Gebiedsontwikkeling Hooijpolder - Toelichting

Gebiedsontwikkeling Hooijpolder

bestemmingsplan Gebiedsontwikkeling Hooijpolder

Inhoudsopgave

Toelichting

2 (ontwerp)

3

bestemmingsplan "Gebiedsontwikkeling Hooijpolder"

bestemmingsplan Gebiedsontwikkeling Hooijpolder

Toelichting

bestemmingsplan "Gebiedsontwikkeling Hooijpolder" (ontwerp) 3

Toelichting Bestemmingsplan

Gebiedsontwikkeling Hooijpolder

Colofon

Gemeente:

Geertruidenberg

Projectlocatie:

Lange Broekstraat 34 4944 XJ Raamsdonk

Datum:

17-10-2023 / 15-02-2024

Status:

Vastgesteld

IMRO-Code:

NL.IMRO.0779.RDBPHooijpolder-VS01

Opgesteld door:

Van Dun Ontwerp & Planologie Raadhuisstraat 32 5126 CJ Gilze T. 013 519 94 58 Postel 8 5711 ET Someren T. 0493 745 015 E. info@ontwerp-planologie.nl I. www.ontwerp-planologie.nl

Projectnummer:

17217.012 / Rda / EH

Pagina 2 van 76

Inhoudsopgave 1. Inleiding ........................................................................................................... 5 1.1.

Aanleiding en doel ........................................................................................... 5

1.2.

Ligging plangebied ........................................................................................... 5

1.3.

Geldend planologisch regime ............................................................................ 6

1.4.

Procedure ....................................................................................................... 7

1.5.

Leeswijzer ....................................................................................................... 8

2. Planbeschrijving............................................................................................... 9 2.1.

Bestaande situatie............................................................................................ 9

2.2.

Gebiedsanalyse ............................................................................................... 10

2.2.1. 2.2.2. 2.3.

Ontwerpuitgangspunten .................................................................................. 14

2.3.1. 2.3.2. 2.4.

Historie.................................................................................................... 10 Bodemkundige & cultuurhistorische waarden .............................................. 11 Ondergrond ............................................................................................. 14 Programma van Eisen ............................................................................... 15

Beoogde situatie ............................................................................................. 16

2.4.1. 2.4.2. 2.4.3.

Voormalige agrarische bedrijfslocatie ......................................................... 16 Stedenbouwkundige en landschappelijke inpassing ..................................... 17 Beeldkwaliteitsparagraaf ........................................................................... 19

3. Beleidskader................................................................................................... 27 3.1.

Rijksbeleid...................................................................................................... 27

3.1.1. 3.1.2. 3.2.

Provinciaal beleid ............................................................................................ 28

3.2.1. 3.2.2. 3.3.

Nationale omgevingsvisie (NOVI) ............................................................... 27 Ladder duurzame verstedelijking ............................................................... 27 Omgevingsvisie Noord-Brabant .................................................................. 28 Interim Omgevingsverordening Noord-Brabant ........................................... 29

Gemeentelijk beleid......................................................................................... 35

3.3.1. 3.3.2. 3.3.3.

Omgevingsvisie Geertruidenberg ............................................................... 35 Woonvisie ................................................................................................ 36 Bestemmingsplan ..................................................................................... 37

4. Milieuhygiënische en planologische aspecten ................................................ 38 4.1.

Milieueffectenrapportage en vormvrije m.e.r.-beoordeling .................................. 38

4.2.

Waterhuishouding ........................................................................................... 39

4.2.1. 4.2.2. 4.2.3. 4.3.

Waterrelevant beleid................................................................................. 39 Bestaande waterhuishoudkundige situatie .................................................. 40 Beoogde waterhuishoudkundige situatie ..................................................... 41

Natuur ........................................................................................................... 43

4.3.1. 4.3.2.

Natuurnetwerk Nederland (NNN) ............................................................... 43 Wet natuurbescherming ............................................................................ 46

Pagina 3 van 76

4.4.

Cultuurhistorie, aardkunde en archeologie......................................................... 49

4.4.1. 4.4.2.

Cultuurhistorie en aardkunde..................................................................... 49 Archeologie .............................................................................................. 51

4.5.

Bodemkwaliteit ............................................................................................... 52

4.6.

Spuitzones ..................................................................................................... 53

4.7.

Bedrijven en milieuzonering ............................................................................. 53

4.8.

Geur .............................................................................................................. 55

4.8.1. 4.8.2. 4.8.3. 4.9.

Veehouderij ............................................................................................. 55 Omgekeerde werking ................................................................................ 56 Woon- en leefklimaat ................................................................................ 57

Luchtkwaliteit ................................................................................................. 59

4.9.1. 4.9.2.

Niet in betekenende mate ......................................................................... 59 Woon- en leefklimaat ................................................................................ 59

4.10.

Geluid ......................................................................................................... 62

4.11.

Verkeer en parkeren .................................................................................... 63

4.12.

Externe veiligheid ........................................................................................ 63

4.12.1. 4.12.2. 4.12.3.

Regelgeving ............................................................................................. 63 Toetsing aan beleid .................................................................................. 64 Groepsverantwoording .............................................................................. 67

4.13.

Technische infrastructuur ............................................................................. 68

4.14.

Volksgezondheid .......................................................................................... 68

4.14.1.

Onderzoek veehouderij en gezondheid omwonende .................................... 68

5. Juridische planbeschrijving ............................................................................ 71 5.1.

Juridische achtergrond .................................................................................... 71

5.2.

Toelichting verbeelding.................................................................................... 71

5.3.

Toelichting regels............................................................................................ 72

6. Uitvoerbaarheid ............................................................................................. 73 6.1.

Financiële uitvoerbaarheid ............................................................................... 73

6.2.

Maatschappelijke uitvoerbaarheid ..................................................................... 73

6.2.1. 6.2.2.

Vooroverleg en omgevingsdialoog .............................................................. 73 Zienswijzen en beroep .............................................................................. 74

7. Bijlagen .......................................................................................................... 75

Pagina 4 van 76

1. Inleiding In dit hoofdstuk komen de aanleiding en het doel, de ligging van de planlocatie, het geldend planologisch regime en de procedure aan bod. Daarnaast is in dit hoofdstuk een leeswijzer opgenomen. 1.1. Aanleiding en doel In het gebied tussen Raamsdonk en knooppunt Hooipolder liggen agrarische gronden die behoren tot de bestaande rundveehouderij aan de Lange Broekstraat. De agrarische ontwikkelingen in dit gebied zijn beperkt en het gebied kan een kwaliteitsimpuls gebruiken. De wens is derhalve om in het gebied 6 woningen te ontwikkelen en de agrarische bedrijfslocatie aan de Broekstraat 34 te Raamsdonk wordt van uitstraling en omvang veranderd naar een ‘natuurboerderij’. Het gebied omvat circa 15 hectare en wordt grotendeels beschikbaar gesteld voor natuurontwikkeling, daarnaast is er ruimte voor extensief agrarisch grondgebruik en de ontwikkelen biedt de mogelijkheid tot wonen door de houder van de bestaande rundveehouderij en de omliggende gronden. Deze zijn vooralsnog woonachtig in Oosterhout waar zij een veehandelsbedrijf hebben. De wens is om te verhuizen naar Raamsdonk alwaar de agrarische bedrijfslocatie wordt van uitstraling en omvang veranderd naar een ‘natuurboerderij’. Door de beoogde ontwikkeling wordt een kwaliteitsimpuls geleverd aan het buitengebied van de gemeente Geertruidenberg.

De ontwikkeling van het gebied gaat namelijk gepaard met de aanleg van nieuwe natuur, die opengesteld wordt voor extensieve recreatie. Met het initiatief wordt 7,5 hectare nieuwe natuur gerealiseerd ten behoeve van de realisatie van een drietal woonkavels met allure. Het plangebied is via de nog te realiseren nieuwe natuur, groene inpassing van nieuwe knooppunt Hooipolder verbonden aan bestaande natuurgebieden die NNB begrenst zijn. De gebiedsontwikkeling dient als stapsteen voor in wijdere omgeving voorkomende flora en fauna. Op elk kavel worden 2 woningen mogelijk gemaakt van maximaal 1.000 m3. Het gebied omvat tevens de bestaande rundveehouderij aan de Lange Broekstraat 34, welke ten behoeve van het initiatief wel grotendeels zal worden gesaneerd. Er blijft slechts één stal behouden voor de huisvesting van circa 30 bijzondere grazers, die gebruikt zullen worden voor de extensieve begrazing van het gebied. Om de gewenste ontwikkelingen binnen het plangebied mogelijk te maken is een partiële herziening van het bestemmingsplan voorbereid. 1.2. Ligging plangebied Het plangebied is gelegen in de oksel van het (toekomstige) knooppunt Hooipolder, tussen de A59 en de Lange Broekstraat. Dit gebied is gelegen in het buitengebied van de gemeente Geertruidenberg. De kern Raamsdonk is gelegen op circa 500 meter ten oosten van het plangebied.

In de nabije omgeving zijn voornamelijk woningen en onbebouwde agrarische gronden gelegen. De totale oppervlakte van het plangebied is 152.660 m². Kadastraal behoort het plangebied tot de gemeente Raamsdonk en omvat het de volgende percelen: Sectie Perceelnummer K 4140 K 4141 K 4473 K 4936 K 5109 K 5113 K 5129 K 5269 K 5270 K 5302 Totale oppervlakte:

Oppervlakte 9.700 m2 11.490 m2 9.405 m2 1.662 m2 14.495 m2 30.100 m2 38.770 m2 1.413 m2 12.892 m2 22.733 m² 152.660 m2

Pagina 5 van 76

In Afbeelding 1 is een luchtfoto opgenomen waarop de contouren van de gebiedsontwikkeling globaal zijn weergegeven.

Afbeelding 1: Begrenzing plangebied op luchtfoto

1.3. Geldend planologisch regime Het vigerend planologisch regime ter plaatse van het plangebied is vervat in het moederplan ‘Buitengebied Geertruidenberg’, aldus vastgesteld d.d. 28 april 2011 en de herziening ‘Buitengebied 1e herziening’, aldus vastgesteld d.d. 5 november 2015. Daarnaast is op 11 februari 2021 nog het Parapluplan ‘Archeologie’ vastgesteld. Conform het moederplan en de bijbehorende herziening hebben de gronden de volgende bestemmingen en aanduidingen gekregen, zie Afbeelding 2:

Pagina 6 van 76

Afbeelding 2: Uitsnede verbeelding bestemmingsplan 'Buitengebied Geertruidenberg'

Binnen de regels van het geldende bestemmingsplan is geen mogelijkheid opgenomen om conform de provinciale regeling een gebiedsontwikkeling te realiseren. Het is daarom noodzakelijk een buitenplanse procedure (partiële herziening van het bestemmingsplan Buitengebied Geertruidenberg) te doorlopen om de ontwikkeling te kunnen realiseren. 1.4. Procedure Voor het beoogde initiatief dient een bestemmingsplan te worden vastgesteld, conform artikel 3.1 van de Wet ruimtelijke ordening (Wro). Het plan doorloopt als volgt de procedure. Allereerst wordt er een voorontwerpbestemmingsplan opgesteld waarin onderbouwd wordt dat het initiatief voldoet aan het gemeentelijk en provinciaal beleid en aan alle relevante milieu- en ruimtelijke ordeningsaspecten. In deze fase wordt overleg gevoerd met de gebruikelijke overlegpartners zoals gemeente, provincie en waterschap. Eventuele opmerkingen worden verwerkt in het ontwerpbestemmingsplan. Volgens artikel 3.8 Wro is op de voorbereiding van een bestemmingsplan afdeling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) van toepassing. Dit houdt in dat het ontwerpbestemmingsplan gedurende 6 weken voor iedereen ter inzage wordt gelegd. Tijdens deze periode van 6 weken kan een ieder zienswijzen kenbaar maken. Binnen 12 weken nadat het ontwerpbestemmingsplan ter inzage heeft gelegen, moet de gemeente beslissen over de vaststelling van het bestemmingsplan.

Hierbij worden eventuele zienswijzen in acht genomen. Nadat het bestemmingsplan is vastgesteld, wordt het opnieuw 6 weken ter inzage gelegd. Binnen deze 6 weken kan een ieder die tijdig een zienswijze kenbaar heeft gemaakt bij het ontwerp en belanghebbenden beroep indienen bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.

Pagina 7 van 76

Als er geen beroep wordt ingesteld, dan is het bestemmingsplan daags na afloop van de beroepsperiode onherroepelijk. Zodra het bestemmingsplan in werking is getreden kunnen de benodigde omgevingsvergunningen voor het beoogde initiatief worden aangevraagd. 1.5. Leeswijzer In deze toelichting zijn in het eerste hoofdstuk een inleiding op het initiatief gegeven, waarin de aanleiding, het doel, de ligging van de planlocatie, het geldend planologische regime en de te doorlopen procedure zijn beschreven. In hoofdstuk 2 worden de bestaande situatie, de gebiedsanalyse, de ontwerpuitgangspunten en de beoogde situatie omschreven. Het van toepassing zijnde nationaal, provinciaal en gemeentelijk beleid wordt uiteengezet in hoofdstuk 3. Hierna worden in hoofdstuk 4 de milieu-hygiënische en planologische aspecten beschreven. De juridische achtergrond van het bestemmingsplan, een toelichting op de verbeelding en een toelichting op de regels wordt gegeven in hoofdstuk 5. De financiële en maatschappelijke uitvoerbaarheid van het initiatief wordt verantwoord in hoofdstuk 6.

Pagina 8 van 76

2. Planbeschrijving In dit hoofdstuk worden de bestaande situatie, de gebiedsanalyse, de ontwerpuitgangspunten en de beoogde situatie beschreven. Hierin komt naar voren welke veranderingen er plaatsvinden binnen de planlocatie. 2.1. Bestaande situatie Op de locatie aan de Lange Broekstraat 34 te Raamsdonk is een melkveehouderij gevestigd. Conform de vigerende vergunning in het kader van de Wet milieubeheer d.d. 07-12-1999 (thans: Melding Activiteitenbesluit) mogen er op het bedrijf 83 melk- en kalfkoeien en 61 stuks vrouwelijk jongvee gehouden worden. De gronden ter plaatse van het plangebied zijn in gebruik als grasland, zie Afbeelding 1. De volgende bebouwing en voorzieningen zijn in de huidige situatie aanwezig op de locatie, zie Afbeelding 3: 1. Bedrijfswoning 2. Rundveestal (nieuw) 3. Rundveestal (oud) 4. Jongeveestal 5. Sleufsilo’s

2 3 2

4 1

5

5

Afbeelding 3: Luchtfoto agrarische bedrijfslocatie Lange Broekstraat 34

De gemeente wenst ter plaatse van de Lange Broekstraat 34 te Raamsdonk de omgevingskwaliteit te versterken. Zodoende is het idee ontstaan om de melkveehouderijlocatie te saneren en een gebiedsontwikkeling mogelijk te maken, zodat aan de gevraagde kwaliteit kan worden voldaan. Op 24 maart 2020 is in een principebesluit aangegeven onder voorwaarden mee te willen werken aan de

Pagina 9 van 76

ontwikkeling van een ontwikkeling van 15 hectare met minimaal 7,5 hectare nieuwe natuur en drie woonkavelskavels. De omliggende gronden binnen het plangebied, zie Afbeelding 1, zijn in gebruik ten behoeve van agrarische bodemexploitatie. Er worden op deze gronden gewassen geteeld of er worden dieren gehouden. 2.2. Gebiedsanalyse

2.2.1. Historie

De veenontginning bij Raamsdonk is een middeleeuwse veenontginning aan de noordkant van de Donge. Door de wisselwerking tussen bebouwing en agrarische percelering is het slagenlandschap herkenbaar aanwezig. Vanwege de loop van de Donge had het ontginningsblok geen rechthoekige vorm, maar de vorm van een naar het zuiden smaller wordend trapezium. Daarom werden de percelen naar het zuiden toe ook steeds smaller (gérende percelen). Het gebied is ontgonnen vanuit het noorden, maar door de vernatting van het veengebied ligt bebouwing op de uitloper van de donk van Raamsdonk, zie Afbeelding 4. Hier liggen nu de buurtschappen De Bergen en Het Broek. Ten zuiden van de buurtschappen loopt de percelering dood op de dijk van de Donge en op een doorgaande sloot, de oude melkhaven van Raamsdonk. Aan de noordzijde liggen de spoordijk van de Langstraatspoorlijn (het Halvezolenlijntje) en een bosperceel met een voormalige begraafplaats. Het gebied maakte vanaf 1700 als inundatiegebied deel uit van de Zuiderwaterlinie. Onderstaande topografische kaart van circa 1900 toont kavels van 20 tot 30 meter breed. In het ontwerp is een vergelijkbare kavelbreedte aangehouden.

Afbeelding 4: Historische ondergrond - Slagenlandschap

In Afbeelding 5 zijn uitsneden van historische kaarten van 1850 tot 2000 opgenomen. Op de kaart van 1850 is te zien dat de langgerekte vorm van het bebouwingslint Raamsdonk (alsmede ‘De Bergen’ en ‘Het Broek’) is behouden. Ook de langgerekte percelen zijn nog erg herkenbaar. Kenmerkend aan het bebouwingslint hier is dat de bouwrichting gebaseerd is op de perceelrichting en niet op de weg. Daarnaast was het in het lint gebruikelijk om boerderijen achter elkaar te bouwen. Dit kwam vaak tot stand omdat de opvolger in de boerderij ging wonen. Vervolgens werd er achter de boerderij een nieuwe woning gebouwd voor de ouders. Omdat de eigendomssituatie in de meeste gevallen alleen het langgerekte smalle perceel betrof was alleen ruimte achter de bestaande boerderij om te bouwen.

Pagina 10 van 76

De achterste woning werd wel iets uit de gevellijn verschoven zodat wel zicht op de straat aanwezig was. In 1890 is de spoorlijn tussen Geertruidenberg en ’s-Hertogenbosch, in de volksmond ‘Halvezolenlijntje’ genoemd, aangelegd om het gebied beter te ontsluiten. Treinen rijden er inmiddels niet meer, maar het tracé is op veel plaatsen nog goed herkenbaar door de achtergebleven dijk waar het spoor op lag. Een deel van deze historische spoordijk is in gebruik als fietspad, maar om de historische spoordijk van de Langstraatspoortlijn (het Halve Zolenlijntje) in ere te herstellen zal een fietspad doorgetrokken moeten worden vanaf de Halve Zolen Lijn. De inrichting van het kleinschalige middeleeuwse landschap was voor de twintigste eeuwse boeren niet ideaal. Na de tweede wereldoorlog zijn maatregelen uitgevoerd om de productieomstandigheden te verbeteren. De verkaveling veranderde, de ontwatering werd aangepakt en de ontsluiting werd verbeterd. Op veel plaatsen maakte het kleinschalige, besloten landschap plaats voor een rationeel ingericht, open gebied. Ook de dorpen hebben zich in veel gevallen sterk uitgebreid. Tevens werd de A59 aangelegd als verbinding tussen de A2 en de A27. De veenontginning rond de bebouwingslinten van ‘De Bergen’ en ‘Het Broek’ is echter nu nog steeds herkenbaar. Ook het bebouwingslint is nog goed herkenbaar.

Voornamelijk nabij de kerk is in de loop van tijd langzaam een verdichting van het bebouwingslint ontstaan.

Afbeelding 5: Uitsneden historische kaarten 1850-2000 (bron:topotijdreis.nl)

2.2.2. Bodemkundige & cultuurhistorische waarden

Het plangebied is gelegen ter plaatse van het cultuurhistorisch waardevolle gebied Langstraat. De Langstraat ligt op de overgang van zand naar klei. Het gebied bestaat uit een noordwaarts afhellende dekzandvlakte met veenresten, waar de dorpenreeks van Baardwijk tot Raamsdonk op ligt. Bij de SintElizabethsvloed van 1421 zijn grote delen van het veencomplex weggeslagen. Dit blijkt uit onderstaande afbeeldingen.

Pagina 11 van 76

Afbeelding 6: Uitsnede Actueel Hoogtebestand Nederland (bron: Esri Nederland)

Afbeelding 7: Uitsnede bodemkundige hoofdeenhedenkaart Bodematlas (bron: kaartbank.brabant.nl)

Pagina 12 van 76

Afbeelding 8: Uitsnede geomorfologische kaart Bodematlas (bron: kaartbank.brabant.nl)

De veenontginningen van de Langstraat worden gekenmerkt door de typische slagenverkaveling met elzensingels, dijken en kades, waarbij de smalle kavels met een dicht slotenpatroon nagenoeg haaks op de ontginningsbasis liggen. Dit heeft geleid tot de ontwikkeling van lange, kaarsrechte dorpen, sterk verwant aan de Hollandse veendorpen. De oorspronkelijke relatie tussen de dorpen, het afwisselend open en besloten slagenlandschap en het water is in de Langstraat nog goed beleefbaar. Hierdoor is het hele gebied cultuurhistorisch waardevol. Ten noorden van de Winterdijk is de Langstraat opener en grootschaliger dan ten zuiden daarvan. De lager gelegen polders maakten deel uit van de inundaties van de Zuiderwaterlinie. In het hele gebied zijn de noord-zuid georiënteerde turfvaarten en oostwestgerichte wegen de dragers van de landschapsstructuur. De aanwezigheid van kweldruk leidt tot waardevolle flora en fauna gekoppeld aan waterlopen en natte graslanden. Dankzij de landinrichtingen is hier een goede productiestructuur voor de landbouw gecreëerd met veel ruimte voor grondgebonden teelten. Een aantal kernen in de Langstraat hebben een sterke groei doorgemaakt: het oostelijke deel is verstedelijkt met de groei van Waalwijk, Sprang-Capelle en Kaatsheuvel. Het westelijke deel heeft een meer landelijk karakter.

Hier liggen langgerekte veenlintdorpen met dorpse uitbreidingen rond de centra in een open landschap. Het gebied bestaat overwegend uit grasland, afgewisseld met enkele sterke clusters voor boomteelt, glastuinbouw en groenteteelt. In de afgelopen tijd hebben verschillende ontwikkelingen geen rekening gehouden met de structuur van vaarten en lintdorpen/wegen. Hierdoor zijn de kwaliteiten van het landschap van de Langstraat onder druk komen te staan. Daarnaast heerst er in het gebied een spanning tussen cultuurhistorie, natuurontwikkeling en landbouw. In het kader van de natuurdoelstellingen zijn bossen gerealiseerd terwijl de openheid een belangrijk historisch kenmerk is. De Langstraat is grotendeels Belvedère gebied, en één van de twintig cultuurhistorische landschappen van Brabant. In Afbeelding 9 worden de cultuurhistorische waarden en kenmerken van het gebied samengevat.

Pagina 13 van 76

Afbeelding 9: Samenvatting cultuurhistorische waarden en kenmerken

2.3. Ontwerpuitgangspunten Uit de gebiedsanalyse volgt de basis voor het ontwerp: de ondergrond. Beleidsmatig zijn er enkele voorwaarden waaraan het nieuwe gebied moet voldoen. Deze zijn samengevat in het programma van eisen.

2.3.1. Ondergrond

De ondergrond is opgebouwd uit vier lagen: ▪ de historische ondergrond; ▪ de natuurlijke ondergrond; ▪ de landschappelijke ondergrond; ▪ de routekaart. In Afbeelding 10 zijn de belangrijkste kenmerken van de vier lagen grafisch weergegeven.

Historische ondergrond

• • •

Historische verbindingsroute Vlaaikensstraat / Engelse Wal Historisch broekbosperceel vanaf bebouwingslint tot hoofdwaterloop Historische lintbebouwing

Natuurlijke ondergrond

• • •

Variatie aan lager gelegen graslanden en hogere (land)bouwgronden Hoofdwaterloop centraal in open, lager gelegen gebied Relatief laag slotenpatroon / langgerekte percelering verdwenen

Pagina 14 van 76

Landschappelijke ondergrond

• •

Routekaart

Relatief open gebied, landschapselementen aan randen plangebied Sporadisch beplanting aan wegen, erven en percelen

Afbeelding 10: Kenmerken historische, natuurlijke en landschappelijke ondergrond en ondergrond

Wanneer deze vier lagen worden samengevoegd resulteert dit in het totaalbeeld van de bestaande situatie, zoals opgenomen in Afbeelding 11.

Afbeelding 11: Totaalbeeld bestaande situatie

2.3.2. Programma van Eisen

De belangrijkste beleidsmatige uitgangspunten/doelstellingen voor gebiedsontwikkeling Hooijpolder zijn: ▪ Plangebied ruim 15 hectare; ▪ Totaal 3 woonkavels: o woongebouwen met een maximum van 1.000 m³; o twee woongebouwen per woonkavel; ▪ Minimaal 50% nieuwe natuur (2,5 hectare per woongebouw); ▪ Bestaande rundveehouderijlocatie Lange Broekstraat 34 Raamsdonk behouden: o Sanering van circa 1.450 m² overtollige bebouwing (incl. ruwvoeropslagen); o Circa 1.000 m² rundveestal behouden; o Circa 150 m2 bedrijfsbebouwing in gebruik nemen als bijgebouw bij bedrijfswoning (plattelandswoning);

Pagina 15 van 76

▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Woningen energieneutraal, levensloopbestendig, flexibel en conform politiekeurmerk; Natuurlijke en cultuurhistorische waarden en kenmerken in het plangebied versterken; Recreatief openbaar toegankelijk wandelpad met verbinding tussen de Vlaaikensstraat en de Engelse Wal; Nadere bepaling geluidwerende maatregel knooppunt Hooipolder en nieuwe fly-over; Mogelijkheden doortrekken fietspad door plangebied vanaf Halvezolenlijn.

2.4. Beoogde situatie In de beoogde situatie worden 3 woonkavels gerealiseerd waar in het totaal 6 woningen op worden gerealiseerd en de agrarische bedrijfslocatie aan de Broekstraat 34 te Raamsdonk wordt van uitstraling en omvang veranderd naar een ‘natuurboerderij’. Hieronder zijn de beoogde ontwikkelingen nader uiteen gezet.

2.4.1. Voormalige agrarische bedrijfslocatie

In de beoogde situatie zullen de bedrijfswoning aan de Lange Broekstraat 34, de nieuwe rundveestal en een deel van de jongveestal behouden blijven. Afbeelding 12 geeft de te verwijderen bebouwing en erfverharding weer. In totaal zal een oppervlakte van 1.978 m² aan bebouwing worden gesaneerd waarvan 668 m2 asbest houdend materiaal bedraagt. Daarnaast wordt tevens 2.284 m2 erfverharding verwijderd. De te behouden rundveestal heeft een oppervlakte van circa 1.000 m². Deze stal blijft behouden voor de huisvesting van circa 30 bijzondere grazers, die gebruikt zullen worden voor de extensieve begrazing van het gebied. Er zal in de beoogde situatie een combinatie van de diercategorieën A2, A3, A6 en A7 worden gehouden. De overige te behouden bebouwing zal een oppervlakte van circa 150 m² hebben en dit zal in gebruik worden genomen als bijgebouw bij de plattelandswoning.

Afbeelding 12: Te slopen bebouwing

De agrarische bedrijfswoning aan de Lange Broekstraat 34 zal in gebruik worden genomen als plattelandswoning. Er zullen nog speciale runderen worden gehouden voor de begrazing van het gebied. De eigenaar van de runderen zal echter in een andere woning komen te wonen dan de voormalig agrarische bedrijfswoning. Derhalve is een plattelandswoning noodzakelijk.

Pagina 16 van 76

De agrarische gronden welke zijn gelegen achter en naast de Lange Broekstraat 34 zullen in gebruik worden genomen ten behoeve van de onwtikkeling. Het plangebied van ruim 15 hectare zal voor 50% worden ingezet ten behoeve van de ontwikkeling van nieuwe natuur. Daarnaast worden er 3 woonkavels gerealiseerd. Per woonkavel mogen twee woningen worden gerealiseerd van maximaal 1.000 m3. De woningen worden energieneutraal en levensloopbestendig uitgevoerd. Door de beoogde ontwikkeling worden natuurlijke en cultuurhistorische waarden en kenmerken in het plangebied versterkt. Er komt een recreatief openbaar toegankelijk wandelpad met een verbinding tussen de Vlaaikensstraat en de Engelse Wal. Daarnaast wordt ook het fietspad door het plangebied vanaf de Halve Zolenlijn doorgetrokken. In de volgende paragraaf wordt de stedenbouwkundige en landschappelijke inpassing en de beeldkwaliteitsparagraaf nader uiteengezet.

2.4.2. Stedenbouwkundige en landschappelijke inpassing

Om de natuurlijke en cultuurhistorische waarde van het gebied te versterken wordt een besloten slagenlandschap gecreëerd door langs de watergangen elzen- en wilgensingels aan te planten. Hierdoor ontstaat een smalle strookvormige percelering. De smalle langgerekte percelen zelf behouden een open karakter. De lager gelegen percelen worden vernat en verschraald ten behoeve van natuurvorming. De hoger gelegen delen blijven in gebruik als (land)bouwgrond. Hiermee wordt aangesloten bij de oorspronkelijke situatie. Om de historische verbindingsroute tussen de Vlaaikensstraat en de Engelse wal in ere te herstellen wordt een recreatief, openbaar toegankelijk, wandelpad aangelegd. Om de historische spoordijk van de Langstraatspoortlijn (het Halve Zolenlijntje) in ere te herstellen wordt een recreatief, openbaar toegankelijk, fietspad doorgetrokken vanaf de Halve Zolen Lijn. De typisch langgerekte bebouwingslinten van ‘de Bergen’ en ‘het Broek’ worden versterkt door het toevoegen van gebiedseigen kavels als lintbebouwing. Hiervoor wordt uitgegaan van een boerderijtypologie passend bij veenontginningen, bestaande uit twee bouwmassa’s als voor- en achterwoning parallel aan de perceelsrichting. De achterwoning blijft wel in het zicht vanaf het bebouwingslint.

Door de derde woonkavel verder naar het noorden te situeren en te ontsluiten via een eigen oprijlaan wordt hier extra allure gecreëerd. De bestaande rundveehouderij aan de Lange Broekstraat 34 wordt grotendeels gesaneerd. Er blijft slechts één stal behouden voor de huisvesting van circa 30 bijzondere grazers, die gebruikt zullen worden voor de extensieve begrazing van het gebied. In onderstaande afbeeldingen zijn de ontwikkelingen stap voor stap weergegeven, met uiteindelijk het totaalbeeld in de beoogde situatie.

Natuurlijke ondergrond

• •

Lagere delen vernatten en verschralen t.b.v. natuur, toevoegen watergangen / versmallen percelen Hogere delen inrichten (land)bouwgrond

Inclusief routing

Inclusief landschappelijke ondergrond

• •

Watergangen met elzen- en knotwilgensingels op de percelering Broekbosje ter plaatse van historische groenstructuur

Inclusief bouwpercelen

Pagina 17 van 76

• • •

Recreatieve verbinding Vlaaikensstraat / Engelse Wal / Halvenzolenpad Extra recreatieve routing aan de watergangen / percelen Ontsluiting noordelijk perceel in percelering, ter plaatse van koeienpad

• • • •

Bouwpercelen aan bebouwingslint en centraal op hoger deel gebied Boerderijtypen met voor- en achterwoning, achterwoning verspringt Bouwpercelen tevens smalle percelen, waarborgen smalle percelering Woningen parallel aan lengte percelering

De topografische kaart van circa 1900 toont kavels van 20 tot 30 meter breed. In het ontwerp is een vergelijkbare kavelbreedte aangehouden. Uit praktische overweging zijn de kavels in het agrarische gedeelte iets breder dan in het natuurgedeelte. Afbeelding 13 laat zien dat het historisch slagenlandschap in de beoogde situatie wordt teruggebracht. Er wordt geen beplanting aangebracht die haaks op de lengterichting van de slagen staat. Op deze wijze lopen lijnen waar mogelijk zo veel mogelijk door. Een struinpad slingert door het landschap, zodat de bezoeker het herstelde slagenlandschap van binnenuit kan ervaren. Het plangebied is via de nog te realiseren nieuwe natuur, groene inpassing van nieuwe knooppunt Hooipolder verbonden aan bestaande natuurgebieden die NNB begrenst zijn. De gebiedsontwikkeling dient als stapsteen voor in wijdere omgeving voorkomende flora en fauna. Met de ontwikkeling van de natuurpercelen zal een verhoging van de diversiteit aan planten- en dierenleven tot stand komen. Middels een verschralings- en vernattingsbeheer wordt regulier agrarisch land omgevormd tot natuurdoeltype Kruiden- en Faunarijk grasland. Diverse soorten ruigte en struweel kunnen in dit grasland voorkomen. Het wordt meestal extensief beweid of gehooid. Het beheertype is onder andere van belang voor vlinders en andere insecten, vogels en kleine zoogdieren.

Tevens centraal in het plangebied aanplant van een Rivier en Beekbegeleidend bos. Het beheertype is van belang voor diverse soortgroepen, zoals broedvogels. De in het gebied te realiseren houtwallen, en bomenrijen met els en wilg bieden bescherming aan kleine zoogdieren en vogels. Met beoogde ontwikkeling blijven de bestaande elementen behouden en worden de natuurwaarden versterkt. Inrichting is kenmerkend voor het slagenlandschap.

Afbeelding 13: Terugbrengen historisch slagenlandschap

Pagina 18 van 76

2.4.3. Beeldkwaliteitsparagraaf

De beeldkwaliteitsparagraaf vormt een beschrijving van de na te streven beeldkwaliteit als aanvulling op het ruimtelijke plan in de vorm van het bestemmingsplan dat zich vooral richt op functionele kwaliteiten. Om een gewenste beeldkwaliteit te waarborgen worden in deze beeldkwaliteitsparagraaf randvoorwaarden en ontwerprichtlijnen geformuleerd die aansluiten bij het stedenbouwkundige en landschappelijk inpassingsplan van de gebiedsontwikkeling Hooijpolder. Op deze wijze worden kaders geboden die zowel dienen als ontwerp- en uitvoeringskader alsmede een argumentatiegrond vormen voor planbeoordeling voor gemeentelijke en/of welstandtechnische beoordeling. In deze paragraaf is dat vertaald in een gewenste beeldwaarde voor de bebouwing en is dit uiteengezet in hoofdaspecten, deelaspecten en detailaspecten. De ligging en situering van de woningen en hun landschappelijke inpassing spelen in deze gebiedsontwikkeling een essentiële rol. Zoals in het inrichtingsplan is beschreven wordt het gebied gekenmerkt door de langgerekte percelen in een zogenaamd ‘slagenlandschap’. De percelen zijn smal en diep en liggen onder een hoek aan één van de historische bebouwingslinten van Raamsdonk die van oudsher de verbinding vormen naar de omliggende plaatsen. De bebouwing aan de linten bestaat veelal uit (voormalige) agrarische bebouwing.

Opvallend hierbij is dat de hoofdgebouwen relatief dicht naar de weg zijn gepositioneerd. Hierdoor wordt het straatbeeld bepaald door deze hoofdgebouwen en zijn bijgebouwen of bedrijfsbebouwing meestal niet of nauwelijks zichtbaar vanaf de openbare ruimte. De bebouwing is agrarisch van karakter met aan de straat de woongedeelten van de boerderijen. Over het algemeen bestaan deze uit één tot anderhalve bouwlaag met een kap dwars op de weg. Vooral de oudere bebouwing is op deze wijze gepositioneerd. Wat meer recente bebouwing is ook met de kap meer evenwijdig aan de weg gesitueerd. De meer historische bebouwing is met de topgevel als voorgevel naar de weg sterk beeldbepalend. Als er in het verleden door opvolging op de boerderij op hetzelfde perceel een nieuwe woning werd gebouwd kon dat vanwege het smalle kavel vaak alleen achter de bestaande boerderij. Door de nieuwe woning er ietwat verschoven achter te positioneren kon men het zicht op de straat waarborgen. Dit is zeer typerend voor de bebouwing in een dergelijk slagenlandschap. Ondanks de situering van bebouwing relatief dicht aan de weg is vaak wel sprake van een open bebouwingsstructuur met veel doorzichten naar het achterliggende, open agrarisch gebied.

Afbeelding 14: Bebouwingslint in Raamsdonk. Slagenlandschap met open bebouwingsstructuur en doorzichten naar achtergelegen gebied

Pagina 19 van 76

Afbeelding 15: Boerderij met ingezwenkte lijstgevel aan de Luijten Ambachtstraat en een boerderij aan de Molenstraat 45 te Raamsdonk

Twee van de drie kavels binnen de gebiedsontwikkeling Hooijpolder zijn direct aan de Lange Broekstraat gelegen en het derde kavel ligt meer naar achteren binnen het gebied. Alle percelen worden echter wel direct aan deze weg ontsloten. Het stedenbouwkundig en landschappelijk inrichtingsplan is zodanig van opzet dat iedere kavel uniek is. De smalle, doch ruime kavels bieden ruime bouwmogelijkheden met volop ruimte voor individualiteit. De samenhang tussen de woningen wordt echter ook gewaarborgd middels de toepassing van eenzelfde vormentaal. Een dergelijke gebiedsontwikkeling vraagt om bebouwing met allure. Gebouwen met karakter en uitstraling, passend binnen de eenheid van de gebouwen op de kavel zelf (het ensemble), maar zeker ook in relatie tot de historische context in deze landelijke omgeving. De type woningen past binnen de cultuurhistorie van de wijdere regio. Ter indicatie van een traditionele woonboerderij is in Afbeelding 16 een referentiebeeld opgenomen. Per kavel worden, zoals eerder is beschreven, twee woningen mogelijk gemaakt van ieder maximaal 1.000 m3. Deze bebouwing past binnen de schaal van het landschap en de lintbebouwing. Het betreft minder massieve bebouwing, waardoor het beter past binnen het plaatselijk lint.

Daarnaast passen deze woningtypes binnen de historie van het slagenlandschap (het woonhuis van ouders achter het woonhuis van de nieuwe agrarische opvolger). Afbeelding 17 laat een voorbeeld van een geschakelde woning in het slagenlandschap zien.

Afbeelding 16: Traditionele woonboerderij (kleinestraat 19, Drunen)

Pagina 20 van 76

Afbeelding 17: Geschakelde woning slagenlandschap, Luiten Ambachtstraat 19, Raamsdonk

Deze beeldkwaliteitsparagraaf houdt er rekening mee dat er sprake is van particulier opdrachtgeverschap. Enerzijds wordt hierin de collectieve ruimtelijke kwaliteit geborgd, maar anderzijds wordt binnen de kaders ook ruimte geboden voor individuele wensen. Hoofdaspecten

Woningtypologie, massa en vorm

Een goede landschappelijke inpassing op de gebiedsontwikkeling Hooijpolder is essentieel. Dit dient door de architectuur ondersteund te worden Een bepaalde architectuurstijl of stroming is niet leidend als inspiratie voor de bebouwing. Leidend is een duurzame architectuur die aansluit op het gebied (gebiedseigen) en daarmee passend binnen deze landelijke context. Dit kan een traditionele vormgeving zijn, maar zeker ook een invulling onder eigentijdse architectuur. De architectuurstijl van de kavels onderling kan daarmee verschillen, maar de vormgeving binnen één perceel of bebouwingscluster dient in relatie met elkaar te zijn en te refereren aan de historische context. De bouwmassa’s volgen de richting van de smalle diepe percelen. Behalve de bouwmassa’s verder achter in het gebied, deze volgen de daar vroeger gelegen historische weg. De bouwmassa’s staan dwars op de daar gelegen weg. De oorspronkelijke bebouwing aan de historische linten zoals beschreven in het inrichtingsplan dienen hierbij als referentie. De hoofdvolumes zijn afgedekt met een kap (al dan niet voorzien van wolfseind of schildeind) evenals de bijgebouwen op het perceel. Aanbouwen aan de woning of bijgebouw zijn met plat dak voorstelbaar, maar dienen ondergeschikt vormgegeven te zijn. De bouwvolumes met kap zijn 1 tot 1 ½ bouwlaag afgedekt met een kap.

Pagina 21 van 76

Afbeelding 18: Bouwmassa’s volgen met situering en kaprichting de richting van het perceel

Situering

De smalle, lange percelen met kans op vergezichten geven inspiratie voor de architectuur. Zoals in het inrichtingsplan al naar voren kwam is de juiste situering van de gebouwen ten opzichte van de weg van groot belang, maar is juist ook de positionering van de gebouwen onderling erg belangrijk. De hoofdgebouwen zijn aan de voorzijde van het perceel gepositioneerd en aanbouwen en bijgebouwen zijn al dan niet aangebouwd meer naar achteren op het perceel gelegen. In het geval van twee geschakelde woningen dienen de voorgevel rooilijnen van de aaneen gebouwde hoofdvolumes onderling aanzienlijk te verspringen om aan dit beeld in relatie tot de historische context te kunnen voldoen.

Dakvorm en nokrichting

Gebouwen met een kap zijn voorzien van een zadeldak dan wel mansardekap. De kaprichting ligt in de lengterichting van het perceel, dus in een hoek naar de weg. Dit geldt zowel voor de hoofdgebouwen als de bijgebouwen. De kap kan voorzien zijn van wolfseinden of schildeinden. Ondergeschikte bijgebouwen of aanbouwen zoals bijvoorbeeld een tussenlid of veranda zijn met plat dak voorstelbaar.

Afbeelding 19: Schuurwoning in Dalfsen met ondergeschikte overkapping (plat dak) en woonboerderij in Staphorst met groot bijgebouw voorzien van schildeinden

Gevelopbouw De bebouwing aan de historische bebouwingslinten is vrij divers van karakter, maar toch is er sprake van een bepaalde eenheid binnen deze ‘verscheidenheid’. De situering van de bebouwing met topgevel naar de weg, een bouwvolume 1 tot 1 ½ bouwlaag en een kapvorm in zadeldak of mansardedak vorm.

Kleuren en materialen (hoofdvlakken)

De hoofdkleurtoon en het overwegend materiaalgebruik dienen afgestemd te zijn op de karakteristiek van bebouwing in een landelijke omgeving. Bij een (traditionele) vormgeving staat hierbij een natuurlijk materiaalgebruik voorop. Te denken valt aan gevels van baksteen, stucwerk of hout, daken voorzien van gebakken pannen en / of riet. Andere meer eigentijdse materialen zijn voorstelbaar maar in een passende terughoudende kleurstelling. Zie een nadere beschrijving onder detailaspecten.

Pagina 22 van 76

Deelaspecten

Compositie massaonderdelen

Aan-en uitbouwen aan het hoofdvolume zijn voorstelbaar. De vormgeving heeft een architectonische relatie met het woonhuis (ensemble). De hiërarchie tussen hoofdgebouw en aanbouw/bijgebouw dient in de vormentaal en uitstraling tot uitdrukking te komen. Aanbouwen en bijgebouwen zijn terugliggend gesitueerd en ondergeschikt aan de hoofdmassa. Ondergeschikt of hiërarchie hoeft niet direct te betekenen dat het volume van een (al dan niet aangebouwd) bijgebouw kleiner is dan van het hoofdgebouw. Zo zijn bijvoorbeeld bouwmassa’s gerelateerd aan kop-romp boerderijen voorstelbaar. Een dergelijke typologie is in relatie tot de historische context voorstelbaar. De hiërarchie moet bij een dergelijke uitwerking gezocht worden in de uitstraling, materialisatie en detaillering van de gebouwen onderling. Een aanbouw of bijgebouw kan voorzien zijn van plat dak danwel een kap afgestemd op de dakhelling en nokrichting van het hoofdgebouw. Een aanbouw middels doorgetrokken dakvlak of met knik ter plaatse van de aanbouw is voorstelbaar.

Gevelindeling

De traditionele verdeling van ‘wonen’ vooraan op het perceel en ‘werken’ meer achterop het erf moet zichtbaar zijn in de gevelopbouw en gevelindeling. Dit komt tot uiting in de compositie van massonderdelen, zoals hierboven toegelicht, maar dit kan verder versterkt worden in de vorm en plaatsing van de gevelopeningen. Elementen als een schoorsteen komen voornamelijk voor op het woongedeelte voor en worden voor het ‘schuur’gedeelte of bijgebouw als niet passend ervaren. Vanuit historisch oogpunt zijn kenmerkende eigenschappen voor het staldeel de kleinere raamopeningen en grotere staldeuren. Detailaspecten

Materiaal en kleurgebruik (deelvlakken)

De andere bebouwing aan het historische lint dient als referentie. Een hoogwaardig materiaalgebruik moet nagestreefd worden. De uitstraling wordt vooral bepaald door het uiterlijk van de toegepaste materialen. Naast gebakken steen wordt het gebruik van natuursteen, hout, en stukwerk (niet wit) aangemoedigd. Voor een dakbedekking zijn keramische pannen en riet (géén kunstriet) evenals zinken felsplaten in gedekte kleurstelling denkbaar. Een zorgvuldige toepassing van staal, glas of aluminium worden zeker voorstelbaar geacht, maar bijvoorbeeld kunststoffen, volkern plaatmateriaal of een kalkzandsteen in de gevel zijn in principe niet wenselijk. Hetzelfde geldt voor wit geverfde gevels. Een terughoudend kleurgebruik is het devies; rood, bruin beige, grijs of donker grijs tot zwart. Houten gevelvlakken dienen naturel dan wel neutraal, donker of zwart geschilderd te worden. Toegangsdeuren, grotere (garage/schuur) deuren kunnen ook in donkerder kleurstelling uit worden gevoerd. Kozijnen zijn afgewerkt in een neutrale kleur, bijvoorbeeld naturel, wit, gebroken wit, lichtgrijs, antraciet of zwart. Hetzelfde geldt voor dak overstekken, balkonhekjes (garage)deuren etc. De hier getoonde beelden zijn richtinggevende referenties/stijlkenmerken om tot een passend bebouwingsensemble te komen.

Pagina 23 van 76

Afbeelding 20: Voorbeelden van materiaalgebruik

Dakkapellen en dakramen

Met de toevoeging van elementen als dakkapellen dient zorgvuldig te worden omgegaan. Dakkapellen zijn voorstelbaar, doch alleen op het hoofdvolume en niet op bijgebouwen. Door de woonfunctie op de verdieping van het hoofdgebouw zullen ook in het dakvlak voorzieningen moeten worden getroffen om de daglichttoetreding te verbeteren en waar nodig het bruikbaar woonoppervlak te vergroten. Een dakkapel of dakraam kan hierbij uitkomst bieden. In het dakvlak van bijgebouwen worden dakkapellen als niet passend ervaren en geniet een zorgvuldige plaatsing van dakramen de voorkeur. Het plaatsen van dakkapellen boven elkaar is niet toegestaan. De dakkapel wordt plat afgedekt of schuin afgekapt. In het verlengde hiervan is een meer eigentijds element dat als dakkapel uitbouw/uitsnede in de gevel en dakvlak toegepast wordt ook voorstelbaar. Ook hiervoor geldt dat materialisering en kleurstelling afgestemd dienen te worden op het hoofdgebouw. Een andere mogelijkheid is het aanbrengen van dakramen. Doordat deze in het dakvlak geplaatst worden zijn ze veel minder dominant aanwezig dan dakkapellen. Bij toepassing van meerdere dakramen in één dakvlak; een uniforme afmeting toepassen en de ramen regelmatig rangschikken bij voorkeur zorgvuldig uitgelijnd. Bij plaatsing in het dakvlak dient voldoende afstand tot de goot-en noklijn in acht genomen worden.

Pagina 24 van 76

Afbeelding 21: Voorbeelden van dakkapellen en uitsnedes in het dakvlak / gevel

Zonwering

Ook wordt bijzonere aandacht gevraagd voor de inpassing van eventuele rolluiken, screens of andere vormen van zonwering. Bij detaillering dient rekening te worden gehouden met het integreren van deze onderdelen in het geheel. Zonwering in de vorm van lamellen geïntegreerd in het ontwerp zijn ook voorstelbaar.

Afbeelding 22: Voorbeelden van geïntegreerde lamellen en weggewerkte screen als zonwering

Duurzaamheid

In het kader van duurzaam bouwen dienen nieuwbouwprojecten te zoeken naar oplossingen voor enerzijds het opwekken van duurzame energie en anderzijds het verminderen van het gebruik van energie. Dit heeft gevolgen voor de traditionele manier van bouwen. Duurzaamheid kan op meerdere manieren gevonden worden. In materiaalgebruik houdt dit in dat de nieuwe bewoners van de gebiedsontwikkeling Hooijpolder geacht worden bewust te kiezen voor materialen die minimaal milieubelastend zijn. Een toepassing van een groendak is in deze gedachtegang ook zeker voorstelbaar, mits dit stedenbouwkundig gewenst is. Het mogelijke gebruik van diverse technische installaties aan de woning, zoals bijvoorbeeld een (lucht)warmtepomp of zonnepanelen zal leiden tot een duidelijke impact op het ontwerp. Door deze zaken vooraf mee te nemen in de ontwerpfase kunnen ze op een fraaie manier geïntegreerd worden in het ontwerp van de woning en of bijgebouwen. In de ontwerpfase is het dan ook zaak vooruit te lopen op mogelijk toekomstige aanvullingen. De voorkeur heeft om zonnepanelen te integreren in het dak of op het terrein, uiteraard landschappelijk goed ingepast. Daarnaast dienen alle installatievoorzieningen geïntegreerd te worden in het ontwerp, mogen deze niet leiden tot overlast voor de omgeving en dienen ze niet te opvallend zichtbaar aanwezig te zijn in het plan.

Pagina 25 van 76

Afbeelding 23: Voorbeelden van toepassing van zonnepanelen, geïntegreerd in dak

Pagina 26 van 76

3. Beleidskader In dit hoofdstuk wordt het relevante beleid uiteengezet. Het initiatief wordt getoetst aan het nationaal, provinciaal en gemeentelijk beleid. 3.1. Rijksbeleid

3.1.1. Nationale omgevingsvisie (NOVI)

De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) biedt een duurzaam perspectief voor de Nederlandse leefomgeving. Hiermee kunnen we inspelen op de grote uitdagingen die voor ons liggen. De NOVI biedt een kader, geeft richting en maakt keuzes waar dat kan. Tegelijkertijd is er ruimte voor regionaal maatwerk en gebiedsgerichte uitwerking. Omdat de verantwoordelijkheid voor het omgevingsbeleid voor een groot deel bij provincies, gemeenten en waterschappen ligt, kunnen inhoudelijke keuzes in veel gevallen het beste regionaal worden gemaakt. Met de NOVI zet de Rijksoverheid een proces in gang waarmee keuzes voor onze leefomgeving sneller en beter gemaakt kunnen worden. Aan de hand van een toekomstperspectief op 2050 brengt de NOVI de langetermijnvisie in beeld. Op nationale belangen wil het Rijk sturen en richting geven. Die komen samen in vier prioriteiten: ▪ Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie; ▪ Duurzaam economisch groeipotentieel; ▪ Sterke en gezonde steden en regio’s; ▪ Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied. De druk op de fysieke leefomgeving in Nederland is zo groot, dat belangen soms botsen. Het streven vanuit de NOVI is combinaties te maken en win-win situaties te creëren. Soms zijn er scherpe keuzes nodig en moeten belangen worden afgewogen.

Hiertoe gebruikt de NOVI drie afwegingsprincipes: ▪ Combinaties van functies gaan voor enkelvoudige functies: In het verleden is scheiding van functies vaak te rigide gehanteerd. Met de NOVI wordt gezocht naar maximale combinatiemogelijkheden tussen functies, gericht op een efficiënt en zorgvuldig gebruik van de ruimte; ▪ Kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal: Wat de optimale balans is tussen bescherming en ontwikkeling, tussen concurrentiekracht en leefbaarheid, verschilt van gebied tot gebied. Sommige opgaven en belangen wegen in het ene gebied zwaarder dan in het andere; ▪ Afwentelen wordt voorkomen: Het is van belang dat de leefomgeving zoveel mogelijk voorziet in mogelijkheden en behoeften van de huidige generatie van inwoners zonder dat dit ten koste gaat van die van toekomstige generaties. De voorgenomen ontwikkeling voorziet in het ontwikkelen van een sterke en gezonde regio en past daarmee binnen de prioriteiten van de NOVI. Uit de toetsing in hoofdstuk 2 en hoofdstuk 3 van deze toelichting blijkt dat de beoogde ontwikkeling past binnen de kenmerken en uitgangspunten van het gebied. Uit de toetsing in hoofdstuk 4 van deze toelichting blijkt dat de beoogde ontwikkeling geen negatieve effecten zal hebben op de waarden in de omgeving. Hieruit blijkt dat bij de beoogde ontwikkeling de belangen van de NOVI goed afgewogen zijn.

3.1.2. Ladder duurzame verstedelijking

In geval van stedelijke ontwikkeling moet de Ladder voor duurzame verstedelijking worden toegepast. Deze is wettelijk vastgelegd in artikel 3.1.6, tweede lid, van het Besluit ruimtelijke ordening (Bro). Toepassing van de ladder is verplicht voor opgaven die nieuwe stedelijke ontwikkelingen, gebaseerd op een regionale behoefte, mogelijk moeten maken. In het Bro wordt een stedelijke ontwikkeling als volgt gedefinieerd:

‘ruimtelijke ontwikkeling van een bedrijventerrein of zeehaventerrein, of van kantoren, detailhandel woningbouwlocaties of andere stedelijke voorzieningen’

Pagina 27 van 76

Het initiatief betreft geen stedelijke ontwikkeling omdat het plan drie woonkavels en een plattelandswoning mogelijk maakt. Op elk kavel zijn twee woongebouwen toegestaan en de bestaande agrarische bedrijfswoning wordt omgezet naar een plattelandswoning. Gelet op de kleinschaligheid van het plan, voorziet het plan niet in een woningbouwlocatie en dus in een stedelijke ontwikkeling als bedoeld in artikel 1.1.1, eerste lid, aanhef en onder i, van het Bro (ABRvS 18 december 2013, nr. 201302867/1/R4). De in het plan voorziene ontwikkeling kan gelet op de jurisprudentie dan ook niet worden aangemerkt als een stedelijke ontwikkeling als bedoeld in deze bepaling van het Bro, zodat artikel 3.1.6, tweede lid, van het Bro niet van toepassing is. Dit neemt niet weg dat de behoefte aan de mogelijk gemaakte ontwikkeling in het kader van de uitvoerbaarheid dient te worden onderbouwd. Hiervoor wordt later in de toelichting getoetst aan de woonvisie. 3.2. Provinciaal beleid Het geldende ruimtelijke beleid van de provincie Noord-Brabant is omschreven in de Omgevingsvisie en de Interim omgevingsverordening Noord-Brabant.

3.2.1. Omgevingsvisie Noord-Brabant De provincie Noord-Brabant heeft op 14 december 2018 de omgevingsvisie Noord-Brabant vastgesteld. De omgevingsvisie vindt zijn legitimatie in de Omgevingswet. Vanzelfsprekend staan de achterliggende doelen van de Omgevingswet dan ook centraal in de positiebepaling van de Brabantse Omgevingsvisie. Onder het motto ‘eenvoudig beter’, doelt de Omgevingswet op meer inzichtelijkheid, en een grotere voorspelbaarheid en gebruiksgemak van het Omgevingsrecht. Ook beoogt de wet meer bestuurlijke afwegingsruimte en een meer samenhangende benadering van de fysieke leefomgeving in beleid, besluitvorming en regelgeving. Het doel van de omgevingsvisie is om de kwaliteit van de leefomgeving voor alle Brabanders te verbeteren. In de visie is voor verschillende programma’s de ambitie geformuleerd hoe de Brabantse leefomgeving er in 2050 uit moet zien. Daarbij zijn mobiliserende tussendoelen gesteld voor 2030 om het einddoel te kunnen bereiken. De uitwerking in programma’s is een opgave die de visie volgt en die in opeenvolgende bestuursperiodes de opdracht en ruimte geeft om dat met eigen accenten in te vullen. Het belangrijkste programma dat hier een rol speelt is ‘omgevingskwaliteit’. Het Brabantse doel voor 2050 in dit programma is:

‘Brabant heeft een goede leefomgevingskwaliteit doordat wij op alle aspecten beter presteren dan wettelijk als minimumniveau is bepaald. Brabant staat met zijn TOP-landschap van oude en nieuwe landschappen in de top 5 van Europa. De biodiversiteit binnen en buiten de natuurgebieden is op orde, de lucht- en waterkwaliteit voldoet en de bodem is vitaal.’ Het tussendoel voor 2030 in dit programma is:

‘Brabant heeft een aanvaardbare leefomgevingskwaliteit doordat wij voor alle aspecten voldoen aan de wettelijke normen. Natuurgebieden zijn ingericht, de afname van biodiversiteit is naar een positieve trend omgebogen, waardevolle cultuurhistorische landschappen zijn behouden en er is breed draagvlak voor de nieuwe energie- en klimaatadaptieve landschappen door de ontwerpende aanpak.’ Deze basisopgave is veelomvattend en gaat over milieuaspecten zoals een schone bodem, schoon water (ondergrond) en schone lucht. Maar ook om landschappelijke- en cultuurhistorische aantrekkelijkheid, een goede woon- en werkomgeving met een aantrekkelijk aanbod aan voorzieningen, stilte en een natuurrijke omgeving, waarin biodiversiteit en recreatie hand in hand gaan. Door de ontwikkeling van het gebied wordt nieuwe natuur aangelegd in combinatie met de realisatie van een drietal woonkavels met allure. De bestaande rundveehouderij wordt grotendeels gesaneerd. Met de aanleg van de nieuwe natuur worden de ecologische-, landschappelijke- en cultuurhistorische waarden in de omgeving versterkt. Door het openstellen van een deel van het gebied en het realiseren van een fietspad en wandelpad wordt bovendien de recreatie in de omgeving versterkt. Met de realisatie van stedenbouwkundig en landschappelijk verantwoorde gebiedseigen gebouwen wordt zorg gedragen voor de ruimtelijke kwaliteit van het gebied.

Het initiatief sluit derhalve aan bij de omgevingsvisie van de provincie Noord-Brabant.

Pagina 28 van 76

3.2.2. Interim Omgevingsverordening Noord-Brabant

De Interim omgevingsverordening (Iov) betreft een samenvoeging van verschillende regelingen op provinciaal niveau met betrekking tot de fysieke leefomgeving. Dit betekent dat de regels betrekking hebben op milieu, natuur, ruimtelijke ordening, water, bodem en wegen. De Iov is daarbij een eerste stap op weg naar een definitieve omgevingsverordening, die op grond van de op handen zijnde Omgevingswet moet worden vastgesteld en die verplicht is voor provincies. De Iov is opgesteld vanuit een doelgroepenbenadering. Dit is ook het systeem dat de Omgevingswet, en de daaronder liggende wetgeving, hanteert. Dit betekent dat de regels in de Iov zijn gegroepeerd in hoofdstukken waarbij de doelgroep van de regel, de zogenaamde normadressaat, leidend is. Regels waar gemeenten bij vaststelling van een bestemmingsplan rekening mee moeten houden zijn opgenomen in hoofdstuk 3. Deze regels zijn in de vorm van instructieregels opgenomen waarbij de verschillende niveaus zijn opgedeeld in meerdere afdelingen. Voor elke ruimtelijke ontwikkeling geldt dat toepassing moet worden gegeven aan de basisprincipes voor een evenwichtige toedeling van functies zoals deze zijn opgenomen in paragraaf 3.1.2. Voor het overige dient getoetst te worden aan de regels die van toepassing zijn op het werkingsgebied waarin de planlocatie ligt.

In dit geval ligt de planlocatie in de werkingsgebieden ‘Landelijk gebied’, ‘Gemengd landelijk gebied’, ‘Stedelijk gebied’ en ‘Cultuurhistorisch waardevol gebied’, zie Afbeelding 24.

Afbeelding 24: Uitsnede kaart werkingsgebieden (hoofdstuk 3) Iov

Voor wat betreft het Cultuurhistorisch waardevol gebied zijn de voorwaarden opgenomen in artikel 3.29. Voor een plattelandswoning in stedelijk gebied zijn voorwaarden opgenomen in artikel 3.42. In artikel 3.68, eerste lid, is vastgelegd dat in landelijk gebied alleen bestaande burgerwoningen en bedrijfswoningen zijn toegestaan. Hiervan kan worden afgeweken met ontwikkelingen die mogelijk worden gemaakt in het kader van rood voor groen, zoals woonkavels. De voorwaarden hiervoor zijn opgenomen in artikel 3.78. Aan de relevante artikelen zal hierna worden getoetst.

Pagina 29 van 76

Basisprincipes voor een evenwichtige toedeling van functies (paragraaf 3.1.2) Onder een evenwichtige toedeling van functies wordt verstaan dat invulling wordt gegeven aan een goede omgevingskwaliteit met een veilige, gezonde leefomgeving. Hiervoor moet rekening worden gehouden met: ▪ zorgvuldig ruimtegebruik; ▪ de waarden in een gebied door toepassing van de lagenbenadering; ▪ meerwaardecreatie. Deze aspecten zijn in de Iov nader uitgewerkt in de artikelen 3.6 t/m 3.8. Daarnaast geldt voor ontwikkelingen in het landelijk gebied ook dat er sprake moet zijn van kwaliteitsverbetering (zie artikel 3.9). Deze artikelen worden hieronder nader toegelicht. Tevens is voorafgaand aan het realiseren van onderhavig plan meerdere keren overleg gevoerd over de indeling van het plan. Dit overleg is gevoerd met de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit (CKR) en met de provincie. Het overleg is geweest in de vorm van twee presentaties, de eerste op 22-12-2021 en de tweede op 08-02-2022. Na de eerste presentatie is er een reactie ontvangen van de provincie en deze reactie is verwerkt in het voorstel. Daarna zijn er meerdere opties voorgelegd in de vorm van de tweede presentatie om in samenspraak te bepalen wat het beste past in de omgeving rekening houdend met de omgevingskwaliteit en een veilige en gezonde leefomgeving. Hieruit is een CKR advies gekomen d.d.

22-03-2022 en dit advies is verwerkt in het gehele plan. Zorgvuldig ruimtegebruik (artikel. 3.6) Conform artikel 3.6 houdt zorgvuldig ruimtegebruik in dat in beginsel gebruik wordt gemaakt van een bestaand ruimtebeslag. Een bestaand ruimtebeslag ligt binnen het werkingsgebied ‘Stedelijk gebied’ of een bestaand bouwperceel. Wanneer er sprake is van een stedelijke ontwikkeling dient toepassing te worden gegeven aan artikel 3.1.6, tweede lid, van het Besluit ruimtelijke ordening (ladder voor duurzame verstedelijking). Alle gebouwen, bijbehorende bouwwerken en ander permanente voorzieningen dienen te worden geconcentreerd binnen een bouwperceel. Op grond van artikel 3.78 kan worden voorzien in de ontwikkeling van nieuwe woonkavels. In artikel 3.78 lid 4 is expliciet opgenomen dat de ontwikkeling van nieuwe woonkavels niet hoeft plaats te vinden binnen een bestaand ruimtebeslag. Wanneer er sprake is van een stedelijke ontwikkeling dient nog wel toepassing te worden gegeven aan artikel 3.1.6, tweede lid, van het Besluit ruimtelijke ordening (ladder voor duurzame verstedelijking). Uit paragraaf 3.1.2 blijkt echter dat geen sprake is van een stedelijke ontwikkeling waarvoor toepassing dient te worden gegeven aan de ladder voor duurzame verstedelijking.