ook hoger uitvallen. Daarnaast is er steeds vaker sprake van complexe problematiek. Wanneer er vanwege een structurele lichamelijke, verstandelijke, psychische of zintuiglijke handicap vervoer naar verder gelegen scholen toegekend moet worden, betekent dit veelal individueel (en daardoor relatief duur) vervoer. Hierdoor kan het budget overschreden worden. Door met aanvragers in overleg te gaan over mogelijke alternatieve oplossingen proberen we het risico op overschrijdingen te beperken. Ook wordt voor leerlingen op het voortgezet onderwijs een reizen met OV (Voor Elkaar Pas) de norm, waar enkel individueel van afgeweken wordt indien blijkt dat reizen met OV niet mogelijk is en/of zal worden. In augustus 2022 gaat de nieuwe aanbesteding leerlingenvervoer in. Het leerlingenvervoer kost ongeveer € 360.000 per jaar. Aandachtspunt hierbij is dat bedragen zoals genoemd in de aanbesteding niet (blijven) corresponderen met de huidige brandstofprijzen. De verwachting is dan ook dat de komende jaren een indexatie zal moeten plaatsvinden.

Er is de afgelopen jaren een toename te zien in het aantal leerlingen dat naar het speciaal (basis) onderwijs gaat, waardoor de totale kosten voor vervoer ook hoger uitvallen. Daarnaast is er steeds vaker sprake van complexe problematiek. Wanneer er vanwege een structurele lichamelijke, verstandelijke, psychische of zintuiglijke handicap vervoer naar verder gelegen scholen toegekend moet worden, betekent dit veelal relatief kostbaar vervoer. Hierdoor kan het budget overschreden worden. Door met aanvragers in overleg te gaan over mogelijke alternatieve oplossingen proberen we het risico op overschrijdingen te beperken. Ook wordt voor leerlingen op het voortgezet onderwijs een reizen met OV (Voor Elkaar Pas) de norm, waar enkel individueel van afgeweken wordt indien blijkt dat reizen met OV (nog) niet mogelijk is en/of zal worden. Het nieuwe contract is voortgekomen uit de aanbesteding en is ingegaan in september 2022. Dit

60

heeft, vanwege de hogere brandstofprijzen en personeelskosten geleid tot hogere kosten voor het leerlingenvervoer. 2023 was het eerste kalenderjaar dat volledig volgens de nieuwe aanbesteding is uitgevoerd en dit heeft geleid tot een stijging van de kosten samen met de hiervoor genoemde oorzaken. De kosten van het leerlingenvervoer worden jaarlijks geïndexeerd volgens de NEA index. Deze index was historisch hoog, dit leidde tot een stijging van de tarieven met 13,7% met ingang van 01-01-2023 (ter vergelijking de indexering per 1-1-2024 is 3,4% en per 1-1-2022 was dat 3,5%). De gemeente ontving een bijdrage vanuit het Rijk voor het vervoer van Oekraïense leerlingen van € 50.000 naar de taalschool. Deze bijdrage is gestort in de algemene middelen. De kosten die gemaakt zijn voor het vervoer van deze leerlingen zijn in de totale kosten van het leerlingenvervoer opgenomen.

Leerplicht In 2023 staan 4 speerpunten centraal: 1. Thuiszitters: ambitie dat geen enkel kind langer dan 3 maanden thuis zit zonder passend aanbod van onderwijs of zorg. 2. Een sluitend regionaal vangnet voor jongvolwassenen van 18 tot 23 jaar. Onderwijs, sociaal domein en alle partners in de verzuimketen spannen zich in om het recht van alle jongeren op onderwijs te waarborgen. 3. Overstap onderwijs (aansluiting en overstap po, vo, mbo) . Door gezamenlijke inspanning van gemeenten, onderwijs, leerlingen en ouders te komen tot een weloverwogen keuze voor een vervolgopleiding. 4. Aanpak oud-voortijdig schoolverlaters; het regionaal beleid is erop gericht om deze jongeren te begeleiden naar een passende opleiding, baan of leerbaan voor bijscholing voor een duurzame inzet op de arbeidsmarkt. Hier wordt nog meer maatwerk in mogelijk. In 2023 is binnen het Regionaal Bureau Leren hard gewerkt aan het neerzetten van een goede basis. Er is een doorontwikkeling in gang gezet waarbij het doel blijft om schoolverzuim en het voortijdig schoolverlaten (nog) verder terug te dringen, een sluitend vangnet te creëren voor jongeren, zorgen voor goede overstap mogelijkheden binnen het onderwijs en goede begeleiding / maatwerk van oud-voortijdig schoolverlaters naar een passende plek binnen de samenleving.

Het Regionaal Bureau Leren levert hiermee een actieve bijdrage aan ons streven om te komen tot vroeg signalering en gelijke kansen voor kinderen en jongeren om hun talenten te ontwikkelen.

Onderwijsachterstandenbestrijding In 2023 wordt het nieuwe onderwijsachterstandenbeleid vastgesteld. In de gemeente Geertruidenberg vinden wij het belangrijk dat alle kinderen hun talenten kunnen ontplooien. Het vergroten van de kansen voor kinderen met (taal-)achterstanden maakt hier een belangrijk onderdeel van uit. In het nieuwe beleid wordt met name gekeken naar het vergroten van de doelgroep en de versteking van de doorgaande leerlijn. In de voor- en vroegschoolse periode krijgen kinderen onder andere aan de hand van VVE-programma's de ondersteuning die ze helpt bij het

61

inlopen van hun taal- of sociaal emotionele achterstand. Bij de uitvoering wordt gekeken naar het aanhaken bij andere relevante projecten binnen het sociaal domein. Het onderwijsachterstandenbeleid heeft als doel onderwijsachterstanden van kinderen, vroegtijdig te signaleren en te bestrijden, denk aan kinderen die op basis van hun omgevingskenmerken een vergroot risico lopen op een onderwijsachterstand. Inzet van deze middelen is grotendeels gericht op de voor- en vroegschoolse educatie, maar ook overige zaken die een positieve bijdrage hebben kunnen we (mee)subsidiëren. Gedurende 2023 zijn we druk geweest met het opstellen van nieuw beleid rondom de voor -en vroegschoolse educatie met als visie dat we het in de gemeente Geertruidenberg belangrijk vinden dat alle kinderen hun talenten kunnen ontplooien. Het vergroten van de kansen voor kinderen met (taal-)achterstanden maakt hier een belangrijk onderdeel van uit. In het nieuwe beleid wordt met name gekeken naar het vergroten van de doelgroep en de versterking van de doorgaande leerlijn. In de voor- en vroegschoolse periode krijgen kinderen onder andere aan de hand van VVE-programma's de ondersteuning die ze helpt bij het inlopen van hun taal- of sociaal emotionele achterstand. Bij de uitvoering wordt gekeken naar het aanhaken bij andere relevante projecten binnen het sociaal domein.

Peuteropvang Zie Kinderopvang. Kinderopvangorganisaties en gemeente hebben elkaar nodig om goede kinderopvang en gelijke kansen voor ieder kind te kunnen bieden. Binnen de reguliere werkzaamheden werken we dan ook nauw samen in verschillende overlegvormen (op zowel bestuurlijk als ambtelijk niveau) denk hierbij aan de vergadering van de Lokaal Educatieve Agenda, de werkgroep voor -en vroegschoolse educatie en de werkeenheid passend onderwijs. We onderhouden korte lijntjes waar het gaat om zaken als beleid en passend onderwijs, maar ook meer individuele casussen. Ook dit jaar heeft de GGD de toezicht en handhaving van de verschillende kinderopvang locaties weer uitgevoerd conform wet -en regelgeving.

Regionale Meld en Coördinatiepunten In regionaal verband geeft de gemeente Geertruidenberg uitvoering aan de RMC-functie, waarbij RMC staat voor Regionale Meld - en Coördinatiepunten. Er wordt onderzoek gedaan naar het bevorderen van de onderlinge samenwerking tussen de gemeenten op strategisch niveau. Op uitvoerend niveau is een pilot gestart met een projectaanjager leerplicht die de uitvoerende zaken tussen de verschillende gemeenten aanjaagt. Wet RMC staat voor wet Regionale Meld- en Coördinatie functie. Conform deze wet moeten gemeenten jongeren tussen de 18 en 23 jaar zonder starkwalificatie opsporen en ervoor zorgen dat ze een opleiding of een leer/werk traject gaan volgen. De gemeente Geertruidenberg geeft in Regionaal verband uitvoering aan deze opgave, waarbinnen we blijven werken aan een goede samenwerking tussen alle gemeenten. En er lopen projecten die uitvoering geven aan de opdracht en naar volle tevredenheid verlopen, denk aan project NEET (Not in Education

62

Employement orTraining). Daarnaast wordt gewerkt met een projectaanjager leerplicht die de uitvoerende zaken tussen de verschillende gemeenten aanjaagt.

Voortgezet onderwijs overige lasten en baten Onder deze post valt bijvoorbeeld het onderhoud van het sportveld. Ook hiervoor zijn we als gemeente verantwoordelijk. In 2023 hebben we het onderhoud van het sportveld bekostigd. Het gras is regelmatig gemaaid. Ook is een dubbele poort geïnstalleerd zodat bredere machines toegang hebben tot het sportveld. Een storing in de beregeningsinstallatie is verholpen.

3.4 Sportbeleid en activering Wat willen we bereiken? Sportbeleid en activering Het moet voor alle inwoners in onze gemeente mogelijk zijn om naar behoefte te kunnen sporten en bewegen. Bewegen is belangrijk, hierdoor wordt en/of blijf je vitaal. Onze gemeente voorziet in een groot aanbod aan sport- en ontspanningsmogelijkheden voor jong en oud. Op deze wijze kan de gezondheid op een laagdrempelige manier bevorderd worden.

Wat gaan we daarvoor doen? / Wat hebben we daarvoor gedaan? Sportbeleid Sinds 2020 is er een Lokaal Sportakkoord voor onze gemeente. Dit is opgesteld door een sportformateur samen met de gemeente, lokale sportaanbieders en externe partijen met raakvlakken tot sport. Dezelfde formateur is aangesteld voor het opstellen van een preventie akkoord. Vanaf 2023 werken we binnen onze gemeente met een sport- en preventie akkoord. Realisatie in de praktijk wordt gedaan met behulp van het uitvoeringsbudget. De buitensportverenigingen kunnen, indien zij dit wensen, begeleid worden bij het doen van een aanvraag voor de landelijke BOSA¹-subsidie voor duurzaamheidsmaatregelen. Dit is een verantwoordelijkheid van de verenging. SportStroom kan deze begeleiding bieden. Indien de BOSOsubsidie wordt verkregen kan de vereniging bovendien een beroep doen op een lening uit de “Stimuleringslening duurzaamheid sportaccommodaties”. ¹ BOSA: Stimulering Bouw en Onderhoud van Sportaccommodaties In 2023 maken we verdere stappen naar toekomstbestendige sportaccommodaties. Alle veldverlichting laten we keuren op veiligheid en gestelde normen door de verschillende sportbonden. In navolging op deze keuring wordt waar nodig de veldverlichting vernieuwd of aangepast. Dit geldt alleen voor de veldverlichting welke wordt aangemerkt als basisvoorziening.

Eenmalig benodigd budget voor de keuring bedraagt € 20.000 exclusief btw.

63

Naast het inzetten van de buurtsportcoach voor het organiseren van activiteiten voor de doelgroepen jeugd, senioren en mensen met een beperking worden ze ook al jaren ingezet binnen het primair onderwijs. Dit voor het geven van bewegingslessen en aanverwante activiteiten. Met het aanstellen van een verenigingsondersteuner gaan we het bereik vergroten. Deze moet bijdragen aan het vitaliteitsproces van de verenigingen. Deze pilot wordt bekostigd met het uitvoeringsbudget voor het Lokaal Sportakkoord. Het Lokaal sport- en preventieakkoord is geactualiseerd en maakt sinds 2023 deel uit van de Brede SPUK-regeling. Deze regeling is voor alle gemeenten beschikbaar gesteld voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis. Het geeft gemeenten de mogelijkheid om diverse afspraken uit te voeren. Deze afspraken worden vastgelegd in het Hoofdlijnen Sportakkoord II, het gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Preventieakkoord. De regeling bestaat uit 3 hoofdthema's. Sport, bewegen en Cultuur is één van die thema's welke is opgedeeld in Lokaal Sportakkoord en Brede Regeling Combinatiefunctie. Uit laatstgenoemde worden de buurtsportcoaches mede gefinancierd. Sportservice Noord Brabant doet de detachering van de buurtsportcoaches binnen de gemeente Geertruidenberg.

Op basis van een financieel en inhoudelijk plan, aangeleverd door Sportservice, passend binnen de gestelde kaders door de gemeente wordt vorm gegeven aan de inzet van de buurtsportcoaches. Door uitval van de regiomanager en de coördinator buurtsportcoaches was 2023 een bewogen jaar. Desondanks zijn er veel activiteiten voor verschillende doelgroepen georganiseerd. En zijn op de meeste basisscholen de bewegingslessen verzorgd. Er is een plan van aanpak opgesteld door LVRNK en Dovici B.V., als vervolg op het rapport Beter door Verbinding (rapport positionering sport -en maatschappelijk vastgoed gemeente Geertruidenberg. Het opgestelde plan van aanpak is richting gevend. Welke voorgestelde stappen, fasering en planning zijn er benodigd. Daarbij welke personele en financiële gevolgen het heeft om te komen tot een oprichting van een sport- vastgoedbedrijf. Het plan van aanpak wordt in 2024 ambtelijk besproken om dit naar alle waarschijnlijkheid eind 2024 ter besluitvorming voor te leggen. Alle veldverlichting is gekeurd. Op basis van het rapport gaat vanaf 2024 de veldverlichting aangepakt worden. In 2023 is er een start gemaakt met de SportclubAPK bij alle buitensportverenigingen. Dit wordt aangeboden door Sportservice Noord Brabant.

Tijdens de SportclubAPK wordt een vereniging gecheckt op verschillende thema's, professionals en vrijwilligers, duurzaamheid en inclusief sport en bewegen. Met de verkregen inzichten kunnen verenigingen verder om zich vitaal en duurzaam te (blijven) ontwikkelen.

Sportsubsidies Op grond van het subsidieprogramma behorend bij de Subsidieverordening Sociaal Domein zullen ook in 2023 diverse subsidies worden toegekend. Op grond van het subsidieprogramma behorend bij de Subsidieverordening Sociaal Domein 2018-2024 zijn er in 2023 diverse subsidies toegekend aan verschillende verenigingen.

64

3.5 Sportaccommodaties Wat willen we bereiken? Sportaccommodaties     

Vitale en krachtige sportaanbieders op toekomstbestendige sportcomplexen. Vitale sportaanbieders hebben de financiële en organisatorische basis op orde. Zo kunnen ze hun vizier richten op passend aanbod en op passende bindingsvormen. Krachtige sportaanbieders spelen in op veranderingen, tonen veerkracht en komen tegemoet aan de actuele maatschappelijke verwachtingen. Sportcomplexen zijn effectief en efficiënt ingericht. Creëren optimale sportomstandigheden voor iedereen en zijn duurzaam. Dit alles ter bevordering van een positief en inclusief sportklimaat binnen onze gemeente.

Wat gaan we daarvoor doen? / Wat hebben we daarvoor gedaan? Overige buitensportaccommodaties De fysieke leefomgeving dient voldoende mogelijkheden te bieden voor sport en bewegen naar behoefte van de inwoners binnen onze gemeente. Met sportverenigingen waar exploitatie en beheer niet bij de gemeente ligt, willen we in gesprek blijven over de toekomstbestendigheid van de sportaanbieder en/of het sportcomplex. TPV heeft een aanvraag gedaan voor de stimuleringslening duurzaamheid sportaccommodaties. Het college heeft ingestemd met de aanvraag. Met de toewijzing kan TPV een lening aanvragen bij SVN voor het verder verduurzamen van hun sportaccommodatie. De Jeu de Boulesbanen wateren niet voldoende af. Werkzaamheden om dit op te lossen stonden gepland voor 2023. Door drukte bij de aannemer worden deze werkzaamheden in 2024 uitgevoerd. In november heeft de jaarlijkse sportontmoeting plaatsgevonden. Dit maal in de kantine van FC Right-Oh. Daarnaast verschijnt er ieder kwartaal de nieuwsbrief sport. Daarin worden actuele thema's aangehaald en worden verenigingen op de hoogte gehouden van (nieuwe) ontwikkelingen.

Sporthallen en sportlokalen Afhankelijk van de resultaten uit het onderzoek tot de mogelijkheden voor het inrichten van een sport- en/of vastgoed bedrijf wordt binnen dit kader een verdere uitwerking gedaan. De toekomstige sporthal gaat steeds meer vorm krijgen. Na een gedegen voorbereiding is eind 2023 de officiële handeling uitgevoerd die de start van de bouw van de nieuwe sporthal Parkzicht inluidt. Als alles naar wens loopt en het weer niet teveel tegenzit is het de verwachting dat de nieuwe sporthal na de zomer van 2024 in gebruik genomen

65

kan worden. De nieuwe voorziening zal gebruikt worden door het onderwijs en door sportverenigingen.

Sportterreinen voor handbal In navolging op de vastgestelde herijking buitensportaccommodatiebeleid gaat er een overdracht in eigendommen plaatsvinden. De financiële consequenties hangen af van de huidige boekwaarde. Dit wordt verdisconteerd in de huur. Dat geldt ook voor de korting welke gegenereerd wordt op basis van de nieuwe werkwijze onderhoud sportvelden conform het cafetariamodel. Afhankelijk van het gekozen pakket ontvangt de vereniging een korting op de huur. Gepland onderhoud op basis van het vastgestelde MJOP buitensport (inclusief investeringen en onderhoud) is minimaal en kan binnen de exploitatie worden opgevangen. In 2023 laten we alle veldverlichting keuren op basis van veiligheid en gestelde norm door de sportbond. In augustus is de projectleider sport gestart. Door de capaciteitsuitbreiding zijn verschillende projecten (opnieuw) opgepakt. Zo ook de tweede fase van de herijking buitensportaccommodatiebeleid. In deze fase worden er nieuwe huurovereenkomsten opgesteld n.a.v. het vastgestelde rapport herijking. Hiermee samenhangend vindt ook de overdracht in eigendommen plaats. De bijbehorende kosten worden verdisconteerd in de huur. Het MJOP wordt herzien. De onderhouds/kortingspakketten, als uitvoering binnen het cafetariamodel, worden opgesteld en vertaald naar de praktijk. En als laatste wordt er een handboek onderhoud sportaccommodaties opgesteld.

Hierin wordt alles kort en bondig beschreven voor de verenigingen. De velden bij HMC zijn opnieuw belijnd en de doelen opnieuw bestickerd.

Sportterreinen voor hockey In navolging op de vastgestelde herijking buitensportaccommodatiebeleid gaat er een overdracht in eigendom plaatsvinden. De financiële consequenties hangen af van de huidige boekwaarde. Dit wordt verdisconteerd in de huur. Dat geldt ook voor de korting welke gegenereerd wordt op basis van de nieuwe werkwijze onderhoud sportvelden conform het cafetariamodel. Afhankelijk van het gekozen pakket ontvangt de vereniging een korting op de huur. Gepland onderhoud op basis van het vastgestelde MJOP buitensport (inclusief investeringen en onderhoud). Het zand ingestrooid veld dient vervangen te worden. In 2023 laten we alle veldverlichting keuren op basis van veiligheid en gestelde norm door de sportbond. In augustus is de projectleider sport gestart. Door de capaciteitsuitbreiding zijn verschillende projecten (opnieuw) opgepakt. Zo ook de tweede fase van de herijking buitensportaccommodatiebeleid. In deze fase worden er nieuwe huurovereenkomsten opgesteld n.a.v. het vastgestelde rapport herijking. Hiermee samenhangend vindt ook de overdracht in eigendommen plaats. De bijbehorende kosten worden verdisconteerd in de huur. Het MJOP wordt herzien. De onderhouds/kortingspakketten, als uitvoering binnen het cafetariamodel, worden opgesteld en vertaald naar de praktijk. En als laatste wordt er een

66

handboek onderhoud sportaccommodaties opgesteld. Hierin wordt alles kort en bondig beschreven voor de verenigingen. Veld 2 (zand ingestrooid veld) bij DDHC is gerenoveerd. De fietsenstalling is uitgebreid. Dit was nodig, omdat een deel van de oude fietsenstalling is ingenomen door de nieuw geplaatste zendmast.

Sportterreinen voor voetbal Vanaf 2022 wordt er gewerkt met een nieuw model voor het onderhoud van de sportvelden, het zogenaamde cafetariamodel. Dit in vervolg op en in lijn met de herijking van het sportaccommodatiebeleid. De aanbesteding is hoger uitgevallen dit is opgenomen in de begroting. In navolging op de vastgestelde herijking buitensportaccommodatiebeleid gaat er een overdracht in eigendom plaatsvinden. De financiële consequenties hangen af van de huidige boekwaarde. Dit wordt verdisconteerd in de huur. Dat geldt ook voor de korting welke gegenereerd wordt op basis van de nieuwe werkwijze onderhoud sportvelden conform het cafetariamodel. Afhankelijk van het gekozen pakket ontvangt de vereniging een korting op de huur. Gepland onderhoud op basis van het vastgestelde MJOP buitensport (inclusief investeringen en onderhoud):   

  

Bij FC Right-Oh moet het hoofdveld gerenoveerd worden. Bij vv Raamsdonk moet het hoofdveld gerenoveerd worden. Bij RFC moeten de velden 2, 3 en 8 gerenoveerd worden (veld 2 is grassmaster). Afhankelijk van de resultaten van het haalbaarheidsonderzoek, welke in 2022 wordt uitgevoerd bij RFC, volgt een herinrichting van het sportpark. Indien dit van toepassing is komen we hiervoor met separaat voorstel. Aanbrengen automatische beregening, waar van toepassing, op de velden welke gerenoveerd worden. Vervangen veldafrastering en bestrating, waar nodig en van toepassing, rondom de velden welke gerenoveerd worden. In 2023 laten we alle veldverlichting keuren op basis van veiligheid en gestelde norm door de sportbond.

In augustus is de projectleider sport gestart. Door de capaciteitsuitbreiding zijn verschillende projecten (opnieuw) opgepakt. Zo ook de tweede fase van de herijking buitensportaccommodatiebeleid. In deze fase worden er nieuwe huurovereenkomsten opgesteld n.a.v. het vastgestelde rapport herijking. Hiermee samenhangend vindt ook de overdracht in eigendommen plaats. De bijbehorende kosten worden verdisconteerd in de huur. Het MJOP wordt herzien. De onderhouds/kortingspakketten, als uitvoering binnen het cafetariamodel, worden opgesteld en vertaald naar de praktijk. En als laatste wordt er een handboek onderhoud sportaccommodaties opgesteld. Hierin wordt alles kort en bondig beschreven voor de verenigingen. Het haalbaarheidsonderzoek bij RFC en de behoeftebepaling bij FC Right-Oh zijn wegens capaciteitstekort en prioritering doorgeschoven naar 2024. Uitkomsten en mogelijke besluitvorming n.a.v. de onderzoeken kunnen gevolgen hebben voor het gepland onderhoud op

67

basis van het MJOP. Daardoor heeft er (nog) geen renovatie plaatsgevonden aan het hoofdveld van FC Right-Oh en veld 2,3, en 8 van RFC. Alle veldverlichting is gekeurd. Op basis van het rapport gaan we vanaf 2024 aan de slag met het vervangen dan wel herstellen van de veldverlichting waar nodig. Veld 1 (hoofdveld) bij RFC is gerenoveerd. Er is ook direct automatische beregening aangebracht. Het straatwerk en leunhekwerk bij dit veld was in 2022 al vernieuwd. Bij RFC heeft er een nul meting plaatsgevonden. Dit was nodig om na de nieuwbouw een goed beeld te hebben van alle installatie en stand van zaken. Ook zijn de laatste openstaande punten na de nieuwbouw verholpen. Er is een inhaalslag gemaakt met het snoeien van groen en bomen op en rondom te sportaccommodaties.

Zwembaden Beide buitenzwembaden worden op basis van een niet-risicodragende exploitatie uitbesteed. Op basis van de onderzoeksresultaten van de effectenanalyse zwembaden en mogelijkheid tot inrichtingen sport en/of vastgoed bedrijf wordt verder gekeken naar beheer en exploitatie van de zwembaden in de toekomst. In augustus is de projectleider sport gestart. Door de capaciteitsuitbreiding zijn verschillende projecten (opnieuw) opgepakt. Zo ook de tweede fase effectenanalyse zwembaden. Er is een werkgroep samengesteld. Met deze werkgroep wordt in 2024 verder gekeken naar de bredere inzetbaarheid en toekomstvisie van de zwembaden. N.V. Sportfondsen Geertruidenberg, exploitant van de zwembaden, geeft aan dat 2023 een gemiddelde maar natte zomer heeft gekend. Een zwemseizoen zonder incidenten en met tevreden bezoekers. Ondanks de krapte en uitdagingen op personeelsvlak konden beide zwembaden continu open. Als tegenvaller worden de hoge onderhoudskosten aangegeven. Er was een lek aan een leiding van het ondiepe bad bij zwembad De Schans. Een meevaller is de SPUK MEOZ welke in 2023 in aangevraagd en toegekend. Hiermee kan een deel van de meerkosten in energie gedekt worden. Aan de omzetzijde is de zeer uitdagende begroting nagenoeg gehaald.

Dit natuurlijk mede dankzij de factuur welke de exploitant bij de gemeente heeft ingediend ter dekking van de gratis verstrekte abonnementen voor de basisschooljeugd. De begroting 2024 is behandeld door de gemeenteraad. Opnieuw is er gekozen voor afwijkende tarieven voor de jeugd. In 2024 wordt hier uitvoering aan gegeven.

68

3.6 Samenkracht en burgerparticipatie Wat willen we bereiken? Samenkracht en burgerparticipatie We werken aan een gemeente waar je altijd “dichtbij ons” woont. Waar gemeenschapszin heerst en inwoners naar elkaar omkijken. Ze zijn actief in de eigen sociale netwerken en ontmoeten elkaar in het rijke verenigingsleven en op mooie plekken en locaties in onze gemeente.

Wat gaan we daarvoor doen? / Wat hebben we daarvoor gedaan? Algemene voorzieningen jeugd Het programma Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO) geeft uitvoer aan de kaders die belegd zijn in de regiovisie jeugdhulp. Naast deze regiovisie jeugdhulp werkt de regio West Brabant Oost, als onderdeel van de NvO, aan twee andere opgaven; • een intensievere regionale samenwerking (governance); • een andere wijze van contracteren (inkoopproces). Voor de verdere inrichting van dit proces is een programmabegroting opgesteld. De kosten voor 2023 worden geraamd op € 75.000. In september 2023 is het strategieplan op basis van de Regiovisie vastgesteld door de 5 gemeenten van regio WBO. In dit strategieplan is een stevig fundament gelegd voor de beoogde transformatie: de uitvoering van de Regiovisie en de weg daarnaartoe. Na vaststelling van het strategieplan zijn we verder aan de slag gegaan met onze opgaven rondom de uitvoeringsagenda en de contractering/ inkoop. Parallel aan dit proces liepen andere processen door zoals het governancetraject.

Algemene voorzieningen WMO In 2020 heeft er met steun van een subsidie van ZonMW een pilot gedraaid waarbij een wijk-ggd-er werd ingezet voor ondersteuning van inwoners met psychosociale problematiek. Vanwege het succes hiervan is besloten deze pilot in 2021/2022 op eigen kosten te verlengen. Inmiddels is deze functie niet meer weg te denken uit onze gemeente en wordt er op dit moment incidenteel € 20.000 aan kosten geraamd voor 2023. De wijk-ggd’er heeft tot algehele tevredenheid haar werk in 2023 kunnen voortzetten. Vanwege een personeelswisseling is de wijk-ggd’er niet het gehele kalenderjaar actief geweest en daardoor is niet het gehele budget benut.

Buurthuis De Schelf en Agnesgebouw Vanwege het tot voor kort niet op een adequate wijze kunnen invullen van de vacature gebouwenbeheer zijn er binnen het onderhoudsprogramma achterstanden opgelopen. In de eerste helft van 2023 zullen de achterstanden zo veel als mogelijk worden opgepakt. Tevens zal beleid

69

worden ontwikkeld hoe om te gaan met de gemeentelijke gebouwen en zal, mede op basis hiervan, worden gekomen tot een geactualiseerd meerjarenonderhoudsplan. Dit zal ter vaststelling aan uw raad worden aangeboden. Van achterstand in onderhoud is geen sprake meer. In 2023 is het nodige onderhoud aan het gemeentelijk vastgoed uitgevoerd, waardoor de panden verkeren in minimaal conditieniveau 3. Tevens is er begin 2023 gewerkt aan een geheel nieuw MeerJarenOnderhoudsPlan (MJOP) voor de jaren 2024-2033. Het nieuwe MJOP is medio juni vastgesteld door de gemeenteraad. Het nieuwe MJOP is leidend als het gaat om het onderhoud van het gemeentelijk vastgoed.

Inburgering en Statushouders Met de ingang van de nieuwe wet inburgering heeft de gemeente weer de regie over de inburgering. De toestroom van statushouders wordt naar verwachting alleen maar groter de komende jaren. Speerpunt is om alle inburgeraars zo snel en zo goed mogelijk mee te laten doen in de lokale maatschappij. Ook is de verwachting dat een deel van de Oekraïners die nu worden opgevangen in Nederland blijft en moet inburgeren. Alle componenten van de inburgering worden gefinancierd vanuit de Rijksmiddelen. Een deel hiervan (de inburgeringsproducten) is afhankelijk van de toestroom, terwijl de uitvoeringskosten niet meebewegen. Wanneer de toestroom van statushouders blijft oplopen kan het zo zijn dat de uitvoeringskosten vanuit het Rijk niet toereikend zullen zijn om de inburgering goed aan te kunnen bieden. Deze toestroom is echter niet te voorspellen. Wel heeft ons recent informatie bereikt dat voor 2023 moet worden uitgegaan van een verdubbeling van het aantal statushouders en vermoedelijk daarna nog aanzienlijk zal toenemen. Er wordt samen met onze partners naar gestreefd om mensen zo goed mogelijk te laten inburgeren binnen de Rijksmiddelen die beschikbaar worden gesteld. Met de ingang van de nieuwe wet inburgering heeft de gemeente weer de regie over de inburgering.

In 2023 hebben we door de Module Arbeidsmarkt en Participatie (MAP) in te besteden het complete inburgeringsaanbod kunnen aanbieden aan de inburgeraars die in onze gemeente zijn komen wonen. Naar verwachting zullen de eerste inburgeraars die onder de nieuwe wetgeving vallen in 2024 hun inburgeringsexamen afleggen.

Jeugd en jongerenwerk Het jongerenwerk is in 2022 onderdeel geworden van Surplus. Hierdoor is een betere samenwerking ontstaan met jongerenwerkers uit buurgemeenten, waardoor expertise onderling kan worden uitgewisseld. Ook in 2023 blijft het jongerenwerk veel actief op "vindplaatsen" voor jongeren, en wij hopen het in 2022 geopende jongerencentrum in stand te kunnen houden voor jonge bezoekers. Ook vinden er diverse preventieve activiteiten plaats. Het jongerenwerk is onderdeel van de BCF-subsidie en is ook in 2023 uitgevoerd door Surplus. In 2023 is er extra ingezet op het voorliggend veld en de preventieve taken van het jongerenwerk. De ontwikkeling om met verschillende partners uit het jeugddomein integraler te werken, is in 2023 met extra aandacht en inzet aangepakt. Het jongerencentrum is een bekende plek voor jongeren geworden en wordt erg goed bezocht. Door het jongerenwerk zijn er wekelijks

70

verschillende activiteiten georganiseerd, soms in samenwerking met andere partijen zoals de Buurtsportcoach. Ook de afstemming met politie, Halt, handhaving etc. om jongerenoverlast te voorkomen of op te lossen heeft in 2023 extra aandacht gekregen. Zo heeft het jongerenwerk tijdens oudejaarsdag samen met de politie en handhaving opgetrokken om de overlast te beperken.

Kinderopvang De kinderopvang wordt gevormd door commerciële organisaties waar de gemeente in nauw contact mee staat. Hoewel wij als gemeente geen invloed hebben op het beleid van de kinderopvangorganisaties kunnen wij in de overleggen over subsidieplaatsen voor lage inkomens en onderwijsachterstandensubsidies wel voorwaarden stellen aan de verlening hiervan. In werkgroepen worden de voorwaarden in goed overleg overeen gekomen. Gelijke kansen voor ieder kind staan daarbij voorop. Kinderopvangorganisaties en gemeente hebben elkaar nodig om goede kinderopvang en gelijke kansen voor ieder kind te kunnen bieden. We werken dan ook nauw samen in verschillende overlegvormen (op zowel bestuurlijk als ambtelijk niveau) denk hierbij aan de vergadering van de Lokaal Educatieve Agenda, de werkgroep voor -en vroegschoolse educatie en de werkeenheid passend onderwijs. We onderhouden korte lijntjes waar het gaat om zaken als beleid en passend onderwijs, maar ook meer individuele casussen.

Maatschappelijk werk In 2023 start de nieuw gecontracteerde brede welzijnsorganisatie in onze gemeente, die de basisvoorziening welzijn gaat uitvoeren. In april 2023 is Surplus Welzijn gestart als aanbieder voor de basisvoorziening Welzijn. Zij hebben per 1 april de diensten van Trema Welzijn overgenomen en per 1 juli is de BCF subsidie van start gegaan. Door middel van een werkplan hebben we de ambities en doelstellingen bepaald. In het 3e kwartaal van 2023 heeft Surplus Welzijn ingezet op het continueren van de dienstverlening en het creëren van de basis op orde. Door de diensten geruisloos over te laten gaan en de inwoners hier zo min mogelijk last van te laten ervaren. Daarnaast zijn zij gestart met het ontwikkelen van nieuwe dienstverlening rondom het voorliggende veld. Samenwerkingen zijn opgezet met andere maatschappelijk partners om uitvoering te geven aan de ambities. Vanaf het 4e kwartaal van 2023 heeft Surplus Welzijn een spreekuur Geld en Recht geïmplementeerd, welke wordt gehouden door geschoolde vrijwilligers op deze onderwerpen.