Document · PDF

Bijlage 2 Begrotingswijziging collegeakkoord

De raad besluit 9 februari 2023, gemeente GeertruidenbergBij agendapunt: Collegeakkoord 2022-2026 en begrotingswijziging 202312.584 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Begrotingswijziging collegeakkoord

Inhoudsopgave Inhoudsopgave .................................................................................................................... 2 Inleiding ............................................................................................................................... 4 Voorwoord ......................................................................................................................... 4 Opgave Leefbaarheid .......................................................................................................... 6 1.1 Inleiding ....................................................................................................................... 6 1.2 Missie .......................................................................................................................... 6 1.3 Strategische doelen en maatschappelijke effecten....................................................... 6 1.4 Inspanningen ............................................................................................................... 8 1.5 Financiële gevolgen ..................................................................................................... 9 1.6 Risico's ........................................................................................................................

9 1.7 Beleidsindicatoren...................................................................................................... 10 Opgave Duurzaamheid...................................................................................................... 11 2.1 Inleiding ..................................................................................................................... 11 2.2 Missie ........................................................................................................................ 11 2.3 Strategische doelen en maatschappelijke effecten..................................................... 12 2.4 Inspanningen ............................................................................................................. 13 2.5 Financiële gevolgen ................................................................................................... 14 2.6 Risico's ...................................................................................................................... 14 2.7 Beleidsindicatoren...................................................................................................... 15 Opgave Mens en Zorg .......................................................................................................

16 3.1 Inleiding ..................................................................................................................... 16 3.2 Missie ........................................................................................................................ 16 3.3 Strategische doelen en maatschappelijke effecten..................................................... 17 3.4 Inspanningen ............................................................................................................. 18 3.5 Financiële gevolgen ................................................................................................... 21 3.6 Risico's ...................................................................................................................... 21 3.7 Beleidsindicatoren...................................................................................................... 22 Opgave Wonen .................................................................................................................. 23 4.1 Inleiding ..................................................................................................................... 23 4.2 Missie ........................................................................................................................

23 4.3 Strategische doelen en maatschappelijke effecten..................................................... 23 4.4 Inspanningen ............................................................................................................. 25 4.5 Financiële gevolgen ................................................................................................... 26 4.6 Risico's ...................................................................................................................... 27 4.7 Beleidsindicatoren...................................................................................................... 27

Opgave Economie en Toerisme ....................................................................................... 28 5.1 Inleiding ..................................................................................................................... 28 5.2 Missie ........................................................................................................................ 28 5.3 Strategische doelen en maatschappelijke effecten..................................................... 28 5.4 Inspanningen ............................................................................................................. 29 5.5 Financiële gevolgen ................................................................................................... 30 5.6 Risico's ...................................................................................................................... 30 5.7 Beleidsindicatoren...................................................................................................... 30 Opgave Bestuur en Dienstverlening ................................................................................ 31 6.1 Inleiding .....................................................................................................................

31 6.2 Missie ........................................................................................................................ 31 6.3 Strategische doelen en maatschappelijke effecten..................................................... 31 6.4 Inspanningen ............................................................................................................. 33 6.5 Financiële gevolgen ................................................................................................... 35 6.6 Risico's ...................................................................................................................... 35 6.7 Beleidsindicatoren...................................................................................................... 35 Opgave Financiën en Organisatie .................................................................................... 36 7.1 Inleiding ..................................................................................................................... 36 7.2 Missie ........................................................................................................................ 36 7.3 Strategische doelen en maatschappelijke effecten..................................................... 37 7.4 Inspanningen .............................................................................................................

38 7.5 Financiële gevolgen ................................................................................................... 40 7.6 Risico's ...................................................................................................................... 40 7.7 Beleidsindicatoren...................................................................................................... 41

Inleiding Voorwoord In juli 2022 is het coalitieakkoord “Een gemeenteraad voor drie kernen” vastgesteld. In dit akkoord staat dat we de nadere uitwerking in een collegeakkoord aan het eind van 2022 presenteren. De begrotingswijziging die hoort bij het collegeakkoord ligt nu voor u. Met deze begrotingswijziging geven we inzicht in de middelen die nodig zijn om de gestelde strategische doelen te bereiken. Deze begrotingswijziging leggen we tegelijk met het collegeakkoord voor aan de gemeenteraad. Het collegeakkoord geeft inhoud en richting aan het gemeentelijk beleid. In dit akkoord staan veel ambities. De samenleving verandert razendsnel en we moeten hier goed op blijven inspelen. Dit vraagt flexibiliteit. Ook zullen we onze ambities soms moeten bijstellen en temporiseren. In andere gevallen zullen we er juist een tandje bij moeten zetten. Met het coalitieakkoord in gedachten hebben we in het collegeakkoord focus aangebracht. Wij zetten extra in op het verstevigen en verbeteren van het contact met inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners. Op onderdelen herijken wij ons beleid om beter aan te kunnen sluiten bij de gewenste maatschappelijke effecten. We vinden het vanzelfsprekend dat wij onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners betrekken bij de vorming, uitvoering en evaluatie van ons beleid.

We stellen daarom middelen beschikbaar om burgerparticipatie verder vorm te geven. We investeren in het werken aan maatschappelijke opgaven en het versterken en professionaliseren van onze ambtelijke organisatie. Om onze ambities te bereiken zijn middelen nodig. De raad stelde eind 2022 een basis begroting 2023 vast. Hierdoor zijn er middelen beschikbaar voor de genoemde extra inspanningen. In onderstaande tabel geven we een overzicht van de verdeling van de benodigde middelen per maatschappelijke opgave. In de tabel zijn de nettobedragen opgenomen ( met andere woorden, de kosten minus dekking uit rijksbijdragen, reserves, dekking uit bestaande middelen etc.) Per opgave lichten we dit verder in deze begrotingswijziging en het collegeakkoord toe. Per maatschappelijke opgave wordt allereerst de missie geformuleerd gevolgd door de strategische doelstellingen en maatschappelijke effecten. De financiële inspanningen binnen de opgave worden weergegeven in een tabel op hoofdlijnen (taakvelden) waarmee qua indeling wordt aangesloten bij de vastgestelde begroting. De bedragen in de tabel worden vervolgens gespecificeerd en eventueel nader toegelicht. Ook de risico’s binnen de opgave worden geformuleerd en (beleids)indicatoren toegevoegd.

Tot slot treft u een recapitulatie per opgave aan van de bedragen zoals in de primitieve begroting geraamd en de ramingen na de voorgestelde wijzigingen. College van burgemeester en wethouders

Saldo na college-akkoord 2023

2024

2025

2026

Totaal beschikbare ruimte primitieve begroting incl. 1e wijziging

-1.457.000

-1.542.000

-2.493.000

-1.578.000

Totaal mutaties college-akkoord

1.466.150

2.193.500

1.646.000

1.588.500

9.150

651.500

-847.000

10.500

Saldo structureel na college-akkoord

-298.950

-1.012.500

-2.006.000

331.500

Saldo incidenteel na college-akkoord

308.100

1.664.000

1.159.000

-321.000

Saldo na college-akkoord

- is voordeel/+ is nadeel

Effecten 1e meerjaren wijziging Saldo (x1.000) *

Primitieve meerjaren begroting

Opgave

2023

2024

2025

2026 2023 2024 2025 2026

2023

2024

2025

2026

1 Leefbaarheid

5.209

5.195

5.225

5.245

5.329

5.477

5.482

5.502

2 Duurzaamheid ** 3 Mens en Zorg 4 Wonen

1e meerjaren wijziging 120

282

257

Na 1e meerjaren wijziging

257

-98

-74

-61

-59

-98

-74

-61

-59

25.844

25.747

25.187

25.313

238

430

312

313

26.082

26.177

25.499

25.626

810

954

969

187

867

1.142

1.056

5 Economie en Toerisme

1.602

1.598

1.604

1.605

184

281

227

206

1.786

1.879

1.830

1.811

6 Bestuur en Dienstverlening

3.719

3.635

3.658

3.655

204

353

253

3.923

3.988

3.912

3.908

7 Financiën en Organisatie

-38.168 -38.257 -38.732 -37.000

663

661

510

473 -37.505 -37.597 -38.222 -36.527

Totaal voor besluitvorming

-1.082

-1.202

-2.150

-375

-340

-343

-1.457

-1.542

-2.493

Saldo mutaties bij besluitvorming Totaal na besluitvorming ***

-272 1.466 2.194 1.646 1.589

384

992

-504

1.317

-375

-340

-343

-1.306

-1.578 1.466 2.194 1.646 1.589

652

-847

-1.306

* I.v.m. afronding op duizendtallen kunnen er afrondingsverschillen zitten in de cijfers ** De lasten worden gedekt uit de beschikbare rijksgelden *** Negatief is voordeel

Opgave Leefbaarheid 1.1 Inleiding Onze inwoners moeten prettig en veilig kunnen werken en leven in deze gemeente. We vinden het belangrijk dat zij de kans hebben om zelf een bijdrage leveren aan hun woon- en werkomgeving. Zodat deze goed aansluit bij hun eigen wensen en behoeften. Dit vinden we ook belangrijk voor mensen die in onze gemeente werken of deelnemen aan het verenigingsleven.

1.2 Missie Inwoners, bedrijven en bezoekers van de gemeente Geertruidenberg verblijven in een prettige (woon)omgeving die veilig en goed bereikbaar is, met aandacht voor groen in de buurt. Een omgeving waarbij de, duurzame, toekomst centraal staat. Geertruidenberg is een plek waar buurtgenoten elkaar kunnen ontmoeten, fijn met elkaar samenleven en zich op onderdelen inzetten voor de eigen wijk.

1.3 Strategische doelen en maatschappelijke effecten Strategische doelstellingen Binnen de opgave Leefbaarheid zijn strategische doelstellingen geformuleerd die samen de volledige opgave omvatten: 1. Verbeteren sociale cohesie. De sociale samenhang in de wijken wordt verbeterd. 2. Verhogen Inzet en eigenaarschap. Inwoners, partners, organisaties en bedrijven denken mee over de woon- en werkomgeving en gaan op onderdelen zelf aan de slag met het oppakken van initiatieven en de uitvoering daarvan. 3. Afstemmen Fysieke aspecten. Het beheren van de uitkomsten van het integraal programma openbare ruimte en daarmee de openbare ruimte duurzamer inrichten 4. Verhogen Veiligheid. Het verhogen van het gevoel van veiligheid (subjectieve veiligheid) bij inwoners en het terugdringen van meetbare misdaadcijfers (objectieve veiligheid) 5. Verbeteren Bereikbaarheid. Geertruidenberg is en blijft goed en veilig bereikbaar, we investeren continu in onze bereikbaarheid 6. Stimuleren Vergroening. Geertruidenberg creëert een groene(re) klimaatadaptieve(re) leef-, werk- en verblijfsomgeving. Door te werken aan de beoogde maatschappelijke effecten geven we de komende jaren invulling aan de door het college vastgestelde strategische doelen.

Wat willen we bereiken? Verbeteren sociale cohesie We zorgen ervoor dat iedereen fijn met elkaar kan samenleven in de wijken en dat de sociale samenhang wordt verbeterd. Om de sociale samenhang in de verschillende wijken en buurten in onze gemeente te optimaliseren willen we de komende jaren de onderstaande maatschappelijke effecten realiseren: • Het aantal buurtactiviteiten stijgt • Het aantal burgerinitiatieven met een sociale component stijgt • We zijn vanaf 2023 minimaal 1x in de 2 weken zichtbaar in de wijk (via bijvoorbeeld een wijktafel, een bezoek door de BOA of toezichthouder) • Vanaf 2024 weten we welke behoeften er zijn voor sociale activiteiten in de wijk • Mensen ervaren minder eenzaamheid

Verhogen Inzet en eigenaarschap Inwoners, partners, organisaties en bedrijven denken mee over de woon- en werkomgeving en gaan op onderdelen zelf aan de slag met het oppakken van initiatieven en de uitvoering daarvan. Op dit gebied willen we de komende jaren het onderstaande bereiken: • Het onderhoud in de wijk door inwoners stijgt in 2025 • Inwoners werken vanaf 2023 mee aan oplossingen bij vragen/meldingen in de openbare ruimte en zorgen zelf voor draagvlak. • Inwoners en bedrijven worden vanaf 2023 uitgenodigd om mee te praten over projecten en/of herinrichting • Het aantal burgerinitiatieven is vanaf 2025 gestegen

Afstemmen fysieke aspecten Het beheren van de uitkomsten van het integraal programma openbare ruimte en daarmee de openbare ruimte duurzamer inrichten. Het programma Openbare Ruimte is in voorbereiding. In dit programma komen aspecten aan de orde zoals de inrichting en beheer van de groenvoorzieningen. In 2023 wordt dit programma ter besluitvorming aan de gemeenteraad voorgelegd. Daarnaast willen we de komende jaren de volgende maatschappelijke effecten bereiken: • • • •

In 2024 is er een afname van klachten in de openbare ruimte In 2024 is er een toename van meldingen en signalen over de openbare ruimte De kwaliteit van de openbare ruimte verbetert per jaar zichtbaar De waardering van de leefomgeving verbetert, mensen geven een hoger cijfer

Verhogen veiligheid Het verhogen van het gevoel van veiligheid (subjectieve veiligheid) bij inwoners en het terugdringen van meetbare misdaadcijfers (objectieve veiligheid).

Ons Integraal Veiligheidsbeleid wordt in 2023 aangepast en daarin nemen we een aantal te bereiken maatschappelijke effecten mee: • • • • • •

Afname van meldingen jeugdoverlast en meldingen vernielingen vanaf 2025 Afname woninginbraken vanaf 2025 Afname drugshandel vanaf 2025 Jongeren voelen zich thuis in de samenleving en zien mogelijkheden voor de toekomst Inwoners voelen zich veilig om mee te doen in de digitale samenleving Duidelijke afspraken strafrecht en handhaving vanaf 2023

Verbeteren bereikbaarheid Geertruidenberg is en blijft goed en veilig bereikbaar, we investeren continu in onze bereikbaarheid. Het Mobiliteitsplan wordt al voorbereid en in 2023 werken we verder aan het in kaart brengen van de hotspots onveilige verkeerssituaties. We willen de komende jaren met onze inspanningen de volgende maatschappelijke effecten bereiken: • • • •

Verlaging aantal ongevallen binnen de drie kernen Verlaging overlast door het verkeer Verbeteren bereikbaarheid in, van en naar de gemeente Geertruidenberg Onderzoek naar fietsroutes en fietsknooppunten

Stimuleren vergroening Geertruidenberg creëert een groene(re) klimaatadaptieve(re) leef-, werk- en verblijfsomgeving. In het kader van ons duurzaamheidsprogramma (zie ook de opgave Duurzaamheid) willen we specifieke aandacht voor de leef- en woonomgeving. Daarmee willen de onderstaande maatschappelijke effecten bereiken: • Bij het aanleggen van nieuwe straten of het aanpassen van huidige straten zorgen we ook, vanaf 2023, voor meer groen in de straat • We breiden het groen in het algemeen uit (groenvlakken, bomen e.d.)

1.4 Inspanningen Wat gaan we daarvoor doen? Het vergt de nodige inspanningen om de gestelde maatschappelijke effecten binnen de opgave Leefbaarheid te bereiken. Op onderdelen is bekend welke inspanningen noodzakelijk zijn, bijvoorbeeld op het gebied van Wijkgericht SAMENwerken en het optimaliseren van de veiligheid. Hiervoor gaan we de capaciteit van wijkgericht SAMENwerken uitbreiden evenals de capaciteit van de BOA’s. In het kader van het stimuleren van vergroening zetten we in op een heggenstructuur en het kapitaliseren van het bestaande groen. Minder duidelijkheid is er ten aanzien van de inrichting van de fysieke ruimte. De consequenties van het Programma Openbare Ruimte zijn nog niet in beeld gebracht. Ook de financiële gevolgen van onderzoek naar de hotspots onveilige verkeerssituaties (bijvoorbeeld de fietsveiligheid op de markt in Geertruidenberg en het zoeken naar en mogelijk realiseren van een

veilige oversteek ter plaatse van de Maasdijk als uitvloeisel van het fietspad bij de brug bij Keizersveer) zijn nog niet bekend. Evenals de uitvoering van de vergroeningsagenda. Op het moment dat de uitkomsten bekend zijn zullen wij de gemeenteraad voorstellen om, indien dit noodzakelijk is, aanvullende middelen beschikbaar te stellen. Vooralsnog nemen we voor deze onderdelen een PM post op. Ten behoeve van de maatschappelijke opgave Leefbaarheid ramen we de komende jaren de volgende extra uitgaven.

1.5 Financiële gevolgen Wat mag het kosten? Begroot totaal van lasten Taakvelden

2023

2024

2025

2026

1.2 Openbare orde en veiligheid

60.000

140.000

2.1 Verkeer en vervoer

6.550

8.100

5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie

54.300

133.600

108.600

Totaal

120.850

281.700

256.700

Totaal Lasten

120.850

281.700

256.700

Totaal Baten

Totaal Reserves

Saldo Opgave 1

120.850

281.700

Begroot totaal van baten Geen mutaties Begroot totaal van bestemmingen Geen mutaties

256.700

Investeringen Aanvullingen op het Investeringsplan 2023 - 2026

2023

2024

2025

2026

Opgave 1: Leefbaarheid Skatebaan Geertruidenberg

80.000

Smileys, beperking verkeersoverlast

15.000

1.6 Risico's Een risico is het niet (tijdig) kunnen invullen van de benodigde capaciteit. Dit kan ervoor zorgen dat er onvoldoende capaciteit is om te werken aan alle geplande inspanningen. Om de maatschappelijke effecten te kunnen toetsten, is een goede 0-meting van indicatoren en periodieke analyse noodzakelijk. Gemeentebreed zal een vorm van data-analyse ingesteld moeten worden.

1.7 Beleidsindicatoren Hoe gaan we dat meten? Strategisch doel 1.

Beleidsindicatoren

Verbeteren van de sociale cohesie -

Verhogen inzet en eigenaarschap

Aantal aanvragen burgerinitiatieven wijkbudget

Evaluatie wijktafels

Aantal georganiseerde buurtactiviteiten binnen het wijkgericht SAMENwerken

% inwoners dat kampt met eenzaamheid (koppeling opgave Mens en Zorg)

Jaarcijfers Buurtbemiddeling

Aantal aanvragen burgerinitiatieven wijkbudget

% stijging adoptie groen vanuit inwoners

% stijging onderhoudscontracten met inwoners (Zappers, geveltuinen, speeltuinen)

% opkomst omwonenden bij participatie trajecten bij herinrichting en/of projecten in de woon/werkomgeving 3.

Afstemmen fysieke aspecten

Aantal meldingen overlast

Verhogen veiligheid

Meldingen jeugdoverlast

Aantal vernielingen in de openbare ruimte

Aantal Halt verwijzingen

Aantal Woning inbraken

Aantal Overvallen en straatroven

Meldingen cybercrime

Cijfers Drugshandel en mensenhandel

Aantal verkeersongevallen

Aantal verkeersongevallen met slachtoffer

% stijging uitbreiding areaal

% stijging groen bij inwoners achtertuin

% stijging vergroening bij nieuwbouw

% stijging vergroening bij herinrichting

Verbeteren bereikbaarheid

Stimulering vergroening

Opgave Duurzaamheid 2.1 Inleiding Deze begrotingsmutatie is een eerste financiële vertaalslag van het nieuwe coalitieakkoord middels het opgavegericht werken. Hierin zijn een aantal zaken verwerkt t.o.v. dat wat al was begroot: - Extra Rijksmiddelen voor de uitvoering van het klimaatakkoord - Nieuw beleid, waarvan reeds de impact duidelijk is - Wijzigingen van bestaand beleid

2.2 Missie Er ligt een grote opgave om tot een duurzaam Nederland te komen. Duurzaamheid vraagt om veranderingen op economisch, sociaal, ruimtelijk en ecologisch gebied. Onze manier van denken en handelen moet ook veranderen. In onder andere de Regionale Energietransitie (RES) staat welke prestaties van gemeenten in onze regio worden verwacht voor de uitvoering van het Klimaatakkoord. De komende jaren zullen er, net als voorgaande jaren, meer taken op ons afkomen ter uitvoering van het Klimaatakkoord. Zo is de uitwerking van de Transitievisie Warmte op buurtniveau in volle gang en wij voelen ons verantwoordelijk voor de uitvoering daarvan. Maar we beseffen ook dat onze speelruimte beperkt is. We wachten de nieuwe warmtewet af en volgen op de voet welke bevoegdheden en rollen daar voor de gemeente in worden vastgelegd. We vinden duurzaamheid noodzakelijk, daarom zetten we hier fors op in. We gaan ons duurzaamheidsbeleid actualiseren, mede aan de hand van het coalitieakkoord en de ontwikkelingen in de wereld. Ons streven is een klimaatneutraal, circulair en fossielvrij Geertruidenberg in 2050. Of eerder als het kan. Op voorwaarde dat de maatregelen die genomen worden technisch en financieel haalbaar zijn voor alle inwoners en ondernemers. We werken bij de uitvoering van onze plannen nauw samen met onze ondernemers, vertegenwoordigd in de VOG en de ZLTO.

We ondersteunen initiatieven vanuit onze inwoners en verenigingen bij het nemen van maatregelen op het gebied van duurzaamheid, zowel met middelen als met kennis. We trekken samen op met Thuisvester om zorg te dragen voor het verduurzamen van het woningbestand. We voeren actief beleid in het ondersteunen van innovaties binnen ons bedrijfsleven als gevolg van de energietransitie en verduurzaming. Geertruidenberg is duurzaam, fossielvrij, klimaatneutraal en circulair in 2050 of eerder. Hier zetten we fors op in!

2.3 Strategische doelen en maatschappelijke effecten Strategische doelstellingen Binnen de opgave Duurzaamheid zijn strategische doelstellingen geformuleerd die samen de volledige opgave omvatten: 1. 2. 3. 4.

Een fossielvrij en energieneutraal Geertruidenberg in 2050 of eerder Alle verplaatsingen in Geertruidenberg zijn in 2050 of eerder duurzaam Een circulair Geertruidenberg in 2050 of eerder Een klimaatneutraal Geertruidenberg in 2050 of eerder

Door te werken aan de beoogde maatschappelijke effecten geven we de komende jaren invulling aan de door het college vastgestelde strategische doelen.

Wat willen we bereiken? Een fossielvrij en energieneutraal Geertruidenberg in 2050 of eerder Als we de doelstelling ‘Een fossielvrij en energieneutraal Geertruidenberg in 2050 of eerder’ afpellen, bestaat deze uit een drietal onderdelen: Duurzame energie opwekken, energie besparen en de energie infrastructuur. Voor de opwek van duurzame energie willen we tot 2030 21 GWh zon op dak en 24 GWh zon op veld realiseren. Dit draagt bij aan het totale doel om in 2050 100% van onze verbruikte energie duurzaam op te wekken. Voor de besparing van energie willen we in 2030 15% van de warmtevraag uit 2019 besparen. Uiteindelijk willen dat er in 2050 minimaal een derde van de warmtevraag uit 2019 is bespaard. Tegelijkertijd werken we toe naar een andere, fossielvrije manier van verwarmen van de gebouwde omgeving, zodat deze in 2050 100% aardgasvrij is. Tot slot willen we dat de energieinfrastructuur, zowel voor elektriciteit als voor warmte, toekomstbestendig is en al deze ontwikkelingen aan kant. Dit is een randvoorwaarde voor het bereiken van onze gewenste maatschappelijke effecten.

Alle verplaatsingen in Geertruidenberg zijn in 2050 of eerder duurzaam De doelstelling duurzame mobiliteit kan grofweg opgeknipt worden in twee delen: Deel- & openbaar vervoer en infrastructuur. Onder infrastructuur wordt alles verstaan van fietspaden tot oplaadinfrastructuur en onder deel- & openbaar vervoer alles van de bus tot deelfietsen en –auto’s. Om het strategische doel te halen, willen we in 2050 in ieder geval één of meerdere OV-hubs realiseren, meer deelvervoer in de gemeente en een dekkende oplaadinfrastructuur voor elektrische voertuigen en mogelijk andere duurzaam aangedreven voertuigen. Dit alles met het doel om zowel minder auto’s in de gemeente te hebben als duurzaam aangedreven voertuigen. Tot slot wordt er meer gefietst en gelopen, de meest duurzame vorm van vervoer.

Een circulair Geertruidenberg in 2050 of eerder Als we de doelstelling opknippen, bestaat deze uit drie hoofdonderdelen: Huishoudelijk afval, gebruik van primaire grondstoffen en bedrijfsmatige reststromen. Het huishoudelijke afval is daarbij

de hoofdtaak van de gemeente en bestaat globaal uit fijn huishoudelijk afval en grof huishoudelijk afval. Een circulaire economie gaat echter verder dan alleen het (her)gebruik van huishoudelijk afval, daarom zijn het gebruik van primaire grondstoffen (door huishoudens en bedrijven) en de reststromen van bedrijven (bijvoorbeeld organische stromen, zoals mest bij veehouderijen) ook onderdeel van deze strategische doelstelling. De maatschappelijke effecten die het verst in de tijd liggen zijn het hebben van geen huishoudelijk restafval uiterlijk in 2050 en 100% hergebruik van primaire grondstoffen in datzelfde jaar, met een doel van 50% hergebruik van primaire grondstoffen in 2030. Als tussendoelstelling voor huishoudelijk afval willen we naar 30 kg restafval per inwoner per jaar in 2030. Tegelijkertijd verhogen we het percentage gerecycled (hergebruikt) huishoudelijk afval naar tenminste 60% in 2030. Hiermee zorgen we uiteindelijk voor een lagere CO2-uitstoot en een hoger percentage van herbruikbare grondstoffen. Daarnaast dringen we het aantal bijplaatsingen in de openbare ruimte terug en verminderen we de hoeveelheid zwerfafval in de buitenruimte.

Een klimaatneutraal Geertruidenberg in 2050 of eerder Klimaatneutraliteit is een brede term waar veel onderdelen onder vallen. Voor onze gemeente zijn dat in ieder geval de onderdelen: Water, biodiversiteit & natuur en bodem. Deze onderdelen kunnen verder worden opgesplitst in onder andere wateroverlast, droogte, overstromingsgevaar, hittestress, oppervlaktewater en grondwater. 2050 is de stip op de horizon waar we binnen deze strategische doelstelling naar toe werken. De maatschappelijke effecten die we willen bereiken zijn in 2050 of eerder in ieder geval geen hittestress meer, een betere waterkwaliteit (oppervlakte en grond), geen wateroverlast meer, een betere bodemkwaliteit en een grotere biodiversiteit. Een groot deel van deze effecten vertaalt zich in meer groen, zowel in vierkante meters als in kwaliteit en aantal bomen.

2.4 Inspanningen Wat gaan we daarvoor doen? Niet alle inspanningen en maatschappelijke effecten zijn op dit moment met zekerheid te vertalen naar financiën. Wat wel zeker is, is dat het huidige budget in de basisbegroting voor zowel de uitvoering als de capaciteit ontoereikend is. In de eerste helft van 2023 actualiseren we het duurzaamheidsprogramma onder andere aan de hand van nieuwe wet- en regelgeving en ambities. Daarbij hoort uiteraard ook een financiële vertaling van deze actualisatie. Vooruitlopend daarop, reserveren we de gelden die we vanuit het Rijk krijgen voor de uitvoering van het klimaatakkoord voor nu en de komende jaren. Daardoor kunnen we nu alvast onder andere tijdig personeel aantrekken, inspelen op de ontwikkelingen en uitvoeren wat van de gemeente wordt gevraagd. Vanuit het Rijk krijgt de gemeente structureel extra middelen om onder andere de benodigde capaciteit te betalen die noodzakelijk is voor de uitvoering van het klimaatakkoord. De RES 1.0 moet in het lokaal beleid verankerd worden en hiervoor huren we een extern bureau in om dit uit te voeren. Verder is het belangrijk om te zorgen voor meer bewustwording en kennis onder de inwoners. Hier gaan we daarom fors op inzetten. Om bedrijven te stimuleren meer te doen aan circulariteit, organiseren we verschillende acties zoals bijvoorbeeld de Groene Pluijm en het energieloket.

Alle hiervoor genoemde inspanningen en bijbehorende kosten worden gedekt uit de middelen die we van het Rijk ontvangen. De overige inspanningen, worden zoveel mogelijk betaalt uit de bestaande budgetten. Verder blijven we ons inzetten voor het verkrijgen van subsidies vanuit het Rijk om een deel van de inspanningen te betalen. Daarnaast leggen we de reeds verkregen en aangekondigde middelen van het Rijk vast in een reserve, die daarmee ingezet kan worden ten behoeve van de uitvoering van het Klimaatakkoord.

2.5 Financiële gevolgen Wat mag het kosten? Begroot totaal van lasten Taakvelden

2023

2024

2025

2026

7.4 Milieubeheer

315.000

285.000

Totaal

315.000

285.000

Begroot totaal van baten Taakvelden

2023

2024

2025

2026

0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds

326.000

329.000

332.000

315.000

Totaal

326.000

329.000

332.000

315.000

2023

2024

2025

2026

0.10 Mutaties reserves lasten

201.000

44.000

47.000

30.000

0.10 Mutaties reserves baten

190.000

Totaal

11.000

44.000

47.000

30.000

Totaal Lasten

315.000

285.000

Totaal Baten

326.000

329.000

332.000

315.000

Totaal Reserves

11.000

44.000

47.000

30.000

Saldo Opgave 2

Begroot totaal van bestemmingen Taakvelden

2.6 Risico's Het grootste risico behorend bij deze begrotingswijziging is het niet (tijdig) kunnen invullen van de benodigde capaciteit. Dit kan ervoor zorgen dat het behalen van de doelstellingen onder druk komt te staan/of er voor zorgen dat er capaciteit tijdelijk moet worden ingehuurd, wat vaak meer kost. Daarnaast zijn voor veel maatschappelijke effecten en strategische doelen nog geen goede indicatoren beschikbaar. Dit maakt het rapporteren en evalueren lastig. Totdat deze er zijn, wordt er voornamelijk gerapporteerd op gedane inspanningen.

2.7 Beleidsindicatoren Hoe gaan we dat meten? Strategisch doel

Beleidsindicatoren

Fossielvrij en energieneutraal Geertruidenberg in 2050 of eerder

% duurzaam opgewekte energie % warmtebesparing % aardgasvrije panden

Alle verplaatsingen in Geertruidenberg zijn in 2050 of eerder duurzaam

% laadbehoefte dat gedekt is door openbare laadinfrastructuur Aantal personenauto’s per huishouden Aantal deelvoertuigen n.t.o. Aantal gefietste en gelopen kilometers n.t.o.

Een circulair Geertruidenberg in 2050 of eerder

% hergebruik primaire grondstoffen n.t.o. Huishoudelijk restafval in kg/inwoner/jaar % gerecycled huishoudelijk afval n.t.o. Hoeveelheid CO2-uitstoot % herbruikbare grondstoffen n.t.o.

Een klimaatneutraal Geertruidenberg in 2050 of eerder

Gevoelstemperatuur op een hete zomerdag vs. oppervlaktetemperatuur Grondwaterkwaliteit n.t.o Oppervlaktewater kwaliteit n.t.o Aantal klachten wateroverlast n.t.o Bodemkwaliteit n.t.o Biodiversiteit n.t.o Aantal m2 groen in gemeente n.t.o

n.t.o. = nog te ontwikkelen

Opgave Mens en Zorg 3.1 Inleiding Vanaf 2015 is de gemeente Geertruidenberg in hoog tempo verantwoordelijk geworden voor steeds meer taken op het gebied van zorg en ondersteuning aan (potentieel) kwetsbare inwoners. De taken zijn, samen met bijbehorende middelen, afzonderlijk aan de gemeente “gedecentraliseerd”. Aanvankelijk heeft de nadruk gelegen op het goed overnemen van deze taken, het zorgdragen voor continuïteit van de ondersteuning aan onze inwoners en het inrichten van de regionale samenwerkingen die hiervoor nodig zijn. De integratie van deze nieuwe taken (met name WMO, Jeugd en Participatie) is na 2015 door de gemeente opgepakt in de zogenaamde 3- sporen aanpak: 1. Herkenbare en optimale toegang. 2. Effectieve zorg en ondersteuning. 3. Versterken zelforganisatie. Er is (vooral) veel aandacht besteed aan spoor 1. Met de vorming van het loket Werk Inkomen Zorg ( WIZ) en het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) is de dienstverlening toegankelijk en overzichtelijk gemaakt voor inwoners. Met het realiseren van het beleidskader sociaal domein en de ontwikkeling van een beleidsagenda sociaal in 2021 is de basis gelegd om ook spoor 2 en 3 gedegen uit te voeren. Dit gaan we in de periode 2023-2026 realiseren via de opgave en het programma Mens en Zorg.

3.2 Missie De gemeente heeft zich, als sociale gemeente, primair geconcentreerd op de overname en continuïteit van afzonderlijke taken, veelal in de vorm van het verstrekken van voorzieningen. Dit uit zich bijvoorbeeld in een ruimhartig voorzieningenpakket. De afgelopen jaren realiseren we ons dat we hier bewuster, terughoudender en anders mee om moeten gaan. Omdat de financiële kaders dit afdwingen, en omdat eigen initiatief de basis is voor duurzame, integrale, oplossingen en het versterken van veerkracht. Onze gemeente kent een goed sociaal beleid. Daarbij stellen we de volwaardige deelname van inwoners aan de samenleving centraal. De gemeente ondersteunt op momenten in het leven dat die deelname moeilijk wordt of niet op eigen kracht mogelijk is. De toenemende problematiek in de samenleving en de oplopende kosten in het sociaal domein zijn een grote zorg. De schaarste op de arbeidsmarkt maakt meer professionele inzet ook steeds lastiger. Het spanningsveld tussen het niveau van voorzieningen en de beschikbare budgetten maakt het noodzakelijk dat we duidelijke keuzes maken. In het vastgestelde beleidskader sociaal domein verschuiven we de focus op zorgplicht naar volwaardige deelname van inwoners in de samenleving. Iedereen moet naar vermogen mee doen. Mee kunnen doen, én hier ook zelf aan bijdragen. Voor zichzelf, en voor een ander.

Inwoners die (tijdelijk) niet het vermogen hebben om hun problemen op te lossen of op te vangen worden ondersteund. Van inwoners die dit vermogen wel hebben wordt gevraagd dit zelf te doen. Om dit te bereiken is verandering nodig, de opgave Mens & Zorg . Iedereen in de gemeente Geertruidenberg doet naar vermogen mee, én draagt naar vermogen bij. We kijken naar elkaar om en voelen ons verbonden.

3.3 Strategische doelen en maatschappelijke effecten Strategische doelstellingen Binnen de opgave Mens en Zorg zijn strategische doelstellingen geformuleerd die samen de volledige opgave omvatten: 1. 2. 3. 3. 4.

Inwoners zijn en blijven vitaal Inwoners zijn (financieel) zelfredzamer Meer sociale cohesie in de lokale samenleving Eerder erbij en een gezamenlijke en integrale aanpak Houdbare basisondersteuning

Dat we deze doelstellingen behalen gaat blijken uit maatschappelijke effecten die op moeten treden in de samenleving. Daarop richten zich dan ook de (extra) inspanningen die we de komende jaren gaan doen.

Wat willen we bereiken? Inwoners zijn en blijven vitaal Alle inwoners nemen verantwoordelijkheid én initiatief om fysiek, mentaal en sociaal, gezond en fit te blijven, zich te blijven ontwikkelen, weerbaar te zijn en er te zijn voor een ander. Te behalen maatschappelijke effecten zijn met name: 1. 2. 3. 4.

Inwoners leven bewuster gezond Inwoners zijn actief en voelen zich mentaal gezond Inwoners participeren zo vroeg en lang mogelijk Inwoners anticiperen op volgende levensfases

Inwoners zijn (financieel) zelfredzamer Inwoners zijn weerbaarder tegen (financiële) risico’s en veranderingen. Zij worden hierin beter ondersteund met signalering, informatie en begeleiding door betrokken organisaties . Te behalen maatschappelijke effecten zijn met name: 1. Inwoners participeren zo vroeg en lang mogelijk 2. Inwoners melden eerder het (mogelijk) ontstaan van problematische schulden 3. Maatschappelijk partners leveren een actievere bijdrage aan vroegsignalering

Meer sociale cohesie in de lokale samenleving De kernen van de gemeente Geertruidenberg zijn gastvrije, toegankelijke, veilige en initiatiefrijke gemeenschappen van inwoners en informele en formele organisaties waar iedereen bij hoort en gezien wordt.

Maatschappelijke effecten zijn : 1. 2. 3. 4.

Inwoners participeren zo vroeg en lang mogelijk Maatschappelijke initiatieven krijgen hun waarde Inwoners leveren een maatschappelijke bijdrage Maatschappelijk partners leveren een actievere bijdrage aan vroegsignalering

Eerder erbij en een gezamenlijke en integrale aanpak Professionele expertise wordt effectief en doelmatig ingezet ín én met de leefwereld van inwoners: vroegtijdig, zo kort als nodig, gericht op netwerkversterking, integrale ondersteuning en procesregie. Maatschappelijke effecten zijn : 1. 2. 3. 4.

Inwoners melden eerder het (mogelijk) ontstaan van problematische schulden Maatschappelijk partners leveren een actievere bijdrage aan vroegsignalering De gemeentelijke toegang is laagdrempelig en gericht op zelfredzaamheid Gelijke kansen voor kinderen en jongeren om talenten te ontwikkelen

Houdbare basisondersteuning In dialoog met de samenleving worden beschikbare middelen ingezet, passend bij de ambitie, visie, positie en verantwoordelijkheid van de gemeente, aansluitend op de haalbaarheid bij aanbieders. 1. Maatschappelijke initiatieven krijgen hun waarde 2. De gemeentelijke toegang is laagdrempelig en gericht op zelfredzaamheid 3. Gebruik van voorzieningen is gebaseerd maatwerk

3.4 Inspanningen Wat gaan we daarvoor doen? We zetten in op preventieve maatregelen zodat er minder dure hulp ingezet hoeft te worden. We stimuleren de vitaliteit onder inwoners. Zowel fysiek, mentaal als sociaal. We versterken de financiële zelfredzaamheid. We investeren in het perspectief voor jongeren en hun stap naar volwaardige deelname én bijdrage aan de samenleving. Ondertussen werken we aan de sociale cohesie in die samenleving. Door de sociale- en zorginfrastructuur in de wijk te versterken, en maatschappelijke en buurt-initiatieven te stimuleren, vergroten we de veerkracht en het zelfoplossend vermogen. Er ligt een flinke opgave die we alleen samen, mét inwoners en partners, op kunnen pakken. En die vraagt om aanzienlijke investeringen in de komende vier jaar. In de primaire begroting is hierop al voorgesorteerd door een ontwikkelbudget te vormen uit een aantal kleinere, nog niet gelabelde, budgetten voor nieuw sociaal beleid en een claim te leggen op de POK-gelden die door de landelijke overheid beschikbaar zijn gesteld voor het verbeteren van de kwaliteit van dienstverlening. Daarbij is aangegeven dat we de besteding van het ontwikkelbudget bij de herziene begroting verantwoorden. Vandaar dat we in de toelichting op de begrotingsmutatie ook een uitleg geven over de begrotingsposten die worden gedekt door het ontwikkelbudget.

Samengevat investeren we extra in : In lijn met de begroting doen we daarvoor onder andere de volgende extra inspanningen: • Stimuleren van een gezonde en actieve leefstijl, onder meer met sporten en bewegen De focus ligt hierbij op de vernieuwing van het sport (en beweeg-) beleid. Onze gemeente heeft een hoog voorzieningenniveau van verenigingen terwijl uit onderzoeken blijkt dat steeds minder mensen zich aansluiten bij een vereniging maar meer individueel in de openbare ruimte sporten. We zetten in op de doorontwikkeling van buurtsport, en willen we sport inzetten als preventief middel zowel voor de fysieke als de sociale component. We zorgen dat inwoners (meer) worden uitgedaagd om te bewegen en kiezen voor gezonde opties. Nieuwe ontwikkelingen worden hier in meegenomen, zoals het gebruik van de openbare ruimte om te bewegen en nudging. We willen ook de ondersteuning aan verenigingen moderniseren en meer in lijn brengen met de opgave. Zo onderzoeken we de inrichting van een sport- vastgoedbedrijf en maken we een nieuwe subsidieprogramma met duidelijke randvoorwaarden voor de subsidiering van verenigingen en maatschappelijke initiatieven. • Aanpak van (dreigende) schulden en armoede De bestaanszekerheid komt de komende jaren voor een steeds grotere groep inwoners onder druk te staan.

We investeren daarom in de ontwikkeling van integrale schuldhulpverlening, waaronder de inzet van budgetcoaches, en het realiseren van een structureel vangnet. Het inmiddels gerealiseerde noodfonds is hierin een concrete eerste stap. • Versterking van de ondersteuning aan jongeren, kinderen en ouders Er wordt extra inzet gepleegd op de gelijke kansen voor kinderen en jongeren. We doen dit vooral ook samen met jongeren. De dialoog met jongeren krijgt dan ook extra aandacht. We zetten in op jongerenparticipatie en de inzet van ervaringsdeskundigheid. Het onderwijs vervult, als 2e leefomgeving van kinderen, een belangrijke rol in het leven van kinderen en jongeren. We investeren extra in de samenwerking met onderwijs, met name gericht op het voorkomen of terugdringen van onderwijsachterstanden. Daarnaast zetten we in op versterking en verbreding van de maatschappelijke functie van, met name basisscholen, in hun directe omgeving. We werken aan een nieuw regionaal jeugdstelsel dat de oplopende inzet van jeugdzorg moet remmen door te zorgen dat ondersteuning eerder, lichter en makkelijker beschikbaar is én inwoners en professionals beter accepteren dat hobbels bij het leven horen. Met de uitvoering van al deze maatregelen verwachten we een inverdieneffect op de inzet van jeugdhulp. De verwachting is dat door deze kwaliteitsimpuls de kosten voor jeugdhulp worden geremd.

• Preventieve aanpak om het ontstaan van problemen te voorkomen Inspanningen richten zich enerzijds vooral op het stimuleren van een meer preventieve aanpak, en anderzijds op een bredere, integrale aanpak in een nauwe samenwerking tussen de betrokken inwoner(s), hun directe netwerk en informele en formele ondersteuning. Preventie vraagt meer zicht op kwetsbare inwoners en maatschappelijke vraagstukken en het, continu, in beeld brengen van de resultaten die behaald worden (Monitor & effectmeting). De komende jaren kunnen we rekenen op veel landelijke middelen die beschikbaar komen voor tal van maatschappelijke vraagstukken. Het aanvragen en inzetten van die middelen vraagt extra inzet en aandacht. Professionele expertise willen we eerder inzetten met meer aandacht voor (dreigende) problemen, en als onderdeel van integrale aanpak, samen de betrokken inwoners(s), het directe sociale netwerk en andere betrokkenen vanuit informele en formele zorg. • Ondersteunen van maatschappelijke initiatieven die bijdragen aan de doelstellingen Inspanningen richten zich op de verbinding met en tussen inwoners en maatschappelijke organisaties, zoals verenigingen. Hiervoor willen we onder meer wijkgericht werken verder 19

ontwikkelen. Centraal daarin staat de benodigde sociale infrastructuur als het gaat om ontmoeten en activiteiten, het stimuleren maatschappelijke initiatieven, het initiëren van zorg in de wijk en het stimuleren en ondersteunen van vrijwilligerswerk en vrijwillige inzet zoals mantelzorg. Ook voor zorg zetten we wijk meer centraal. We gaan aan de slag met zorg in de wijk en versterken samen met inwoners en partners de verbinding tussen het sociaal domein en het medisch domein. We bouwen door op de goede ervaringen die er bijvoorbeeld zijn met de wijk-GGD-er en de praktijkondersteuner jeugd (POH-Jeugd) en onderzoeken de inzet van nieuwe concepten zoals Welzijn op recept. Daarbij hoort ook de heroriëntatie op de huishoudelijke zorg. Ook vanwege het oplopende tekort aan arbeidskrachten moeten we er beter voor zorgen dat de beschikbare hulp bij de inwoners terecht komt die die het hardst nodig hebben. • Het versterken van de basisondersteuning om participatie te waarborgen Inspanningen zijn onder meer gericht op het ontwikkelen van de basisondersteuning en het herinrichten van Welzijn. Toegangsloketten voor vrij toegankelijke zorg moeten bekend en goed bereikbaar zijn. Hiervoor gaan de verschillende loketten in onze gemeente zich doorontwikkelen naar lokale dorpsteams.

Hier is een brede expertise beschikbaar zodat direct met de goede professional het goede gesprek gevoerd kan worden en passende ondersteuning beschikbaar is. Om deze beweging te maken is het noodzakelijk om betere cijfers te krijgen over vraag, aanbod en productie van zorg en ondersteuning. We investeren in de monitoring en effectmeting van onze inspanningen door een passend en relevant dashboard te ontwikkelen. De waarborg voor participatie vraagt expliciete aandacht op bestuurlijk en strategisch niveau. We leggen een stevigere verbinding tussen de WMO (begeleiding), participatie en inburgering waardoor een brede participatie en effectievere integratie plaatsvindt. Inspanningen richten zich onder meer op de verbreding van het aanbod voor (lokale) dagbesteding/ werkervaringsplekken Met het oog op de verwachte toenemende instroom van statushouders investeren we in extra capaciteit in de uitvoering.

3.5 Financiële gevolgen Wat mag het kosten? Begroot totaal van lasten Taakvelden

2023

2024

2025

2026

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

200.000

310.000

335.000

6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen

90.000

195.000

117.500

7.1 Volksgezondheid

35.000

45.000

20.000

Totaal

325.000

550.000

472.500

2023

2024

2025

2026

0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds

80.000

120.000

160.000

7.1 Volksgezondheid

7.400

Totaal

87.400

120.000

160.000

Totaal Lasten

325.000

550.000

472.500

Totaal Baten

87.400

120.000

160.000

Totaal Reserves

Saldo Opgave 3

237.600

430.000

312.500

Begroot totaal van baten Taakvelden

Begroot totaal van bestemmingen Geen mutaties

3.6 Risico's De gemeente bevindt zich in een roerige context. Veel effecten daarvan slaan neer in het sociaal domein. Vanwege de grote omvang van het totale budget in het sociaal domein werken die effecten hard door in de totale financiële begroting. We hebben de afgelopen jaren gezien dat het op voorhand nauwelijks mogelijk is om risico’s adequaat in te schatten. Het is daarom zaak om voldoende ruimte en flexibiliteit in de begroting te houden. En daarnaast effectief in te spelen op veranderingen met oplossingen die in lijn liggen met de strategische doelstellingen. Deze doelen zijn daarom vooral richtinggevend zodat actuele, incidentele ontwikkelingen en middelen gebruikt kunnen worden om deze doelen te realiseren.

3.7 Beleidsindicatoren Hoe gaan we dat meten? Strategisch doel

Indicatoren

Inwoners zijn en blijven vitaal

% inwoners met overgewicht/obesitas % inwoners dat kampt met eenzaamheid of depressie

Inwoners zijn (financieel) zelfredzamer

% inwoners met problematische schulden % inwoners met terugkerende schuldenproblematiek

Meer sociale cohesie in de lokale samenleving

% sportverenigingen dat inclusief sporten ondersteunt stijgt 35% % inwoners dat onvoldoende sociale samenhang ervaart daalt van 53% naar 35%

Eerder erbij en een gezamenlijke en integrale aanpak

% kinderen dat jeugdzorg heeft %/aantal jongeren dat regelmatig middelen gebruikt %/aantal veilig thuis meldingen

Houdbare basisondersteuning

Het gebruik van geïndiceerde voorzieningen

Opgave Wonen 4.1 Inleiding Wonen is een zeer urgente en complexe maatschappelijke opgave; niet alleen lokaal, maar ook regionaal en landelijk. Woningnood, vergrijzing, een toenemende zorgvraag en andere maatschappelijke ontwikkelingen hebben hun uitwerking op deze opgave. Ons belangrijkste uitgangspunt is dat we bouwen voor onze eigen inwoners en daarmee de doorstroming bevorderen. Voor alle doelgroepen (jong, oud, starters en doorstromers) moeten we zorgen voor een aangename, betaalbare, duurzame en passende woning. We geven ruimte aan creatieve en innovatieve woonvormen. Het ontwikkelen van de woningbouwplannen doen we samen met onze inwoners. De plannen van de ontwikkelaar staan niet centraal, maar de behoeften binnen onze samenleving. Daarnaast maken we ons in regionaal verband sterk voor een betere verdeling van de woningaantallen binnen onze regio. Deze uitgangspunten zijn vertaald naar de visie, strategische doelstellingen, maatschappelijke effecten en inspanningen die wij de komende jaren nastreven op het gebied van wonen. Veel van de opgave Wonen zal een plek gaan krijgen in het Programma Wonen dat in 2023 wordt opgesteld en vastgesteld door de gemeenteraad. Zo zal de concrete invulling van de opgave Wonen hierin worden vastgesteld, alsook de financiële gevolgen van de keuzes die hierin worden vastgelegd.

4.2 Missie Op basis van autonome demografische ontwikkelingen die zijn verwerkt in het woonbehoefteonderzoek, de opgelegde taakstelling en ruimte voor onverwachte ontwikkelingen wordt de woonbehoefte in onze gemeente in kaart gebracht in het Programma Wonen. Hierin wordt bepaald aan welke woningen voor welke doelgroepen behoefte is en zo wordt concreet hoe passende huisvesting voor de juiste doelgroep tegen de juiste prijzen eruit komt te zien. Onze opgave op het gebied van Wonen is dan ook: We realiseren passende, toekomstbestendige huisvesting voor de juiste doelgroep op de juiste locatie voor de juiste prijs.

4.3 Strategische doelen en maatschappelijke effecten Strategische doelstellingen Binnen de opgave Wonen zijn strategische doelstellingen geformuleerd die samen de volledige opgave omvatten: 1. 2. 3. 4.

We creëren woonruimte naar behoefte We verbeteren, bewaken en behouden de balans. We pakken meer regie op de woningmarkt Ontwikkelingen vinden plaats in samenspraak met onze inwoners en stakeholders.

Wat willen we bereiken? We creëren woonruimte naar behoefte Op basis van demografische ontwikkelingen en de opgelegde taakstelling voor specifieke doelgroepen, ontwikkelen we naar behoefte. Te behalen maatschappelijke effecten zijn met name: 1. Er wordt optimaal gebruik gemaakt van de wettelijke mogelijkheden om woonruimte te creëren en behouden voor onze eigen inwoners; 2. Er komt meer woonruimte beschikbaar voor zowel onze eigen inwoners als de verschillende doelgroepen vanuit de wettelijke en maatschappelijke taakstelling; 3. Er is balans tussen wettelijke taakstellingen en autonome lokale ontwikkelingen; 4. We koersen op een juiste mix in woningaanbod per kern en wijk; 5. Onze inwoners en stakeholders voelen zich betrokken en gehoord.

We verbeteren, bewaken en behouden de balans Balans gaat zowel over het verdelen van de woningvoorraad als over de soorten woningen die we hebben in onze gemeente. Ook wordt balans gezocht in de ruimtelijke ontwikkelingen. We maken gebruik van de mogelijkheid om een percentage van onze woningvoorraad toe te wijzen aan onze eigen inwoners. Daarnaast houden we rekening met een evenredige spreiding van doelgroepen zoals de uitstroom beschermd wonen, maatschappelijke opvang en statushouders. Daarnaast houden we bij herstructureren en nieuwbouw de verdeling van verschillende typen woningen en prijsklassen in het oog. Te behalen maatschappelijke effecten zijn met name: 1. Er wordt optimaal gebruik gemaakt van de wettelijke mogelijkheden om woonruimte te creëren en behouden voor onze eigen inwoners; 2. Er komt meer woonruimte beschikbaar voor zowel onze eigen inwoners als de verschillende doelgroepen vanuit de wettelijke en maatschappelijke taakstelling; 3. We koersen op een juiste mix in woningaanbod per kern en wijk; 4. Er is balans tussen wettelijke taakstellingen en autonome lokale ontwikkelingen; 5. Er zijn duidelijke randvoorwaarden voor toekomstige ontwikkelingen; 6. Bij iedere ontwikkeling wordt de balans in ruimtelijke inrichting als uitgangspunt genomen; 7.

Tussen 2022 en 2026 wordt duidelijker wat de mogelijkheden en onmogelijkheden zijn op het gebied van de ruimtelijke ontwikkelingen en de fysieke leefomgeving.

We pakken meer regie op de woningmarkt We gaan actief sturen op de woningmarkt: dit betekent aan de voorkant een uitvraag doen in plaats van toetsing achteraf. Te behalen maatschappelijke effecten zijn met name: 1. Er wordt optimaal gebruik gemaakt van de wettelijke mogelijkheden om woonruimte te creëren en behouden voor onze eigen inwoners; 2. We maken toekomstbestendige woningbouw mogelijk op de juiste locaties;

3. We zijn creatief en innovatief in onze oplossingen; 4. Er zijn duidelijke randvoorwaarden voor toekomstige ontwikkelingen.

Ontwikkelingen vinden plaats in samenspraak met onze inwoners en stakeholders. Bij alle nieuwe ontwikkelingen op het gebied van wonen worden inwoners en stakeholders betrokken. Op deze manier creëren we draagvlak, en voelen inwoners en stakeholders zich betrokken en gehoord. Te behalen maatschappelijke effecten zijn met name: 1. Er zijn duidelijke randvoorwaarden voor toekomstige ontwikkelingen; 2. Onze inwoners en stakeholders voelen zich betrokken en gehoord; 3. Tussen 2022 en 2026 wordt duidelijker wat de mogelijkheden en onmogelijkheden zijn op het gebied van de ruimtelijke ontwikkelingen en de fysieke leefomgeving;

4.4 Inspanningen Wat gaan we daarvoor doen? De belangrijkste inspanning die het college zal verrichten in 2023 is het opstellen en laten vaststellen van het Programma Wonen door de gemeenteraad. Dit document zal zowel een visiedocument als een uitvoeringskader zijn op het gebied van wonen. Hierin ligt vast wat we de komende jaren gaan doen, voor wie en op welke manier. Hierin leggen wij zaken vast zoals het al dan niet toestaan van het splitsen van woningen, het bouwen van mantelzorgwoningen, de verdeling van de woningvoorraad en de richtlijnen voor nieuwe projecten. Hieruit vloeit dus een verdere uitwerking van de opgave Wonen. Creëren woonruimte naar behoefte: Om dit te bereiken wordt gestart met een locatiestudie. Deze omvat zowel mogelijkheden voor tijdelijke woonruimte, als ook locaties voor nieuwbouw en mogelijkheden voor transformatie. Het Programma Wonen wordt in 2023 vastgesteld. Hierin worden creatieve en innovatieve oplossingen afgewogen. Lokaal zorgen we ervoor dat er woonruimte wordt gecreëerd voor onze eigen inwoners. Daarnaast wordt de procedure voor het Veerse dok en de Oude Haven gestart en afgerond en worden lopende projecten verder uitgewerkt en uitgevoerd. Dit resulteert in de start van de bouw van minimaal 100 woningen voor 2025.

We verbeteren, bewaken en behouden de balans We zorgen ervoor dat binnen woonwijken een juiste mix van woningen ontstaat zodat we bijdragen aan een inclusief leefklimaat met een betere sociale cohesie. Hiertoe stellen wij kaders op om de juiste woningen voor de juiste doelgroepen te kunnen bouwen. Deze kaders kunnen betrekking hebben op zowel de woningen zelf (duurzaam, toekomstbestendig) als op de omgeving (natuurinclusief). Daarnaast gaan wij vanaf 2023 gebruik maken van nieuwe wetgeving die het mogelijk maakt om maximaal 50% van de woningvoorraad toe te wijzen aan eigen inwoners. Ook worden in 2023 regionaal afspraken gemaakt over het huisvesten van verschillende doelgroepen. Hierbij kun je denken aan statushouders, asielzoekers maar ook spoedzoekers. In 2023 zal binnen het Programma Wonen worden besloten welke sturingsmiddelen er worden ingezet om meer balans te creëren in de woonruimteverdeling. 25

We pakken meer regie op de woningmarkt Door het Programma Wonen vast te stellen pakken we zelf de regie en maken we woningbouw voor de juiste doelgroep op de juiste plek met de juiste prijs mogelijk. We communiceren randvoorwaarden proactief naar ontwikkelaars. In het Programma Wonen wordt ook besloten of het voeren van actief grondbeleid bijdraagt aan het oplossen van de uitdagingen op het gebied van wonen. Daarnaast zorgen we voor een constante monitoring van de woonbehoefte om het woonbeleid actueel te houden en in te kunnen spelen op maatschappelijke ontwikkelingen. Op basis van het Programma Wonen en de locatiestudie is in 2026 is de omgevingsvisie Geertruidenberg heroverwogen en voor zover nodig herijkt en heeft het omgevingsplan in hoge mate vorm en inhoud gekregen. Ontwikkelingen vinden plaats in samenspraak met onze inwoners en stakeholders. Zowel in het Programma Wonen als in alle nieuwe projecten op het gebied van wonen worden inwoners en stakeholders betrokken. In 2023 wordt gestart met een participatietraject voor Achter de Hoeven. Deze participatietrajecten worden geëvalueerd om ervoor te zorgen dat inwoners en stakeholders zich gehoord en betrokken voelen. Dit richt zich niet op de uitkomst van het participatietraject, maar juist op het proces. Tijdens participatieprocessen maken we gebruik van de ervaring en kennis die bij doelgroepen aanwezig is.

4.5 Financiële gevolgen Wat mag het kosten? Begroot totaal van lasten Taakvelden

2023

2024

2025

2026

8.3 Wonen en bouwen

177.000

187.000

87.000

Totaal

177.000

187.000

87.000

Begroot totaal van baten Taakvelden

2023

2024

2025

2026

0.3 Beheer overige gebouwen en gronden

1.200.000

Totaal

1.200.000

2023

2024

2025

2026

0.10 Mutaties reserves lasten

1.200.000

0.10 Mutaties reserves baten

120.000

1.080.000

Totaal Lasten

177.000

187.000

87.000

Totaal Baten

1.200.000

Totaal Reserves

1.080.000

Totaal Opgave 4

57.000

187.000

87.000

Begroot totaal van bestemmingen Taakvelden

Totaal

4.6 Risico's De datum van inwerkingtreding van de Omgevingswet is nog altijd niet definitief. Nieuwe uitstel kan leiden tot vertraging in procedure. De opgave om de stikstof uitstoot te verminderen zorgt er voor dat (bouw)projecten mogelijk vertraagd, uitgesteld of afgeblazen moeten worden. De huidige bouwkosten met daarbij het personeelstekort in veel sectoren maakt dat het steeds lastiger wordt om betaalbare woningen te realiseren en op deze manier de juiste woning voor de juiste prijs op de juist plek te kunnen ontwikkelen. De wettelijke taakstelling vanuit de landelijke overheid om doelgroepen binnen onze gemeente te huisvesten is groot en zal de komende jaren naar verwachting alleen maar verder toenemen. Dit heeft invloed op de verdeling van je woonruimte. Hierdoor kan het zijn dat balans behouden en regie voeren steeds moeilijker wordt. De wens om voor eigen inwoners te bouwen komt hiermee onder druk te staan. De oorlog in Oekraïne zorgt voor hoge energiekosten. Dit heeft op veel sectoren zijn weerslag; zo ook op de woningbouw.

4.7 Beleidsindicatoren Hoe gaan we dat meten? Strategisch doel

Beleidsindicatoren

Creëren woonruimte naar behoefte:

Het aantal actief woningzoekend in de gemeente in de sociale huursector. Het aantal uitgiftes van bindingseis uittreksels. Het totale aantal woningen binnen de gemeente. Het resultatenoverzicht van het COA (statushouders en amv-ers) Overzicht woningbouwcapaciteit per gemeente van de provincie NoordBrabant.

We verbeteren, bewaken en behouden de balans

% sociale woningbouw per wijk/kern/gemeente % toegewezen woningen met binding (Thuisvester)

We pakken meer regie op de woningmarkt

Monitoring kaders en afspraken na realisatie woningbouwproject.

Ontwikkelingen vinden plaats in samenspraak met onze inwoners en stakeholders.

% inwoners en stakeholders dat zich gehoord en betrokken voelt

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Geertruidenberg&id=22aecd9e-aff6-4640-bca1-672baa8f0569