Bijlage 1 Uitvoeringsagenda Gemeente Geertruidenberg

Figuur 19 | deel van de “bomenposter” te vinden op https://klimaatadaptatienederland.nl/actueel/actueel/nieuws/2018/positieve-effecten/

S T R AT E G I E K L I M A ATA DA P TAT I E G E M E E N T E G E E RT RU I D E N B E RG

29

5.1.4. Ambitie 4: Gevolgen overstromingen worden beperkt Nooit meer een overstroming kan de gemeente Geertruidenberg niet garanderen. De verantwoordelijkheid voor preventie ligt bij andere overheden. De gemeente kan echter wel meewerken, meedenken en bewustwording creëren. De veiligheid en gezondheid van onze inwoners is immers erg belangrijk. Doel 4.1: De inwoners van de gemeente Geertruidenberg zijn zich bewust van wat ze (ongeveer) moeten doen in geval van een overstroming. De kans op een overstroming van (een deel van) de gemeente Geertruidenberg is niet groot, maar ook zeker niet uitgesloten. De kans op een overstroming vanuit een kleinere watergang is ongeveer eens in de honderd jaar aangezien hier de dijken op worden gedimensioneerd. De kans op een omvangrijkere overstroming vanuit de Amer is kleiner, maar de gevolgen zijn groter (grotere hoeveelheden water/ grotere waterdieptes). Om het aantal slachtoffers te beperken is het belangrijk dat mensen voorbereid zijn op een overstroming en weten wat ze moeten doen als het toch gebeurt. Doel 4.2: Meerlaagse veiligheid geborgd in beleid Het principe van meerlaagse veiligheid wordt geborgd in het gemeentelijke beleid en in de omgevingsplannen.

Doel 4.3: We staan nieuwe bebouwing (buitendijks) toe, mits het vloerpeil hoger is dan het maatgevend hoog water Bij nieuwbouw op kwetsbare locaties wordt het risico van overstromingen in de afweging meegenomen. Om de veiligheid van nieuwbouw in de buitendijkse gebieden gelijk te krijgen met de overige bebouwing in de gemeente Geertruidenberg, wordt geëist dat het vloerpeil buitendijks even hoog is als de kruinhoogte van de dijk.

5.1.5. Ambitie 5: gemeente Geertruidenberg; een klimaatadaptieve organisatie Om de bovenstaande doelen te bereiken is het noodzakelijk van de gemeente een klimaatadaptieve organisatie te maken. Klimaatadaptatie wordt zo ingebed in beleid, plannen en processen dat vanaf 2030 de gemeente Geertruidenberg klimaatadaptatie bij elk project en proces automatisch meeneemt.

Doel 5.1: In 2025 is 100% van de gerealiseerde projecten in de openbare ruimte klimaatbestendig Geertruidenberg helemaal klimaatrobuust maken kan het beste door klimaatadaptatie mee te nemen bij alle projecten in de openbare ruimte. In 10 jaar (20252035) kunnen we zo al een flink deel van de gemeente klimaatrobuust2 inrichten. Het is vrijwel onmogelijk om vanaf nu in alle projecten klimaatadaptatie een volwaardige plaats te laten innemen. Er zijn immers bestaande afspraken en afwegingen. Om dit in 2025 wel te realiseren wordt klimaatadaptatie vanaf 2022 in alle nieuwe projecten in het proces meegenomen en worden bij projecten die al in de voorbereidende fase zitten waar mogelijk nog klimaatadaptieve maatregelen meegenomen. Doel 5.2: In 2024 is 100% van de medewerkers van de gemeente Geertruidenberg klimaatbewust Om klimaatadaptatie een volwaardige plaats in de besluitvorming binnen de gemeente te geven moet het als ‘natuurlijk’ worden meegenomen. Dit vraagt om bewustwording van risico’s, kansen en oplossingen. Gezien de breedte van thema’s die geraakt worden door de klimaatverandering wordt (bijna) 100% bewustwording nagestreefd.

Doel 5.3: Klimaatadaptatie wordt geborgd in de omgevingsvisie en beleid omtrent ruimtelijke ordening Bewustwording, zowel binnen als buiten de gemeentelijke organisatie, is belangrijk, maar niet voldoende om klimaatadaptatie als thema volledig op de kaart te zetten. De volgende borgingsmomenten zijn voorzien: 1. Normen klimaatadaptatie / eisen nieuwe ontwikkelingen verder uitwerken en verwerken in richtlijnen van projectleiders. 2. Adaptatiestrategie inbrengen in de omgevingsvisie 3. Watergerelateerd beleid klimaatadaptatie borgen in het Programma Openbare Ruimte+ 4. Schaduw- en hittestress-gerelateerd beleid borgen in groenbeleidsplan Doel 5.4: voldoende ambtelijke capaciteit voor het implementeren van deze strategie. Om de komende jaren klimaatadaptatie een stevige positie in de organisatie en de processen te laten verwerven is er voldoende ambtelijke capaciteit nodig.

2 Klimaatrobuust is een ander woord voor klimaatbestendig. Het gaat over het voorkomen van extra risico’s door de klimaatverandering óf het bewust accepteren van deze risico’s.

30

STR ATEGIE KL I M AATADAPTAT I E GE M E E NTE G E E RT RU I D E N B E RG

S T R AT E G I E K L I M A ATA DA P TAT I E G E M E E N T E G E E RT RU I D E N B E RG

31

6

Uitvoeringsagenda 2022-2025

In onderstaande tabel staan alle acties in het kader van klimaatadaptatie voor de periode 2022-2025.

Doel

Omschrijving invulling

Inspanning/product

Resultaat

Investering

Doel 1.1 Provinciale en hoofdontsluitingswegen blijven toegankelijk voor ambulance en brandweer

Betere afstemming gemeente – hulpdiensten tijdens calamiteiten (o.a. noodmaatregelen (waar wel/niet pompen, waar naartoe), eventueel benodigde preventieve maatregelen)

Risicodialoog met hulpdiensten Calamiteitenplan met hulpdiensten (o.a. over de bereikbaarheid bij extreme neerslag)

2022

50 uur

Doel 1.2 Voorkomen van schade en uitval van vitale objecten

Op basis van het systeemoverzicht stedelijk water en de nieuwe stresstesten vaststellen welke kritieke infrastructuur (met name elektriciteit) risico loopt bij extreme neerslag en bespreken of hier maatregelen voor nodig zijn

Risicodialoog met NUTSbedrijven Lijst met kritieke infrastructuur

2023

50 uur

Inzicht krijgen in functioneren gehele watersysteem onder reguliere omstandigheden, maar ook onder stress. Onderdeel hiervan is het uitvoeren van stresstesten naar de nieuwe klimaatinzichten en het beoordelen van risicopanden en wegen. De mogelijke risico’s bij bemalingsgebied Middelschans worden hierin meegenomen.

Systeemoverzicht Stedelijk Water (SSW)

2022

€75.000 500 uur

Met bewoners / andere stakeholders keuzes maken of er maatregelen gewenst zijn en zo ja welke

Uitvoeren van risicodialogen bij bekende water-op-straat locaties (zie tabel 1, paragraaf 3.1.1)

2024-2025

250 uur per jaar

Urgente wateroverlast risicolocaties vaststellen op basis van de resultaten van het SSW en de lokale kennis van inwoners

Risicodialoog water op straat per kern

2023

250 uur

Waterrobuuste nieuwbouw

Standaard hemelwaterstresstest bij nieuwbouw

Vanaf 2022

50 uur per jaar

Invulling doel bewustzijn

Jaarlijkse communicatie over risico water op straat tijdens Week van ons Water

Vanaf 2022

€1000 2022: 20 uur 2023-2025: 10 uur pj

Nader onderzoek risico’s gezondheid

Onderzoek in samenwerking met de GGD

2024

€10000 50 uur

Ambitie 1: In Geertruidenberg heb en houd je droge voeten Doel 1.3 Beperken van schade aan bestaande woningen en bedrijven en voorkomen van schade aan nieuwbouw

Doel 1.4 Bewustzijn bij inwoners over de gezondheidsrisico’s van water op straat uit gemengde riolering

32

STR ATEGIE KL I M AATADAPTAT I E GE M E E NTE G E E RT RU I D E N B E RG

Doel

Omschrijving invulling

Inspanning/product

Resultaat

Investering

Algemeen

Vastgesteld lokaal Hitteplan volgens de landelijke handreiking Lokaal Hitteplan.

Opstellen van een lokaal Hitteplan (incl. communicatiestrategie bewoners)

2022

€15.000

Door het borgen van de groenstructuren in de planvorming het versterken van de groenstructuren in de gemeente

Groenstructuren in omgevingsplan met aandacht voor hitte hotspots

2022-2027 (conform pva omgevingsplan)

€100.000 per jaar 20 uur Voor borgen hitte hotspots en extra maatregelen

Meer rekening houden met de komst van invasieve soorten die de natuur en biodiversiteit bedreigen.

Een gevarieerde beplanting in Geertruidenberg en geen stilstaand water.

2023

20 uur

Informeren inwoners over de risico’s van hittestress

Herhaalde communicatie

2022-2024

30 uur per jaar

Door voldoende koelteplekken te hebben binnen loopafstand wordt/ blijft het mogelijk om op hete dagen buiten te vertoeven. De eerste stap is de inspanning in beeld brengen die dit zal vragen.

Koelteplekken kaart obv landelijke koelteplekkenkaart verbeteren met lokale kennis.

2023

Doel 2.4 In de gemeente zijn voldoende koelteplekken, de loopafstand tot een koelteplek bedraagt maximaal 500 meter

€10.000 100 uur

Doel 3.1 Inzetten op klimaatbestendig openbaar groen

Geleidelijk steeds klimaatrobuuster groen in de gemeente

Klimaatbestendig openbaar groen in groenbeleidsplan

Start 2022

20 uur per jaar

Doel 3.2 Informeren over risico’s zettingen waar gevraagd

De droogte van 2018-2020 heeft op vele plekken geleid tot het zetten van woningen en wegen. Er zijn nog geen klachten bekend, maar de gemeente kan informatie verschaffen als hierom wordt gevraagd.

Meldpunt zettingen en verzakkingen

2022

10 uur per jaar

Doel 3.3 De risico’s van droogte voor Geertruidenberg centrumzuid en Raamsdonkveer zijn bekend.

Onderzoek naar het risico op verzakkingen en de grondwaterstand

Onderzoek en risicodialoog over verzakkingen en grondwaterstanden in Geertruidenberg centrumzuid en raamsdonksveer

2022

€15.000 2022: 100 uur 2023: 50 uur

Stimuleren afkoppelen door ondersteunend beleid

Algemeen beleid, opnemen in programma water / vGRP+

2023

20 uur

Goed inzicht naar de mogelijkheden om lokaal water te infiltreren. Inventarisatie ‘overbodige’ verhardingen en inventarisatie van de doorlatendheid van de bodem.

Opstellen kansenkaart verhardingen en infiltratie.

2022

€20.000

Samen met Stichting Steenbreek kan verder worden nagedacht over de mogelijkheden om te vergroenen

Aansluiten bij Stichting Steenbreek

Een lokaal Hitteplan richt zich op het beter functioneren van individuele verzorgers en professionals, zorginstellingen en maatschappelijke organisaties tijdens een periode van hitte. Doel 2.1 Versterking groenstructuren

Ambitie 2: Een koele woonomgeving in 2040 Doel 2.2 Aandacht voor invasieve soorten in het groenbeleid Doel 2.3 Bewuste inwoners die weten hoe ze zichzelf en hun (huis)dieren moeten beschermen tegen hitte

Ambitie 3: Geertruidenberg bestand tegen extreme droogte

Doel 3.4 Makkelijk toegankelijke verharde oppervlakken koppelen we af en infiltreren waar mogelijk in de bodem

2022: 40 uur 2023: 40 uur

2022

50 uur per jaar

S T R AT E G I E K L I M A ATA DA P TAT I E G E M E E N T E G E E RT RU I D E N B E RG

33

Ambitie 4: Gevolgen overstromingen worden beperkt

Doel

Omschrijving invulling

Inspanning/product

Resultaat

Investering

Doel 4.1 De inwoners van de gemeente Geertruidenberg zijn zich bewust van wat ze moeten doen in geval van een overstroming

Inwoners weten in welke richting ze moeten evacueren (horizontaal of verticaal) en zijn zich bewust van het risico bij een dijkdoorbraak.

Een communicatieplan en/of draaiboek m.b.t. overstromingen opstellen, in samenwerking met het waterschap

2025

€5.000 20 uur

Doel 4.2 Meerlaagse veiligheid geborgd in beleid

Meerlaagse Veiligheid wordt meegenomen bij projecten in de openbare ruimte

Borgen Meerlaagse veiligheid in beleid

2025

30 uur

Nieuwbouw buitendijksgebied qua hoogte gereguleerd,

Vanaf 2025

20 uur per jaar

Doel 4.3 We staan nieuwe bebouwing (buitendijks) toe, mits het vloerpeil hoger is dan het maatgevend hoog water

Minimale bouwhoogte garanderen en bewustzijn van het risico van buitendijks bouwen vergroten door het opnemen van een minimale bouwhoogte buitendijks bebouwing in nieuwe bestemmingsplannen Helderheid richting projectleiders en ontwikkelende partijen wat wel en wat niet verplicht of gewenst is in het kader van de klimaatadaptatie. Normen klimaatadaptatie / eisen nieuwe ontwikkelingen verder uitwerken en verwerken in richtlijnen van projectleiders.

Normen klimaatadaptatie in ontwerprichtlijnen.

2025

30 uur

Klimaatadaptatie moet onderdeel worden van de standaard werkwijze. Om deze verandering te bewerkstelligen wordt klimaatadaptatie de komende jaren expliciet in projecten ingebracht

Klimaatadaptieve maatregelen in elk project afgewogen.

Vanaf 2025

Binnen project

Klimaatadaptatie bekender maken middels een plek waar medewerkers van de gemeente Geertruidenberg eenvoudig informatie kunnen vinden over klimaatadaptatie en waar naar verwezen kan worden in de communicatie

Een pagina/digitaal loket over klimaatadaptatie op de interne website.

2024

€2.000 20 uur

Regelmatig aandacht voor klimaatadaptatie op intranet

Intern publiceren succesvolle klimaatadaptatieprojecten

Vanaf 2024

50 uur per jaar

Adaptatiestrategie borgen op de juiste plek zodat het onderdeel wordt van het regulier beleid

Adaptatiestrategie inbrengen in de Omgevingsvisie

2022

20 uur

Idem

Watergerelateerd beleid klimaatadaptatie borgen in programma water / vGRP+

2023

20 uur

Idem

Schaduw- en hittestressgerelateerd beleid borgen in groenbeleidsplan

2027

20 uur

Borgen klimaatadaptatiebeleid en input klimaatadaptatie in projecten

Het aanstellen van een adviseur klimaatadaptatie

2021/2022

Uren uit deze tabel + 2022: 50 uur 2023-2025: 200 uur

Doelstelling 5.1: Vanaf 2025 heeft 100% van de nieuwe projecten klimaatadaptieve maatregelen

Ambitie 5: Gemeente Geertruidenberg een klimaatadaptieve organisatie

Doelstelling 5.2: In 2024 is 100% van de medewerkers van de gemeente Geertruidenberg die betrokken zijn bij projecten en beleid klimaatbewust

Doel 5.3 Klimaatadaptatie wordt geborgd in de omgevingsvisie en beleid omtrent ruimtelijke ordening

Doel 5.4 Voldoende ambtelijke capaciteit voor het implementeren van deze strategie

34

STR ATEGIE KL I M AATADAPTAT I E GE M E E NTE G E E RT RU I D E N B E RG

Doel

Omschrijving invulling

Inspanning/product

Resultaat

Investering

Bij de volgende projecten wordt klimaatadaptatie expliciet ingebracht en wordt er subsidie aangevraagd voor de uitvoering.

Aanleg Klimaatadaptieve parkeerplaatsen parkeerplaats zwembad De Ganzewiel Raamsdonksveer

Het vervangen van 1100 m2 asfaltparkeerplaatsen door groene klimaatadaptieve parkeerplaatsen – Doel: Waterberging Oplossing om water ter plaatse vast te houden Hittestress – ontharden van de omgeving

01-01-2022 tot 01-05-2022

(projectkosten € 138.000,=)

De Peuzelaar Geertruidenberg

Het aanleggen t.b.v. nieuwe ontwikkeling van 600 m2 groene klimaatadaptieve parkeerplaatsen – Onderdeel projectkosten € 80.000,= Aanleg van een 250 m3 groene waterberging Onderdeel projectkosten € 48.000

01-04-2022 tot 01-08-2022

30 uur

01-04-2022 tot 01-08-2022

(Onderdeel projectkosten € 28.000,=) (Onderdeel projectkosten € 36.000,=) (Onderdeel projectkosten € 12.000,=)

2022-2025

Reguliere werkzaamheden

<check jaartal / mogelijkheden klimaatadaptatie, wellicht kleinere inbreidingsprojecten beter geschikt? Nu verdeeld over de kernen en met name projecten van de gemeente Geertruidenberg zelf genomen, bespreken!>

Doel: Waterberging Oplossing om water ter plaatse vast te houden Hittestress – ontharden van de omgeving

Projectgerelateerd

Afkoppelen Regentestraat Raamsdonk

Het aanleggen t.b.v. nieuwe ontwikkeling 200 m2 groene klimaatadaptieve parkeerplaatsen – Onderdeel projectkosten € 28.000,= Aanleg van een 500 m3 groene waterberging – Wadi Onderdeel projectkosten € 36.000,= HWA afkoppelen van woningen – Onderdeel projectkosten € 12.000,= Doel: Waterberging Oplossing om water ter plaatse vast te houden Hittestress – ontharden van de omgeving Deelname klimaatregio We4Climate

Algemeen

We gaan na of gedurende de looptijd van de Uitvoeringsagenda klimaatadaptieve maatregelen in voldoende mate meegekoppeld worden bij het beheer, onderhoud en herinrichting van de openbare ruimte. Tevens bepalen we of de maatregelen voldoende effect sorteren. Op deze manier kan het programma – indien nodig tijdig bijgestuurd worden.

Deelname Week van ons Water

Reguliere werkzaamheden

Monitoringsprogramma en evaluatie

50 uur per jaar

S T R AT E G I E K L I M A ATA DA P TAT I E G E M E E N T E G E E RT RU I D E N B E RG

35

Bijlage 1: Bollenschema’s: mogelijke risico’s en kansen klimaatverandering gemeente Geertruidenberg (en Drimmelen)

36

STR ATEGIE KL I M AATADAPTAT I E GE M E E NTE G E E RT RU I D E N B E RG

S T RATEGIE KLIMA ATA DA PTATIE GEMEENTE GEER TR UID ENBER G

37

38

STR ATEGIE KL I M AATADAPTAT I E GE M E E NTE G E E RT RU I D E N B E RG

S T RATEGIE KLIMA ATA DA PTATIE GEMEENTE GEER TR UID ENBER G

39

40

STR ATEGIE KL I M AATADAPTAT I E GE M E E NTE G E E RT RU I D E N B E RG

Bijlage 2: klimaatschadeschatter Als los bestand beschikbaar

Bijlage 3: Stresstest Geertruidenberg Als los bestand beschikbaar

S T RATEGIE KLIMA ATA DA PTATIE GEMEENTE GEER TR UID ENBER G

41