Gestempelde jaarrekening 2025

Het DIOR is vastgesteld door de gemeenteraad Het LIOR is vastgesteld door het college Werkprocessen geoptimaliseerd Beheersystemen geüpdatet Eerst koppelkansen met Duurzaamheid en Beheer en Onderhoud worden benut in projecten buiten

Resultaten in jaarrekening 2025:

24

In februari 2025 heeft de raad het DIOR vastgesteld. In de kadernota 2026 heeft het college aangegeven in 2027 te starten met het implementeren van het DIOR. Na een implementatie periode van drie jaar zal het DIOR vanaf 2030 volledig operationeel zijn. De uitgangspunten van het DIOR worden vanaf 2027 verwerkt in de beheerprogramma's en de werkprocessen worden op basis daarvan ook verder geoptimaliseerd. Het LIOR zal naar verwachting vanaf Q2-2026 digitaal operationeel zijn.

1.2.4 Duurzame koppelkansen bij projecten in 2025 Met het DIOR is de (integrale) inhoud van het onderhoud en de vervangingsprojecten in de openbare ruimte geborgd. Tot die tijd is aandacht gevraagd voor de projecten op de kortere termijn. De behoefte bestaat om verschillende doelstellingen meer in samenhang te benaderen en daarbij bij elk project een afweging te maken tussen potentiele koppelkansen. Dit krijgt vorm door vanuit een uniform format te werken waarin de werkvoorraad van projecten is weergegeven inclusief de koppelkansen vanuit de verschillende thema's. Met dit overzicht worden vanzelfsprekend de beleidsambities van Duurzaamheid in de openbare ruimte geborgd. Resultaten in begroting 2025: • • • •

Koppelkansen met Duurzaamheid bij nieuwe projecten zijn structureel geborgd Er is een eenduidige werkwijze bij projecten en continue afstemming tussen clusters Projectmatig werken is geprofessionaliseerd Beleidsambities vertalen zich naar door naar de 'Straat van de toekomst'

Resultaten in jaarrekening 2025: • • • •

Er is continue afstemming omtrent duurzaamheid bij nieuwe projecten. De borging in de toekomst heeft de blijvende aandacht van de organisatie. De eerste stappen op het gebied van integralere samenwerking tussen domeinen zijn gezet. Verdere integralisering op het gebied van projecten heeft de blijvende aandacht van de organisatie. De professionalisering van projectmatig werken is nog niet volledig doorlopen, maar heeft de volledige aandacht van de organisatie. Door structurele bezuinigingen is het niet mogelijk om beleidsambities door te vertalen naar de 'straat van de toekomst'.

1.2.5 Veiligheid in de openbare ruimte De focus van veiligheid bij het programma Leefbaarheid ligt op buiten; de openbare ruimte. Daarbij zijn enkele aspecten het meest relevant voor de veiligheid in de openbare ruimte van de gemeente. Hierop wordt beleidsmatig de focus gelegd, naast de vele operationele werkzaamheden die van toepassing zijn voor het borgen van veiligheid. Het betreft veiligheidsbeleving, jeugd en veilige fysieke inrichting. Resultaten in begroting 2025: • • • •

Beleidsmatige prioriteiten evalueren en uitvoeren Aansluiten bij 'Samen sterk in uw buurt' Veiligheidsknelpunten in de gemeente identificeren Kwetsbare doelgroepen identificeren

Resultaten in jaarrekening 2025: In 2025 is een focusblad opgesteld om extra aandacht te geven aan veiligheidsthema’s binnen de gemeente. Volgens cijfers van politie Basisteam Dongemond is de objectieve veiligheid in Geertruidenberg verder verbeterd: het aantal misdrijven daalde met 12% en alcohol- en drugsoverlast met 26% ten opzichte van 2024. Het aantal woninginbraken nam licht af. Wel steeg het aantal meldingen van jeugdoverlast, wat extra aandacht vraagt. De gemeente werkt aan veiligheid met bijvoorbeeld politie, buurtpreventie, ‘Samen sterk in uw buurt’ en jongerenwerk. Continu monitoren we de veiligheidsknelpunten in de gemeente en hebben we aandacht voor kwetsbare doelgroepen.

25

1.2.6 Datagedreven werken De wens om meer datagedreven te werken bestaat om een objectiever beeld te vormen van de voortgang van de vastgestelde doelstellingen. Daarnaast helpt het om aan de voorkant beleidsbehoeften beter te kunnen duiden en is het helpend in het monitoren van de voortgang van specifieke inspanningen. Daarmee worden inspanningen doelmatiger en beter uitlegbaar en ontstaat continue evaluatie. Resultaten in begroting 2025: • • • •

Data als basis van inspanningen bij 'Samen sterk in uw buurt' Data als indicator welke onderwerpen/thema's op welke locatie het meest relevant zijn Data geeft inzicht in de herkomst en voortgang van meldingen Continue monitoring van voortgang en effecten van de programma's

Resultaten in jaarrekening 2025: Bij het vaststellen van de begroting van 2025 zijn de beschikbare budgetten voor data-gedreven werken binnen het programma leefbaarheid uit de begroting gehaald als besparingsmaatregel. Wel worden binnen andere beleidsvelden van het sociaal domein ingezet op data-gedreven werken. Er wordt onderzocht of een koppeling /uitbreiding is te maken voor wijkgericht werken, zodra hier weer budget voor is.

1.3 Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel zijn, overeenkomstig de BBV voorschriften en gespecificeerd per taakveld, de lasten en baten van het programma opgenomen. Als gevolg van de weergave in een veelvoud van € 1.000 kunnen er in de tabel afrondingsverschillen zitten. TV.

Taakveld omschrijving

Jaarrekening Begroting primitief Begroting 2025 Jaarrekening Verschil V/N 2024 2025 na wijziging 2025

Lasten Programma 1 Opgave Leefbaarheid 1.2

Openbare orde en veiligheid

2.1

Verkeer en vervoer

242

226

253

245

-7

V

4.125

3.646

4.198

3.926

-272

2.2

Parkeren

V

2

6

6

3

-3

V

2.4

Economische havens en waterwegen

188

214

313

200

-113

V

5.3

Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

52

37

37

35

-3

V

5.5

Cultureel erfgoed

53

49

58

70

11

N

5.7

Openbaar groen en (openlucht) recreatie

Totaal lasten

2.547

2.757

3.798

3.374

-424

V

7.209

6.935

8.663

7.853

-811

V

Baten Programma 1 Opgave Leefbaarheid 1.2

Openbare orde en veiligheid

2.1

Verkeer en vervoer

2.2

Parkeren

0

5

2.4

Economische havens en waterwegen

28

18

5.3

Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

0

0

0

5.5

Cultureel erfgoed

7

0

7

7

0

-

5.7

Openbaar groen en (openlucht) recreatie

15

14

464

61

403

N

1.002

2.155

2.697

643

2.054

N

2.820

1.720

1.720

5

-1.715

V

269

100

304

102

202

N

Totaal reserves

2.551

1.620

1.416

-97

-1.513

V

Saldo baten en lasten inclusief reserves

8.758

6.400

7.382

7.113

-270

V

Totaal baten

0

0

0

0

0

-

952

2.118

2.199

553

1.646

N

5

0

5

N

22

22

0

-

0

0

-

Reserves 0.10 Mutaties reserves lasten 0.10

26

Mutaties reserves baten

1.4 Investeringen In de onderstaande tabel wordt op hoofdlijnen een toelichting gegeven op de investeringen zoals opgenomen in het investeringsplan 2025 of in het boekjaar 2025 separaat door de gemeenteraad zijn besloten. In het jaarrekeninggedeelte is de detailinformatie van alle lopende investeringen opgenomen. Kredietomschrijving

Toelichting

Investeringen t.b.v. Wegen-Groen 25 Lissenveld met verduurzaming en vergroening

Werk wordt in 2026 opgestart.

25 Julianalaan (fase 2) - Wegen en Groen

In de kadernota 2026 is deze investering komen te vervallen.

25 Vervangen putkasten GTB en RDV

Werk volledig gereed en opgeleverd.

25 Zalmweg met verduurzaming en vergroening

Werk wordt in 2026 opgestart en uitgevoerd.

25 Forellenweg met verduurzaming en vergroening

Werk wordt in 2026 opgeleverd en er volgt dan een eindafrekening. Groenwerkzaamheden worden begin 2026 uitgevoerd waarna het wordt opgeleverd en nog een eindafrekening plaatsvindt.

25 Ranonkelstraat/Rijtselaan - Wegen en Groen

2026 is het uitvoerjaar van het project.

25 Vervangen brug St. Agnesstraat

Bruggen liggen er en facturen zijn betaald.

Investeringen t.b.v. Verkeer 25 VRI Zijlweg

Maakt deel uit van omgevingsvisie Hooipolder (Verbreding A27)

25 School - thuisroutes, onderdeel Project Parkzicht

Project is nog niet afgerond. De verwachting is dat de laatste werkzaamheden na de zomer van 2026 gereed zijn.

Investeringen t.b.v. openbare verlichting 25 OV: armaturen 2025

Werk is nog niet volledig uitgevoerd.

25 OV: lichtmasten 2025

Werk is nog niet volledig uitgevoerd.

27

Programma 2 Opgave Duurzaamheid Met het Duurzaamheidsprogramma geven we als gemeente in de volle breedte invulling aan Duurzaamheid. Van Energie tot Circulariteit en van Duurzame Mobiliteit tot Klimaatadaptatie. Daarmee geven we invulling aan deze grote maatschappelijke opgaven zodat we als gemeente klaar zijn voor de toekomst. Daarin geven we invulling aan beleidsopgaven en zijn we actief met concrete projecten. Samen maken we de gemeente stuk voor stuk groen, biodivers en klimaatbestendig.

2.1 Wat hebben we bereikt? Een duurzaam, fossielvrij, circulair en klimaatbestendig Geertruidenberg in 2050 of eerder.

2.1.1 Een energieneutraal en fossielvrij Geertruidenberg in 2050 of eerder Wat hebben we bereikt? 2.1.1 Een energieneutraal en fossielvrij Geertruidenberg in 2050 of eerder We werken aan een toekomstbestendig energiesysteem in onze regio. We verminderen onze energiebehoefte van inwoners door in te zetten op besparing. De energievraag die overblijft vullen we in door duurzame energie op te wekken. Daarnaast geven we invulling aan de landelijke en regionale energietransitie door de positie die de gemeente Geertruidenberg heeft in het zijn van een energie-hub. Tot slot zijn we actief in de warmtetransitie, om op termijn van het gas af te gaan, maar ook door een regionale rol te spelen in de energietransitie.

Wat willen we bereiken? / Wat hebben we bereikt? a. Een toegankelijk, duurzaam en toekomstbestendig energiesysteem Wij zetten ons in voor het regionale energiesysteem. Gemeente Geertruidenberg heeft met het Amergebied en de Amercentrale een dominante positie in de energietransitie. Hier geven wij zo goed mogelijk invulling aan door de belangen van de gemeente te vertegenwoordigen en daarmee de leefbaarheid en bredere welvaart te borgen. Tegelijkertijd vervullen wij onze maatschappelijke taak om dit energiesysteem mogelijk te maken. Afgelopen jaar heeft de gemeenteraad het programma Powerport vastgesteld. Met dit programma brengen we focus aan binnen de opgaven die op ons af komen als gemeente. Het meest concreet is de komst van een converterstation aan de Standhazensedijk en de middelen die we krijgen voor de gebiedsinvesteringen. In dat kader hebben we een burgerparticipatietraject gedaan, waarbij inwoners konden aangeven waar zij deze middelen het liefst zien landen.

b. 33% warmtebesparing t.o.v. 2018 in 2050, 15% in 2030 Wij zijn actief met de Transitievisie Warmte en de doorwerking hiervan voor de inwoners en de uitvoering. Dit is een traject van de lange adem omdat heel wat randvoorwaarden (o.a. isolatie en warmtenet) op orde moeten zijn voordat we daadwerkelijk tot warmtebesparing komen. Hierbij blijven we nauw in contact met de betrokken inwoners. In 2025 is binnen de Transitievisie Warmte (TVW) gewerkt aan het versterken van de noodzakelijke randvoorwaarden, zoals de isolatieopgave, de nieuwe ontwikkelingen rondom warmtewetgeving, en regionale afstemming over netcongestie en het Amernet. Daarnaast is samen met de gemeente Drimmelen en de gemeente Moerdijk een gezamenlijke aanbesteding voor het warmteprogramma afgerond en zijn we gestart met de eerste fase van het opstellen van het warmteprogramma, als wettelijk verplichte opvolger van de TVW. Steeds meer woningen zijn energiezuinig. Inmiddels heeft meer dan 93,5% van de huurwoningen van Thuisvester een groen energielabel (C of hoger). Dit is mede het resultaat van de prestatieafspraken die we hebben gemaakt met woningcorporatie.

28

c. 100% van de verbruikte energie wordt duurzaam opgewekt in 2050 Stapsgewijs maken we stappen in het opwekken van duurzame energie. Daarvoor zet de gemeente vooral in op zonnepanelen en kunnen we aansluiten op initiatieven in de regio. In 2025 heeft de gemeente binnen de RES-regio West-Brabant verdere stappen gezet in de realisatie van duurzame opwek. De regio ligt op koers om het bod voor zon- en windenergie uit de RES 1.0 te realiseren. Daarnaast is in het nieuwe ‘Regionaal Plan Energiesysteem – West-Brabant Energie in Balans’ (RES 2.0) de scope verbreed van uitsluitend zon en wind naar een meer integraal energiesysteem, waarin ook andere vormen van duurzame opwek en energiedragers worden verkend. Hiermee wordt een basis gelegd voor een toekomstbestendig en evenwichtige energievoorziening. In 2022 is vanuit het programma Opwek van Energie op Rijksvastgoed (OER) een uitvraag gedaan aan alle RES-regio’s om potentiële locaties voor zonne-energie op rijksvastgoed aan te dragen. Op basis van een inventarisatie door Rijkswaterstaat is langs de A27/A59 circa 58 hectare als kansrijk aangemerkt. Dit areaal ligt binnen de gemeentegrenzen van Oosterhout, Drimmelen, Geertruidenberg en Altena.

Deze gemeenten hebben gezamenlijk, met instemming van de colleges en voor Geertruidenberg op basis van een ingediende motie van de gemeenteraad, een aanvraag ingediend, waarna de projectlocatie is toegelaten tot het OER-programma. In 2025 is een quickscan uitgevoerd naar de technische haalbaarheid en kansrijkheid van energieopwek op deze locatie. De als kansrijk aangemerkte percelen bleken niet binnen onze gemeente te liggen. Om die reden neemt de gemeente Geertruidenberg niet meer deel aan het OER-project.

Beleidsindicatoren Waarden

Beleidsindicator

Begroting 2025

Jaarrekening 2025

17,5%

21,6%

% energiebesparing t.o.v. 2018

16%

33,9%

% aardgasvrije panden

12%

18,9%

Aantal GWh zon op dak

20 GWh

42 GWh

Aantal GWh zon op veld

4,0 GWh

4,0 GWh

% duurzaam opgewekte elektriciteit

Wettelijke beleidsindicatoren Jaar

Waarde (Jaarrekening 2025)

Eenheid

Bron

7. Volksgezondheid en Omvang huishoudelijk restafval Milieu

89 2024

70

kg/inwoner

CBS

7. Volksgezondheid en Hernieuwbare elektriciteit Milieu

14 2024

21,6

%

CBS

Nr.

Taakveld

33. 34.

Naam indicator

Begroting 2025

2.1.2 Alle verplaatsingen in Geertruidenberg zijn in 2050 duurzaam Wat hebben we bereikt? 2.1.2 Alle verplaatsingen in Geertruidenberg zijn in 2050 duurzaam We stimuleren actieve mobiliteit (lopen en fietsen), zorgen voor aantrekkelijk openbaar- en deelvervoer en schakelen om naar elektrische voertuigen of voertuigen op hernieuwbare brandstoffen.

29

Wat willen we bereiken? / Wat hebben we bereikt? a. Een volledig dekkende oplaadinfrastructuur De oplaadinfrastructuur wordt geïmplementeerd door externe partijen. Wij zijn op dit moment samen met de provincie actief in een nieuwe laadpalenconcessie. Waarin we afspraken maken over de oplaadinfrastructuur van de komende jaren. Dit leidt stapsgewijs tot een dekkend net. We hebben het laadpalen netwerk in 2025 uitgebreid met circa 58 openbare laadpunten.

b. Meer deelvervoer en daarmee minder auto’s We onderzoeken de mogelijkheden van deelvervoer in de gemeente. Daarin focussen we op auto's, omdat dit de meest voorname transportvorm is en andere vormen voor een kleine gemeente moeilijk haalbaar/rendabel zijn. Onderzoek heeft in 2025 uitgewezen dat in onze gemeente deelfietsen de meest kansrijke vorm van deelmobiliteit is. Dit is met name een "lastmile" oplossing voor de reis met het OV naar bedrijventerreinen. Bij enkele bushaltes zouden deelfietsen kunnen komen voor het laatste deel van de reis naar een bestemming op een bedrijventerrein. Voor deelauto's is de vraag in onze gemeente te laag om daar een financieel verantwoorde business-case voor te krijgen. Over de komst van deelscooters heeft uw raad zich al eerder negatief uitgesproken.

c. Duurzame voertuigen (elektrisch en waterstof) zijn de norm Meer en meer stappen we over op elektrische voertuigen. Dit stimuleren we voor inwoners met informatievoorziening en tegelijkertijd maken we er werk van om ons eigen wagenpark volledig te elektrificeren. Het aantal openbare laadpalen is weer uitgebreid. Er zijn circa 58 laadpunten bijgekomen. Verder hebben we binnen ons eigen wagenpark 2 bedrijfsauto’s vervangen voor elektrische varianten.

d. Per fiets en te voet is zo aantrekkelijk mogelijk De wandel- en fietsroutes in de gemeente moeten een zo aantrekkelijk mogelijk alternatief vormen. Daarom zijn we BeweegG actief gestart om mensen zoveel mogelijk gebruik te laten maken van de bestaande wandelvoorzieningen. Daarnaast zijn we actief om meer ommetjes te creëren om prettig te kunnen wandelen. De fietsinfrastructuur wordt nader onderzocht op knelpunten en mogelijke kansen. Er is een wandelroute toegevoegd over de dijk aan de Noordkant van Dombosch. Deze is ook opgenomen in het wandelknooppuntensysteem. Verder hebben we onderzoek gedaan naar de kwaliteit van ons hoofd en recreatief fietsnetwerk. Deze zijn beoordeeld op aspecten zoals ligging (aanliggend aan de rijbaan of vrijliggend), maatvoering, verhardingssoort en obstakels. Dit onderzoek levert input voor toekomstige projecten ter verbetering van ons fietsnetwerk. Daarnaast is het ontwerp vastgesteld voor de verbetering van de loop- en fietsroute over de Markt in Geertruidenberg.

Beleidsindicatoren Beleidsindicator

Waarden Begroting 2025

Jaarrekening 2025

Aantal (semi)publieke laadpunten

275

218

% geregistreerde elektrische en waterstofvoertuigen t.o.v. totaal

5%

4,7%

30

2.1.3 Een circulair Geertruidenberg in 2050 Wat hebben we bereikt? 2.1.3 Een circulair Geertruidenberg in 2050 We gooien per inwoner veel minder weg. Het afval dat overblijft scheiden we slim zodat we het kunnen opwaarderen en hergebruiken als grondstof. We geven het goede voorbeeld en kopen circulair in. We experimenteren met het verbinden van reststromen in de gemeente en zetten in op bewustwording. Ook kijken we naar kleinschalige circulaire initiatieven in de gemeente die we kunnen faciliteren.

Wat willen we bereiken? / Wat hebben we bereikt? a. 100% hergebruik primaire grondstoffen in 2050, 50% in 2030 We zetten in op het hergebruiken van de grondstoffen die worden ingezameld. Dit doen we in eerste instantie om een zo goed mogelijke scheiding van afval te creëren waarmee we de afvalstromen als grondstoffen kunnen gebruiken. Daarnaast zijn we nu in de regio actief om te borgen dat de afvalverwerking ook daadwerkelijk circulair plaatsvindt. Het scheidingspercentage van het huishoudelijk afval is toegenomen van 73% in 2024 naar 84% in 2025. Gescheiden afvalstromen kunnen circulair worden verwerkt, waarmee ze vaker en beter weer ingezet kunnen worden als nieuwe grondstoffen. Een duidelijk voorbeeld is dat het gratis maken van het hout en puin op de milieustraat er in 2025 toe heeft geleid dat de ongesorteerde afvalstroom "bouw en sloopafval" met 50% is afgenomen. Het gevolg is dat er veel meer hout en puin is ingeleverd op te milieustraat. Deze afvalstromen zijn in tegenstelling tot het ongesorteerd bouw en sloopafval wel goed te hergebruiken tot nieuwe grondstoffen. We hebben in 2025 regionaal een tweetal pilots gehouden m.b.t. het grof huishoudelijk afval, specifiek gericht op meubels. Deze zijn gedemonteerd tot zuivere grondstofstromen en de goede producten zijn afgenomen door lokale kringloopwinkels.

Regionaal gaan we hier een vervolg aan geven in 2026, samen met het uitbreiden van de regionale samenwerking op het gebied van de verwerking van de afvalstromen op de milieustraat. Dit met als doel de circulariteit en het hergebruik van de ingezamelde materialen te bevorderen.

b. Geen restafval meer in 2050, maximaal 30 kg in 2030 We willen het restafval stap voor stap terugdringen. Daarvoor hebben we de komende jaren veel initiatieven in de planning staan. Het invoeren van Diftar is hiervoor een grote en belangrijke stap waarmee inwoners door middel van prijsprikkels worden gestimuleerd om zo min mogelijk restafval te hebben. Met ingang van 1 januari 2025 hebben we Diftar ingevoerd binnen onze gemeente. Dit nieuwe beleid is goed opgepakt door onze inwoners en heeft geresulteerd in een aanzienlijke afname van het fijn huishoudelijk restafval. In 2024 brachten onze inwoners nog 98 kilo restafval per inwoner naar de ondergrondse restafvalcontainers. In 2025 is dit gedaald naar 52 kilo per inwoner per jaar. Samen met de hoeveelheid grof restafval op de milieustraat (18 kilo per inwoner) is er in 2025 totaal 70 kilo restafval per inwoner per jaar aangeleverd. We hebben hiermee een grote stap gezet in de richting van een volledig circulair Geertruidenberg in 2050.

c. 50% minder gebruik primaire grondstoffen in 2030 In de regio maken we afspraken over het terugdringen van het gebruik van primaire grondstoffen. We hebben het convenant Biobased Bouwen en Telen vanuit, samenwerkingsverband Regio West-Brabant, ondertekent. Hiermee onderstrepen wij als gemeente zijnde dat we streven naar zo min mogelijk primair grondstof gebruik bij bouwprojecten. Intern is hierbij door het college aangekaart dat het belang van biobased bouwen en telen altijd zal moeten worden afgewogen tegen de extra kosten die dit met zich mee brengt. We zijn aangesloten bij Circulair Ambachtsnetwerk de Meerwaarde. Binnen dit netwerk werken wij samen met MidZuid, gemeente Oosterhout en ondernemers aan een circulaire economie. We zijn bezig met het opzetten van concrete projecten, die bijdragen aan het inperken van primair grondstof verbruik.

31

Beleidsindicatoren Beleidsindicator

Waarden Begroting 2025

Jaarrekening 2025

Huishoudelijk restafval in kg/inwoner/jaar

87

70

Scheidingspercentage huishoudelijk afval

80%

84%

Percentage gerecycled huishoudelijk afval

72%

70%

2.1.4 Een klimaatbestendig Geertruidenberg in 2050 of eerder Wat hebben we bereikt? 2.1.4 Een klimaatbestendig Geertruidenberg in 2050 of eerder We vergroenen onze gemeente; zo voorkomen we hittestress, herstellen we het ecosysteem en stimuleren we biodiversiteitsherstel. We verbeteren onze bodem- en waterkwaliteit. Ruimte voor ‘groen’ en ‘blauw’ wordt leidend in onze ruimtelijke plannen. We maken onze gemeente klaar voor meer extreme weersomstandigheden.

Wat willen we bereiken? / Wat hebben we bereikt? a. Herstel ecosysteem en biodiversiteit Met het Omgevingsprogramma Groen creëren we beleid voor al onze vergroeningsambities. Het ecosysteem en biodiversiteit vormen hierin de rode draad. Daaraan wordt een Vergroeningsagenda gekoppeld om daarmee ook uitvoering te kunnen geven aan de beleidsdoelstellingen. Daarnaast zetten we in op kleinschalige kansen die zich voordoen in het implementeren van bio-divers groen. De uitvoering van het omgevingsprogramma groen is door bezuinigingen niet tot stand gekomen.

b. Geen hittestress én wateroverlast in 2050 Met vergroening gaan we een groot deel van de hittestress tegen. Voor hittestress dat in de tussentijd plaatsvindt maken we hitteplannen zodat het risico voor de inwoners tot een minimum beperkt blijft. Voor wateroverlast geven we in vulling aan het Programma Stedelijk Water waarin allerlei inspanningen staan beschreven die wateroverlast moeten voorkomen. Denk daarbij aan voorlichting op scholen en het aanleggen van gescheiden rioleringen. In 2025 hebben we een basis hitteplan opgesteld, met daarin stakeholders en doelgroepen benoemd en communicatieafspraken uitgewerkt. Dit plan wordt verder uitgewerkt tot een integraal plan. Zo gaan we bijvoorbeeld kijken naar de staat van onze gebouwen en naar hoe we onze openbare ruimte inrichten.

c. Vergroende omgeving, meer m2 groen van hoogwaardigere kwaliteit t.o.v. 2023 Bij vervangingsprojecten in de openbare ruimte gaan we meer groen toevoegen. Daarnaast geven we invulling aan de Vergroeningsagenda die voortkomt uit het Omgevingsprogramma Groen. Ook geven we uitvoering aan de ambitie om 100 bomen per jaar te planten. Tot slot zijn we actief met een een onnodige verhardingsanalyse. Dit geeft een beeld in de locaties en omvang van locaties die vergroend kunnen worden.

32

Door de bezuinigingen op duurzaamheid zijn deze activiteiten niet uitgevoerd.

d. Verbeterde luchtkwaliteit t.o.v. 2023 In 2024 en 2025 gaan we de luchtkwaliteit monitoren met zowel een mobiel meetstation als een tijdelijk vast meetstation. We hebben nu onvoldoende in beeld hoe het gesteld is met de luchtkwaliteit in de gemeente. Op het moment dat we zicht hebben op de staat van de luchtkwaliteit gaan we kijken wat voor acties we hieraan kunnen koppelen om dit te verbeteren. In 2025 is er door TNO een metingsonderzoek uitgevoerd met een mobiel meetstation in de gemeenten Geertruidenberg, Heusden en Waalwijk. De oplevering van dit onderzoek staat begin 2026 gepland.

Beleidsindicatoren Beleidsindicator % Groen van het oppervlak van de gemeente (exclusief agrarisch) Blootstelling PM10 en NO2 per m3 lucht

Waarden Begroting 2025

Jaarrekening 2025

28%

18,7%

PM10: 16,1 NO2: 13,9

PM10: 15,6 NO2: 13,1

2.2 Wat hebben we daar voor gedaan? 2.2.1 Energietransitie De energietransitie bestaat op hoofdlijnen uit vier onderdelen: de omschakeling van fossiele brandstoffen naar duurzame energiebronnen, het verminderen van onze energiebehoefte, waar mogelijk van van het gas af gaan en het op orde krijgen van de energie infrastructuur. Dit zijn grote uitdagingen en hier zetten we stevig op in. Per onderdeel verschilt de aanpak, maar uiteindelijk willen we een robuust energiesysteem inrichten waarbij inwoners en bedrijven zoveel mogelijk worden ontlast en zelfvoorzienend zijn. Vanuit de regionale samenwerking in Powerport Moerdijk werken we samen met Moerdijk en Drimmelen aan de energie infrastructuur van de toekomst. Daarin streven we naar integrale oplossingen en maken we afspraken over financiële compensaties voor het oplossen van deze maatschappelijke opgave. Resultaten in begroting 2025: • • • • • • • • •

Herijking Transitievisie Warmte Inkoopacties zonnepanelen, warmtepompen, glas en isolatie Continuering Energiecoaches voor gratis energie advies Energiefixers voor energiemaatregelen huis Verstrekken van subsidies en regelingen voor verduurzaming Stapsgewijs invulling geven aan transitie energienet en netcongestie Inpassen van energietransitie in Amergebied Inspelen op grote regionale ontwikkelingen Samenwerking met de Powerport Moerdijk gemeenten

Resultaten in jaarrekening 2025: • • • • • •

Er is gestart met het herijken van de Transitievisie Warmte. De oplevering hiervan staat gepland voor 2026 Vanwege de bezuinigingen én teruglopende interesse voor collectieve inkoopacties, zijn er in 2025 geen collectieve inkoopacties uitgevoerd. De energiecoaches zijn volop aan de slag, in 2025 hebben zij 94 woningen bezocht Er zijn in 2025 864 woningen verduurzaamd met behulp van de Energiefixers (advies en kleine maatregelen) In 2025 hebben we actief de duurzaamheidsleningen en isolatie-subsidies aangeboden Samen met partners is er gewerkt aan het verzwaren van het lokale en bovenregionale energienet en het tegengaan van netcongestie. Zo is er met netbeheerder Enexis een intentiebrief ondertekend om samen aan de slag te gaan

33

• •

Er is in 2025 een Amervisie opgesteld samen met inwoners en partners, deze moet nog door de gemeenteraad worden vastgesteld Met de powerport gemeenten wordt nauw samengewerkt in de Stuurgroep Powerport

2.2.2 Duurzame mobiliteit Om te komen tot een fossielvrije gemeente moeten we werken naar andere manieren van vervoer. Duurzame mobiliteit die kansrijk is binnen de gemeente Geertruidenberg knippen we in eerste instantie op in twee onderdelen: deelmobiliteit en de fietsinfrastructuur. Bij deelvervoer kijken we naar de kansen van deelauto's en deelfietsen. Bij de fietsinfrastructuur kijken we naar de kansen voor het verbeteren van de bestaande netwerken of gewenste ontwikkelingen. Resultaten in begroting 2025: • • • • •

Onderzoeken potentie deelmobiliteit Inventariseren kansen fietsnetwerk Integrale visie op Halve Zolenpad Stimuleren van duurzame mobiliteit Verduurzamen wagenpark

Resultaten in jaarrekening 2025: In 2025 zijn de volgende projecten uitgevoerd die bijdragen aan de doelstellingen die er waren om te werken aan een duurzame mobiliteit: • Er is onderzoek gedaan naar de potentie van deelmobiliteit binnen onze gemeente. Daaruit blijkt dat enkel een "last-mile" oplossing met deelfietsen in onze gemeente een duurzame oplossing kan zijn. Deelfietsen kunnen met name het laatste deel van de reis naar onze bedrijven terreinen vergemakkelijken vanaf enkele bushaltes. Daarmee wordt de keuze voor het gebruik van het OV vergemakkelijkt. Voor deelauto's is de vraag te laag en kan dit niet op een economische verantwoorde manier geëxploiteerd worden. De raad heeft eerder al haar afkeur uitgesproken over de komst van deelscooters • Het fietsnetwerk (recreatief en hoofdnetwerk) in onze gemeente is gescreend en beoordeeld op kwaliteit op basis van criteria zoals maatvoering, obstakels, type verharding en ligging (vrijliggende of aanliggende aan de rijbaan). De date in dit document vormen een belangrijke input voor toekomstige projecten ter verbetering van het fietsnetwerk • In 2025 is het aantal openbare laadpalen in onze gemeente uitgebreid met circa 58 laadpunten uitgebreid.

Hiermee lopen we in de pas met de vooraf vastgestelde doelstelling • De integrale visie “Halvezolenlijn: zichtbaar en beleefbaar” is met interne en externe stakeholders tot stand gekomen. Hierin zijn de kansen en obstakels voor het zichtbaar en beleefbaar maken van de gehele Halvezolenlijn benoemd. Extra aandacht is besteed aan het stuk tracé dat in de gemeente Geertruidenberg ligt. Het rapport is begin 2025 opgeleverd • In 2025 heeft de gemeente binnen het eigen wagenpark 2 bedrijfsauto’s vervangen voor elektrische varianten

2.2.3 Circulaire economie We verbruiken momenteel veel meer grondstoffen dan onze planeet beschikbaar heeft en de behoefte naar grondstoffen blijft groeien. De huidige onbalans in grondstoffenverbruik is niet oneindig vol te houden. Daarom werkt Nederland toe naar een volledig circulaire economie in 2050 met als tussendoel 50% minder verbruik van primaire grondstoffen in 2030. In een circulaire economie worden materialen en producten gezoem als grondstof en waar mogelijk hergebruikt. Zo hebben we minder of geen nieuwe grondstoffen nodig. De nationale doelen en maatregelen proberen wij lokaal toepasbaar te maken. Resultaten in begroting 2025: • • • • • • • •

Pilot projecten circulariteit Optimaliseren van afval scheiden met Diftar Afval als grondstof bij afvalverwerking Circulair en Duurzaam inkoopbeleid (MVOI) Starten met beleid / visie op circulariteit Aansluiten bij regionale netwerken Circulariteit borgen in de openbare ruimte Circulair denken en werken stimuleren bij collega's en aannemers

Resultaten in jaarrekening 2025: •

34

Pilot meubelinzameling Kosteloos inzamelen van oude meubels en deze een tweede leven geven of anders demonteren tot nieuwe gescheiden grondstoffen (glas, metaal, hout etc.)

• • • •

• •

Containertuintjes Gangboord Raamsdonksveer Plaatsen containertuintjes bij ondergrondse containers welke zijn gemaakt van gerecycled materiaal met als doel om het aantal bijplaatsingen terug te dringen. Invoering Diftar beleid Diftar ingevoerd met als resultaat een meer afvalscheiding en hergebruik van grondstoffen. Fietsenreparatie Samenwerking binnen het circulaire ambachtsnetwerk CAN De Meerwaarde waarbij wij samen met de gemeente Oosterhout oude fietsen inzamelen en aanleveren bij MidZuid. Daar worden ze gerepareerd en o.a. doorgegeven aan gezinnen welke leven in armoede. Nieuwe burgerportaal website/app afval Nieuwe app en website gelanceerd waarop inwoners informatie kunnen vinden over het scheiden van afval en zelf hun afvalzaken online kunnen regelen. Tevens bevat de app informatie over circulaire initiatieven in onze gemeente zoals het Repair Café in Raamsdonksveer. Afvalscheiding op het Dongemond college Samen met de gemeente Drimmelen en het Dongemond college zijn we een onderzoek gestart naar afvalscheiding en -educatie op de locaties van het Dongemond college in beide gemeenten. E-waste race We hebben in 2025 een e-waste race georganiseerd samen met gemeente Altena en Oosterhout. Hierbij zijn drie basisscholen vanuit onze gemeente aangehaakt. Leerlingen zamelden e-waste afval in onze gemeente in en zochten een tweede leven voor dit afval.

2.2.4 Klimaatbestendigheid Naast bijdragen aan het beperken van klimaatverandering is er ook een noodzaak ontstaan om ons voor te bereiden op het nu al veranderende klimaat. Van snikhete zomers, tot overstromingen in Limburg. Vanuit het Nationaal Deltaprogramma en de Nationale Adaptatiestrategie komt Nederland in beweging om onze leefomgeving aan te passen aan veranderende weers- en landschapsomstandigheden. Wij geven hier dan ook invulling aan door ons te focussen op het beperken van wateroverlast, droogte, hitte en overstromingen. Daarnaast streven we ook naar een betere bodem-, water-, en luchtkwaliteit ten aanzien van het milieu. Resultaten in begroting 2025: • • • • • • • • •

Omgevingsprogramma Groen Uitvoeringsagenda Groen, Klimaat en Biodiversiteit Uitvoering Programma Stedelijk Water Koppelkansen benutten bij projecten in de openbare ruimte Kleinschalige oplossingen zoeken bij klimaatknelpunten Duurzame Inrichting Openbare Ruimte (DIOR) Leidraad Inrichting Openbare Ruimte (LIOR) Klimaatsubsidie en geveltuintjes promoten Nulmetingen voor luchtkwaliteit uitvoeren

Resultaten in jaarrekening 2025: •

• •

• • • •

Omgevingsprogramma Groen In 2025 is het vastgestelde beleid vertaald naar uitvoeringskaders voor de aanleg en renovatie van groen. Ter uitvoering hiervan is een meerjarig contract afgesloten met een marktpartij. Dit contract biedt de mogelijkheid om planmatig te sturen op vergroening en het versterken van biodiversiteit binnen de openbare ruimte. Uitvoeringsagenda Groen, Klimaat en Biodiversiteit Het opstellen van een uitvoeringsagenda groen is niet uitgevoerd vanwege de bezuinigingen op duurzaamheid. Uitvoering Programma Stedelijk Water In 2025 zijn diverse projecten uit het programma opgeleverd zoals het Waterloket, Onderzoek risico's op straat in samenwerking met de GGD, Onderzoek overbodige verhardingen, Onderzoek funderingsrisico's, Onderzoek risico gestuurd beheer, Onderzoek foutaansluitingen en Onderzoek grondwateroverlast. Bij een aantal moet hier in 2026 nog een vervolg aan worden gegeven. De afweegnotitie en uitwerking hemelwater is opgestart. Onderzoek optimalisatie riolering bedrijventerrein is uitgebreid met het uitvoeren van een robuustheidscan vanwege de uitbreiding rwzi Oosterhout. Communicatie burgers en basisscholen is in 2025 gecontinueerd. Koppelkansen benutten bij projecten in de openbare ruimte De projecten Beethovenlaan, Forellenweg en Namer e.o. zijn in 2025 gestart/uitgevoerd. In beide projecten is meer ruimte voor groen gecreëerd en bomen gepland.

In het project Namer e.o zijn groene parkeerplaatsen aangelegd en is gescheiden riolering aangelegd. Kleinschalige oplossingen zoeken bij klimaatknelpunten Er is in 2025 vooral gefocust op werk met werk maken, dit in relatie tot de bezuinigingen die zijn doorgevoerd. Zo hebben we een prestatieafspraak met Thuisvester om te vergroenen gecombineerd met het ontstenen van de openbare ruimte. Duurzame Inrichting Openbare Ruimte (DIOR) Het DIOR is in februari 2025 door de raad vastgesteld. De implementatie hiervan start in 2027. Leidraad Inrichting Openbare Ruimte (LIOR) Het inrichten van de Leidraad Inrichting Openbare Ruimte (LIOR) is in 2025 opgestart. Duurzaamheid en klimaatadaptatie zijn hierin verwerkt. De verwachting is dat het LIOR in het voorjaar van 2026 online beschikbaar is.

35

•

Klimaatsubsidies en geveltuintjes promoten Er zijn in 2025 14 klimaatsubsidies verstrekt. Het promoten van de geveltuintjes is niet gelukt. Dit laatste komt door personele onderbezetting. Nulmetingen voor luchtkwaliteit uitvoeren TNO heeft in de zomer en in de winter luchtmetingen uitgevoerd met het mobiele meetstation in de gemeenten Heusden, Waalwijk en Geertruidenberg. Het rapport wordt begin 2026 opgeleverd. In juli 2024 tot januari 2025 deed de provincie eerder al onderzoek naar

•

de luchtkwaliteit in de kern Raamsdonksveer, dat rapport vindt u hier.

2.3 Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel zijn, overeenkomstig de BBV voorschriften en gespecificeerd per taakveld, de lasten en baten van het programma opgenomen. Als gevolg van de weergave in een veelvoud van € 1.000 kunnen er in de tabel afrondingsverschillen zitten. TV.

Taakveld omschrijving

Jaarrekening Begroting primitief Begroting 2025 2024 2025 na wijziging

Jaarrekening Verschil V/N 2025

Lasten Programma 2 Opgave Duurzaamheid 7.2

Riolering

1.969

2.042

2.245

2.202

7.3

Afval

2.774

2.960

2.926

7.4

Milieubeheer

2.014

2.226

2.540

6.757

7.228

Totaal lasten

-43

V

2.893

-33

V

2.329

-211

V

7.711

7.424

-287

V

91

N N

Baten Programma 2 Opgave Duurzaamheid 7.2

Riolering

2.518

2.627

2.841

2.749

7.3

Afval

3.372

3.569

3.576

3.470

106

7.4

Milieubeheer

804

497

910

1.139

-229

V

6.694

6.693

7.327

7.358

-32

V

Totaal baten Reserves 0.10 Mutaties reserves lasten

0

0

0

0

-

-

0.10

83

20

20

0

20

N

Totaal reserves

-83

-20

-20

0

20

N

Saldo baten en lasten inclusief reserves

-20

515

364

66

-299

V

Mutaties reserves baten

2.4 Investeringen In de onderstaande tabel wordt op hoofdlijnen een toelichting gegeven op de investeringen zoals opgenomen in het investeringsplan 2025 of in het boekjaar 2025 separaat door de gemeenteraad zijn besloten. In het jaarrekeninggedeelte is de detailinformatie van alle lopende investeringen opgenomen. Kredietomschrijving

Toelichting

Investeringen volgens Programma Stedelijk Water 2024-2028 25 Raadhuisstraat (RV) Riool

Werkzaamheden zitten in de onderhoudstermijn, in 2026 afronden.

25 Ranonkelstraat/Rijtselaan Riool

Het project zal in 2026 gaan starten.

25 Beethovenlaan Riool

Werk wordt in 2026 definitief afgerond.

25 Gemalen E/M

Werk volledig gereed en opgeleverd.

25 Zoutmanstraat e.o. Riool

Werkzaamheden zijn opgestart en lopen door in 2026.

Investeringen Afval 25 Afvalscheiding voertuig

36

Het inkooptraject voor het nieuwe voertuig is afgerond. Levering van het voertuig zal echter plaatsvinden in 2026, waardoor het krediet moet worden doorgeschoven.

Programma 3 Opgave Mens en Zorg Onze gemeente kent een goed sociaal beleid. Daarbij stellen we de volwaardige deelname van inwoners aan de samenleving centraal. De gemeente ondersteunt op momenten in het leven dat die deelname moeilijk wordt of niet op eigen kracht mogelijk is. De toenemende problematiek in de samenleving en de oplopende kosten in het sociaal domein zijn een grote zorg. De schaarste op de arbeidsmarkt maakt meer professionele inzet ook steeds lastiger. Het spanningsveld tussen het niveau van voorzieningen en de beschikbare budgetten maakt het noodzakelijk dat we duidelijke keuzes maken. In die keuzes laten we ons leiden door de maatschappelijke vraagstukken die we in onze gemeente zien, de taak die we daarin als gemeente hebben of beogen en de financiële en organisatorische kaders die ons daarin begrenzen. Onze missie is daarbij: Iedereen in de gemeente Geertruidenberg doet naar vermogen mee en draagt naar vermogen bij. We kijken naar elkaar om en voelen ons verbonden.

3.1 Wat hebben we bereikt? Iedereen in de gemeente Geertruidenberg doet naar vermogen mee en draagt naar vermogen bij. We kijken naar elkaar om en voelen ons verbonden.

3.1.1 Inwoners zijn en blijven vitaal Wat hebben we bereikt? 3.1.1 Inwoners zijn en blijven vitaal Alle inwoners nemen verantwoordelijkheid én initiatief om fysiek, mentaal en sociaal gezond en fit te blijven, zich te blijven ontwikkelen, weerbaar te zijn en er te zijn voor een ander. Ze anticiperen op te verwachten volgende levensfasen, op onverwachte levensgebeurtenissen en leiden een bewust en verantwoordelijk leven. Ze hebben zorg voor hun fysieke, mentale en sociale vitaliteit, en bieden die ook aan een ander.

Wat willen we bereiken? / Wat hebben we bereikt? a. Inwoners leven bewuster gezond, gezondheidsachterstanden/verschillen verkleinen De gemeente Geertruidenberg participeert in verschillende landelijke preventieprogramma’s zoals het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), het integraal zorgakkoord (IZA) en het sportakkoord. Vanuit die programma’s worden veel verschillende initiatieven ondersteund en uitgevoerd om bewust en gezond leven te bevorderen. Zo hebben de buurtsportcoaches o.a. peutergym aangeboden voor gezinnen met een kleine beurs, om de meest jonge (en kwetsbare) inwoners al kennis te laten maken met sport en bewegen. Ook voor onze jeugd is er veel georganiseerd. Zo heeft het overgrote deel van de scholen mee gedaan aan NAC Street Leque, doen bijna alle verenigingen actief mee aan Sjors Sportief- Creatief en hebben de jongerenwerkers en de buurtsportcoaches verschillende sportmomenten samen georganiseerd. De hardloopclinics van Björn Koreman worden door onze inwoners goed ontvangen en steeds meer inwoners weten deze activiteiten te vinden. In 2025 zagen we dan ook een stijging van het aantal deelnemers. Afgelopen jaar is ook Max Vitaal weer uitgedeeld, om onze oudere inwoners kennis te laten maken met alle beweeg- en sportmogelijkheden in de gemeente. Naast sport en bewegen, is er in 2025 ook aandacht geweest voor alcohol en middelengebruik.

Tijdens de sportontmoeting in november is er stilgestaan bij het voorkomen van alcohol- en middelengebruik bij sportverenigingen. Ook zijn we in 2025 verder gegaan met de organisatie rondom OKO. Bovendien zijn de ketenaanpakken rondom valpreventie, welzijn op recept en een kansrijke start zijn ook in 2025 uitgevoerd. In 2025 is er vanwege gebrek aan personele bezetting geen ruimte geweest om een nieuw uitvoeringskader Actief Leven op te stellen. Dit beleid wordt in 2026 verder ontwikkeld en opgepakt in samenhang met een nieuw gezondheidsbeleid.

37

b. Inwoners zijn actiever en voelen zich mentaal gezonder, meer initiatief vanuit inwoners De speelplekken in de kernen voldoen aan de veiligheidsnormen, zijn ingericht met een diversiteit aan speelwaarden en voor iedereen toegankelijk. Voortdurende afstemming intern tussen sport (sociaal domein), groen en vastgoed (fysiek domein) is de basis voor goed onderhouden, veilige en toekomstbestendige sportgelegenheden. Door onderhoud, renovaties of vernieuwingen zorgen we als gemeente voor toekomstbestendige en toegankelijke sportaccommodaties. Er is geïnvesteerd in de sportaccommodaties. Het hoofdveld bij FC Right-Oh is omgebouwd naar een kunstgrasveld voor een hogere bespeelbaarheid en mogelijkheden tot multifunctioneel gebruik in de toekomst. De nieuwe sporthal Parkzicht is alweer ruim een jaar in gebruik. Vele verenigingen weten inmiddels hun weg te vinden naar deze sporthal wat heeft geresulteerd in een mooie bezetting over 2025. Mede door het mooie weer afgelopen zomer hebben vele inwoners kunnen genieten van het zwemwater binnen onze gemeente. Met als resultaat zwemplezier voor jong en oud.

c. Inwoners participeren zo vroeg en lang mogelijk. toegenomen deelname aan georganiseerde activiteiten In steeds meer wijken organiseren inwoners buurtactiviteiten zoals een buitenspeeldag, een buurtbarbecue of zwerfafval opruimen in de wijk. Deze buurtactiviteiten dragen bij aan het versterken van de sociale cohesie en het vergroten van de samenredzaamheid in de wijk. Hierbij maken buurtbewoners steeds meer gebruik van de inloop- en wijkvoorzieningen zoals het Huis van de Wijk, het Kardeeltje maar ook op andere plekken waar ontmoeting plaatsvindt.

d. Inwoners anticiperen eerder en beter op volgende levensfases, informeren zich en nemen maatregelen De verschillende maatschappelijke organisaties in onze gemeente zoals het CJG, Surplus, Thuisvester en Theek 5 hebben preventief aanbod om inwoners te informeren, zodat zij beter om kunnen gaan met veranderingen in hun leven. Leven met dementie is voor steeds meer inwoners een realiteit. De gemeente heeft daarom in 2025 het convenant met het dementienetwerk verlengd, waardoor ook de komende jaren preventieve ondersteuning kan worden geboden.

Beleidsindicatoren Waarden

Beleidsindicator Begroting 2025

Jaarrekening 2025

% volwassen dat voldoet aan de beweegnorm

36%

53%

% inwoners 18+ is weerbaar

49%

49%

% volwassenen dat eenzaam is

48%

30%

% 18-64 vaak tot voortdurend gelukkig

76%

76%

% jongeren dat zich meest (zeer) gelukkig voelt (2e en 4e klas VO)

75%

89%

% inwoners 65+ dat de eigen gezondheid als zeer goed ervaart

59%

59%

% inwoners 18-66 dat zich fysiek gezond voelt

66%

66%

Wettelijke beleidsindicatoren Waarden

Beleidsindicator wettelijk Begroting 2025

Jaarrekening 2025

Absoluut verzuim (aantal per 1.000 leerlingen)

4

5,8

Relatief verzuim (aantal per 1.000 leerlingen)

19

15

Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (% deelnemers aan VO en MBO onderwijs)

2,4%

1,5%

% niet-sporters

51,4%

45,2%

% jongeren 12 t/m 21 jarigen met een delict voor de rechter

1%

1%

% kinderen tot 18 jaar in uitkeringsgezin

4%

5%

38

Netto arbeidsparticipatie (% van de werkzame beroepsbevolking t.o.v. de beroepsbevolking)

74%

76,3%

% 16 t/m 22 jarigen werkloze jongere

1%

2%

Personen met een bijstandsuitkering (aantal per 10.000 inwoners)

340

182,3

Lopende reïntegratievoorzieningen (aantal per 10.000 inwoners van 15 – 64 jaar)

21,7

28,7

% van alle jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp

17,8%

19,3%

% van alle jongeren tot 18 jaar met jeugdbescherming

3%

0,9%

% van alle jongeren van 12 tot 23 jaar met jeugdreclassering

0,3%

0,3%

Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo (aantal per 10.000 inwoners)

1030

950

3.1.2 Inwoners zijn (financieel) redzamer Wat hebben we bereikt? 3.1.2 Inwoners zijn (financieel) redzamer Inwoners zijn weerbaarder tegen (financiële) risico’s en veranderingen. Zij worden hierin beter ondersteund met signalering, informatie en begeleiding door betrokken organisaties.

Wat willen we bereiken? / Wat hebben we bereikt? a. Inwoners participeren zo vroeg en lang mogelijk, zijn in staat naar vermogen in hun eigen inkomen te voorzien Tot de nieuwe Participatiewet in Balans is vastgesteld, zetten we de dienstverlening conform de bestaande kwaliteitscriteria en het integraal werken voort. Ook deze dienstverlening is gericht op optimale en duurzame participatie van inwoners. Daarnaast hebben we veel inzet gepleegd om de bezuinigingstaakstelling te realiseren met zo min mogelijke impact voor onze kwetsbare doelgroep.

b. Inwoners melden eerder het (mogelijk) ontstaan van problematische schulden, zowel bij henzelf als bij verwanten In juli 2024 is de Wet schuldsanering natuurlijke personen (Wsnp) gewijzigd, waarbij een schuldregeling van 36 maanden naar 18 maanden is gegaan. Hierdoor zijn inwoners sneller van hun problematische schulden verlost, is de periode voor hen overzienbaarder en kunnen zij een nieuwe start maken . Daarnaast zijn we, zoals eerder vermeld, bezig met vroegsignalering, waardoor we sneller achter de voordeur proberen te komen om in gesprek met de inwoners hun problematische schulden te voorkomen. Vanwege de vroegsignalering, weten inwoners ons beter te vinden.

c. Maatschappelijk partners leveren een actievere bijdrage aan vroegsignalering, structurele inzet Wekelijks hebben we met Surplus in een wijkteam een inloopmoment voor onze inwoners. Daarbij kunnen inwoners onder andere vragen stellen over geld en recht, uitkeringen, Wmo etc. Dit maakt dat er bij inwoners met problemen sneller en integraler geschakeld wordt.

Beleidsindicatoren Beleidsindicator

Waarden Begroting 2025

Jaarrekening 2025

Netto arbeidsparticipatie

74%

75,2%

Bijstandsuitkering > 1 jaar tot AOW leeftijd

340

340

Bijstandsuitkering > 1 jaar vanaf AOW leeftijd

350

350

Aantal huishoudens dat leeft in armoede

900

900

% inwoners met problematische schuld

7,3%

7,1%

39

Gebruik van bijzondere bijstand

215

% kinderen in uitkeringsgezin

4%

215 7%

Gebruik van Kindregeling

597

671

3.1.3 Meer sociale cohesie in de lokale samenleving Wat hebben we bereikt? 3.1.3 Meer sociale cohesie in de lokale samenleving De kernen van de gemeente Geertruidenberg zijn gastvrije, toegankelijke, veilige en initiatiefrijke gemeenschappen van inwoners en informele en formele organisaties waarin iedereen erbij hoort en gezien wordt.

Wat willen we bereiken? / Wat hebben we bereikt? a. Inwoners participeren zo vroeg en lang mogelijk, zijn actief met vrijwillige inzet en vrijwilligerswerk Als gemeente hebben we ook in 2025 weer ingezet op goede ondersteuning van verenigingen en hun vrijwilligers, o.a. door verenigingsondersteuning van Sportservice Noord-Brabant en het organiseren van de jaarlijkse sportontmoeting. Daarnaast hebben we in 2025 extra ingezet op de “4 V’s”, een campagne vanuit de Rijksoverheid die extra aandacht vraagt voor een veilig sportklimaat bij verenigingen. De 4 V’s is het raamwerk voor een veilig sportklimaat, bestaande uit: Vastgestelde gedragscodes, Vertrouwenspersoon, Verklaring omtrent gedrag (VOG) en Vakkundige trainer en coaches.

b. Maatschappelijke initiatieven krijgen hun waarde: ze blijken weer levensvatbaar en er wordt actief aan deelgenomen We zien een toename van het aantal burgerinitiatieven. Inwoners zijn enthousiast om eigenaarschap te nemen en ruimte te krijgen voor het realiseren van een burgerinitiatief.

c. Inwoners leveren een maatschappelijke bijdrage, meer vrijwilligers in informele netwerken Naast de reguliere ondersteuning van mantelzorgers met de jaarlijkse mantelzorgwaardering en de mantelzorgweek, hebben we in 2025 extra ingezet om de ondersteuning van Mantelzorgers te versterken. Er is in 2025 gestart met een regionaal project om o.a. steunpunten voor mantelzorgers te ontwikkelen en de communicatie voor mantelzorgers te verbeteren. Dit project loopt ook in 2026 nog door, in samenwerking met Surplus en zes andere (buur)gemeenten.

d. Maatschappelijk partners leveren een actievere bijdrage aan vroegsignalering, ook als het gaat om thema's als eenzaamheid of verlies van zelfredzaamheid In onze gemeente zijn vanuit inwoners en maatschappelijke partners in de verschillende kernen initiatieven ontstaan die de gemeenschap versterken en daarmee een positieve bijdragen leveren aan het voorkomen van eenzaamheid en behoud van zelfredzaamheid. Zo zijn Thuisvester en Mijzo in Geertruidenberg gestart met Samen Bouwen aan een Zorgzame Buurt, is in Raamsdonksveer-Noord een communitybuilder van Surplus en SMO actief voor het project Samen Sterker, en is in Raamsdonk door actieve inwoners gestart met 'Raamsdonk voor elkaar'.

40

Beleidsindicatoren Beleidsindicator

Waarden Begroting 2025

Jaarrekening 2025

% inwoners dat aangeeft actief te zijn in eigen wijk of kern

23%

42%

% inwoners dat aangeeft dat de toegang tot hulp goed tot zeer goed is

86%

86% (WMO), 67% (Jeugd)

% ervaart veel sociale samenhang in de buurt (volwassenen)

10%

10%

% voelt zich thuis in de buurt

83%

83%

% inwoners dat zich voldoende veilig voelt

89%

89%

3.1.4 Eerder erbij en een gezamenlijke en integrale aanpak Wat hebben we bereikt? 3.1.4 Eerder erbij en een gezamenlijke en integrale aanpak Professionele expertise wordt effectief en doelmatig ingezet ín én met de leefwereld van inwoners: vroegtijdig, zo kort als nodig, gericht op (eigen)regie, netwerkversterking en integrale ondersteuning. Er is laagdrempelige ondersteuning in de wijk. Toegangsloketten voor vrij toegankelijk zorg zijn bekend en goed bereikbaar. Kwetsbare inwoners zijn eerder in beeld.

Wat willen we bereiken? / Wat hebben we bereikt? a. Inwoners melden eerder het (mogelijk) ontstaan van problematische schulden, weten waar ze dit moeten doen We zijn een contract aangegaan met Overrood om de ondernemers te helpen bij het stabiliseren van hun financiën. Ook kunnen zij de ondernemers helpen bij het aanvragen van de BBZ. Daarnaast zijn we een nieuw contract aangegaan met het IMK voor de BBZ, waarnaar wij onze ondernemers kunnen verwijzen als zij in zwaar weer verkeren. We zijn bezig met vroegsignalering. Hierbij nemen we proactief contact op met inwoners die betalingsachterstand hebben bij huur, energie, water en zorgverzekering. Doordat we sneller 'achter de voordeur komen' proberen we in gesprek met de inwoners problematische schulden te voorkomen. De inwoners weten ons steeds beter te vinden.

b. Maatschappelijk partners leveren een actievere bijdrage aan vroegsignalering, en nemen maatregelen met het netwerk In onze gemeente zijn vanuit inwoners en maatschappelijke partners in de verschillende kernen initiatieven ontstaan die de gemeenschap versterken en daarmee een positieve bijdragen leveren aan het voorkomen van eenzaamheid en behoud van zelfredzaamheid. Zo zijn Thuisvester en Mijzo in Geertruidenberg gestart met Samen Bouwen aan een Zorgzame Buurt, is in Raamsdonksveer-Noord een communitybuilder van Surplus en SMO actief in het kader van het project Samen Sterker, en is in Raamsdonk door actieve inwoners gestart met Raamsdonk voor elkaar.

c. De gemeentelijke toegang is laagdrempeliger en expliciet gericht op (het stimuleren van) zelfredzaamheid Binnen het sociaal domein zijn we bezig de transformatie verder vorm te geven richting een sterker voorliggend veld en meer nadruk op eigen kracht, inzet van het sociaal netwerk en voorliggende voorzieningen. Als deze niet toereikend zijn, dan kan de gemeente ondersteuning bieden. In 2025 is het Omgekeerd werken, ofwel integraal werken, geïmplementeerd in de organisatie. Bij het integraal werken stellen we het te bereiken effect centraal en niet meer de voorzieningen die we als gemeente kunnen bieden. In 2025 hebben we onze maatschappelijke partners en inwoners op verschillende manieren meegenomen in deze nieuwe werkwijze.

41

d. Meer gelijke kansen voor kinderen en jongeren om talenten te ontwikkelen, met vroegtijdige ondersteuning in een veilige omgeving Jongeren die ondersteuning nodig hebben, kunnen op verschillende manieren ondersteuning krijgen. Via een kort traject bij CJG, POH jeugd, of via een beschikking bij Jeugdzorg. Vanaf 2027 valt dit allemaal onder een Stevig Lokaal Team (SLT). In 2025 zijn we gestart met een Proof of Concept (POC) SLT. Een samenwerkingsverband van CJG, Surplus, Ontzorgt, SWO en MEE zijn gestart met een nieuwe werkwijze waarbij naar het hele gezin/netwerk gekeken wordt. Waarbij ook oplossingen in de sociale basis worden gezocht en een collectief aanbod wordt ontwikkeld. Hoewel nog beperkt, is de werkwijze succesvol. Naast het SLT is ook het CJG gewoon het werk blijven doen. Met een contactpersoon op school voor vroegsignalering. Ook de POH jeugd is ingezet. Het project buurtgezinnen is vooral preventief ingezet. Het OKO project (Opgroeien in een Kansrijke Omgeving) heeft een aantal, op ouders gerichte activiteiten georganiseerd. Het jongerenwerk heeft jongeren begeleidt en biedt activiteiten en een veilige plek om te ontmoeten. Dit jaar zijn we ook met Jeugdparticipatie gestart om ook de inbreng van onze jongeren te stimuleren.

Beleidsindicatoren Beleidsindicator

Waarden

Begroting 2025

Jaarrekening 2025

Gebruik van 2 of meer voorzieningen sociaal domein (per 1000 huishoudens)

149

132

Aantal jeugdigen doorgestuurd naar POH jeugd per jaar

134

NNB

% inwoners dat wist waar hij of zij terecht kon met hulpvraag

83%

83%

% jongeren/ouders dat (zeer) tevreden is over hulpverlening

Relatief verzuim per 1000 leerlingen

89%

19

15

% inwoners dat aangeeft dat oplossingen gericht zijn op zelfredzaamheid

81%

87%

% inwoners met maatwerkvoorziening WMO

10%

9,5%

% inwoners met maatwerkvoorziening Jeugdwet

17,8%

15,6%

% inwoners met huishouden met bijstand

2,8%

3,3%

42

3.1.5 Houdbare basisondersteuning Wat hebben we bereikt? 3.1.5 Houdbare basisondersteuning In dialoog met de samenleving worden beschikbare middelen ingezet, passend bij de ambitie, visie, positie en verantwoordelijkheid van de gemeente en aansluitend bij de haalbaarheid bij aanbieders.

Wat willen we bereiken? / Wat hebben we bereikt? a. Maatschappelijke initiatieven krijgen hun waarde, meer vrij toegankelijke, informele ondersteuning In februari is het Huis van de Wijk geopend met als uitgangspunt een huis voor en door de wijk. Er is een basis gelegd voor aanbod van activiteiten en steeds meer inwoners weten het Huis van de Wijk te vinden. Dit draagt bij aan de samenredzaamheid en versterkt de sociale cohesie. Met regelmaat was de wijkregisseur aanwezig in het Huis van de Wijk. Ook steeds meer partners zijn in contact met het Huis van de Wijk en onderzoeken de mogelijkheden om laagdrempelig en proactief aanwezig te zijn in het Huis van de Wijk.

b. De gemeentelijke toegang is laagdrempeliger en meer gericht op zelfredzaamheid, groter bereik met minder geïndiceerd Binnen het sociaal domein zijn we bezig de transformatie verder vorm te geven richting een sterker voorliggend veld en meer nadruk op eigen kracht, inzet van het sociaal netwerk en voorliggende voorzieningen. Als deze niet toereikend zijn, dan kan de gemeente ondersteuning bieden. In 2025 is het Omgekeerd werken, ofwel integraal werken, geïmplementeerd in de organisatie. Door integraal te werken kan gelijk het brede gesprek gevoerd worden met de inwoner en kan samenhang in de ondersteuning geboden worden.

c. Gebruik van voorzieningen is gebaseerd maatwerk in een systemische, integrale benadering Met de invoering van het integraal werken in 2025 wordt anders gekeken naar de hulpvraag van inwoners. De hulpvraag, en niet het aanbod van voorzieningen, vormt het uitgangspunt en het te bereiken effect staat centraal. We kijken aan de voorkant breed. Dit houdt in dat we de gehele situatie van de inwoner in beeld brengen en dat deze betrokken wordt bij de oplossing van de hulpvraag. Dit leidt ertoe dat we maatwerk bieden en dat er geen standaarduitkomst of voorziening wordt geboden. De uitkomst is immers afhankelijk van de persoonlijke situatie en hulpvraag van een inwoner. Het is een andere wijze van het behandelen van de hulpvraag, waardoor we verwachten dat we onze inwoners op de lange termijn de best passende en duurzame ondersteuning kunnen bieden. Hierdoor worden ze kwalitatief beter geholpen en zetten we gelijk de ondersteuning in die iemand nodig heeft.

Beleidsindicatoren Beleidsindicator

Waarden Begroting 2025

Jaarrekening 2025

Tevreden over kwaliteit van de ondersteuning

87%

86,5%

% inwoners dat de afhandelingstijd acceptabel vindt

53%

53%

% volwassenen dat verwacht dat nu en in de toekomst benodigde hulp beschikbaar is

88%

88%

43

3.2 Wat hebben we daar voor gedaan? 3.2.1 Bewust (samen)leven De programmalijn focust zich op het versterken van de weerbaarheid en het zelf oplossend vermogen van inwoners: enerzijds door gezonder te leven en, waar mogelijk, tijdig te anticiperen op levensgebeurtenissen; anderzijds door het stimuleren van “meer omkijken naar elkaar”. We creëren een klimaat waarin vragen makkelijker op tafel komen, we ervaringen delen en waar nodig de weg wijzen. We zetten daarbij in op een brede aanpak die gericht is op de risicofactoren voor het ontstaan van gezondheidsachterstanden. We zorgen dat inwoners (meer) worden uitgedaagd om te bewegen en kiezen voor gezonde opties. We verbeteren de mogelijkheden voor inwoners om elkaar laagdrempelig te ontmoeten, te ontspannen en elkaar te helpen. We vergroten de sociale cohesie door de sociale basis te versterken. Resultaten in begroting 2025: • • • • •

Uitvoeringskader Actief Leven vastgesteld, beleid en maatregelen m.b.t. gezond en actief leven Sociale kaart gereed om inzicht te geven vrij toegankelijke formele en informele activiteiten en voorzieningen Wijkvisie gereed met ambitie en aanpak voor de ontwikkeling per wijk/buurt Eerste Huis van de wijk gerealiseerd in pilotvorm en geëvalueerd voor vervolg Programma van eisen MFA Hooipolder gereed, aanbesteding gestart

Resultaten in jaarrekening 2025: In 2025 is het vooronderzoek voor de MFA afgerond en heeft de raad een voorbereidingsbudget beschikbaar gesteld voor de verdere planvorming. Gezond en Actief LevenAkkoord (GALA) en het Integrale ZorgAkkoord (IZA) liggen in elkaars verlengde en versterken elkaar. In 2025 zijn in de regio grote stappen gezet rondom het Integraal Zorg Akkoord. Zo zijn er twee transformatieplannen goedgekeurd: de Digitale Voordeur en Samen Mentaal Sterk. Ook is de samenwerking regionaal verder opgepakt rondom gezondheidsthema’s, zoals een regionaal preventieplan voor alcohol en middelengebruik, eenzelfde opdracht voor mentale gezondheid en betere samenwerking tussen het zorg- en sociaal domein, denk hierbij onder andere aan valpreventie. Vanuit Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) zijn er thema-avonden georganiseerd om de kinderen gezonder en gelukkiger op te voeden. Deze activiteiten hebben bijgedragen aan de strategische doelstellingen die vastgesteld zijn. De mogelijkheden voor het opstellen van een sociale kaart zijn onderzocht. Hierbij is gebleken dat er meer zicht nodig is op de daadwerkelijke behoefte en doelstellingen, ook om zo goed mogelijk gebruik te kunnen maken van al bestaande digitale informatie op bijvoorbeeld Ingeertruidenberg, Geertruidenbergvoorelkaar, en de gemeentelijke website.

De ervaringen en successen van het team wijkgericht SAMENwerken vormen de basis voor wijkgericht werken. Deze basis is in beeld gebracht en de mogelijkheden voor de verbreding van het wijkgericht werken binnen meerdere programma's en domeinen zijn onderzocht.