Jaarstukken 2023
Tekst van het document
Jaarstukken 2023
1
Inhoudsopgave Inhoudsopgave .......................................................................................................................2 Inleiding ...................................................................................................................................6 Voorwoord .............................................................................................................................6 Samenvatting ........................................................................................................................8 Rechtmatigheidsverklaring ....................................................................................................9 In één oogopslag ..................................................................................................................11 RIO (Rekening in een oogopslag) .......................................................................................11 Programma 1 Opgave Leefbaarheid ...................................................................................12 1.0 Beleidsrijke begroting 2023 ...........................................................................................12 1.1 Openbare orde en veiligheid .........................................................................................17 1.2 Verkeer en vervoer
.......................................................................................................18 1.3 Parkeren .......................................................................................................................22 1.4 Economische havens en waterwegen ..........................................................................22 1.5 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie ...........................................23 1.6 Cultureel erfgoed ..........................................................................................................24 1.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie .....................................................................24 1.20 Mutaties reserves ........................................................................................................26 1.30 Wat heeft het gekost? ................................................................................................27 1.40 Voortgang investeringen .............................................................................................27 1.50 Risico's ........................................................................................................................28 1.60 Beleidsindicatoren .......................................................................................................29 Programma 2 Opgave Duurzaamheid
.................................................................................30 2.0 Beleidsrijke begroting 2023 ...........................................................................................30 2.1 Riolering ........................................................................................................................35 2.2 Afval ..............................................................................................................................37 2.3 Milieubeheer .................................................................................................................40 2.20 Mutaties reserves ........................................................................................................46 2.30 Wat heeft het gekost? .................................................................................................47 2.40 Voortgang investeringen .............................................................................................47 2.50 Risico's ........................................................................................................................47 2.60 Beleidsindicatoren .......................................................................................................47 Programma 3 Opgave Mens en Zorg ..................................................................................49 3.0
Beleidsrijke begroting 2023 ...........................................................................................49 3.1 Openbaar basisonderwijs .............................................................................................57 3.2 Onderwijshuisvesting ....................................................................................................57
2
3.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken .............................................................................60 3.4 Sportbeleid en activering ..............................................................................................63 3.5 Sportaccommodaties ....................................................................................................65 3.6 Samenkracht en burgerparticipatie ...............................................................................69 3.7 Wijkteams .....................................................................................................................73 3.8 Inkomensregelingen ......................................................................................................77 3.9 Begeleide participatie ....................................................................................................78 3.10 Arbeidsparticipatie ......................................................................................................79 3.11 Maatwerkvoorzieningen (WMO) .................................................................................80 3.12 Maatwerkdienstverlening 18+ .....................................................................................81 3.13 Maatwerkdienstverlening 18- ......................................................................................82 3.14 Geëscaleerde zorg
18+...............................................................................................83 3.15 Geëscaleerde zorg 18- ...............................................................................................83 3.16 Volksgezondheid .........................................................................................................84 3.17 Begraafplaatsen en crematoria ...................................................................................85 3.20 Mutaties reserves ........................................................................................................85 3.30 Wat heeft het gekost? .................................................................................................87 3.40 Voortgang investeringen .............................................................................................87 3.50 Risico's ........................................................................................................................88 3.60 Beleidsindicatoren .......................................................................................................89 Programma 4 Opgave Wonen ............................................................................................91 4.0 Beleidsrijke begroting 2023 ...........................................................................................91 4.1 Ruimte en leefomgeving
...............................................................................................97 4.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) ...................................................................104 4.3 Wonen en Bouwen ......................................................................................................106 4.20 Mutaties reserves ......................................................................................................110 4.30 Wat heeft het gekost? ...............................................................................................111 4.40 Voortgang investeringen ...........................................................................................111 4.50 Risico's ......................................................................................................................111 4.60 Beleidsindicatoren .....................................................................................................111 Programma 5 Opgave Economie en Toerisme ................................................................113 5.0 Beleidsrijke begroting 2023 .........................................................................................113 5.1 Recreatieve havens ....................................................................................................117 5.2 Economische havens en waterwegen
........................................................................118 5.3 Economische ontwikkelingen ......................................................................................119 5.4 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen ...........................................................................120 5.5 Economische promotie ...............................................................................................121 5.6 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie .........................................121 5.7 Musea .........................................................................................................................123 3
5.8 Cultureel erfgoed ........................................................................................................123 5.9 Media ..........................................................................................................................124 5.10 Wonen en Bouwen ....................................................................................................125 5.20 Mutaties reserves ......................................................................................................125 5.30 Wat heeft het gekost? ...............................................................................................127 5.40 Voortgang investeringen ...........................................................................................127 5.50 Risico's ......................................................................................................................127 5.60 Beleidsindicatoren .....................................................................................................127 Programma 6 Opgave Bestuur en Dienstverlening .........................................................129 6.0 Beleidsrijke begroting 2023 .........................................................................................129 6.1 Bestuur
........................................................................................................................140 6.2 Burgerzaken ................................................................................................................141 6.3 Crisisbeheersing en brandweer ..................................................................................143 6.4 Openbare orde en veiligheid .......................................................................................144 6.20 Mutaties reserves ......................................................................................................147 6.30 Wat heeft het gekost? ...............................................................................................147 6.40 Voortgang investeringen ...........................................................................................147 6.50 Risico's ......................................................................................................................148 6.60 Beleidsindicatoren .....................................................................................................148 Programma 7 Opgave Financiën en Organisatie .............................................................150 7.0 Beleidsrijke begroting 2023 .........................................................................................150 7.1 Beheer overige
gebouwen en gronden .......................................................................157 7.2 Overhead ....................................................................................................................158 7.3 Treasury ......................................................................................................................172 7.4 OZB woningen ............................................................................................................173 7.5 OZB niet-woningen .....................................................................................................174 7.6 Belastingen overig ......................................................................................................175 7.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds .......................................175 7.8 Overige baten en lasten ..............................................................................................177 7.9 Economische promotie ...............................................................................................178 7.20 Mutaties reserves ......................................................................................................179 7.30 Wat heeft het gekost? ...............................................................................................181 7.40 Voortgang investeringen
...........................................................................................181 7.50 Risico's ......................................................................................................................182 7.60 Beleidsindicatoren .....................................................................................................183 Paragrafen ...........................................................................................................................185 Paragraaf A - Lokale heffingen .........................................................................................185 Paragraaf B - Weerstandvermogen en risicobeheersing ..................................................193
4
Paragraaf C - Onderhoud kapitaalgoederen .....................................................................202 Paragraaf D - Financiering ................................................................................................206 Paragraaf E - Bedrijfsvoering / Rechtmatigheid ................................................................208 Paragraaf F - Verbonden partijen .....................................................................................215 Paragraaf G - Grondbeleid ................................................................................................217 Paragraaf H - Duurzaamheid ............................................................................................218 Paragraaf I - Donge oevers ..............................................................................................219 Jaarrekening .......................................................................................................................222 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling .........................................................222 Balans ...............................................................................................................................227 Overzicht baten en lasten 2023 ........................................................................................244 Toelichting op het overzicht baten en
lasten .....................................................................244 P1 Opgave Leefbaarheid ..............................................................................................244 P2 Opgave Duurzaamheid ............................................................................................249 P3 Opgave Mens en Zorg .............................................................................................253 P4 Opgave Wonen ........................................................................................................268 P5 Opgave Economie en Toerisme ..............................................................................271 P6 Opgave Bestuur en Dienstverlening ........................................................................275 P7 Opgave Financiën en Organisatie ...........................................................................278 Overzicht baten en lasten per taakveld .............................................................................289 Overzicht baten en lasten per taakveld naar programma .................................................291 Overzicht budgetoverhevelingen naar 2024 .....................................................................292 Programma taakveld baten en lasten ...............................................................................294 SISA verantwoordingsinformatie
specifieke uitkeringen ...................................................297
5
Inleiding Voorwoord Met genoegen bieden wij u de jaarstukken 2023 aan. Hierin leggen wij verantwoording af over het in 2023 gevoerde beleid en de daarbij behorende financiële resultaten. De begroting van 2023 stond vooral in het teken van de introductie van programmatisch werken op basis van een programmabegroting. In november 2022 is de beleidsarme begroting 2023-2026 vastgesteld die in februari 2023 is gevolgd door de begrotingswijziging "beleidsrijke begroting 2023-2026" (BR23) waarin met name het nieuwe beleid vanaf 2023 een plaats heeft gekregen. In dit unieke jaar is daarom sprake van een dubbele begroting waardoor de verslaglegging omvangrijker is geworden dan u van ons gewend bent. Volgend jaar is er sprake van een enkele begroting. Het jaar 2023 was een jaar van intensieve samenwerking waarbij bruggen werden gebouwd tussen gemeente en gemeenschap, ambtenaren en burgers, en tussen visie en uitvoering. Onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners waren betrokken bij het vormgeven van onze doelen en het bepalen van onze koers. Transparantie stond daarbij centraal omdat alleen door een duidelijk beeld te schetsen van onze middelen en de manier waarop we ze inzetten vertrouwen kon worden gewonnen en onze doelen dichterbij konden komen.
We hebben veel werk verzet ondanks het feit dat onze capaciteit, kennis en kunde niet altijd in balans waren met onze ambities en maatschappelijke uitdagingen. Samenwerking vormde de kern van onze aanpak. Samen met inwoners, ondernemers, partners en alle andere belanghebbenden hebben we invulling gegeven aan de uitdagingen waar we voor stonden. Hun betrokkenheid en input waren belangrijk en vormden de basis voor onze besluitvorming en acties. Het aantrekken, binden en boeien van kundig personeel stond hoog op ons verlanglijstje omdat we weten dat ons succes afhankelijk is van de talenten die we aan ons kunnen verbinden en de mate waarin we hen kunnen inspireren en motiveren. Daarom investeerden we in talentontwikkeling en boden we onze medewerkers carrièreperspectief en doorgroeimogelijkheden. Het werken vanuit maatschappelijke opgaven vereiste niet alleen realistische keuzes, maar ook een heldere verdeling van verantwoordelijkheden en bevoegdheden tussen de raad, het college en de ambtelijke organisatie. Burgerparticipatie kreeg daarbij een belangrijke rol omdat we geloven dat de kracht van onze gemeente ligt in de betrokkenheid van haar inwoners. Extra inspanningen waren hierbij noodzakelijk, waaronder het beter benutten van beschikbare subsidies.
Ook constateerden we dat we nog onvoldoende gebruik maakten van verschillende subsidieregelingen en dus organiseerden we kennis en kunde om dit te verhelpen. De ontwikkelingen in de samenleving dwongen ons om wendbaar te zijn en nieuwe manieren van werken te omarmen. We geloofden in opgavegericht werken als de pijler van deze nieuwe benadering. Deze jaarrekening is daarom gekoppeld aan een nieuwe manier van werken en is met de bijbehorende prestatie indicatoren te beschouwen als een startjaar met een nulmeting. Evenwel hebben we net als vele gemeentes last gehad van een gespannen arbeidsmarkt waardoor we niet alle ambities waar hebben kunnen maken. Daar waar het nog niet is gelukt kijken we opnieuw naar maatregelen om weer op koers te komen. Hoe dan ook remt het ons op onderdelen en zien we niet snel een verbetering in het kwantitatieve en kwalitatieve aanbod van mensen in de huidige arbeidsmarkt. Dit was onder andere te merken aan de nieuwe functie van data-analist. Deze heeft voor ons nog onvoldoende opgeleverd waardoor we nog niet kunnen voldoen aan de verwachtingen op dat gebied. We corrigeren hierop en gaan door met de zoektocht naar prestatieindicatoren en dataverwerking die past bij onze ambities en rol als gemeente. 6
Als kleine gemeente moesten we ook realistisch zijn over onze mogelijkheden. Daarom zochten we actief naar slimme oplossingen in samenwerking met andere gemeenten in de regio. Tegelijkertijd bereidden we ons voor op de ontwikkelingen in de toekomst waaronder het jaar 2026. In deze jaarstukken wordt verantwoording afgelegd over zowel de beleidsarme als de beleidsrijke voornemens. De jaarstukken 2023 dienen in beginsel de indeling en opstelling van de begroting van 2023 te volgen. Omdat we in 2023 te maken hebben met een beleidsarme begroting en een beleidsrijke begrotingswijziging hebben we de jaarstukken zo veel mogelijk opgesteld binnen de structuur van beide begrotingsonderdelen. Per programma is de structuur (indeling in taakvelden) van de beleidsarme begroting gehandhaafd en is de beleidsrijke verantwoording binnen ieder programma toegevoegd onder hoofdstuk .0. De effecten van de Coronacrisis zijn in 2023 beperkt gebleken en naarmate het begrotingsjaar vorderde nagenoeg verdwenen. Alleen op de financiële afwikkeling van verschillende steunregelingen wordt nog enige inzet van de gemeente verwacht. De voortdurende oorlog in Oekraïne leidt nog wel tot extra inspanningen van de gemeente maar er is sprake van een zekere dagelijkse routine in de opvang.
De opvang van de Oekraïense vluchtelingen wordt door het rijk vergoed en evenals vorig jaar is er in 2023 een overschot waarvan wordt voorgesteld dit toe te voegen aan de reserve Oekraïne/Ontheemden. Er is een fors overschot in het boekjaar 2023 ten opzichte van de begroting. Echter, gezien het sombere toekomstperspectief voor de komende jaren, blijft financiële behoedzaamheid cruciaal. Deze behoedzaamheid is gebaseerd op verschillende argumenten: • Het ravijn vanaf 2026 vergt naar de huidige inzichten nog een enorme inspanning om te komen tot een structureel sluitende begroting. • De oorlog in Oekraïne duurt voort. • De opvang van asielzoekers zal ook voor onze gemeente een uitdaging zijn. • De (financiële) risico's zijn aanzienlijk toegenomen, inclusief renteschommelingen en looneisen bij salarissen in combinatie met stijgende prijzen van voedsel, energie en grondstoffen. Al met al zien wij grote risico’s voor de financiën van de gemeente en/of van de door haar gesubsidieerde instellingen / verbonden partijen, zelfs voor de jaren na 2023. Uit de actualisatie van het noodzakelijke weerstandsvermogen blijkt dat de risico's toenemen en dat behoedzaamheid noodzakelijk is. Vanaf het verslagjaar 2023 moet het College van B&W een rechtmatigheidsverantwoording opnemen in haar jaarstukken.
Hiermee wordt verantwoording afgelegd over de naleving van de regels die relevant zijn voor het financiële reilen en zeilen van de gemeente. Deze verantwoording wordt op basis van een standaardmodel opgesteld en wordt door het college opgenomen in de jaarstukken. Dit betreft een ander regime dan we voorheen gewend waren waardoor het belangrijk is om de uitgebreidere toelichting op de rechtmatigheidsverantwoording goed te lezen voordat de juiste conclusies getrokken kunnen worden over de cijfers. Deze vindt u terug in de programma’s en in de paragraaf Bedrijfsvoering. Voor onze financiële huishouding zijn wij ook afhankelijk van wereldwijde en landelijke ontwikkelingen waarop we zelf nauwelijks invloed kunnen uitoefenen. Het is niet ondenkbaar dat we om tegenvallers op te vangen incidenteel een beroep op de algemene reserve zullen moeten doen. De komende maanden worden maatregelen uitgewerkt om het financiële perspectief van 2025 te verbeteren. Als dat niet lukt zal de reservepositie van cruciaal belang kunnen worden.
7
Samenvatting Financiële resultaten op hoofdlijnen Hieronder geven wij de financiële resultaten van 2023 op hoofdlijnen weer. Voor een uitgebreide toelichting verwijzen wij u naar de toelichting bij de programma’s, zoals opgenomen in het jaarverslaggedeelte en naar de toelichting op de financiële afwijkingen, zoals opgenomen in het jaarrekeninggedeelte. De inhoudelijke inrichting van het jaarverslag volgt de inrichting en structuur van de begroting 2023. Dat wil zeggen dat de verantwoording gebaseerd is op de programma's zoals die in de begroting 2023-2026 waren begroot aangevuld met de begrotingswijziging Beleidsrijke begroting 2023 (BR23). Evenals voorgaande jaren zijn de bedragen, daar waar mogelijk, afgerond op duizendtallen. Hierdoor ontstaat in sommige tabellen een afrondingsverschil. Het resultaat van 2023 dient de worden gepresenteerd in 2 onderdelen, te weten de verantwoording van de reguliere bedrijfsvoering en de verantwoording van het saldo van alle mutaties in de reserves. Resultaat
2023
Begroting 2023 (na wijziging)
Saldo van baten en lasten
4.708.000 V
892.000 V
Stortingen en onttrekkingen reserves (mutaties)
1.798.000 N
863.000 N
Resultaat
2.910.000 V
29.000 V
De jaarrekening 2023 sluit met een (bruto) overschot van € 2.910.000. Dit overschot is inclusief de bedragen die in 2023 zijn overgehouden en waarvan de uitwerking en betaling in 2024 zal plaatsvinden. Er zijn namelijk altijd een aantal uitgavenposten waarover in 2023 reeds is besloten c.q. een bestelling is geplaatst, maar waarmee op basis van de voorschriften (levering heeft nog niet plaatsgevonden) geen rekening gehouden mag worden bij de bepaling van het zuivere jaarrekeningsaldo op 31 december 2023. De overhevelingen vallen in beginsel in het jaarrekeningsaldo en dienen in 2024 wederom beschikbaar gesteld te worden. Het gaat hier om een totaal bedrag van € 843.000. Bij het raadsbesluit stellen we voor deze middelen te bestemmen voor de verschillende doelen. Feitelijk is het (netto) jaarrekeningresultaat daarmee € 2.067.000. Het resultaat is het saldo van een veelheid van (veelal incidentele) afwijkingen ten opzichte van de begroting 2023. In de onderstaande tabel worden een aantal significante afwijkingen, niet uitputtend, genoemd die mede hebben geleid tot het jaarrekeningresultaat. In het jaarrekeninggedeelte van deze jaarstukken, is per programma, op detailniveau een toelichting opgenomen van de afwijkingen > € 25.000 van zowel de baten als de lasten. *PR= programma / TV= taakveld
8
PR
TV Omschrijving
Bedrag V/N
1
2.1 Wegen, straten en pleinen
137.000
V
1
5.7 Parken en plantsoenen
166.000
V
60.000
N
162.000
N
3
- Diverse budgetten Mens en Zorg (pijlers 1, 3, 5 en 6)
198.000
V
3
6.1 Algemene voorzieningen jeugd, met name IZA regeling
111.000
V
3
6.1 Maatschappelijk werk, diverse
191.000
V
3
6.1 Normvergoeding Ontheemden Oekraïne / lagere lasten
706.000
V
3
6.2 Eerstelijnsloket Jeugd en CJG Drimmelen Geertruidenberg
131.000
V
Overhevelingen naar 2024 V/N
3
Divers Jeugdwet inclusief jeugdzorg Breda ( 6.72a - 6.82b)
391.000
N
3
6.3 Dubieuze debiteuren Participatiewet Inkomen
103.000
V
3
6.3 Inkomensvoorzieningen IOAW/IOAZ
146.000
N
3
6.3 Bijzondere bijstand, energietoeslagregeling
162.000
V
3
Divers WMO diverse onderdelen (6.6 / 6.71a / 6.71b)
260.000
V
4
8.1 Bestemmingsplannen, omgevingsplan
359.000
V
4
8.1 Omgevingswet
169.000
V
4
8.3 Omgevingsvergunningen
511.000
V
7
0.10 Storting in reserve Ontheemden / Oekraïne
844.000
N
7
0.10 Saldo Slotwijziging (voorheen Turap 2023-3)
29.000
V
7
0.3 Grondverkopen algemene dienst
170.000
V
7
0.4 Overhead salarissen, directe en indirecte kosten
209.000
V
7
0.5 Treasury, rente kortlopende leningen
186.000
V
7
0.7 Algemene uitkering, decembercirculaire
120.000
N
7
0.8 Algemene uitgaven en inkomsten, BTW, BCF en dubieuze debiteuren
109.000
N
-
- Totaal van de afwijkingen < € 100.000 Jaarrekeningresultaat uit reguliere bedrijfsvoering
180.000
N
127.000
N
30.000
N
62.000
N
143.000
N
722.000
V
79.000
N
2.910.000
V
843.000
N
Het totaal van de afwijkingen bedraagt € 2.910.000 voordelig. Het resultaat bestaat, op hoofdlijnen, uit een structureel voordeel van € 120.000 en een incidenteel voordeel van € 2.790.000 waarvan na resultaatbestemming € 2.067.000 resteert. In hoeverre het structurele voordeel doorwerkt in de begroting 2024 - 2027 valt nu nog niet te zeggen. Dit zal bij de Voorjaarsnota 2024 worden beoordeeld. RESULTAATBESTEMMINGEN Omschrijving Jaarrekeningresultaat uit reguliere bedrijfsvoering Overhevelingen - resultaatbestemming Jaarrekeningresultaat na overhevelingen - resultaatbestemming
Bedrag
V/N
2.910.000
V
843.000
N
2.067.000
V
De specificatie van de resultaatbestemmingen inclusief de toelichting daarop, treft u aan in het jaarrekeninggedeelte. Risico’s versus interne beheersing In de jaarstukken wordt in de programma’s een toelichting opgenomen op de belangrijkste risico’s, waaronder de top 10 risico’s, zoals opgenomen in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Hierbij wordt tevens aangegeven welke risico’s zich hebben voorgedaan in 2023 en welke beheersmaatregelen het college daartoe heeft genomen. De risico’s, die zijn opgenomen in de top 10 van de paragraaf Weerstandsvermogen, zijn voorzien van een cijfer. Dit cijfer correspondeert met het cijfer in de top 10. Investeringen Per programma wordt de voortgang van de in begroting 2023 opgenomen nieuwe investeringen gepresenteerd. Zo kan ook beoordeeld worden wat we niet hebben gerealiseerd ten opzichte van wat er begroot was. Een toelichting over de voortgang van de investeringen die eerder dan 2023 beschikbaar zijn gesteld is opgenomen in het jaarrekeninggedeelte. In beginsel leidt een vertraagde uitvoering van voorgenomen investeringen tot een incidenteel voordeel op de begrote kapitaallasten van 2024. De eventuele voordelige effecten zullen bij de Voorjaarsnota 2024 worden meegenomen.
Rechtmatigheidsverklaring
9
Verantwoordelijkheid college van burgemeester en wethouders De baten en lasten alsmede de balansmutaties moeten getrouw in de jaarrekening worden opgenomen. Uit het getrouw opnemen van de baten en lasten alsmede de balansmutaties, blijken een drietal rechtmatigheidscriteria niet expliciet. Dit betreffen het begrotings-, voorwaarden-, en misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium. In deze rechtmatigheidsverantwoording licht het college van burgemeester en wethouders toe in hoeverre bij de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties het begrotings-, voorwaarden-, en misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium zijn nageleefd. Dit houdt in dat de verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties in overeenstemming zijn met door de raad vastgestelde kaders zoals de begroting en gemeentelijke verordeningen en met bepalingen in de relevante wet- en regelgeving. Bij de waarderingsgrondslagen in de jaarrekening is het door de raad op 14 maart 2024 vastgestelde normenkader van de relevante wet- en regelgeving verder toegelicht. Deze verantwoording hanteert een grensbedrag omdat alleen de van belang zijnde aspecten in de verantwoording hoeven te worden betrokken. Deze grens is door de raad bepaald en bedraagt 2% van de totale lasten inclusief toevoegingen aan de reserves en is daarmee vastgesteld op € 1.500.000.
De grondslag voor deze verantwoording is de Kadernota Rechtmatigheid 2023 van de Commissie BBV van november 2023. Bevinding Het college is van mening dat de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties niet rechtmatig tot stand zijn gekomen binnen de daarvoor gestelde grens. De geconstateerde afwijkingen betreffen: Begrotingscriterium Afwijkingen exploitatiebudgetten
7.265.000
Afwijkingen investeringsbudgetten
433.000
Afwijkingen niet geautoriseerde reserve mutaties
163.000
Voorwaarden criterium Gemiste Europese aanbestedingen Totaal
406.000 8.267.000
In de paragraaf bedrijfsvoering is op basis van de Kadernota rechtmatigheid van de commissie BBV en op basis van de afspraken met de raad aanvullende informatie opgenomen over de financiële rechtmatigheid. In deze paragraaf heeft het college ook beschreven welke actie hij onderneemt om vermelde afwijkingen in de toekomst te voorkomen.
10
In één oogopslag RIO (Rekening in een oogopslag)
11
Programma 1 Opgave Leefbaarheid Opgave Perspectief Leefbaarheid We willen de samenhang en de betrokkenheid van inwoners bij de directe woonomgeving vergroten. De gemeente moet bereikbaar zijn voor inwoners. Daarom breiden we het wijkgericht SAMENwerken verder uit. Bovendien is het van groot belang dat de leefomgeving (sociaal) veilig, prettig ingericht en goed bereikbaar zijn. We pakken vandalisme, criminaliteit en jeugdoverlast aan en zetten extra in op het tegengaan van ondermijning. Een groene omgeving draagt bij aan de samenhang in de buurt of wijk en biedt ruimte voor ontspanning, ontmoeting en verbinding. Daarnaast levert dit ook een belangrijke bijdrage aan de klimaatadaptatie zoals ook genoemd is in de opgave duurzaamheid. Om aan deze ambities nadere invulling te kunnen geven doen we daarvoor in de eerste begrotingswijziging een voorstel.
1.0 Beleidsrijke begroting 2023
12
13
Inhoud 1.1 Inleiding Onze inwoners moeten prettig en veilig kunnen werken en leven in deze gemeente. We vinden het belangrijk dat zij de kans hebben om zelf een bijdrage leveren aan hun woon- en werkomgeving. Zodat deze goed aansluit bij hun eigen wensen en behoeften. Dit vinden we ook belangrijk voor mensen die in onze gemeente werken of deelnemen aan het verenigingsleven. 1.2 Missie Inwoners, bedrijven en bezoekers van de gemeente Geertruidenberg verblijven in een prettige (woon)omgeving die veilig en goed bereikbaar is, met aandacht voor groen in de buurt. Een omgeving waarbij de, duurzame, toekomst centraal staat. Geertruidenberg is een plek waar buurtgenoten elkaar kunnen ontmoeten, fijn met elkaar samenleven en zich op onderdelen inzetten voor de eigen wijk. 1.3 Strategische doelen en maatschappelijke effecten Strategische doelstellingen Binnen de opgave Leefbaarheid zijn strategische doelstellingen geformuleerd die samen de volledige opgave omvatten: 1. Verbeteren sociale cohesie. De sociale samenhang in de wijken wordt verbeterd. 2. Verhogen Inzet en eigenaarschap. Inwoners, partners, organisaties en bedrijven denken mee over de woon- en werkomgeving en gaan op onderdelen zelf aan de slag met het oppakken van initiatieven en de uitvoering daarvan. 3. Afstemmen Fysieke aspecten.
Het beheren van de uitkomsten van het integraal programma openbare ruimte en daarmee de openbare ruimte duurzamer inrichten. 4. Verhogen Veiligheid. Het verhogen van het gevoel van veiligheid (subjectieve veiligheid) bij inwoners en het terugdringen van meetbare misdaadcijfers (objectieve veiligheid). 5. Verbeteren Bereikbaarheid. Geertruidenberg is en blijft goed en veilig bereikbaar, we investeren continu in onze bereikbaarheid. 6. Stimuleren Vergroening. Geertruidenberg creëert een groene(re) klimaat adaptieve(re) leef-, werk- en verblijfsomgeving. Door te werken aan de beoogde maatschappelijke effecten geven we de komende jaren invulling aan de door het college vastgestelde strategische doelen. Wat willen we bereiken? Verbeteren sociale cohesie We zorgen ervoor dat iedereen fijn met elkaar kan samenleven in de wijken en dat de sociale samenhang wordt verbeterd. Om de sociale samenhang in de verschillende wijken en buurten in onze gemeente te optimaliseren willen we de komende jaren de onderstaande maatschappelijke effecten realiseren:
14
• Het aantal buurtactiviteiten stijgt • Het aantal burgerinitiatieven met een sociale component stijgt • We zijn vanaf 2023 minimaal 1x in de 2 weken zichtbaar in de wijk (via bijvoorbeeld een wijktafel, een bezoek door de BOA of toezichthouder) • Vanaf 2024 weten we welke behoeften er zijn voor sociale activiteiten in de wijk • Mensen ervaren minder eenzaamheid Verhogen Inzet en eigenaarschap Inwoners, partners, organisaties en bedrijven denken mee over de woon- en werkomgeving en gaan op onderdelen zelf aan de slag met het oppakken van initiatieven en de uitvoering daarvan. Op dit gebied willen we de komende jaren het onderstaande bereiken: • Het onderhoud in de wijk door inwoners stijgt in 2025 • Inwoners werken vanaf 2023 mee aan oplossingen bij vragen/meldingen in de openbare ruimte en zorgen zelf voor draagvlak. • Inwoners en bedrijven worden vanaf 2023 uitgenodigd om mee te praten over projecten en/of herinrichting • Het aantal burgerinitiatieven is vanaf 2025 gestegen Afstemmen fysieke aspecten Het beheren van de uitkomsten van het integraal programma openbare ruimte en daarmee de openbare ruimte duurzamer inrichten. Het programma Openbare Ruimte is in voorbereiding. In dit programma komen aspecten aan de orde zoals de inrichting en beheer van de groenvoorzieningen. In 2023 wordt dit programma ter besluitvorming aan de gemeenteraad voorgelegd.
Daarnaast willen we de komende jaren de volgende maatschappelijke effecten bereiken: • • • •
In 2024 is er een afname van klachten in de openbare ruimte In 2024 is er een toename van meldingen en signalen over de openbare ruimte De kwaliteit van de openbare ruimte verbetert per jaar zichtbaar De waardering van de leefomgeving verbetert, mensen geven een hoger cijfer
Verhogen veiligheid Het verhogen van het gevoel van veiligheid (subjectieve veiligheid) bij inwoners en het terugdringen van meetbare misdaadcijfers (objectieve veiligheid). Ons Integraal Veiligheidsbeleid wordt in 2023 aangepast en daarin nemen we een aantal te bereiken maatschappelijke effecten mee: • • • • • •
Afname van meldingen jeugdoverlast en meldingen vernielingen vanaf 2025 Afname woninginbraken vanaf 2025 Afname drugshandel vanaf 2025 Jongeren voelen zich thuis in de samenleving en zien mogelijkheden voor de toekomst Inwoners voelen zich veilig om mee te doen in de digitale samenleving Duidelijke afspraken strafrecht en handhaving vanaf 2023
Verbeteren bereikbaarheid Geertruidenberg is en blijft goed en veilig bereikbaar, we investeren continu in onze bereikbaarheid. Het Mobiliteitsplan wordt al voorbereid en in 2023 werken we verder aan het in kaart brengen van
15
de hotspots onveilige verkeerssituaties. We willen de komende jaren met onze inspanningen de volgende maatschappelijke effecten bereiken: • • • •
Verlaging aantal ongevallen binnen de drie kernen Verlaging overlast door het verkeer Verbeteren bereikbaarheid in, van en naar de gemeente Geertruidenberg Onderzoek naar fietsroutes en fietsknooppunten
Stimuleren vergroening Geertruidenberg creëert een groene(re) klimaat adaptieve(re) leef-, werk- en verblijfsomgeving. In het kader van ons duurzaamheidsprogramma (zie ook de opgave Duurzaamheid) willen we specifieke aandacht voor de leef- en woonomgeving. Daarmee willen de onderstaande maatschappelijke effecten bereiken: • Bij het aanleggen van nieuwe straten of het aanpassen van huidige straten zorgen we ook, vanaf 2023, voor meer groen in de straat • We breiden het groen in het algemeen uit (groenvlakken, bomen e.d.) 1.4 Inspanningen Wat gaan we daarvoor doen? Het vergt de nodige inspanningen om de gestelde maatschappelijke effecten binnen de opgave Leefbaarheid te bereiken. Op onderdelen is bekend welke inspanningen noodzakelijk zijn, bijvoorbeeld op het gebied van Wijkgericht SAMENwerken en het optimaliseren van de veiligheid. Hiervoor gaan we de capaciteit van wijkgericht SAMENwerken uitbreiden evenals de capaciteit van de BOA’s. In het kader van het stimuleren van vergroening zetten we in op een heggenstructuur en het kapitaliseren van het bestaande groen. Minder duidelijkheid is er ten aanzien van de inrichting van de fysieke ruimte. De consequenties van het Programma Openbare Ruimte zijn nog niet in beeld gebracht.
Ook de financiële gevolgen van onderzoek naar de hotspots onveilige verkeerssituaties (bijvoorbeeld de fietsveiligheid op de markt in Geertruidenberg en het zoeken naar en mogelijk realiseren van een veilige oversteek ter plaatse van de Maasdijk als uitvloeisel van het fietspad bij de brug bij Keizersveer) zijn nog niet bekend. Evenals de uitvoering van de vergroeningsagenda. Op het moment dat de uitkomsten bekend zijn zullen wij de gemeenteraad voorstellen om, indien dit noodzakelijk is, aanvullende middelen beschikbaar te stellen. Vooralsnog nemen we voor deze onderdelen een PM post op. Ten behoeve van de maatschappelijke opgave Leefbaarheid ramen we de komende jaren de volgende extra uitgaven. In 2023 is vanuit het programma Leefbaarheid invulling gegeven aan meerdere inspanningen. Dit omvat onder andere:
16
Het versterken van het team Wijkgericht SAMENwerken doordat de beschikbare capaciteit is ingevuld. Daarbij is de wijktafel steviger gepositioneerd door vanaf de zomer 2x per week aanwezig te zijn in de wijk. Hierbij wordt met name geprobeerd om buurtactiviteiten en burgerinitiatieven op te starten en daarbij de inwoners gebruik te laten maken van het beschikbare wijkbudget. Start gemaakt met Samen sterk in uw buurt, om op lokaal niveau nog beter aan te sluiten bij de behoeften van inwoners en kansen vanuit de gemeente. Voorbereidingen voor het pilot jaar 2024. In het pilot jaar wordt in eerste instantie smal gestart, waarbij
beetje bij beetje meerdere beleidsvelden aan kunnen haken.
Voor veiligheid is invulling gegeven aan extra capaciteit van de BOA's. Daarmee is het beter mogelijk om in te spelen op alledaagse actualiteiten in de openbare orde. Daarnaast wordt voor de verschillende veiligheidsdomeinen gekeken welke veiligheidsaspecten prioriteit moeten krijgen binnen de gemeente.
Gestart met Duurzame Inrichting Openbare Ruimte (DIOR). In deze fase is met name geanalyseerd wat de staat van de openbare ruimte is op alle verschillende assets. Voorbeelden hiervan zijn wegen, meubilair, riolen, bomen, lichtmasten, bruggen, kabels en leidingen. Daarmee ontstaat een basis om in 2024 invulling te geven aan bijbehorende scenario's. Met deze scenario's wordt de kwaliteit en inrichting van de openbare ruimte voor de komende jaren bepaald.
We maken werk van het vergroenen van de gemeente. Dit doen we onder andere door bij onderhoudsprojecten waar mogelijk groene en klimaatadaptieve maatregelen toe te passen. Ook is in 2023 gestart met het planten van 243 bomen.
Voor mobiliteit staan de hotspots centraal en is in 2023 begonnen met de voorbereidingen van twee van deze hotspots. Met deze projecten worden verkeersknelpunten in de gemeente verholpen en de bereikbaarheid/veiligheid van de gemeente verhoogd.
Koppelkansen en laaghangend fruit voor Duurzaamheid bij beheer & onderhoud projecten.
1.1 Openbare orde en veiligheid Wat willen we bereiken? Openbare orde en veiligheid Een zo veilig mogelijke gemeente door een integrale, preventieve, gebiedsgerichte aanpak in samenwerking met inwoners en partners.
Wat gaan we daarvoor doen? / Wat hebben we daarvoor gedaan? Leefbaarheid-stimulering wijken / buurten Wat gaan we daarvoor doen? Het team wijkgericht SAMENwerken gaat actief de wijk in om met inwoners in gesprek te gaan. Dit met als doel om inwoners te stimuleren en enthousiasmeren voor betrokkenheid bij hun leefomgeving. Het team wijkgericht SAMENwerken zorgt voor contact tussen de inwoners, de gemeentelijke organisatie en samenwerkingspartners. Op het moment dat de inwoners een gezamenlijk initiatief hebben voor hun wijk of buurt dan ondersteund en coacht het team wijkgericht SAMENwerken deze bewonersgroep en brengt hen in contact met de medewerkers van de betrokken vakgebieden of samenwerkingspartners.
17
Het team wijkgericht SAMENwerken heeft 2 wekelijks actief het contact met inwoners opgezocht. Zij zijn met de wijktafel en bakfiets de wijken ingegaan en hebben hier gesprekken gevoerd met inwoners over de leefbaarheid in de wijk. Daarnaast hebben zij inwonersgroepen ondersteunt bij de voorbereiding en realisatie van een burgerinitiatief.
1.2 Verkeer en vervoer Wat willen we bereiken? Verkeer en vervoer We willen de bereikbaarheid, verkeersveiligheid en leefbaarheid in onze gemeente verbeteren.
Wat gaan we daarvoor doen? / Wat hebben we daarvoor gedaan? A27 Maatregelen / Omgevingsvisie Hooipolder Vanaf 2023 wordt gestart met de verbreding van de A27. Knooppunt Hooipolder wordt gereconstrueerd, de Keizersveerbruggen vervangen, nieuwe verbindingsweg vanaf aansluiting 33 en de A27 verbreed. Deze werkzaamheden moet begeleid worden en de omgeving op worden voorbereid. Vanaf februari 2023 is de aannemer die de werkzaamheden gaat uitvoeren bekend: AlsEen. Samen met AlsEen en RWS is een start gemaakt met het uitwerken van het Tracébesluit op ons grondgebied. Ook zijn er voorbereidende werkzaamheden verricht voor vergunningverlening, proefsleuven en hinderaanpak. De werkgeversaanpak is ook van start gegaan, waarin werkgevers actief worden ondersteund in het optimaliseren en verduurzamen van hun mobiliteitsbeleid. Alle grote werkgevers zijn bezocht.
Bedrijfsmiddelen Wegen Straten Pleinen De gemeente Geertruidenberg beschikt over bedrijfsmiddelen (voertuigen, werkmaterieel en gereedschappen) die ingezet worden bij het beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Op basis van de gebruiksduur van al deze middelen is het jaar van vervanging bepaald en aangegeven in het investeringsplan 2023-2026. De gelden zijn ingezet voor het beheren en onderhouden van het wagenpark. Denk hierbij aan onderhoud, APK en brandstoffen.
Bruggen en duikers In oktober 2022 wordt een inspectie van het areaal bruggen en duikers verricht. Het is nog onzeker of het huidige budget toereikend is, ook met de enorme prijsstijgingen die in 2022 hebben plaats
18
gevonden. Ook is eventueel groot onderhoud aan Bergse brug in 2023-2024 noodzakelijk. Dit moet nog uit de inspectie blijken. Op basis van de inspectie blijkt dat de voorziening met de jaarlijks storting van € 100.000 toereikend is om het planmatige onderhoud van de infrastructurele kunstwerken, met uitzondering van het groot onderhoud van de Bergse Brug uit te kunnen voeren. In november 2023 heeft de raad een investeringskrediet beschikbaar gesteld voor een instandhoudingsinspectie van deze brug. Op basis van de resultaten van deze inspectie kan bepaald worden welke investeringen noodzakelijk zijn om de levensduur van deze brug te verlengen of besloten moet worden om de brug te vervangen. Voor de overige infrastructurele kunstwerken is een raamovereenkomst opgesteld om de uit de inspectie voortvloeiende planmatige onderhoudswerkzaamheden de komende jaren uit te kunnen voeren.
Duurzaam veilig Binnen Duurzaam Veilig worden onze mensgerichte verkeersmaatregelen uitgevoerd. Hierbij gaat het voornamelijk over verkeerseducatie op scholen volgens het Brabants Veiligheids Label en de inzet van bijvoorbeeld Veilig Verkeer Nederland met diverse projecten die zij uitvoeren. Verkeerseducatie is naast een veilige infrastructuur en handhaving een basispijler voor een duurzaam veilige verkeerssituatie. In 2023 zijn op het gebied van Duurzaam Veilig een aantal projecten uitgevoerd, al dan niet met medewerking van externe partijen. Een opsomming hiervan is: Verkeerseducatie in het basisonderwijs volgens het Brabants Veiligheidslabel (BVL) Verkeerseducatie in het voortgezet onderwijs volgens Totally Traffic Verkeerseducatie bij kinderopvanglocaties Praktijk fietsexamen voor het basisonderwijs Fietsverlichtingscampagne Scootmobieltraining BOB - campagne Aanschaf van digitale snelheidsdisplays die rouleren door de gemeente Monitoring van gereden snelheden
Gladheidsbestrijding De gemeente Geertruidenberg heeft als wegbeheerder de zorg voor de kwaliteit van de wegen op het grondgebied binnen de gemeentelijke grenzen. In ons gladheidsbestrijdingsplan is aangegeven wat voor inspanningsverplichting wij verrichten in de winterperiode. Om deze inspanningsverplichting te leveren is het gebruik van inhuur, tractie en strooimiddelen noodzakelijk. In 2023 vervangen wij de strooier welke ingezet wordt voor fietspaden en bruggen, omdat de huidige al geruime tijd is afgeschreven. In het investeringsplan is een bedrag van € 43.000 opgenomen. Gelden zijn ingezet voor de aanschaf van strooizout, het onderhoud van machines t.b.v. gladheidsbestrijding en het inhuren van de aannemer die meedraait tijdens onze strooiacties met 1 vrachtwagen.
19
In 2023 hebben wij de strooier vervangen welke ingezet wordt voor fietspaden en bruggen, omdat de huidige al geruime tijd was afgeschreven.
Maaien bermen We werken in west Brabant samen met 13 gemeentes en het Waterschap en Staatsbosbeheer om de biodiversiteit te vergroten. Dit doen we door gezamenlijk ecologisch te maaien en het beheer en de monitoring op elkaar af te stemmen. In 2023 hebben we met betrekking tot de bermen een verbeterslag gemaakt in de uitvoering van de maaiwerkzaamheden. Wij hebben een beheeradvies laten opstellen voor bermen met grasvegetaties in beheer bij de gemeente Geertruidenberg. Daarmee hebben wij nu beter zicht op welke manier ecologisch maaibeheer (bloemrijk gras) het best tot het gewenste resultaat leidt Daarnaast hebben we de verkeersveiligheid bij kruispunten en zichthoeken we nu beter in beeld, waarbij we op deze locaties tijdig maaien.
Openbare verlichting OV masten In juni 2022 is uit OVL inspectie naar voren gekomen dat circa 1500 lichtmasten op korte termijn vervangen dienen te worden i.v.m. veiligheid. Dit houdt in dat voor de jaren 2023 t/m 2032 de totale kosten circa € 1.370.000 bedragen. In de aanvangsjaren 2023 t/m 2026 zal dit bedrag gemiddeld per jaar hoger zijn omdat de meeste masten ouder dan 50 jaar zijn. Voor de jaren 2023 t/m 2026 is jaarlijks € 200.000 opgenomen in het investeringsplan. Armaturen Alle “gewone” lampen worden uit gefaseerd omdat deze niet meer leverbaar zijn. Daarnaast zijn 1773 armaturen ouder dan 25 jaar en zijn aan het einde hun levensduur. Voor de komende jaren gaan we 500 armaturen per jaar vervangen. Voor de jaren 2023 t/m 2026 is jaarlijks € 250.000 opgenomen in het investeringsplan. In 2023 zijn we gestart met de 1e vervangingsronde van masten en armaturen. Deze 1e ronde wordt Q1 2024 afgerond.
Straatreiniging De afgelopen jaren hebben wij een subsidie ontvangen vanuit Nedvang voor het bestrijden van zwerfafval in de openbare ruimte. Hierdoor is er een netwerk met zappers ontstaan, hebben scholen les gehad over zwerfafval en zijn er mooie initiatieven tot stand gekomen. Deze subsidie wordt vanaf 2023 niet meer uitgegeven. Naar verwachting komt er een nieuwe regeling tot stand waarin rekening gehouden is met statiegeld op flesjes en blikjes. Bedrijfsmiddelen Straatreiniging De gemeente Geertruidenberg beschikt over bedrijfsmiddelen (voertuigen, werkmaterieel en gereedschappen) die ingezet worden bij het beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Op basis van de gebruiksduur van al deze middelen is het jaar van vervanging bepaald en aangegeven in het investeringsplan 2023-2026.
20
Voor straatreiniging zijn meerdere activiteiten uitgevoerd in 2023. Dit varieert van brandstof en onderhoud aan onze veeg- en borstelwagens, tot de afvoer van het veegvuil en aanschaf van borstels. Een ook de kosten voor de jaarlijks priknick en het leegmaken van de vuilnisbakken.
Verkeerszaken We zorgen binnen dit thema dat we randvoorwaarden voor een bereikbare, veilige en leefbare gemeente verbeteren. Dit doen we met het houden van verkeers- en parkeeronderzoeken en het actueel houden van ons beleid. Ook de samenwerking in de regio m.b.t. regionale mobiliteitsopgave en het behartigen van onze belangen daarbinnen hoort hierbij. In 2023 zijn op het gebied van verkeer een aantal projecten uitgevoerd, al dan niet met medewerking van externe partijen. Het doel van deze maatregelen was het verbeteren van de bereikbaarheid, veiligheid en leefbaarheid in onze gemeente. Een opsomming hiervan is:
Het herzien van het Mobiliteitsplan middels een uitgebreid participatieproces waarmee sturing gegeven kan worden aan projecten in het DIOR Regionaal netwerk vastgesteld voor (Land)bouw verkeer Het uitvoeren van maatregelen om sluipverkeer in Raamsdonk te verminderen Het treffen van maatregelen om fietsen over het trottoir te ontmoedigen op de Markt in Geertruidenberg
Wegen, straten en pleinen In 2021 is het wegenbeheerplan 2021-2025 met het meerjarenprogramma 2021-2022 Wegbeheer vastgesteld. Met dit beheerplan zijn extra budgetten beschikbaar gesteld om de kapitaalgoederen op onderkant C niveau te onderhouden. Uit de recent uitgevoerde weginspecties blijkt dat de huidige budgetten toereikend zijn om het wegenareaal op onderkant C niveau te houden.
Dit beschikbare budget is bestemd voor diversen niet geprogrammeerd werk, zoals versleten wegmarkering herstellen en meldingen ten behoeven van herstel van straatwerk. Beide onderdelen zijn uitgevoerd. Ook is de aanbesteding voor het bestek voor groot onderhoud elementenverharding inmiddels uitgevoerd. Evenals het verhardingsonderzoek en voorbereiding op het raamcontract groot onderhoud asfalt. Tot slot is invulling gegeven aan de voorbereiding voor de reconstructie van de parkeervoorzieningen bij het zwembad "de Ganzenwiel". Voor het jaar 2024 staan enkele groot onderhoud projecten op de planning. Plankosten zijn onderdeel van dit budget.
21
1.3 Parkeren Wat willen we bereiken? Parkeren We hebben aandacht voor de parkeersituatie op plekken met hoge parkeerdruk. Daar waar nodig en mogelijk wordt de parkeerdruk in evenwicht gebracht.
Wat gaan we daarvoor doen? / Wat hebben we daarvoor gedaan? Parkeerplaatsen en trottoirs De gemeente voert in samenspraak met burgers aanpassingen door aan parkeerplaatsen en trottoirs. De kosten worden verrekend met de burgers. In 2023 zijn geen verzoeken ingediend voor het aanpassen van trottoirs en parkeerplaatsen. Daarom is geen gebruikgemaakt van dit budget.
1.4 Economische havens en waterwegen Wat willen we bereiken? Economische havens en waterwegen Binnen de gemeente worden watergangen (sloten, rivieren en kanalen) beheert door de gemeente, het waterschap en Rijkswaterstaat. Voor gemeentelijke watergangen zijn wij veelal wettelijk verplicht deze te beheren conform de waterwet en gemeentelijke zorgplichten. Onze havens willen wij bereik- en bruikbaar houden voor beroeps- en recreatievaarders.
Wat gaan we daarvoor doen? / Wat hebben we daarvoor gedaan? Sloten/ waterlossingen We maaien de gemeentelijke sloten conform de Keur van het waterschap de Brabantse Delta. De Keur is een wet die aansluit op regels uit de Waterwet. Binnen de gemeente liggen een aantal watergangen waarvan de gemeente Geertruidenberg eigenaar is en deze in beheer heeft. Voor een deel van deze watergangen is door het Waterschap een onderhoudsverplichting opgelegd vanuit wetgeving |De Keur. De watergangen waar een onderhoudsverplichting van toepassing is worden jaarlijks gemaaid.
22
Watergemalen en fonteinen Betreft het onderhouden van de fonteinen in de Veste en de brandweerpompen binnen de gemeente. In 2023 is het regulier onderhoud aan fonteinen en brandweerpompen uitgevoerd, er zijn geen bijzonderheden aangetroffen.
Waterwegen/vaarwegen Uit de laatste peilingen van de Dongen die in maart 2022 zijn uitgevoerd blijkt dat de aanwas van slib in de vaargeul zeer weinig is . Hierdoor is het de verwachting dat komende jaren geen baggerwerkzaamheden noodzakelijk zijn. Voor de B watergangen is het huidige beleid toereikend. Zorg is wel dat de prijsstijgingen die in 2022 hebben plaatsgevonden financiële druk zetten op het huidige budget. In 2023 zijn er geen baggerwerkzaamheden uitgevoerd. Wel zijn er een aantal aanpassingen aan oeverbeschermingen gedaan.
1.5 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Wat willen we bereiken? Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie We zetten ons in voor het behoud en de ontwikkeling van onze culturele infrastructuur.
Wat gaan we daarvoor doen? / Wat hebben we daarvoor gedaan? Muziek en Zangverenigingen Op grond van het subsidieprogramma behorend bij de Subsidieverordening Sociaal Domein zullen ook in 2023 diverse subsidies worden toegekend. In 2023 zijn er volgens de subsidieverordening en het subsidieprogramma Sociaal Domein 20182024 diverse subsidies toegekend aan inwoners en organisaties.
Openluchtpodia Vanwege het tot voor kort niet op een adequate wijze kunnen invullen van de vacature gebouwenbeheer zijn er binnen het onderhoudsprogramma achterstanden opgelopen. In de eerste helft van 2023 zullen de achterstanden zo veel als mogelijk worden opgepakt. Tevens zal beleid worden ontwikkeld hoe om te gaan met de gemeentelijke gebouwen en zal, mede op basis hiervan, worden gekomen tot een geactualiseerd meerjarenonderhoudsplan. Dit zal ter vaststelling aan uw raad worden aangeboden.
23
Van achterstand in onderhoud is geen sprake meer. In 2023 is het nodige onderhoud aan het gemeentelijk vastgoed uitgevoerd, waardoor de panden verkeren in minimaal conditieniveau 3. Tevens is er begin 2023 gewerkt aan een geheel nieuw MeerJarenOnderhoudsPlan (MJOP) voor de jaren 2024-2033. Het nieuwe MJOP is medio juni vastgesteld door de gemeenteraad. Het nieuwe MJOP is leidend als het gaat om het onderhoud van het gemeentelijk vastgoed.
1.6 Cultureel erfgoed Wat willen we bereiken? Cultureel erfgoed We willen het lokale erfgoed verder inventariseren, waarderen, beschermen en benutten.
Wat gaan we daarvoor doen? / Wat hebben we daarvoor gedaan? Torenklokken, uurwerken en speelwerken Vanwege het tot voor kort niet op een adequate wijze kunnen invullen van de vacature gebouwenbeheer zijn er binnen het onderhoudsprogramma achterstanden opgelopen. In de eerste helft van 2023 zullen de achterstanden zo veel als mogelijk worden opgepakt. Tevens zal beleid worden ontwikkeld hoe om te gaan met de gemeentelijke gebouwen en zal, mede op basis hiervan, worden gekomen tot een geactualiseerd meerjarenonderhoudsplan. Dit zal ter vaststelling aan uw raad worden aangeboden. Van achterstand in onderhoud is geen sprake meer. In 2023 is het nodige onderhoud aan het gemeentelijk vastgoed uitgevoerd, waardoor de panden verkeren in minimaal conditieniveau 3. Tevens is er begin 2023 gewerkt aan een geheel nieuw MeerJarenOnderhoudsPlan (MJOP) voor de jaren 2024-2033. Het nieuwe MJOP is medio juni vastgesteld door de gemeenteraad. Het nieuwe MJOP is leidend als het gaat om het onderhoud van het gemeentelijk vastgoed.
Vestinggrachten We onderhouden de vestingwerken door natuurlijke begrazing. De vestingwerken worden deels onderhouden door natuurlijke begrazing. Door de taluds welke te steil of te smal zijn voor de dieren wordt het maaien machinaal uitgevoerd.
1.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie Wat willen we bereiken? Openbaar groen en (openlucht) recreatie Een adequate onderhoudsniveau voor onze plantsoenen en parken. Dit gaan we vormgeven in het programma openbare ruimte.
24
Wat gaan we daarvoor doen? / Wat hebben we daarvoor gedaan? Bedrijfsmiddelen Plantsoenen en Parken De gemeente Geertruidenberg beschikt over bedrijfsmiddelen (voertuigen, werkmaterieel en gereedschappen) die ingezet worden bij het beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Op basis van de gebruiksduur van al deze middelen is het jaar van vervanging bepaald en aangegeven in het investeringsplan 2023-2026. De gelden zijn ingezet voor het beheren en onderhouden van het wagenpark. Denk hierbij aan onderhoud, APK en brandstoffen.
Dierenparken Voortzetten van het dagelijks beheer van het hertenparkje. De gelden zijn ingezet voor het voeren van de dieren, verzorgkosten van de dierenarts, schoonhouden van het nachtverblijf en de weide. Het beheer en onderhoud van het dierenparkje is voortgezet zoals het voorgaande jaren ook is uitgevoerd.
Plantsoenen en parken In 2021 en 2022 hebben we een pilot uitgevoerd met lang gras in de kernen. We hebben een aantal gazons omgevormd naar lang gras. Aan de hand van de reacties van bewoners en een opgestelde evaluatie hebben we een nieuwe gazonkaart ontwikkeld waarbij duidelijk is welke stukken we lang kunnen laten en welke gazons kort beheert blijven. Uit de evaluatie blijkt dat het noodzakelijk is om (natuur)doelen in de gazons te behalen we de komende jaren het lange gras twee keer dienen te maaien, op te ruimen en af te voeren. De gazons bestaan momenteel voornamelijk uit lang gras met weinig tot geen kruiden en bloemen. Om het lange gras af te maaien, op te ruimen en af te voeren is een extra budget benodigd van € 25.000. Het beheer en onderhoud van lang gras hebben we uitgevoerd zoals is afgesproken, twee keer per jaar maaien inclusief maaisel opruimen en afvoeren. Dit betekent dat we de bodem aan het verschralen zijn. Tijdens veldbezoek met de ecoloog is geconstateerd dat er een diversiteit aan insecten zijn waargenomen. Voor het bevorderen van de biodiversiteit en verhogen natuurwaarde zijn we op de goede weg.