CConstaterende datGeertruidenberg
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22c De Waailanden te Raamsdonk totaal

De raad debatteert 10 september 2026, gemeente GeertruidenbergBij agendapunt: TAM-IMRO de Waailanden282.201 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 21 van 27

87,6% van het areaal ondervindt een (naderende) overschrijding van de KDW, waarvan op 48,8% (2,21 ha) van het areaal sprake is van een relevant projectgebonden toename aan stikstofdepositie. Een hoge stikstofdepositie vormt een knelpunt voor habitattype H7140A, maar ook verdroging en ontoereikend beheer hebben een negatieve impact op de kwaliteit en oppervlakte van dit habitattype. Een geringe toename in stikstofdepositie van maximaal 0,02 mol N/ha/jaar zal niet leiden tot negatieve effecten op het oppervlakte of de kwaliteit van het habitattype. De kwaliteit van de vegetatie is voor 93% goed in de Langstraat. Van de projectgebonden toename zijn de effecten in Den Dulver, waar 88% van de vegetatie een goede kwaliteit heeft en 12% onbekend is (Natuurdoelanalyse-130, 2023). Het is uitgesloten dat in deze situatie waarin vermesting, verzuring en ontwatering voornamelijk veroorzaakt door afname van kwel en overstroming een dergelijke geringe tijdelijke toename van maximaal 0,02 mol N/ha/jaar tot meetbare veranderingen in de abiotische randvoorwaarden (bodem pH, nutriënten beschikbaarheid), soortensamenstelling of structuur van het habitattype zal leiden.

Significant negatieve effecten op het behalen van de instandhoudingsdoelstellingen (behoud kwaliteit en oppervlak) van habitattype Sweco | Ecologische beoordeling stikstofdepositie Cornelis Oomestraat, Raamsdonk - Een onderzoek in het kader van de Omgevingswet Projectnummer 51031656 Datum 21-11-2025 Versie D4 Document referentie Ecologische beoordeling (51031656 D4) Raamsdonk NL25-648800269-155176 29/59 H7140A door de plan gebonden toename aan stikstofdepositie kunnen met zekerheid worden uitgesloten. H7150 - Pioniervegetaties met snavelbiezen Instandhoudingsdoelstelling Het habitattype H7150 Pioniersvegetaties met snavelbiezen heeft in het Natura 2000-gebied Langstraat een behoudsdoelstelling in relatie tot het oppervlak en de kwaliteit van het habitattype. Huidige situatie en trend Het habitattype heeft een goede kwaliteit, waarbij de trend in oppervlak en kwaliteit onbekend is, wel wordt aangegeven dat het habitattype stabiel aanwezig is (Natuurdoelanalyse-130, 2023). Berekende toename van stikstofdepositie Op 16% (0,35 ha) van het aanwezig areaal met H7150 vindt, ten gevolge van de voorgenomen ontwikkeling, een toename van stikstofdepositie plaats. Van dit areaal met een toename van stikstofdepositie, ondervindt 100% een (naderende) overschrijding van de KDW door de huidige achtergronddepositie inclusief de berekende toename van stikstofdepositie.

Het areaal met een (naderende) overschrijding van de KDW ondervindt een maximale toename van stikstofdepositie van 0,01 mol N/ha/jaar (zie onderstaand figuur). Figuur 4.7: De locatie in het Natura 2000-gebied Langstraat met de maximale relevante toename van stikstofdepositie op Pioniervegetaties met snavelbiezen (H7150). Knelpunten De grootste bedreigingen voor het habitattype Pioniervegetaties met snavelbiezen in de Langstraat zijn inspoeling van meststoffen (vermesting) via grondwater en eutrofiëring door atmosferische stikstofdepositie. Vermesting

Sweco | Ecologische beoordeling stikstofdepositie Cornelis Oomestraat, Raamsdonk - Een onderzoek in het kader van de Omgevingswet Projectnummer 51031656 Datum 21-11-2025 Versie D4 Document referentie Ecologische beoordeling (51031656 D4) Raamsdonk NL25-648800269-155176 30/59 versterkt effecten van verzuring. Van de voedselrijkdom zijn geen specifieke gegevens voor dit habitattype bekend. Wel is dat het gebied een hoge atmosferische stikstofdepositie kent, wat voor eutrofiëring zorgt. Er is echter geen sprake van overbelasting door stikstof. Het habitattype ontstaat niet meer op natuurlijke pionierplekken die kunnen ontstaan onder invloed van dynamiek, maar komt enkel voor op percelen die geplagd zijn. Voor verdere uitbreiding van het habitattype zullen dus nieuwe pioniersituaties moeten worden gecreëerd. Mogelijk heeft H7150 de afgelopen jaren nadelige effecten ervaren van de vochttoestand tijdens de droge zomers (Natuurdoelanalyse-130, 2023). Beoordeling toename van stikstofdepositie Het habitattype H7150 Pioniervegetaties met snavelbiezen in de Langstraat heeft volgens de Natuurdoelanalyse (2023) een goede kwaliteit. De trend in oppervlak en kwaliteit is onbekend. De actuele instandhoudingsdoelstelling is gericht op behoud van de kwaliteit en het oppervlak. Inspoeling van meststoffen via het grondwater en eutrofiëring door atmosferische stikstofdepositie.

Slechts een relatief klein deel van het volledige areaal (16%, 0,35 ha) ondervindt een (naderende) overschrijding van de KDW. Een hoge stikstofdepositie vormt een mogelijk knelpunt voor habitattype H7150, maar vermesting, vochttoestand en de afwezigheid van pionierplekken hebben een negatieve impact op de kwaliteit en oppervlakte van dit habitattype. Een geringe toename in stikstofdepositie van maximaal 0,01 mol N/ha/jaar zal niet leiden tot negatieve effecten op het oppervlakte of de kwaliteit van het habitattype. Het is uitgesloten dat in deze situatie een dergelijke geringe tijdelijke toename van maximaal 0,01 mol N/ha/jaar tot meetbare veranderingen in de abiotische randvoorwaarden (bodem pH, nutriënten beschikbaarheid), soortensamenstelling of structuur van het habitattype zal leiden. Significant negatieve effecten op het behalen van de instandhoudingsdoelstellingen (behoud kwaliteit en oppervlak) van habitattype H7150 door de plangebonden toename aan stikstofdepositie kunnen met zekerheid worden uitgesloten. H7230 - Kalkmoerassen Instandhoudingsdoelstelling Het habitattype H7230 Kalkmoerassen heeft in het Natura 2000-gebied Langstraat een uitbreidings- en verbeterdoelstelling in relatie tot het oppervlak en de kwaliteit van het habitattype.

Huidige situatie en trend Het habitattype heeft een matige kwaliteit, waarbij de trend in oppervlak niet te duiden is en de trend in kwaliteit is volgens de terreinbeheerder sterk achteruitgegaan, maar er zijn geen gegevens beschikbaar waaruit dit kan worden afgeleid (Natuurdoelanalyse-130, 2023). Berekende toename van stikstofdepositie Op 2,1% (0,06 ha) van het aanwezig areaal met H7230 vindt, ten gevolge van de voorgenomen ontwikkeling, een toename van stikstofdepositie plaats. Van dit areaal met een toename van stikstofdepositie, ondervindt 100% een (naderende) overschrijding van de KDW door de huidige achtergronddepositie inclusief de berekende toename van stikstofdepositie. Het areaal met een (naderende) overschrijding van de KDW ondervindt een maximale toename van stikstofdepositie van 0,01 mol N/ha/jaar (zie onderstaand figuur). Figuur 4.8: | De locatie in het Natura 2000 -gebied Langstraat met de maximale relevante toename van stikstofdepositie | op Kalkmoerassen (H7230). Knelpunten Ondanks dat exacte meetgegevens ontbreken, blijkt uit de gebiedsanalyse (2019b) dat verzuring een belangrijk knelpunt is voor Kalkmoerassen. Verzuring door regenwater neemt toe, dit komt door sterk afgenomen kweldruk, waardoor basenrijke kwel nog maar bepe | rkt in de wortelzone komt.

Dit is een belangrijk knelpunt ,aangezien het bereiken van basenrijk grondwater tot het wortelstelsel belangrijk is voor H7230. | Naast verzuring treedt hierdoor ook verdroging op. Het habitattype heeft ook hinder ondervonden van d | e droge jaren 2018-2022. Daarnaast speelt ook vermesting een rol binnen dit habitattype. Vermesting door stikstof wordt veroorzaakt door een te hoge stikstofdepositie als gevolg van voornamelijk de landbouwgronden in de omgeving. Een belangrijke beheermaatregel hierbij is het jaarlijks maaien en afvoeren (Natuurdoelanalyse- 130, 2023). Beoordeling toename van stikstofdepositie Het habitattype H7230 Kalkmoerassen in de Langstraat heeft volgens de Natuurdoelanalyse (2023) een matige kwaliteit. De trend in oppervlak en kwaliteit is onbekend, al lijkt de trend van kwaliteit negatief. De actuele instandhoudingsdoelstelling is gericht op uitbreiding en verbetering van de kwaliteit en het oppervlak. Verzuring, verdroging en vermesting zijn belangrijke knelpunten voor H7230. Waarbij de afgenomen basenrijke kwel in het wortelstelsel het belangrijkste knelpunt vormt. Slechts een klein deel van het volledige areaal (2,1%, 0,06 ha) ondervindt een (naderende) overschrijding van de KDW.

Een hoge stikstofdepositie vormt een mogelijk knelpunt voor habitattype H7230, maar verzuring en verdroging hebben een negatieve impact op de kwaliteit en oppervlakte van dit habitattype. Een geringe toename in Sweco | Ecologische beoordeling stikstofdepositie Cornelis Oomestraat, Raamsdonk - Een onderzoek in het kader van de Omgevingswet Projectnummer 51031656 Datum 21-11-2025 | Versie D4 Document referentie Ecologische beoordeling (51031656 D4) Raamsdonk NL25-648800269-155176 | 31/59 Sweco | Ecologische beoordeling stikstofdepositie Cornelis Oomestraat, Raamsdonk - Een onderzoek in het kader van de Omgevingswet Projectnummer 51031656 Datum 21-11-2025 Versie D4 Document referentie Ecologische beoordeling (51031656 D4) Raamsdonk NL25-648800269-155176 32/59 stikstofdepositie van maximaal 0,01 mol N/ha/jaar zal niet leiden tot negatieve effecten op het oppervlakte of de kwaliteit van het habitattype. Het is uitgesloten dat in deze situatie een dergelijke geringe tijdelijke toename van maximaal 0,01 mol N/ha/jaar tot meetbare veranderingen in de abiotische randvoorwaarden (bodem pH, nutriënten beschikbaarheid), soortensamenstelling of structuur van het habitattype zal leiden.

Significant negatieve effecten op het behalen van de instandhoudingsdoelstellingen (verbetering kwaliteit en uitbreiding oppervlak) van habitattype H7230 door de plangebonden toename aan stikstofdepositie kunnen met zekerheid worden uitgesloten. 4.4 Beoordeling habitatsoorten Uit de AERIUS-berekening blijkt dat er binnen het Natura 2000-gebied Langstraat geen sprake is van een toename van stikstofdepositie op stikstofgevoelige leefgebieden van habitatsoorten met een definitieve status. Significant negatieve gevolgen zijn hierom op voorhand uitgesloten. 4.5 Beoordeling broedvogels Het Natura 2000-gebied Langstraat is niet aangewezen voor broedvogels. Er kan derhalve geen toename van stikstofdepositie plaatsvinden op stikstofgevoelig leefgebied. Significant negatieve gevolgen zijn hierom op voorhand uitgesloten. 4.6 Beoordeling niet-broedvogels Het Natura 2000-gebied Langstraat is niet aangewezen voor niet-broedvogels. Er kan derhalve geen toename van stikstofdepositie plaatsvinden op stikstofgevoelig leefgebied. Significant negatieve gevolgen zijn hierom op voorhand uitgesloten. 4.7 Beoordeling herstelhexagonen Volgens de Europese Vogel- en Habitatrichtlijn, die geïmplementeerd is in de Nederlandse Omgevingswet, mag Natura 2000-natuur niet verslechteren. Toch is sinds het maken van de T0-habitatkaart op sommige plekken beschermde natuur verdwenen.

Op de T1-habitatkaart is deze natuur daarom afwezig; de T1-kaart geeft immers de meest actuele situatie weer. Wanneer alleen met de T1-habitatkaart gerekend zou worden in AERIUS, dan zou de depositiebijdrage van een plan of project niet berekend worden op de locaties (hexagonen) waar het habitat verdwenen is (en geen ander habitat voorkomt dat stikstofgevoelig is). Het verdwenen habitat moet in beginsel hersteld worden; verslechtering is ten slotte juridisch niet toegestaan. In sommige gevallen moet het habitat hersteld worden op de locatie waar het verdwenen is. Een plan of project mag niet voor wezenlijke vertraging van het herstel van het habitat zorgen. De voorgenomen ontwikkeling veroorzaakt een toename aan stikstofdepositie van maximaal 0,02 mol N/ha/jaar op stikstofgevoelige natuur binnen het Natura 2000-gebied Langstraat. Daarnaast zijn er in het Natura 2000-gebied Langstraat hexagonen met een hersteldoel aangewezen welke zijn weergeven in tabel 4.5. Tabel 4.5: | Berekende stikstofdepositiewaarden in mol N/ha/jaar op de habitattypen waarvoor hexagonen met een hersteldoel zijn aangewezen | binnen het Natura 2000-gebied Langstraat. De tabel bevat enkel habitattypen met een projecteffect ≥0,01 mol N/ha/jaar. Depositiewaarden zijn gebaseerd op de resultaten uit de meest recente versie van AERIUS-Calculator (AERIUS 2025) en worden weergegeven in mol N/ha/jaar.

Habitatcode | Habitattype | Aantal | KDW1 | Maximaal hexagonen | effect2 H3140hz | Kranswierwateren, op hogere zandgronden | 29 | 500 | 0,02 H7140B | Overgangs- en trilvenen (veenmosrietlanden) | 2 | 500 | 0,02 1. KDW van habitattype volgens de meest recente versie van de AERIUS calculator (2025) | 2. De maximale toename aan stikstofdepositie ten gevolge van de voorgenomen ontwikkeling. In de volgende paragrafen wordt de toename aan stikstofdepositie op herstelhexagonen voor ieder habitattype uit tabel 4.5 beoordeeld. H3140hz - Kranswierwateren, op hogere zandgronden Instandhoudingsdoelstelling Het habitattype H3140hz Kranswierwateren, op hogere zandgronden is onderdeel van het habitattype H3140 Kranswierwateren. Dit habitattype heeft in het Natura 2000-gebied Langstraat een behoudsdoelstelling in relatie tot het oppervlak en de kwaliteit van het habitattype. Hersteldoelhexagonen Hexagonen met een hersteldoel zijn hexagonen waarbinnen in AERIUS Calculator gerekend wordt met de kritische depositie waarde van de stikstofgevoelige habitattypen die daar in deT0-habitattypenkaart aanwezig waren maar in T1-habitattypenkaart verdwenen zijn (figuur 4.5), omdat beoordeeld is dat het betreffende habitat op die locatie moet terugkeren. Er is door Bij128 beoordeeld wat de oorzaken zijn voor de afname van het habitattype in de hexagonen.

Voor hexagonen met hersteldoel voor H3140 wordt er benoemd dat de kartering van 2019 is uitgevoerd in droge zomers en dat er daardoor minder kranswieren aanwezig waren op | de locatie. 8 T0-T1Verschilanalyse, website Bij12, Beoordeelde hexagonen uit verschilanalyse T0 – T1 habitatkaarten, 2024 Sweco | Ecologische beoordeling stikstofdepositie Cornelis Oomestraat, Raamsdonk - Een onderzoek in het kader van de Omgevingswet Projectnummer 51031656 Datum 21-11-2025 | Versie D4 Document referentie Ecologische beoordeling (51031656 D4) Raamsdonk NL25-648800269-155176 | 33/59 Sweco | Ecologische beoordeling stikstofdepositie Cornelis Oomestraat, Raamsdonk - Een onderzoek in het kader van de Omgevingswet Projectnummer 51031656 Datum 21-11-2025 Versie D4 Document referentie Ecologische beoordeling (51031656 D4) Raamsdonk NL25-648800269-155176 34/59 Figuur 4.5: De locatie in het Natura 2000-gebied Langstraat waar herstelhexagonen aanwezig zijn voor het habitattype (H3140hz). Alle lichtblauwe hexagonen zijn hexagonen met een hersteldoel voor H3140hz. Maatregelen voor herstel Ten bate van het habitattype H3140 worden verschillende maatregelen benoemd in verscheidene bronnen om het habitat te onderhouden en waar mogelijk te herstellen in het herstelstrategiëndocument 9. Een overzichtstabel van alle mogelijke bewezen maatregelen is opgenomen in tabel 4.6.

Tabel 4.6: Extract uit overzichtstabel uit de herstelstrategie voor H3140. Alleen de maatregels waarvoor een bewezen effect is gevonden zijn meegenomen. Maatregel Type1 Doel Potentiële activiteit Mate van bewijs2 Hydrologisch herstel H/U Verbetering waterkwaliteit Groot B Herstel limitatie door fosfaat H/U Gunstigere fosfaatstatus Groot B Isolatie H/U Gunstigere fosfaatstatus Matig B Verwijdering van slib H/U Verwijdering van voedingsstoffen Groot B 1. H = herstelmaatregel, U = uitbreidingsmaatregel 2. B = Bewezen: de maatregel heeft (onder de voorwaarden verder beschreven in het Herstelstrategie document) met zekerheid het beschreven positieve effect als hij in de praktijk wordt uitgevoerd. In de regel zal dat onderbouwd moeten zijn met (OBN-)literatuur, maar het kan eventueel ook met (nog niet eerder gepubliceerde) goed gedocumenteerde waarnemingen en o.a. OBN handleidingen. Binnen het Natura 2000-gebied Langstraat zijn er verschillende al uitgevoerde en geplande maatregelen. Voor het habitattype zijn dit verbetering van de waterkwaliteit en de waterhuishouding, onderzoek naar mogelijkheden voor het vrijmaken van fosfaatbeschikbaarheid, aangepast beheer/aankoop van nieuwe natuur en het verwijderen van organische sedimenten (Natuurdoelanalyse-130, 2023). 9 https://www.natura2000.nl/sites/default/files/PAS/Herstelstrategieen/Deel%20II-1/H3140V1.pdf

Sweco | Ecologische beoordeling stikstofdepositie Cornelis Oomestraat, Raamsdonk - Een onderzoek in het kader van de Omgevingswet Projectnummer 51031656 Datum 21-11-2025 Versie D4 Document referentie Ecologische beoordeling (51031656 D4) Raamsdonk NL25-648800269-155176 35/59 Knelpunten voor herstel Voor H3140hz zijn er meerdere knelpunten te vinden binnen de nu bekende maatregels. Het is mogelijk om als tijdelijke maatregel het isoleren van laagveensystemen in te zetten om te helpen om de fosfaatstatus op een gunstiger niveau te houden. Deze maatregel kan daarnaast ook enkel als overbruggingsperiode worden ingezet naar een duurzamer beheer dat gericht is op de verbetering van de waterkwaliteit van het omringende oppervlaktewater en de eventuele grondwatervoeding. In het Natura 2000-gebied Langstraat zijn er plannen op het moment actief ten bate van deze wijze van beheer en onderzoek. Te lange isolatie leidt tot een toename van de zuurgraad van het water door het toenemen van regenwaterinvloed en tot oligotrofere condities (herstelstrategie H3140, 2014). Baggeren is alleen maar succesvol als de onderliggende sedimentlaag geen nieuwe bron van fosfaat vormt. Verwijdering van slib kan ertoe bijdragen dat de successie wordt teruggezet in de tijd en er weer een pionier-situatie wordt gecreëerd.

Als gevolg van de in vennen toegepaste herstelmaatregelen zijn kranswierbegroeiingen op verschillende plaatsen tijdelijk in vennen terug gekeerd Het op orde krijgen van de fosfaatstatus is afhankelijk van zowel de concentratie in het oppervlaktewater als het opgehoopte fosfaat in sediment - en sliblagen (herstelstrategie H3140, 2014). Op het moment wordt er nog onderzoek uitgevoerd naar de effectiviteit van deze maatregel en waar het kan worden toegepast binnen het Natura 2000-gebied Langstraat. Grazers, met name watervogels, kunnen bijdragen aan het bestendigen van deze pionierssituaties. Ten slotte is het vaak zo dat veel Nederlandse wateren grote hoeveelheden bodemwoelende vis bevatten. Doordat deze naar macrofauna zoeken in het sediment zorgen ze voor opwerveling waardoor het water troebel wordt wat zorgt voor achteruitgang of het geheel verdwijnen van ondergedoken waterplanten. Ook kunnen vissen zoals blankvoorn bij grote dichtheden bijna alle zoöplankton weg eten, waardoor er algenbloei ontstaat (herstelstrategie H3140, 2014). Conclusie Er zijn verschillende maatregelen bekend en beschikbaar voor de herstel van H3140hz. Deze maatregelen zijn op het moment ook gepland om nog te worden ingezet of worden op het moment al uitgevoerd in het Natura 2000- gebied Langstraat.

Daarnaast zijn er meerde knelpunten met een effect op het succes van de maatregelen welke niet verminderd of beïnvloed worden door stikstofdepositie. Het is uitgesloten dat in deze situatie waarin meerdere bewezen herstelmaatregelen actief worden ingezet en waar er meerdere knelpunten zijn in betrekking tot andere aspecten dan een depositietoename van maximaal 0,02 mol N/ha/jaar tot meetbare veranderingen in de randvoorwaarden van de herstelhexagonen van het habitattype zal leiden. Significant negatieve effecten op het behalen van de hersteldoelen van habitattype H3140hz door de plangebonden toename aan stikstofdepositie kunnen worden uitgesloten. H7140B - Overgangs- en trilvenen (veenmosrietlanden) Instandhoudingsdoelstelling Het habitattype H7140B Overgangs- en trilvenen (veenmosrietlanden) heeft in het Natura 2000-gebied Langstraat een uitbreiding in relatie tot het oppervlak en de kwaliteit van het habitattype.

Sweco | Ecologische beoordeling stikstofdepositie Cornelis Oomestraat, Raamsdonk - Een onderzoek in het kader van de Omgevingswet Projectnummer 51031656 Datum 21-11-2025 Versie D4 Document referentie Ecologische beoordeling (51031656 D4) Raamsdonk NL25-648800269-155176 36/59 Hersteldoelhexagonen Hexagonen met een hersteldoel zijn hexagonen waarbinnen in AERIUS Calculator gerekend wordt met de kritische depositie waarde van de stikstofgevoelige habitats die daar in T0 aanwezig waren maar in T1 verdwenen zijn (figuur 4.6), omdat beoordeeld is dat het betreffende habitat op die locatie moet terugkeren. Er is door Bij1210 beoordeeld wat de oorzaken zijn voor de afname van het habitattype in de hexagonen. Voor hexagonen met hersteldoel voor H7140B wordt er benoemd dat ze mogelijk zijn vervangen door vegetatie van Gewoon haarmos (een verdrogingstolerante soort), maar dat het mogelijk ook te verklaren is door een verschil in nauwkeurigheid. Figuur 4.6: De locatie in het Natura 2000-gebied Langstraat waar herstelhexagonen aanwezig zijn voor het habitattype (H7140B). Alle lichtblauwe hexagonen zijn hexagonen met een hersteldoel voor H7140B. Maatregelen voor herstel Ten bate van het habitattype H7140B worden verschillende maatregelen benoemd in verscheidene bronnen om het habitat te onderhouden en waar mogelijk te herstellen.

In deze rapportage worden de herstelstrategieën benoemd welke een bewezen effect hebben op het habitattype H7140B. Een overzichtstabel van alle mogelijke bewezen maatregelen is opgenomen in tabel 4.7. 10 T0-T1Verschilanalyse, website Bij12, Beoordeelde hexagonen uit verschilanalyse T0 – T1 habitatkaarten, 2024

Tabel 4.7: | Extract uit overzichtstabel uit de herstelstrategie voor H7140B. Alleen de maatregels waarvoor een bewezen effect is gevonden zijn meegenomen. Maatregel | Type1 | Doel | Potentiële activiteit | Mate van bewijs2 Herfst- of | H/U | voorkomen | B wintermaaien | successie naar moerasbos; | Groot nieuwvorming veenmosrietland Zomermaaien | H/U | Voorkomen | Groot, maar | B, H successie naar | leidt tot moerasbos | successie naar veenheide Opslag | H/U | voorkomen | matig, maar | B verwijderen | successie naar | lokaal effectief moerasbos; | voor behoud randenbeheer | soortenrijke oeverzones Defosfateren | H/U | Hydrologisch | B inlaatwater | herstel: verbeteren | Groot (Laagveen) | waterkwaliteit 1. H = herstelmaatregel, U = uitbreidingsmaatregel | 2. B = Bewezen: de maatregel heeft (onder de voorwaarden verder beschreven in het Herstelstrategie document) met zekerheid het beschreven positieve effect als hij in de praktijk wordt uitgevoerd. In de regel zal dat onderbouwd moeten zijn met (OBN-)literatuur, maar het kan eventueel ook met (nog niet eerder gepubliceerde) goed gedocumenteerde waarnemingen en o.a. OBN handleidingen. H = Hypothese: door logisch nadenken is een maatregel geformuleerd die in de praktijk nog niet of nauwelijks is uitgeprobeerd, maar die in theorie effectief zou kunnen zijn.

De aanleiding van de hypothese kan gelegen zijn in analogieën | (de maatregel is een vuistregel of bewezen maatregel in een sterk verwant habitattype) of in processen waarvan we denken dat we ze goed begrijpen, maar die echter nog niet op praktijkschaal zijn getoetst. Binnen het Natura 2000 | -gebied Langstraat zijn er verschillende al uitgevoerde en geplande maatregelen. Voor het habitattype zijn dit extra hooien/maaien (dit is een al lopende actie en een nog te starten actie), het onderzoeken van kansrijke gebieden voor | uitbreiding, het optimaliseren van de waterhuishouding (zowel een lopende actie als een nog te starten actie), het gefaseerd beheren van de watergangen, maaien en afvoeren, de aankoop van nieuwe natuur, plaggen, het toestaan van successie uit andere habita | ttypen en het verwijderen van opslag (Natuurdoelanalyse | -130, 2023). Knelpunten | voor herstel Voor H | 7140B zijn er meerdere knelpunten te vinden binnen de nu bekende maatregels. | In kleine zeggenmoerassen in beekdalen (die ook tot H7140B worden gerekend) moet terughoudend worden omgegaan met de herstelmaatregel ‘maaien’. Waar sprake is van zwak gedegradeerde venen is het stoppen van maaibeheer een perspectiefvolle maatregel die lei | dt tot herstel van mosrijke vegetatie en na enkele decennia ook tot herstel van microtopografie.

Voor Overgangs | - en trilvenen (veenmosrietland) (H714 | 0B) varieert de effectiviteit van zomermaaien. De benodigde maaifrequentie om 1000 mol N/ha/jr te mitigeren varieert tussen de 0,4-0,6 maal per jaar. Een andere maatregel is plaggen, echter plaggen kan alleen goed werken als de verzuring niet te diep in de kragge is doorgedrongen, zodat na plaggen een | minder zure laag wordt blootgelegd. Aangezien Veenmosrietland een intermediair successiestadium is, is het voor uitbreiding belangrijk dat er voldoende plaats is waar het habitattype zich opnieuw kan ontwikkelen. In het verleden was dat in ruime mate aanw | ezig in petgaten die ontstonden door het steken van turf.

Momenteel worden nieuwe Sweco | Ecologische beoordeling stikstofdepositie Cornelis Oomestraat, Raamsdonk - Een onderzoek in het kader van de Omgevingswet Projectnummer 51031656 Datum 21-11-2025 | Versie D4 Document referentie Ecologische beoordeling (51031656 D4) Raamsdonk NL25-648800269-155176 | 37/59 Sweco | Ecologische beoordeling stikstofdepositie Cornelis Oomestraat, Raamsdonk - Een onderzoek in het kader van de Omgevingswet Projectnummer 51031656 Datum 21-11-2025 Versie D4 Document referentie Ecologische beoordeling (51031656 D4) Raamsdonk NL25-648800269-155176 38/59 petgaten alleen nog gemaakt in herstelprojecten of in nieuwe aankoop van natuur, maar op veel plaatsen blijft verlanding uit (Natuurdoelanalyse- 130,2023). Meerdere oorzaken kunnen daarvoor verantwoordelijk zijn, zoals een slechte waterkwaliteit, verdwijnen van kwel, onjuiste diepte van het petgat, te steile taluds en begrazing. Conclusie Er zijn verschillende maatregels bekend en beschikbaar voor de herstel van H7140B. Op het moment zijn er verschillende maatregelen bekend welke een bewezen effect hebben op de uitbreiding en herstel van het habitattype. Deze maatregelen zijn op het moment ook gepland om nog te worden ingezet of worden op het moment al uitgevoerd in het Natura 2000-gebied Langstraat (Natuurdoelanalyse-130, 2023).

De aard van veel van de knelpunten voor deze maatregelen laat ook zien dat stikstofdepositie hier vaak alleen een kleine tot helemaal geen rol speelt tot het succes van de maatregel ten bate van verbetering of uitbreiding van het habitattype. De invloed van de waterhuishouding wordt ook aangedragen in de reden dat er hexagonen met een hersteldoel zijn. De vervanging van de aanwezige vegetatie door gewoon haarmos komt vaak door verdroging omdat dit een verdroging tolerante soort is. Daarnaast kan het ook komen door een verschil in nauwkeurigheid van de T0-habitatkaart en T1-habitatkaart. Het is daarom uitgesloten dat in deze situatie waarin er meerdere actieve herstelmaatregelen actief zijn en waar knelpunten vooral worden gevonden in slechte kansen tot successie dat een depositietoename van maximaal 0,02 mol N/ha/jaar tot meetbare veranderingen in de randvoorwaarden van de herstelhexagonen van het habitattype zal leiden. Significant negatieve effecten op het behalen van de hersteldoelen van habitattype H7140B door de plangebonden toename aan stikstofdepositie kunnen met wetenschappelijke zekerheid worden uitgesloten. 4.8 Conclusie De voorgenomen ontwikkeling veroorzaakt een toename van stikstofdepositie van maximaal 0,02 mol N/ha/jaar op stikstofgevoelige natuur binnen het Natura 2000-gebied Langstraat.

Voor de habitattypen en/of leefgebieden van kwalificerende soorten waarvoor geldt dat de KDW wordt overschreden, is onderzocht of de berekende toename van stikstofdepositie kan leiden tot een in ecologische zin aantoonbare aantasting van de kwaliteit of oppervlakteverlies van het stikstofgevoelige areaal. Op basis van een gebiedsspecifieke analyse kan worden geconcludeerd dat de kans afwezig is dat de berekende toenames aan stikstofdepositie ten gevolge van de voorgenomen ontwikkeling zullen leiden tot een negatief ecologisch effect. Sweco | Ecologische beoordeling stikstofdepositie Cornelis Oomestraat, Raamsdonk - Een onderzoek in het kader van de Omgevingswet Projectnummer 51031656 Datum 21-11-2025 Versie D4 Document referentie Ecologische beoordeling (51031656 D4) Raamsdonk NL25-648800269-155176 39/59 5 Biesbosch 5.1 Inleiding De Biesbosch was eeuwenlang een uitgestrekt zoetwatergetijdengebied, dat in Europa nauwelijks zijn weerga kende. Ontstaan in het begin van de vijftiende eeuw, tijdens de beruchte Sint-Elisabethsvloed, werd het gebied lange tijd gekenmerkt door verraderlijke wilgenvloedbossen (deels in gebruik als grienden), afgewisseld met kale zand- en slikplaten, rietgorzen en biezenvelden, maar door de uitvoering van de Deltawerken heeft de Biesbosch veel van zijn allure moeten prijsgeven.

Na de afsluiting van het Volkerak in 1960 en het Haringvliet in 1970 viel het getij terug van gemiddeld 2 meter naar enkele decimeters. Het gebied bestaat uit drie delen: de Sliedrechtse en Dortsche Biesbosch ten noorden van de Merwede en de Brabantse Biesbosch ten zuiden ervan. Alleen in de Sliedrechtse Biesbosch resteert nog een getijdeverschil van ongeveer 70 centimeter door de open verbinding met de Oude Maas. Het dynamische getijdengebied veranderde na de uitvoering van de Deltawerken in een verruigd moerasgebied waarin de hoogteverschillen tussen platen en geulen geleidelijk verminderden, wat ten koste ging van afkalving van de eilanden. De biezenvelden, rietgorzen en wilgenvloedbossen zijn grotendeels verdwenen; inpolderingen en de aanleg van reusachtige drinkwaterbekkens hebben verder hun tol geëist. Maar toch, ondanks dit alles bezit de Biesbosch ook in zijn huidige vorm grote botanische en faunistische kwaliteiten, terwijl het landschap van eilanden en slingerende waterwegen in wezen nog steeds bestaat. Naast Zuid-Flevoland is de Biesbosch het belangrijkste brongebied voor de blauwborst; een broedvogel van verruigd rietland. Daarnaast is het een belangrijk broedgebied voor andere moerasvogels (bruine kiekendief, porseleinhoen, snor en rietzanger) en broedvogels van waterrijke gebieden met opgaand bos (aalscholver en ijsvogel).

Het is belangrijk rust- en foerageergebied voor fuut, lepelaar, kleine zwaan, kolgans, grauwe gans, brandgans, smient, krakeend, wintertaling, kuifeend, grote zaagbek en grutto. daarnaast van enig belang voor aalscholver, pijlstaart, slobeend, tafeleend, nonnetje, visarend en meerkoet. Voor de meeste van deze soorten is zowel de Brabantse als de Dordtse Biesbosch als slaap- en foerageergebied van betekenis. In de Dordtse Biesbosch heerst daarnaast voldoende rust voor een belangrijke functie als ruigebied (wintertaling) en als pleisterplaats voor verstoringsgevoelige soorten als lepelaar en nonnetje. De Sliedrechtse Biesbosch is vooral van belang voor ganzen (Biesbosch, Natura2000.nl). Sweco | Ecologische beoordeling stikstofdepositie Cornelis Oomestraat, Raamsdonk - Een onderzoek in het kader van de Omgevingswet Projectnummer 51031656 Datum 21-11-2025 Versie D4 Document referentie Ecologische beoordeling (51031656 D4) Raamsdonk NL25-648800269-155176 40/59 Figuur 5.1: Overzicht ligging richtlijngebieden in het gebied Biesbosch. 5.2 Doelstellingen Hieronder volgt een overzicht van de instandhoudingsdoelstellingen van het Natura 2000-gebied Biesbosch op basis van het aanwijzingsbesluit. Tabel 5.1: Instandhoudingsdoelstellingen habitattypen voor het Natura 2000-gebied Biesbosch.

c) Habitattypen Habitatcode Habitattype Status doel Oppervlakte1 Kwaliteit1 H3260B Beken en rivieren met waterplanten (grote fonteinkruiden) definitief = = H3270 Slikkige rivieroevers definitief > > H6120 Stroomdalgraslanden definitief > = H6430A Ruigten en zomen (moerasspirea) definitief = = H6430B Ruigten en zomen (harig wilgenroosje) definitief > = H6510A Glanshaver- en vossenstaarthooilanden (glanshaver) definitief = > H6510B Glanshaver- en vossenstaarthooilanden (grote vossenstaart) definitief > = H91E0A Vochtige alluviale bossen (zachthoutooibossen) definitief = (<) > H91E0B Vochtige alluviale bossen (essen-iepenbossen) definitief > > 1: doelstelling voor oppervlakte en/of kwaliteit behoud: =, uitbreiding: >, achteruitgang ten gunste van ander habitattype toegestaan: = (<), oppervlak staat op uitbreiding, maar mag achteruitgaan ten gunste van ander habitattype: > (<). d) Habitatsoorten

Sweco | Ecologische beoordeling stikstofdepositie Cornelis Oomestraat, Raamsdonk - Een onderzoek in het kader van de Omgevingswet Projectnummer 51031656 Datum 21-11-2025 Versie D4 Document referentie Ecologische beoordeling (51031656 D4) Raamsdonk NL25-648800269-155176 41/59 Soortcode Habitatsoort Status doel Populatie Omvang leefgebied1 Kwaliteit leefgebied1 H1163 Beek/Rivierdonderpad definitief = = = H1337 Bever definitief = = = H1134 Bittervoorn definitief = = = H1102 Elft definitief > = = H1103 Fint definitief > = = H1145 Grote modderkruiper definitief = = = H1149 Kleine modderkruiper definitief = = = H1318 Meervleermuis definitief = = = H1340 Noordse woelmuis definitief > > > H4056 Platte schijfhoren definitief = = = H1099 Rivierprik definitief > = = H1387 Tonghaarmuts definitief > > > H1106 Zalm definitief > = = H1095 Zeeprik definitief > = = 1: doelstelling voor omvang en/of kwaliteit behoud: =, uitbreiding/verbetering: >, vestigend: +, achteruitgang ten gunste van ander leefgebied toegestaan: = (<).

e) Broedvogels Soortcode Broedvogel Status doel Aantal broedparen Omvang leefgebied1 Kwaliteit leefgebied1 A017 Aalscholver definitief 310 = = A272 Blauwborst definitief 1300 = = A081 Bruine kiekendief definitief 30 = = A229 IJsvogel definitief 20 = = A119 Porseleinhoen definitief 9 > > A295 Rietzanger definitief 260 = = A021 Roerdomp definitief 10 > > A292 Snor definitief 130 = = 1: doelstelling voor omvang en/of kwaliteit behoud: =, uitbreiding/verbetering: >, vestigend: +, achteruitgang ten gunste van ander leefgebied toegestaan: = (<). f) Niet-broedvogels Soortcode Niet-broedvogel Status doel Populatie Instandhoudings- doelstelling Omvang leefgebied1 Kwaliteit leefgebied1 A017 Aalscholver definitief 330 Slaap- en rustplaats en foerageergebied = = A045 Brandgans definitief 4900 Slaap- en rustplaats = = A045 Brandgans definitief 870 Foerageergebied = = A005 Fuut definitief 450 Foerageergebied = = A043 Grauwe gans definitief 2300 Slaap- en rustplaats en foerageergebied = = A070 Grote zaagbek definitief 30 Foerageergebied = = A027 Grote zilverreiger definitief 60 Slaap- en rustplaats = = A027 Grote zilverreiger definitief 10 Foerageergebied = = A156 Grutto definitief 60 Slaap- en rustplaats en foerageergebied = = A037 Kleine zwaan definitief 10 Slaap- en rustplaats en foerageergebied = = A041 Kolgans definitief 34200 Slaap- en rustplaats = = A041 Kolgans definitief 1800

Foerageergebied = = A051 Krakeend definitief 1300 Foerageergebied = = A061 Kuifeend definitief 3800 Foerageergebied = = Soortcode | Niet-broedvogel | Status | Populatie | Instandhoudings- | Omvang | Kwaliteit doel | doelstelling | leefgebied1 | leefgebied1 A034 | Lepelaar | definitief | 10 | Foerageergebied | = | = A125 | Meerkoet | definitief | 3100 | Foerageergebied | = | = A068 | Nonnetje | definitief | 20 | Foerageergebied | = | = A054 | Pijlstaart | definitief | 70 | Foerageergebied | = | = A056 | Slobeend | definitief | 270 | Foerageergebied | = | = A050 | Smient | definitief | 3300 | Slaap- en rustplaats en | = | = foerageergebied A059 | Tafeleend | definitief | 130 | Foerageergebied | = | = A094 | Visarend | definitief | 6 | Foerageergebied | = | = A053 | Wilde eend | definitief | 4000 | Foerageergebied | = | = A052 | Wintertaling | definitief | 1100 | Foerageergebied | = | = A075 | Zeearend | definitief | 2 | Foerageergebied | = | = 1: doelstelling voor omvang en/of kwaliteit behoud: =, uitbreiding/verbetering: >, vestigend: +, achteruitgang ten gunste van ander | leefgebied toegestaan: = (<). 5.3 | Beoordeling habitattypen Uit de AERIUS-berekening blijkt dat er binnen het Natura 2000-gebied Biesbosch sprake is van een toename van stikstofdepositie op 1 stikstofgevoelig habitattype (zie onderstaande tabel).

De overige habitattypen zijn niet gevoelig voor stikstofdepositie, of er is geen sprake van een relevante stikstoftoename ten gevolge van de voorgenomen ontwikkeling. Significant negatieve gevolgen voor deze overige habitattypen zijn daarom op voorhand uitgesloten. Tabel 5.2: | Berekende stikstofdepositiewaarden in mol N/ha/jaar op de | habitattypen binnen het Natura 2000-gebied Biesbosch. De tabel bevat enkel habitattypen met een projecteffect ≥0,01 mol N/ha/jaar. Depositiewaarden zijn gebaseerd op de resultaten uit de meest recente versie van | AERIUS-Calculator (AERIUS 2025) en worden weergegeven in mol N/ha/jaar. Habitatcode | Habitattype | KDW1 | Maximale | Maximaal | Maximaal achtergrond | effect3 | relevant depositie2 | effect4 H91E0B | Vochtige alluviale bossen (essen-iepenbossen) | 2000 | 1515 | 0,01 | - 1. KDW van habitattype volgens Wamelink et al. (2023) 2. Achtergronddepositie volgens de meest recente versie van AERIUS-Calculator. Kleur betreft: geen overschrijding KDW. 3. De maximale toename van stikstofdepositie ten gevolge van de voorgenomen ontwikkeling. 4. De maximale toename van stikstofdepositie | op hexagonen met een (naderende) overschrijding van de KDW door achtergronddepositie inclusief de berekende toename.

Uit de AERIUS-berekening blijkt dat de | voorgenomen | ontwikkeling niet leidt tot meetbare relevante toenames van | ≥0,01 mol N/ha/jaar op kwalificerende stikstofgevoelige habitattypen binnen het Natura 2000 | -gebied Biesbosch (zie bovenstaande tabel) | . Significante gevolgen door een toename van stikstofdepositie zijn hierom uitgesloten. 5.4 | Beoordeling habitatsoorten Uit de AERIUS-berekening blijkt dat er binnen het Natura 2000-gebied Biesbosch geen sprake is van een relevante toename van stikstofdepositie op stikstofgevoelige leefgebieden van habitatsoorten met een definitieve status. Significant negatieve gevolgen zijn hierom op voorhand uitgesloten.

Sweco | Ecologische beoordeling stikstofdepositie Cornelis Oomestraat, Raamsdonk - Een onderzoek in het kader van de Omgevingswet Projectnummer 51031656 Datum 21-11-2025 | Versie D4 Document referentie Ecologische beoordeling (51031656 D4) Raamsdonk NL25-648800269-155176 | 42/59 Sweco | Ecologische beoordeling stikstofdepositie Cornelis Oomestraat, Raamsdonk - Een onderzoek in het kader van de Omgevingswet Projectnummer 51031656 Datum 21-11-2025 Versie D4 Document referentie Ecologische beoordeling (51031656 D4) Raamsdonk NL25-648800269-155176 43/59 5.5 Beoordeling broedvogels Uit de AERIUS-berekening blijkt dat er binnen het Natura 2000-gebied Biesbosch geen sprake is van een toename van stikstofdepositie op stikstofgevoelige leefgebieden van broedvogels met een definitieve status. Significant negatieve gevolgen zijn hierom op voorhand uitgesloten. 5.6 Beoordeling niet-broedvogels Uit de AERIUS-berekening blijkt dat er binnen het Natura 2000-gebied Biesbosch geen sprake is van een toename van stikstofdepositie op stikstofgevoelige leefgebieden van niet-broedvogels met een definitieve status. Significant negatieve gevolgen zijn hierom op voorhand uitgesloten. 5.7 Conclusie De voorgenomen ontwikkeling veroorzaakt een toename van stikstofdepositie op stikstofgevoelige natuur binnen het Natura 2000-gebied Biesbosch.

Op basis van een gebiedsspecifieke analyse kan worden geconcludeerd dat de berekende toenames aan stikstofdepositie ten gevolge van de voorgenomen ontwikkeling, met zekerheid niet zullen leiden tot aantoonbare effecten op de kwaliteit van de aanwezige habitattypen en leefgebieden van kwalificerende soorten. Sweco | Ecologische beoordeling stikstofdepositie Cornelis Oomestraat, Raamsdonk - Een onderzoek in het kader van de Omgevingswet Projectnummer 51031656 Datum 21-11-2025 Versie D4 Document referentie Ecologische beoordeling (51031656 D4) Raamsdonk NL25-648800269-155176 44/59 6 Loevestein, Pompveld & Kornsche Boezem 6.1 Inleiding Het Natura 2000 gebied Loevestein, Pompveld & Kornsche Boezem bestaat uit drie aparte deelgebieden. Het deelgebied Loevestein ligt rond het gelijknamige slot en bestaat uit graslanden en moeras in de uiterwaarden van de Waal en de Afgedamde Maas. Het deelgebied Pompveld omvat moeras, grienden, bosjes en vochtige graslanden. Het is een kleine polder met eigen waterhuishouding. Ook de Kornsche Boezem is een kleine boezempolder, met veel grienden. Het Natura 2000 gebied heeft in zijn geheel een rijke visfauna (Loevestein, Pompveld & Kornsche Boezem, Natura2000.nl). Figuur 6.1: Overzicht ligging richtlijngebieden in het gebied Loevestein, Pompveld & Kornsche Boezem.

Sweco | Ecologische beoordeling stikstofdepositie Cornelis Oomestraat, Raamsdonk - Een onderzoek in het kader van de Omgevingswet Projectnummer 51031656 Datum 21-11-2025 Versie D4 Document referentie Ecologische beoordeling (51031656 D4) Raamsdonk NL25-648800269-155176 45/59 6.2 Doelstellingen Hieronder volgt een overzicht van de instandhoudingsdoelstellingen van het Natura 2000-gebied Loevestein, Pompveld & Kornsche Boezem op basis van het aanwijzingsbesluit. Tabel 6.1: Instandhoudingsdoelstellingen habitattypen voor het Natura 2000-gebied Loevestein, Pompveld & Kornsche Boezem. g) Habitattypen Habitatcode Habitattype Status doel Oppervlakte1 Kwaliteit1 H3150 Meren met krabbenscheer en fonteinkruiden, buiten afgesloten zeearmen definitief > > H3270 Slikkige rivieroevers definitief > > H6120 Stroomdalgraslanden definitief = = H6430A Ruigten en zomen (moerasspirea) definitief = = H6510A Glanshaver- en vossenstaarthooilanden (glanshaver) definitief > > H91E0A Vochtige alluviale bossen (zachthoutooibossen) definitief = > H91E0C Vochtige alluviale bossen (beekbegeleidende bossen) definitief = = 1: doelstelling voor oppervlakte en/of kwaliteit behoud: =, uitbreiding: >, achteruitgang ten gunste van ander habitattype toegestaan: = (<), oppervlak staat op uitbreiding, maar mag achteruitgaan ten gunste van ander habitattype: > (<).

h) Habitatsoorten Soortcode Habitatsoort Status doel Populatie Omvang leefgebied1 Kwaliteit leefgebied1 H1163 Beek/Rivierdonderpad definitief = = = H1337 Bever definitief > = = H1134 Bittervoorn definitief = = = H1145 Grote modderkruiper definitief = > > H1166 Kamsalamander definitief = = = H1149 Kleine modderkruiper definitief = = = 1: doelstelling voor omvang en/of kwaliteit behoud: =, uitbreiding/verbetering: >, vestigend: +, achteruitgang ten gunste van ander leefgebied toegestaan: = (<). 6.3 Beoordeling habitattypen Uit de AERIUS-berekening blijkt dat er binnen het Natura 2000-gebied Loevestein, Pompveld & Kornsche Boezem geen sprake is van een toename van stikstofdepositie op stikstofgevoelige habitattypen met een definitieve status. Significant negatieve gevolgen zijn hierom op voorhand uitgesloten. 6.4 Beoordeling habitatsoorten Uit de AERIUS-berekening blijkt dat er, ten gevolge van de voorgenomen ontwikkeling, binnen het Natura 2000-gebied Loevestein, Pompveld & Kornsche Boezem sprake is van een toename van stikstofdepositie op het stikstofgevoelige leefgebied van 2 stikstofgevoelige habitatsoorten (zie onderstaande tabel).

De leefgebieden van de niet in de onderstaande tabel opgenomen soorten met een instandhoudingsdoelstelling binnen het Natura 2000-gebied Loevestein, Pompveld & Kornsche Boezem, zijn niet gevoelig voor stikstofdepositie, of er vindt geen relevante toename van stikstofdepositie plaats op stikstofgevoelig leefgebied van deze soorten. Significant negatieve gevolgen voor deze overige habitatsoorten zijn daarom op voorhand uitgesloten. Tabel 6.2: | Berekende stikstofdepositiewaarden in mol N/ha/jaar op de leefgebieden van aangewezen soorten binnen het Natura 2000 | -gebied Loevestein, Pompveld & Kornsche Boezem. | De tabel bevat enkel | soorten met een projecteffect | op het leefgebied ≥0,01 mol N/ha/jaar. Depositiewaarden zijn gebaseerd op de resultaten uit de meest recente versie van | AERIUS-Calculator (AERIUS 2025) en worden weergegeven in mol N/ha/jaar. Soortcode | Habitatsoort | Leefgebied1 | KDW2 | Maximale | Maximaal | Maximaal achtergrond | effect4 | relevant depositie3 | effect5 H1134 | Bittervoorn | Lg02 | 2143 | 1938 | 0,01 | - H1166 | Kamsalamander | Lg02 | 2143 | 1938 | 0,01 | - 1. De habitat- en/of leefgebiedtypen met een toename van stikstofdepositie binnen het leefgebied van de soort volgens de relatie-leefgebied tabel (BIJ12 2020) 2. KDW van het meest gevoelige habitat- of leefgebiedtype binnen het leefgebied van de kwalificerende soort volgens | Wamelink et al.

(2023) 3. Achtergronddepositie volgens de meest recente versie van | AERIUS-Calculator. Kleur betreft: geen overschrijding KDW. 4. De maximale stikstofbijdrage op het leefgebied van de betreffende soort op basis van de meest recente versie van | AERIUS-Calculator. 5. De maximale toename van stikstofdepositie op hexagonen met een (naderende) overschrijding van de KDW door achtergronddepositie inclusief de berekende toename. Uit de AERIUS-berekening blijkt dat de voorgenomen ontwikkeling niet leidt tot meetbare relevante toenames van ≥0,01 mol N/ha/jaar op stikstofgevoelig leefgebied van kwalificerende habitatsoorten binnen het Natura 2000-gebied Loevestein, Pompveld & Kornsche Boezem (zie bovenstaande tabel). Significante gevolgen door een toename van stikstofdepositie zijn hierom uitgesloten. 6.5 | Beoordeling broedvogels Het Natura 2000-gebied Loevestein, Pompveld & Kornsche Boezem is niet aangewezen voor broedvogels. Er kan derhalve geen toename van stikstofdepositie plaatsvinden op stikstofgevoelig leefgebied. Significant negatieve gevolgen zijn hierom op voorhand uitgesloten. 6.6 | Beoordeling niet-broedvogels Het Natura 2000-gebied Loevestein, Pompveld & Kornsche Boezem is niet aangewezen voor niet-broedvogels. Er kan derhalve geen toename van stikstofdepositie plaatsvinden op stikstofgevoelig leefgebied. Significant negatieve gevolgen zijn hierom op voorhand uitgesloten.

6.7 | Conclusie De voorgenomen ontwikkeling veroorzaakt een toename van stikstofdepositie op stikstofgevoelige natuur binnen het Natura 2000-gebied Loevestein, Pompveld & Kornsche Boezem. Op basis van een gebiedsspecifieke analyse kan worden geconcludeerd dat de berekende toenames aan stikstofdepositie ten gevolge van de voorgenomen ontwikkeling, met zekerheid niet zullen leiden tot aantoonbare effecten op de kwaliteit van de aanwezige habitattypen en leefgebieden van kwalificerende soorten. Sweco | Ecologische beoordeling stikstofdepositie Cornelis Oomestraat, Raamsdonk - Een onderzoek in het kader van de Omgevingswet Projectnummer 51031656 Datum 21-11-2025 | Versie D4 Document referentie Ecologische beoordeling (51031656 D4) Raamsdonk NL25-648800269-155176 | 46/59 7 | Effectbeoordeling cumulatie Dit hoofdstuk gaat in op de toetsing van mogelijke cumulatieve effecten van stikstof. Cumulatie van stikstof kan ontstaan op habitattypen en/of leefgebieden binnen een Natura 2000-gebied. De afbakening hiervan is gelijk aan die in paragraaf 1.3. Uit de door Sweco uitgevoerde inventarisatie zijn verschillende vergunningen naar voren gekomen waarmee een toename van stikstofdepositie wordt toegestaan.

De hieronder staande tabel geeft een overzicht weer van de gevonden vergunde projecten met een significante toename van stikstofdepositie op minstens één van de genoemde Natura 2000-gebieden. Voor het opstellen van de lijst met projecten waarmee cumulatie kan optreden is een vergunningeninventarisatie uitgevoerd (zie paragraaf 2.5). Tabel 7.1: | Vergunde stikstofplannen of | -projecten sinds 29 mei 2019 met een stikstofeffect op Langstraat. Datum van bekendmaking, vergunningverlener en de maximale bijdragen staan vermeld in onderstaande tabel. * = ontwerpbesluit Plan of Project (kenmerk) | Datum van | Vergunning verlener | Maximale bijdrage besluit | [mol N/ha/jaar] Tijdelijk | Permanent Vermilion Waalwijk-Oost – in productie nemen | 10-03-2021 | Minister van LNV | 0,01 | -0,03 locatie + leiding (Wnb-vergunning; PUC_634379_17) A50 Ewijk-Bankhoef-Paalgraven | 2-10-2023 | Ministerie | 0,00 | 0,52 Infrastructuur en Waterstaat Gebiedsontwikkeling Oostelijke Langstraat West | 15-07-2022 | Provinciale Staten | 0,00 | 0,09 Gebiedsontwikkeling Oostelijke Langstraat Oost | 15-07-2022 | Provinciale Staten | 0,00 | -0,01 TOTAAL (exclusief het maximale relevante projectgebonden stikstofeffect) | 0,01 | 0,57 TOTAAL (inclusief het maximale relevante projectgebonden stikstofeffect) | 0,03 | 0,57 Wanneer het habitattype of leefgebied van aangewezen soorten geen (naderende) overschrijding

heeft van de KDW of wanneer stikstofdepositie geen knelpunt vormt, wordt er geconcludeerd dat er op zichzelf als ook in cumulatie geen sprake kan zijn van significante gevolgen. Voor gebieden met een naderende overbelasting is de cumulatieve toename van stikstofdepositie op voorhand verwaarloosbaar ten opzichte van de bandbreedte van 70 mol N/ha/jaar onder de KDW. De bandbreedte is ruim voldoende om met zekerheid te kunnen stellen dat projecten/plannen in cumulatie niet tot significant negatieve gevolgen zullen leiden. Het beoogde plan heeft geen toename van stikstofdepositie op stikstofgevoelige habitattypen, habitatsoorten, broedvogels en/of niet-broedvogels in de Natura 2000-gebieden Biesbosch en Loevestein, Pompveld & Kornsche Boezem. Het beoogde plan heeft een effect van maximaal 0,02 mol N/ha/jaar in het Natura 2000-gebied Langstraat.

Deze toename is dermate gering dat dit op zichzelf geen ecologisch effect heeft op de aangewezen habitattypen en Sweco | Ecologische beoordeling stikstofdepositie Cornelis Oomestraat, Raamsdonk - Een onderzoek in het kader van de Omgevingswet Projectnummer 51031656 Datum 21-11-2025 | Versie D4 Document referentie Ecologische beoordeling (51031656 D4) Raamsdonk NL25-648800269-155176 | 47/59 Sweco | Ecologische beoordeling stikstofdepositie Cornelis Oomestraat, Raamsdonk - Een onderzoek in het kader van de Omgevingswet Projectnummer 51031656 Datum 21-11-2025 Versie D4 Document referentie Ecologische beoordeling (51031656 D4) Raamsdonk NL25-648800269-155176 48/59 soorten. In hoofdstukken 4 en 5 is beoordeeld dat de hoeveelheid stikstofdepositie ten gevolge van het beoogde plan niet zal resulteren in negatieve effecten op het behalen van de instandhoudingsdoelstellingen. De cumulatie van reeds vergunde projecten en ontwerpbesluiten laat een geringe stijging zien van het tijdelijk effect. Deze stijging is echter dermate gering dat deze wegvalt binnen de natuurlijke meteorologische variatie (10% rondom de huidige gemiddelde achtergronddepositie). Bovendien is vanwege het plan geen sprake van een permanente toename van de cumulatie.

Significante gevolgen van de geringe toename aan stikstofdepositie door het plan op de instandhoudingsdoelstellingen worden daarom ook uitgesloten in combinatie met andere plannen en projecten. Sweco | Ecologische beoordeling stikstofdepositie Cornelis Oomestraat, Raamsdonk - Een onderzoek in het kader van de Omgevingswet Projectnummer 51031656 Datum 21-11-2025 Versie D4 Document referentie Ecologische beoordeling (51031656 D4) Raamsdonk NL25-648800269-155176 49/59 8 Conclusie 8.1 Langstraat De voorgenomen ontwikkeling veroorzaakt een toename aan stikstofdepositie van maximaal 0,02 mol N/ha/jaar (tijdelijk) op stikstofgevoelige natuur binnen het Natura 2000-gebied Langstraat. De voorgenomen ontwikkeling resulteert in een toename aan stikstofdepositie op een aantal habitattypen. Daarnaast wordt er ook een depositietoename gevonden op hexagonen met een hersteldoel. Binnen deze herstelhexagonen moeten er twee habitattypen worden hersteld; H3140hz op 29 hexagonen en H7140B op twee hexagonen.

Voor de habitattypen waarvoor geldt dat de KDW (naderend) wordt overschreden en voor de habitattypen waarvoor een hersteldoel is en waarvoor geldt dat de KDW (naderend) wordt overschreden, is onderzocht of de berekende toename aan stikstofdepositie kan leiden tot een in ecologische zin aantoonbare aantasting van de kwaliteit of oppervlakte verlies van het stikstofgevoelige areaal of dat het hersteldoel kan worden beïnvloed. Op basis van een gebiedsspecifieke analyse wordt geconcludeerd dat significant negatieve gevolgen voor de instandhoudingsdoelstellingen van alle habitattypen en kwalificerende soorten kunnen worden uitgesloten. 8.2 Biesbosch De voorgenomen ontwikkeling veroorzaakt een toename aan stikstofdepositie op stikstofgevoelige natuur binnen het Natura 2000-gebied Biesbosch. Hierbij wordt de KDW van stikstofgevoelige natuur niet overschreden. Deze toename van stikstofdepositie zal dan ook met zekerheid niet leiden tot aantoonbare effecten op de kwaliteit van de aanwezige habitattypen en leefgebieden van kwalificerende soorten. 8.3 Loevestein, Pompveld & Kornsche Boezem De voorgenomen ontwikkeling veroorzaakt een toename aan stikstofdepositie op stikstofgevoelige natuur binnen het Natura 2000-gebied Loevestein, Pompveld & Kornsche Boezem. Hierbij wordt de KDW van stikstofgevoelige natuur niet overschreden.

Deze toename van stikstofdepositie zal dan ook met zekerheid niet leiden tot aantoonbare effecten op de kwaliteit van de aanwezige habitattypen en leefgebieden van kwalificerende soorten. 8.4 Algehele conclusie De voorgenomen ontwikkeling veroorzaakt een tijdelijke toename aan stikstofdepositie van maximaal 0,02 mol N/ha/jaar op stikstofgevoelige natuur binnen Natura 2000-gebieden Langstraat, Biesbosch en Loevestein, Pompveld & Kornsche Boezem. Voor de habitattypen en/of leefgebieden van kwalificerende soorten waarvoor geldt dat de KDW wordt overschreden, is onderzocht of de berekende toename aan stikstofdepositie niet kan leiden tot een in ecologische zin aantoonbare aantasting van de kwaliteit- of oppervlakteverlies van het stikstofgevoelige areaal. Sweco | Ecologische beoordeling stikstofdepositie Cornelis Oomestraat, Raamsdonk - Een onderzoek in het kader van de Omgevingswet Projectnummer 51031656 Datum 21-11-2025 Versie D4 Document referentie Ecologische beoordeling (51031656 D4) Raamsdonk NL25-648800269-155176 50/59 Referenties AERIUS. 2024. Habitatkartering Nederlandse Natura 2000-gebieden. BIJ12. Beheerplan-130, Natura 2000-Beheerplan - Langstraat (130). Beheerplan-112, Natura 2000-Beheerplan - Biesbosch (112). Beheerplan-71, Natura 2000-Beheerplan - Loevestein, Pompveld & Kornsche Boezem (71). BIJ12. 2020. Soorten - relatie leefgebied.

edited by Natuur en Voedselkwaliteit Ministerie van Landbouw, Ministerie van Defensie, Rijkswaterstaat, Provincies: Fryslân, Groningen, Drenthe, Overijssel, Gelderland, Utrecht, Zuid-Holland, Noord-Holland, Zeeland, Noord-Brabant, Limburg. AERIUS: AERIUS. Cunha, A., S.A. Power, M.R. Ashmore, P.R.S. Green, B.J. Haworth, and R. Bobbink. 2002. "Whole ecosystem nitrogen manipulation: an updated review." Report-Joint Nature Conservation Committee (331). Gebiedsanalyse-130, 2017. PAS-Gebiedsanalyse - Langstraat (130). Gebiedsanalyse-112, 2017. PAS-Gebiedsanalyse - Biesbosch (112). Gebiedsanalyse-71, 2017. PAS-Gebiedsanalyse - Loevestein, Pompveld & Kornsche Boezem (71). Goderie, Ronald, and Kees Vertegaal. 2020. Achtergrondnotitie actualiseren StikstofEffectvoorspellingsModel (SEM 3.1). Royal HaskoningDHV. Heil, GW, and WH Diemont. 1983. "Raised nutrient levels change heathland into grassland." Vegetatio 53 (2): 113-120. Kleijberg, Reinoud. 2020. Natura 2000 gebieden rond de Amsterdamse haven. Krupa, S. V. 2003. "Effects of atmospheric ammonia (NH3) on terrestrial vegetation: a review." Environmental Pollution 124 (2): 179-221. https://doi.org/https://doi.org/10.1016/S0269-7491(02)00434-7. http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0269749102004347. Lilleskov, Erik A, Thomas W Kuyper, Martin I Bidartondo, and Erik A Hobbie. 2019.

"Atmospheric nitrogen deposition impacts on the structure and function of forest mycorrhizal communities: a review." Environmental Pollution 246: 148-162. Natuurdoelanalyse-130, Natuurdoelanalyse - Langstraat (130). Natuurdoelanalyse-112, Natuurdoelanalyse - Biesbosch (112). Sweco | Ecologische beoordeling stikstofdepositie Cornelis Oomestraat, Raamsdonk - Een onderzoek in het kader van de Omgevingswet Projectnummer 51031656 Datum 21-11-2025 Versie D4 Document referentie Ecologische beoordeling (51031656 D4) Raamsdonk NL25-648800269-155176 51/59 Natuurdoelanalyse-71, Natuurdoelanalyse - Loevestein, Pompveld & Kornsche Boezem (71). van Dobben, H.F., R. Bobbink, D. Bal, and A. van Hinsberg. 2012. Overzicht van kritische depositiewaarden voor stikstof, toegepast op habitattypen en leefgebieden van Natura 2000. Alterra (Wageningen). Velders, G.J.M., Aben, J.M.M., G.P. Geilenkirchen, H.A. den Hollander, L. Nguyen, van der Swaluw, E., W.J. de Vries, and R.J. Wichink Kruit. 2018. Grootschalige concentratie- en depositiekaarten Nederland. Bilthoven: Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Wamelink, W., H. van Dobben, F. van der Zee, A. van Hinsberg, and R. Bobbink. 2023. Overzicht van kritische depositiewaarden voor stikstof, toegepast op habitattypen en leefgebieden van Natura 2000: Herziening 2023. Wageningen Environmental Research (Wageningen).

Sweco | Ecologische beoordeling stikstofdepositie Cornelis Oomestraat, Raamsdonk - Een onderzoek in het kader van de Omgevingswet Projectnummer 51031656 Datum 21-11-2025 Versie D4 Document referentie Ecologische beoordeling (51031656 D4) Raamsdonk NL25-648800269-155176 52/59 Bijlage 1 – Algemene beschrijvingen natuurwaarden In de volgende paragrafen worden de algemene kenmerken van de habitattypen met een relevant effect beschreven. Deze gegevens vormen de ecologische basis van de effectbeoordeling in de voorliggende rapportage. Habitattypen H3130 - Zwakgebufferde vennen Beschrijving van het habitattype Dit habitattype betreft begroeiingen van zwakgebufferde vennen. Het onderscheid met de zeer zwak gebufferde vennen van habitattype 3110 is dat die vennen een lager gehalte aan bicarbonaat hebben ofwel koolstofgelimiteerd zijn. Zwakgebufferde vennen daarentegen zijn niet koolstofgelimiteerd en kunnen -hoewel de naamgeving hierover verwarring wekt- zowel zwak gebufferd als zeer zwak gebufferd zijn. Kenmerkend voor deze vennen is een groot aantal soorten, waaronder veel pioniersoorten van kale oevers en open water. En toch zijn de meeste van de vennen van dit habitattype niet meer dan enkele tientallen meters lang en breed. De leefgemeenschappen van deze vensystemen -de plassen plus de oeverzones - vertonen een grote variatie binnen een klein oppervlak.

Dat komt door allerlei milieuverschillen binnen het systeem en overgangssituaties (gradiënten) in zones en fijnschalige mozaïeken. De standplaatscondities variëren van zeer voedselarm (oligotroof) tot voedselarm (mesotroof), van aquatisch tot vochtig, langdurig tot zeer kortstondig overstroomd enzovoort Voor een deel betreft het systemen die zijn ontstaan uit uitgeveende hoogveenvennen. (Natura 2000-profieldocument) Abiotische randvoorwaarden van het habitattype Het onderstaande overzicht bevat de abiotische randvoorwaarden van het habitattype H3130 op basis van het Natura 2000-profielendocument. Figuur 8.1: De abiotische randvoorwaarden van H3130 afkomstig van het Natura 2000- profielendocument. Kleuren indiceren de geschiktheid van de van de standplaats: optimaal (groen), suboptimaal (oranje) en ongeschikt (blanco). Met de toevoegingen -a en -b wordt aangegeven dat de betreffende standplaatsconditie respectievelijk alleen in de boven- of ondergrond optreedt (figuur uit: Natura 2000-profielendocument). Effectbeschrijving stikstofdepositie Vanwege de geringe buffering van H3130 kan stikstofdepositie indirect en direct leiden tot verzuring. Bij daling van de pH beneden de 5 verdwijnen zuur- intolerante zachtwatersoorten en nemen ondergedoken veenmossen in aandeel toe. Op den duur verdwijnen alle waterplanten uit verzuurde vennen als gevolg

Sweco | Ecologische beoordeling stikstofdepositie Cornelis Oomestraat, Raamsdonk - Een onderzoek in het kader van de Omgevingswet Projectnummer 51031656 Datum 21-11-2025 Versie D4 Document referentie Ecologische beoordeling (51031656 D4) Raamsdonk NL25-648800269-155176 53/59 van koolstoflimitatie. Atmosferische depositie van stikstof leidt tot een verrijking van H3130 met ammonium en/of nitraat. Onder zuurstofrijke omstandigheden wordt ammonium omgezet in nitraat. Onder zuurstofloze omstandigheden ontstaan verhoogde niveaus van ammonium, die leiden tot een hogere productiviteit van soorten die ammonium snel kunnen benutten en snel kunnen groeien. Beide processen leiden tot versnelde successie. Voor het leefgebied van VHR en/of typische diersoorten geldt dat de effecten van stikstofdepositie via de volgende factoren doorwerken: afname van voortplantingsgelegenheid, afname van de kwaliteit voedselplanten, fysiologische problemen en afname van prooibeschikbaarheid. (Natura 2000-herstelstrategiedocument) H3140 - Kranswierwateren, op hogere zandgronden Beschrijving van het habitattype Dit habitattype omvat kranswierbegroeiingen in matig voedselrijke wateren. Het water is helder, voedselarm tot matig voedselrijk en onvervuild. Doorgaans is de bodem van het habitattype het basenrijk. De begroeiing bestaat uit ondergedoken waterplanten met fijne bladeren.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://geertruidenberg.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/932f3164-1c21-4688-b48c-5eb0299b7418?agendaItemId=a9a842a2-abfc-484d-8f31-3f29fd196f6e