Bijlage 1. Programma Powerport Geertruidenberg

Powerport Geertruidenberg Het energieknooppunt van Nederland - waar energie en leefkwaliteit samenkomen

Basisgegevens Startdatum programma Einddatum programma

2026 Prognose 2036

1

2

Context Om onze klimaatdoelen te halen, werkt Nederland aan de verduurzaming van het energiesysteem. Door fossiele energie, zoals aardgas en olie, te vervangen door duurzame energie stijgt het gebruik van elektriciteit. De afspraak in het Klimaatakkoord is dat we in 2030 minstens 35 terawattuur aan wind- en zonneenergie op land opwekken. Daar zijn we nu nog niet. In de jaren na 2030 zal de elektriciteitsvraag verdubbelen en verder doorstijgen tot drie of vier keer zo grote vraag richting 2050. We willen graag dat de energie die we nodig hebben uit duurzame bronnen uit eigen land komt, en bij voorkeur bronnen die niet opraken – waarvan zonne- en windenergie de belangrijkste zijn. Meer windenergie is onmisbaar voor het tegengaan van klimaatverandering. De overheid kiest vooral voor het opwekken van windenergie met windparken op zee. Wind is een duurzame energiebron die op zee op grote schaal beschikbaar is. ‘Wind op zee’ staat voor het produceren van (elektrische) energie uit wind op de Noordzee. Voor die productie zijn windparken nodig. En voor het vervoeren van deze elektriciteit naar het vasteland is het net op zee nodig. Het net op zee bestaat uit de kabels en buizen richting het vasteland. Eenmaal aan land moet de elektriciteit via een converterstation het hoogspanningsnet op en bij bijvoorbeeld bedrijven en mensen thuis komen.

Op ieder niveau kunnen we bijdragen aan de oplossingen. Ook bestuurders en raadsleden in Geertruidenberg hebben uitgesproken toe te willen werken naar een duurzame gemeente in 2050 of eerder. Zoals het coalitieakkoord 2022-2026 zegt: “We vinden duurzaamheid noodzakelijk, daarom zetten we hier fors op in.” Een belangrijke voorwaarde voor Geertruidenberg is dat beleid technisch en financieel haalbaar moet zijn voor haar inwoners en ondernemers en moet aansluiten bij de Bergse voorwaarden. Daarnaast kent Geertruidenberg een lange geschiedenis op het gebied van energie en energieproductie. De grote schaal van de verduurzaming in Nederland en de elektrificatie die dat met zich meebrengt, zorgt voor een grote druk op de infrastructuur. Met name het elektriciteitsnet loopt tegen de grenzen aan en moet op veel fronten worden verzwaard om de klimaatdoelen te halen. De gemeente Geertruidenberg maakt deel uit van de ‘Powerportregio Moerdijk’. Deze regio speelt een belangrijke rol in de transitie van energie en de benodigde energie-infrastructuur en het energiesysteem van de toekomst. Geertruidenberg is in beeld als één van de locaties waar deze verzwaring plaats moet vinden, mede vanwege de al aanwezige infra.

Aanleiding Powerport regio Moerdijk/Geertruidenberg De gemeenten Moerdijk, Drimmelen en Geertruidenberg zijn in beeld voor de aanlanding van windenergie van zee vanwege haar gunstige ligging en de aanwezigheid van al bestaande cruciale infrastructuur in deze regio. Daarmee heeft ‘Powerport regio Moerdijk/Geertruidenberg’ een belangrijke rol in de transitie van energie en de benodigde energie-infrastructuur en het energiesysteem van de toekomst. Het Rijk wil veel nieuwe infrastructuur ontwikkelen in deze regio. Volgens het BOL-besluit van juni 2025 wordt er binnen de regio gezocht naar 700 hectare aan ruimte voor de energietransitie en uitbreiding van bedrijvigheid. Voor Geertruidenberg beperkt het zoekgebied zich tot het Amerterrein en het gebied ten zuid/zuidwesten hiervan (hierna: het Amergebied). Na een verkenning door het Rijk is inmiddels besloten dat aan de Standhazensedijk in de gemeente Geertruidenberg een converterstation wordt gebouwd en het 380 kV-hoogspanningsstation wordt uitgebreid en verbeterd. De keuzes van het 3

Rijk om de aanlanding van wind op zee in gemeente Geertruidenberg te laten plaatsvinden zijn leidend en niet weerlegbaar door de gemeente. Mogelijk volgen er in de toekomst nog meer energietransitie infrastructurele projecten in het Amergebied.

Stuurgroep en ontwerptafel Powerport Regio Moerdijk Bestuurlijk is in 2023 afgesproken door het Rijk (ministeries Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening, Klimaat en Groene Groei en Infrastructuur en Waterschap), de provincie en de gemeenten om alles wat hier speelt op het gebied van de totale ruimtevraag in relatie tot energie, economie, mobiliteit, landschap en leefomgeving in samenhang af te wegen. Ambtelijk gebeurt dat aan de ‘ontwerptafel Powerport Moerdijk’ met bovengenoemde partijen. Deze ontwerptafel adviseert de lopende projecten: wat past wel of niet in de Powerport regio en onder welke voorwaarden. Binnen de gemeente Geertruidenberg is sprake van een kwetsbare balans tussen leefbaarheid, natuur, brede welvaart en economie. De huidige opgaven vanuit de energietransitie brengen een grote druk met zich mee als het gaat om fysieke ruimte en leefbaarheid. Wat duidelijk is, is dat er meer ruimte gevonden moet worden voor infrastructurele energieprojecten. Het Rijk heeft, in samenwerking met de regio, een scopebesluit genomen waar ze zullen gaan ‘landen’. Voor Geertruidenberg is dit beperkt tot het Amergebied. Wat dat betekent op het vlak van kansen en bedreigingen voor de gemeenschap is nu nog niet precies en op z’n best in verschillende scenario’s te geven. Dat leidt tot vragen, zorgen en speculaties bij de inwoners van Geertruidenberg.

Hoe om te gaan met deze ruimtevraag, juist in een gebied waar deze kwetsbaar en beperkt is, de leefbaarheid onder druk staat en de milieudruk al hoog is. Dit vraagt om een goede afweging van alle belangen. Daarom moet de gemeente Geertruidenberg kleur bekennen en bepalen hoe ze regie willen houden op de verschillende ontwikkelingen.

Gebiedsinvesteringen Netten op Zee onder het Herstel- en Veerkrachtplan De komst van het converterstation heeft een impact op de gemeente. Vanuit het rijk is er daarom budget vanuit het Europese Herstel- en Veerkrachtplan beschikbaar gesteld om de impact hiervan te mitigeren middels maatregelen en projecten. Deze maatregelen en projecten moeten voldoen aan de voorwaarden uit de Europese HVF-verordeningen om in aanmerking te komen voor financiering. Deze voorwaarden zijn in ieder geval dat het moet bijdragen aan één of meer van onderstaande doelen: • • • •

behoud en versterken van de natuur; verbeteren van de fysieke leefomgeving; versterken van de regionale economie; versnellen en toepassen van de (duurzame) energietransitie.

Daarnaast moeten de projecten gefinancierd uit deze middelen nieuwe projecten zijn die niet vallen onder bestaande regelingen van de Rijksoverheid. Daarnaast mogen de middelen alleen worden aangewend voor investeringen, dit houdt in dat er geen sprake mag zijn van reguliere kosten of wettelijke taken. Het mag dus niet worden gebruikt voor regulier onderhoud of beheer van de openbare ruimte. Dit voorliggende programma draagt in z’n geheel bij aan meerdere van bovenstaande doelen. Daar waar niet aan alle voorwaarden wordt voldaan, zal daarvoor de financiering elders moeten worden gezocht.

Het programma Powerport Geertruidenberg Concluderend komt er voor op onze gemeente af. De ruimtevraag die dat met zich meebrengt, zet de leefkwaliteit onder druk. De rijksgelden voor de gebiedsinvesteringen om de leefkwaliteit te verbeteren, moeten op een weloverwogen manier worden ingezet. De reden van dit programma is dan ook om alle ontwikkelingen in kaart te brengen en leefkwaliteitsprojecten aan te dragen ter verbetering van de gemeente. Het vormt daarmee een soort bidbook richting Rijk en andere initiatiefnemers. Deze projectenlijst is tot stand gekomen in samenwerking met de raadswerkgroep Energiek Geertruidenberg, de gemeenteraad, het college en vanuit stakeholders- en inwonersavonden.

4

De ontwikkelingen volgen elkaar snel op, daarom is het zaak om dit programma regelmatig te updaten. Wat zeker is, is dat het een flink beroep gaat doen op onze gemeente. Daarom formeren we tevens een programmateam. Dat team is niet alleen noodzakelijk om het programma te kunnen uitvoeren, maar ook cruciaal in het anticiperen op toekomstige ontwikkelingen.

5

Inhoud Context ....................................................................................................................................................3 Aanleiding ................................................................................................................................................3 1. Ambitie.................................................................................................................................................7 2. Strategie...............................................................................................................................................8 3. Programmalijnen en doelstellingen .....................................................................................................9 3.1. Doelstellingen ............................................................................................................................9 3.2. De programmalijnen ..................................................................................................................9 3.3. Succesvoorwaarden ................................................................................................................28 4. Financiën en organisatie ....................................................................................................................30 4.1.

Organigram organisatie Powerport .........................................................................................30 4.2. Financiële uitgangspunten en dekkingsplan ...........................................................................30 4.2.1. Programmacapaciteit ...................................................................................................30 4.2.2. Kosteninschatting programma .....................................................................................31 4.3. Risicobeheersing .....................................................................................................................32

6

1. Ambitie In de komende tien jaar groeit het energieknooppunt Geertruidenberg uit tot een toekomstbestendig systeem met een verbeterd leefklimaat voor haar inwoners De aanlanding van ‘Wind op zee’ vraagt een hoop van onze gemeente. Het Rijk heeft het bevoegd gezag om de locatie te bepalen. Dat vraagt om een goede positie aan tafel daar waar de belangrijke gesprekken plaatsvinden om de belangen van onze inwoners te behartigen. Ons speerpunt aan tafel: een verbeterde leefkwaliteit binnen onze gemeente, met (in deze fase) een specifieke aandacht voor het (gebied rondom) het Amergebied. In latere fases van dit programma, kan het programma zich gaan focussen op meer dan alleen het Amergebied. Dit is afhankelijk van de ontwikkelingen en de beschikbaarheid van middelen. Met deze ambitie geven we richting aan het programma Powerport, de bedoeling waar alle doelen en inspanningen aan bijdragen. Met dit programma sturen we op samenhang tussen alle projecten en processen met in ons achterhoofd de ambitie, de bedoeling, van alle inspanningen. Als stip op de horizon hebben we gekozen voor 10 jaar. Met alle kennis van nu weten we tot 2035 welke de projecten en ontwikkelingen er op ons af komen. Nieuwe ontwikkelingen of kennis maakt het mogelijk om tussentijds dit jaartal aan te passen. De leefkwaliteit staat zowel ambtelijk als bestuurlijk hoog op de agenda van onze gemeente.

Het gaat om een veilige, gezonde en prettige omgeving die voldoet aan de wensen en behoeften van de inwoners. Een omgeving die uitnodigt om elkaar te ontmoeten, te lopen of te fietsen en ruimte biedt aan groen en recreatie. Denk hierbij ook aan andere ruimtelijke aspecten zoals infrastructuur, luchtkwaliteit en geluidshinder. Kortom: alles wat men nodig heeft om er prettig te kunnen leven. Deze ambitie dient wel gefinancierd te worden uit andere middelen dan de gemeentebegroting. De meeste ontwikkelingen komen niet vanuit de gemeente zelf. Dit programma dient dan ook als bidbook/onderhandelingsdocument om het gesprek aan te gaan met initiatiefnemers en medeoverheden over de financiering van onze opgave.

7

2. Strategie De hoeveelheid projecten die op onze gemeente afkomen, vragen om een integrale aanpak. Zo borgen we weloverwogen besluitvorming en een verbetering van de leefkwaliteit. Tegelijkertijd moeten we oppassen dat we niet overweldigd raken door de complexiteit aan opgaven die onder het thema vallen. Uiteindelijk vraagt de opgave een integrale manier van werken die overal in de gemeente en gemeentelijke organisatie een plek moet krijgen. Dit programma stelt daarom de opgave centraal. Dat betekent dat we niet uitsluitend kijken wat er kan vanuit bestaande kaders, maar dat we ons de vraag stellen: wat is er nú nodig om de uitdagingen het hoofd te bieden? Dat vraagt om politieke daadkracht, ambtelijke slagkracht en een wendbare organisatie. Hoewel de invloed soms beperkt is, heeft de gemeente op basis van de kaders en richtlijnen de regie om de opgaven te faciliteren en waar mogelijk te versnellen. In de transitie naar een duurzame gemeente fungeert de gemeente ten eerste als lokaal regisseur. De regisseur stuurt betrokken partijen aan, stelt heldere doelen en komt tot een concreet uitvoeringsplan.

Dit betekent dat: • Wij maatschappelijke partijen, bedrijven en inwoners betrekken – oproepen en soms aansturen om een bijdrage te leveren en tot resultaten te komen; • We duidelijk en transparant communiceren naar onze inwoners en ondernemers; • We inwoners en stakeholders zoveel mogelijk mee laten participeren; • Wij zorgen dat stap voor stap iedereen mee kan; • Wij partijen ondersteunen en stimuleren. Op het ene thema heeft de gemeente meer handelingsperspectief dan op het andere thema. Om te voorkomen dat we doelen stellen die we niet waar kunnen maken, beschrijven we per project in dit programma wat de logische strategische rol is voor de gemeente. Bovendien kiezen we voor focus: we zetten hard in op thema’s die kunnen zorgen voor de grootste impact. We zetten bijvoorbeeld harder in op inwoners- en stakeholderparticipatie, dan op circulaire economie. Inwoners- en stakeholderparticipatie heeft een bijzondere plaats binnen het programma, specifiek bij de invulling van de gebiedsinvesteringen. Samen met de werkgroep Energiek Geertruidenberg en de gemeenteraad is afgesproken om te participeren middels het Participatie Waarde Evaluatie-concept. De eerste tranche van de gebiedsinvesteringen wordt op deze manier verdeeld in samenspraak tussen bestuur, inwoners en stakeholders.

De gemeente kan per project één (of meerdere) van zes strategische rollen aannemen: afwachter, verbinder, facilitator, regisseur, uitvoerder en wetgever (figuur 1). Het onderscheiden van rollen helpt ons om op het speelveld bewust positie te kiezen en de juiste instrumenten te selecteren. In de praktijk zullen rollen vaak worden gecombineerd.

8

3. Programmalijnen en doelstellingen In dit programma maken we onderscheid in drie programmalijnen. Via deze lijnen geven we naar buiten toe sturing en kunnen we onderbouwen waar we de middelen voor hebben ingezet. Onder de programmalijnen zijn vijf strategische doelen verdeeld waarmee duidelijk wordt welke verandering we teweeg willen brengen. Aan elk strategisch doel zijn vervolgens meerdere SMART-doelen gekoppeld. Dit zijn concretere doelen die we willen behalen en aan zullen werken de komende 10 jaar. Al deze doelen dragen bij een aan het behalen van de ambitie. 3.1. Doelstellingen De bovenregionale energietransitie Hieronder vallen alle gemeentegrensoverstijgende projecten. Deze projecten zijn veelal van nationaal belang, zoals de aanlanding van Windenergie op zee (converterstation) en de nieuwe hoogspanningsverbinding naar Krimpen/Crayestein. Een aantal projecten valt niet onder nationaal belang, zoals de verduurzaming van het Amerwarmtenet, maar is wel erg relevant voor ons als gemeente en regio. 1. De realisatie van de krachthaven optimaliseren 1.a We willen grip hebben op hoe Geertruidenberg -specifiek het Amergebied- zich gaat ontwikkelen. 1.b We maximeren de hoeveelheid middelen voor het verbeteren van de leefkwaliteit 2.

Betere bovenregionale toekomstbestendige energie infrastructuur 2.a Uiterlijk 2032 is er voldoende capaciteit gekoppeld aan de krachthaven zodat de aangevoerde capaciteit kan worden afgevoerd; 2.b Uiterlijk 2031 is het gebied klaargemaakt voor de aanlanding van Nederwiek 3 Duurzaam leefklimaat en investeringen een leefkwaliteit Veel ontwikkelingen nemen ruimte in beslag en hebben een impact op de leefomgeving van de inwoners. Dit mag niet ten kosten gaan van de leefkwaliteit. Sterker nog, onze inzet is dat de ontwikkelingen alleen kunnen als de leefkwaliteit gegarandeerd is en verbeterd wordt. 3. Verbeterde leefbaarheid in de kernen 3.a We verbeteren de brede welvaart structureel; 4. Betere communicatie en participatie met stakeholders/bewoners 4.a Vanaf 2025 weten alle inwoners en andere stakeholders wat er speelt rondom de powerport en worden ze op tijd voorzien van de juiste informatie. 4.b Vanaf 2025 weten alle inwoners en andere stakeholders op welke manier en op welk moment ze kunnen participeren over ontwikkelingen rondom de Powerport. In de rest van het hoofdstuk beschrijven we per programmalijn de opgave en onze aanpak. 3.2. De programmalijnen In deze paragraaf worden per programmalijn kort de verschillende projecten uiteengezet, aan welk HVP-doel het project bijdraagt en wat de te verwachten kosten voor de gemeente per jaar zijn.

Programmalijn ‘Bovenregionale Energietransitie’ In deze programmalijn staan alle projecten opgenomen die tot nu toe bekend zijn en mogelijkerwijs in het Amergebied een plaats dienen te krijgen. Ondanks dat er veel onzeker is, is het wel van belang om de ontwikkelingen op de voet te volgen. Dat vraagt om gemeentelijk inzet zolang de projecten ‘actief’ blijven of totdat ze gerealiseerd zijn.

9

1. Aanlanding Net op Zee Het voorkeursalternatief voor de aanlanding van windenergie op zee, Nederwiek 3, is de Standhazensedijk in Geertruidenberg. Dit betekent dat er een converterstation wordt gerealiseerd en dat de ondergrondse gelijkstroomkabel hierop wordt aangesloten. Vervolgens wordt het converterstation aangesloten op het al bestaande 380 kV-station aan de Peuzelaar. Naar verwachting start de bouw in 2027 en is de verbinding in 2031 gereed. Doel: versnellen en toepassen van de (duurzame) energietransitie.

Omschrijving Aanlanding Net op Zee

Kostenraming 240

bedragen x €1000,-

2. Ontwerptafel Powerport Samen met de gemeenten Drimmelen en Moerdijk vormen we de Powerport-regio. Er moet binnen deze regio 700 hectare aan ruimte voor de energietransitie en uitbreiding van bedrijvigheid worden gevonden. Gezamenlijk wegen we aan de Ontwerptafel Powerport integraal onze belangen af. Zo krijgen we een goed beeld wat waar wel kan en vooral ook wat niet kan. Door samen op te trekken creëren we als regio een sterkere onderhandelingspositie richting het Rijk en komen we met een duidelijk verhaal. Doel: versnellen en toepassen van de (duurzame) energietransitie.

Omschrijving Ontwerptafel Powerport

Kostenraming 177

bedragen x €1000,-

3. Uitbreiding 380 kV-station Om over voldoende schakelcapaciteit te beschikken, breidt TenneT het huidige 380 kV-station uit. De gemeente moet dit in goede banen leiden, staat aan de lat voor de vergunningverlening en is verantwoordelijk voor toezicht en handhaving. Doel: versnellen en toepassen van de (duurzame) energietransitie.

Omschrijving Uitbreiding 380 kV-station

Kostenraming 30

bedragen x €1000,-

4. Uitbreiding 150 kV-station Om dezelfde reden als bij het 380-kV station, moet TenneT ook het huidige 150 kV-station opwaarderen. De gemeente maakt hiervoor extra kosten. Doel: versnellen en toepassen van de (duurzame) energietransitie.

Omschrijving Uitbreiding 150 kV-station

Kostenraming 15

bedragen x €1000,-

10

5. Nieuwe hoogspanningsverbinding Geertruidenberg-Krimpen/Crayestein Onderdeel van het verzwaren van het energiesysteem is het verzwaren van de transportcapaciteit van het net. TenneT onderzoekt, in opdracht van het ministerie, een tracé voor een nieuwe verbinding tussen hoogspanningsstation Geertruidenberg en Krimpen aan den IJssel of Crayestein. De planning van het rijk is dat er begin 2027 wordt er een besluit genomen over het voorkeurstracé. De gemeente maakt extra kosten voor toezicht, handhaving en begeleiding. Doel: versnellen en toepassen van de (duurzame) energietransitie.

Omschrijving 380 kV-lijn Krimpen/Crayestein

Kostenraming 224

bedragen x €1000,-

6. Nieuwe hoogspanningsverbinding Rilland-Tilburg Dit project is in een vergevorderde fase. De start van de bouw is begonnen, oplevering staat gepland voor 2030. De gemeente houdt extra toezicht. Doel: versnellen en toepassen van de (duurzame) energietransitie.

Omschrijving 380 kV-lijn Rilland-Tilburg

Kostenraming 12

bedragen x €1000,-

7. BECCUS CO2-afvang RWE RWE is voornemens om bij de amercentrale een CO2-afvanginstallatie te ontwikkelen in het kader van CO2-neutraliteit voor 2040. De gemeente maakt kosten voor toezicht, handhaving, begeleiding en vergunningverlening. Doel: versnellen en toepassen van de (duurzame) energietransitie.

Omschrijving BECCUS CO2-afvang

Kostenraming 65

bedragen x €1000,-

8. Verduurzaming Amerwarmtenet Ennatuurlijk beheert de Amerwarmteleiding met circa 51.000 woningaansluitingen en 350 bedrijfsaansluitingen in de regio. De amercentrale voorzag altijd een groot deel van de warmteproductie, maar stopt daarmee per 1-1-2027. Alternatieve, duurzame warmtebronnen zijn daarom nodig. Onderdelen van het project zijn het realiseren van E-boilers in Geertruidenberg en een Warmtebuffervat. Ook aquathermie en aardwarmte zijn opties, maar die zijn nog niet geconcretiseerd. De gemeente maakt kosten voor begeleiding en vergunningverlening. Doel: versnellen en toepassen van de (duurzame) energietransitie.

Omschrijving Verduurzamen Amerwarmtenet

Kostenraming 70

bedragen x €1000,-

11

9. Aftakking Delta Rhine Corridor De Delta Rhine Corridor is een bundel van ondergrondse buisleidingen voor waterstof en CO2 die wordt ontwikkeld in de buisleidingenstrook die loopt van Rotterdam via Moerdijk naar Limburg en verder door naar Duitsland. Bij de komst van een waterstoffabriek, is aansluiting interessant voor een waterstofleiding. Bij het BECCUS-project is een mogelijke aftakking interessant voor CO2. De gemeente sluit aan bij overleggen om haar belangen te behartigen. De verwachting is dat de DRCWest, waar wij onder vallen, tussen 2031 en 2032 worden aangelegd. Doel: versnellen en toepassen van de (duurzame) energietransitie.

Omschrijving Aftakking DRC

Kostenraming 15

bedragen x €1000,-

10. Provinciaal Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat (pMIEK) Het Rijk heeft de provincie gevraagd om met een pMIEK te komen om te versnellen op het gebied van energie-infrastructuur. Aangezien wij een belangrijk energieknooppunt zijn, is ons gevraagd om aan te sluiten. Hiervoor maken wij extra kosten. Doel: versnellen en toepassen van de (duurzame) energietransitie.

Omschrijving pMIEK

Kostenraming 15

bedragen x €1000,-

Programmalijn ‘Duurzaam leefklimaat’ In het BO Leefomgeving (BOL)-besluit is door Rijk, Provincie, regio en gemeenten nadrukkelijk vastgesteld dat er blijvende aandacht moet zijn voor het bewaken van de brede welvaart en leefbaarheid in de gemeenten. Binnen het Powerport Geertruidenberg wordt daar dan ook nadrukkelijk op gestuurd en gehandeld. In het 11 juni 2025 vastgestelde BOL-besluit staat het als volgt genoteerd: • Rijk en regio stellen vast dat deze uitbreiding de leefbaarheid op de lange termijn onder druk zet en erkennen dat het vaststellen van de uitbreiding op korte termijn veel onzekerheid voor bewoners en ondernemers met zich meebrengt. Daarom is een rechtvaardige en menselijke aanpak nodig. • Inwoners van het gebied, het havenbedrijf, industrie en de agrarische sector krijgen een rol in het participatieproces. In de eerste stap van het participatieproces tot aan het BO MIRT 2025 Rijk en regio stellen daarnaast als randvoorwaarde dat een strategische uitbreiding alleen kan als de brede welvaart en leefbaarheid gelijktijdig, geloofwaardig en structureel versterkt worden. • Rijk en regio stellen daarnaast als randvoorwaarde dat een strategische uitbreiding alleen kan als de brede welvaart en leefbaarheid gelijktijdig, geloofwaardig en structureel versterkt worden.

Leefbaarheidsprojecten en participatie Met het programma Net op Zee, Nederwiek 3 is door het Rijk in de eerste tranche € 11,7 miljoen inclusief 21% BTW gereserveerd voor gebiedsinvesteringen binnen de gemeente Geertruidenberg ten behoeve van gebiedsinvesteringen om de leefbaarheid in de gemeente te bevorderen. Netto betekent dat er €

12

9,3 miljoen beschikbaar is voor het realiseren van de projecten. Maximaal 10% hiervan mag worden besteed aan uitvoeringskosten voor de gemeente. Hiervoor heeft de gemeente een participatieproces gestart om te komen tot gedragen besluitvorming over de besteding van de gelden welke uiterlijk Q1 2026 ingediend dienen te worden. Door de raad en het college is een lijst van 5 (niet onderhandelbare) prioritaire projecten geformuleerd die zoveel mogelijk in samenspraak met Rijk en TenneT gefinancierd en uitgevoerd moeten worden. Daarnaast is een lijst met 28 projecten geformuleerd die door de inwoners uit Geertruidenberg-West en -Kern geprioriteerd zijn (hierna: de ‘participatie projecten’). De leefbaarheidsgelden wordt ingezet voor de projecten in de volgorde zoals tijdens het participatieproces bepaald is. De €11,7 miljoen is zoals eerder gezegd de eerste tranche van de gebiedsgelden. Binnen de eerste tranche in nog meer geld te verdelen en er komt een tweede tranche gebiedsinvesteringsmiddelen die verdeeld moeten worden over alle gemeenten waarlangs het aanlandingstracé loopt. De hoogte van de Geertruidenbergse delen daarvan is nog niet bekend. De impact van het converterstation is het grootst in Geertruidenberg, daarom vinden wij dat het leeuwendeel van de middelen voor ons beschikbaar moet zijn.

De uitkomst hiervan, samen met aanvullende onderhandelingen met TenneT, ministerie KGG, RWE, Ennatuurlijk, Provincie, Waterschap en andere initiatiefnemers bepalen de ruimte voor de hoeveelheid projecten die we kunnen uitvoeren. Voor de volledigheid van dit programma als bidbook, hebben we ook de projecten die in eerdere stadia zijn afgevallen voor de eerste tranche toegevoegd (hierna: de ‘aanvullende projecten’). Deze projecten zijn afgevallen door verschillende redenen, maar kunnen mogelijk worden gebruikt ter inspiratie voor volgende fases van dit programma. Deze lijst komt voort uit het proces betreffende dit programma en is dus niet uitputtend. Bij latere herzieningen kunnen projecten altijd worden toegevoegd of gewijzigd worden. Hieronder staan alle projecten in willekeurige volgorde kort opgesomd inclusief een eerste schatting van de kosten. Zoals gezegd wordt de prioritering bepaald door het participatieproces.

Niet-onderhandelbare prioritaire projecten 11. Amerweg-Kanaalweg Oost Door de Amerweg te verleggen, ontstaan meerdere voordelen: • Er komt ruimte voor een bredere groene zone tussen de nieuwe weg en de woonwijken. Hier kan eventueel ook een geluidswal worden geplaatst. • Zwaar verkeer rijdt verder van de woningen en de dorpskern, wat zorgt voor minder geluidsoverlast en trillingen. • De nieuwe weg wordt veiliger en beter geschikt voor zwaar verkeer. Ook bij calamiteiten is de bereikbaarheid van het gebied beter geregeld. Doel: verbeteren van de fysieke leefomgeving

Omschrijving Amerweg-Kanaalweg Oost

Kostenraming 4410

bedragen x €1000,-

12. Isoleren woningen Geertruidenberg-West (inclusief juridische ondersteuning) Met dit project willen we geld reserveren voor het isoleren van woningen die mogelijk overlast ervaren van omliggende ontwikkelingen. Denk aan isolatie van ramen, muren of andere delen van de woning. Het doel is om de overlast zoveel mogelijk bij de bron aan te pakken (bijvoorbeeld via de verlegging van wegen), maar als dat niet voldoende lukt, kunnen we alsnog woningen beschermen. Daarnaast willen 13

we geld gereserveerd voor juridische ondersteuning van bewoners die schade of hinder ondervinden. Zo kunnen we als gemeente en inwoners samen optrekken, eventueel ondersteund door rechtsbijstand. Doel: toepassen en versnellen van de (duurzame) energietransitie

Omschrijving Isoleren woningen GTB-West

Kostenraming 12100

bedragen x €1000,-

13. Natuurpark Slikpolder Het uitbreiden van de natuur in de Slikpolder heeft als doel om de natuur vanuit de Biesbosch naar Geertruidenberg te halen, te voldoen aan klimaatadaptatie en zorg te dragen voor rust bij de aanwezige Flora en Fauna. De Slikpolder blijft behouden als waterbuffer/berging voor de wijken rondom de Slikpolder. Doel: behoud en versterken van de natuur.

Omschrijving Natuurpark Slikpolder

Kostenraming 1250

bedragen x €1000,-

14. Natuurbuffer Amergebied Tussen de woonwijken van Geertruidenberg en het Amergebied (waaronder de Amercentrale) willen we een brede groene buffer aanleggen. Deze zone sluit aan op de Slikpolder en vormt een natuurlijke overgang naar het Natura 2000-gebied De Biesbosch. De buffer zorgt voor een prettiger woonklimaat, meer biodiversiteit en een duidelijke scheiding tussen industrie en woongebied. Doel: behoud en versterken van de natuur.

Omschrijving Natuurbuffer Amergebied

Kostenraming 1500

bedragen x €1000,-

15. Groene Zones in en rondom kern Geertruidenberg en Donge-oevers Doel is om met een groenzone de historische kern van Geertruidenberg af te schermen van omliggende wijken en industrie. Dit om het aanzien te behouden en mensen echt de historie te laten ervaren. De zones kunnen verder doorgetrokken worden door de gehele gemeente. Deze voorgenomen zones maken de gemeente groener, versterken de natuurlijke cohesie tussen groene zones in de Gemeente en omliggende natuur (zoals de Biesbosch) en zorgen voor meer mogelijkheden van inwoners om even buiten te ervaren zoals het hoort. Doel: behoud en versterken van de natuur.

Omschrijving Groene zones Geertruidenberg

Kostenraming 1000

bedragen x €1000,-

14

Participatieprojecten 16. Ontwikkeling Rivierkade (bij de jachthavens Geertruidenberg) De Rivierkade, momenteel nog een industrieterrein, wordt herontwikkeld tot een aantrekkelijke verblijfsplek die de stad verbindt met het water en uitnodigt tot ontmoeting en ontspanning. Vanuit het programma Donge Oevers is het wenselijk om de locatie aan de Rivierkade aantrekkelijker te maken voor toerisme en recreatie. Met het toevoegen van functies gericht op watergebonden recreatie kan het gebied op termijn uitgroeien tot (natuur)poort naar de Biesbosch. Ook een opstappunt voor een veer naar de Biesbosch zou hier een plek kunnen vinden. Aansluitend aan de Rivierkade kan dan ingezet worden op het verbeteren van de verbinding tussen deze poort en het centrum van de historische kern van Geertruidenberg. Groene zone/parkje maken van terrein tussen nieuw restaurant en watersportvereniging (oude gemeentewerf). Doel: verbeteren van de fysieke leefomgeving

Omschrijving Ontwikkeling Rivierkade

Kostenraming 3750

bedragen x €1000,-

17. Geertruidskerk – Tuin en toegankelijkheid verbeteren De tuin van de Geertruidskerk wordt opgeknapt en beter toegankelijk gemaakt voor publiek. Door het plaatsen van informatieborden over de geschiedenis van de kerk wordt de plek aantrekkelijker voor inwoners en bezoekers. De tuin wordt een openbare, uitnodigende plek waar men kan leren over het erfgoed en tot rust kan komen in een groene omgeving. Doel: verbeteren van de fysieke leefomgeving

Omschrijving Geertruidskerk

Kostenraming 110

bedragen x €1000,-

18. Spoorbrug opknappen en herbestemmen De oude spoorbrug wordt opgeknapt en omgevormd tot een veilig en aantrekkelijk fiets- en wandelpad. Hiermee ontstaat een nieuwe verbinding binnen het recreatieve netwerk, die bijdraagt aan duurzame mobiliteit en de beleving van het landschap versterkt. Bij de herinrichting van de spoorbrug wordt nadrukkelijk aandacht besteed aan de inpassing in het landschap. Door het toevoegen van groen, zoals klimplanten en bloemrijke bermen, wordt de brug niet alleen functioneel, maar ook een prettige en natuurlijke verblijfsplek. Langs de route kunnen educatieve elementen worden toegevoegd, zoals informatiepanelen over de geschiedenis. Zo wordt de brug niet alleen een verbinding in fysieke zin, maar ook een plek waar natuur, erfgoed en leren samenkomen. Doel: verbeteren van de fysieke leefomgeving

Omschrijving Spoorbrug

Kostenraming 3300

bedragen x €1000,-

19. Meer wandel- en fietsknooppunten Het uitbreiden van het netwerk van wandel- en fietsknooppunten zorgt voor betere oriëntatie en meer mogelijkheden om de omgeving op eigen tempo te verkennen. Dit stimuleert recreatie, gezondheid en toerisme in de regio. 15

Doel: verbeteren van de fysieke leefomgeving

Omschrijving Meer wandel- en fietsknooppunten

Kostenraming 1000

bedragen x €1000,-

20. Oppervlaktewater in Geertruidenberg analyseren en verbeteren Een analyse van het oppervlaktewater in de kern van Geertruidenberg moet inzicht geven in de waterkwaliteit en mogelijke knelpunten. Op basis daarvan worden maatregelen genomen om het watersysteem te verbeteren, met oog voor ecologie, klimaatadaptatie en leefbaarheid. Het gaat hier om een eenmalige analyse en verbetering. Doel: behoud en versterken van de natuur

Omschrijving Oppervlaktewater Geertruidenberg

Kostenraming 350

bedragen x €1000,-

21. Behoud ransuilen bij de Veste Om de populatie ransuilen in stand te houden, worden bij De Veste hoge sparren en coniferen behouden of aangeplant. Deze bomen bieden de uilen rust en nestgelegenheid. Het project draagt bij aan biodiversiteit en natuurbeleving in de woonomgeving. Doel: behoud en versterken van de natuur

Omschrijving Ransuilen

Kostenraming 50

bedragen x €1000,-

22. Veiligere fietspaden Verbeteren van de veiligheid op fietspaden door het aanbrengen van betere verlichting, duidelijke wegaanduiding en waar nodig fysieke aanpassingen. Dit bevordert het gebruik van de fiets als duurzaam vervoermiddel en vergroot de verkeersveiligheid, vooral in de donkere maanden. Doel: verbeteren van de fysieke leefomgeving

Omschrijving Veiligere fietspaden

Kostenraming 500

bedragen x €1000,-

23. Openbare Toiletten toevoegen Het realiseren van toegankelijke openbare toiletten op strategische locaties in de gemeente, waar ook mensen met een beperking gebruik kunnen maken van voorzieningen tijdens een wandeling, fietstocht of bezoek aan het centrum. Doel: verbeteren van de fysieke leefomgeving

16

Omschrijving Openbare toiletten

Kostenraming 580

bedragen x €1000,-

24. Verbeteren speelplekken De bestaande speelplekken worden opgeknapt en waar nodig aangevuld met nieuwe speeltoestellen. Hierbij wordt gekeken naar inclusiviteit, veiligheid en uitdaging voor verschillende leeftijden. Zo ontstaan aantrekkelijke speelplekken die bijdragen aan beweging en ontmoeting. Doel: verbeteren van de fysieke leefomgeving

Omschrijving Verbeteren speelplekken

Kostenraming 300

bedragen x €1000,-

25. Picknicktafels in het groen In de openbare ruimte worden extra bankjes en picknicktafels geplaatst, bij voorkeur onder schaduwrijke bomen of in combinatie met nieuw aan te leggen kwaliteitsgroen. Deze plekken nodigen uit tot ontmoeting, rust en recreatie in een groene omgeving. Om de beleving en educatieve waarde te vergroten, worden op strategische locaties ook informatieborden geplaatst over de lokale flora, fauna en het landschap. Daarnaast worden waar mogelijk vogelkijkpunten ingericht, zodat bezoekers op een laagdrempelige manier kennis kunnen maken met de natuur in hun directe leefomgeving. Doel: verbeteren van de fysieke leefomgeving + behoud en versterken van de natuur

Omschrijving Picknicktafels in het groen

Kostenraming 135

bedragen x €1000,-

26. Stadstuin achter het stadhuis herinrichten De stadstuin achter het stadhuis wordt heringericht met kwalitatief groen, zitplekken en wandelpaden. De tuin wordt een aantrekkelijke plek voor inwoners en toeristen om te ontspannen, te ontmoeten en te genieten van de natuur in het hart van de stad. Doel: verbeteren van de fysieke leefomgeving + behoud en versterken van de natuur

Omschrijving Stadstuin herinrichten

Kostenraming 100

bedragen x €1000,-

27. Verbeteren leefbaarheid Schonckplein Het Schonckplein krijgt een gerichte impuls om de aantrekkelijkheid van het gebied te vergroten en de lokale ondernemers te ondersteunen. Doel: verbeteren van de fysieke leefomgeving

Omschrijving Verbeteren Schonckplein

Kostenraming 100

bedragen x €1000,-

17

28. Park bij de pumptrackbaan Rondom de bestaande pumptrackbaan wordt een park ontwikkeld met groen, zitplekken en eventueel aanvullende sport- of speelvoorzieningen. Dit maakt de plek aantrekkelijker voor een bredere doelgroep en versterkt de functie als ontmoetingsplek voor jong en oud. Doel: behoud en versterken van de natuur

Omschrijving Park bij de pumptrackbaan

Kostenraming 500

bedragen x €1000,-

29. Terrein rondom Right-Oh herinrichten Het terrein rondom sportvereniging Right-Oh wordt heringericht om meerdere functies beter te combineren en de leefbaarheid in de kern te verbeteren. Het huidige skateveld wordt omgevormd tot een parkeerveld met groene, waterdoorlatende bestrating. Deze extra parkeerplaatsen ontlasten de kern van het dorp en zorgen voor een betere spreiding van verkeer tijdens drukke momenten. Het bestaande parkeerterrein van Right-Oh wordt opnieuw ingericht en specifiek bestemd voor bezoekers van de voetbalclub. Dit terrein is momenteel te klein en leidt regelmatig tot onveilige verkeerssituaties. Door een betere indeling en uitbreiding wordt de verkeersveiligheid rondom het sportcomplex vergroot. Daarnaast wordt voorgesteld om de bestaande kantine van Right-Oh op te knappen en in te richten als multifunctioneel buurthuis. Dit biedt ruimte voor buurtactiviteiten, vergaderingen en ontmoetingen buiten de sportmomenten om. Doel: verbeteren van de fysieke leefomgeving

Omschrijving Kostenraming Terrein rond Right-Oh herinrichten 500 bedragen x €1000,-

30. Kwaliteitsimpuls kinderboerderij De kinderboerderij krijgt een kwaliteitsimpuls en wordt uitgebreid met een ontmoetingsruimte en educatieve activiteiten (bv energie-infopunt voor kinderen), zodat het een centrale plek wordt voor buurtbewoners om samen te komen, te leren en te ontspannen. Voor kinderen wordt het een plek om zich terug te trekken tijdens schooltijd wanneer de situatie daarom vraag (inclusief onderwijs). Daarnaast is het ook een plek ook om te spelen, leren en lezen. Het creëren van een Huis van de Wijk waar inwoners kunnen recreëren en elkaar kunnen ontmoeten. Doel: verbeteren van de fysieke leefomgeving

Omschrijving Kwaliteitsimpuls kinderboerderij

Kostenraming 500

bedragen x €1000,-

31. Markt Geertruidenberg verbeteren De Markt in Geertruidenberg is een historisch en cultureel middelpunt, omgeven door monumentale panden zoals het oude stadhuis en de Geertruidskerk. Om deze unieke plek nieuw leven in te blazen, wordt ingezet op een herinrichting die recht doet aan de rijke geschiedenis én de wensen van inwoners en ondernemers. Een belangrijk onderdeel van het plan is het terugbrengen van een kiosk op de Markt. In 1930 stond hier al een kiosk, die diende als ontmoetingsplek en podium voor muziek en evenementen. De nieuwe kiosk – eventueel in bescheiden vorm – kan opnieuw een centrale rol vervullen: als verzamelpunt voor culturele activiteiten, als rustpunt voor fietsers (bijvoorbeeld op ANWBroutes), en als versterking van de economie. Daarnaast wordt gekeken naar de uitkomsten van een eerder uitgevoerde enquête onder inwoners en ondernemers. Ideeën zoals het toevoegen van 18

laadpunten voor elektrische fietsen in de buurt van de horeca en het realiseren van extra parkeermogelijkheden worden hierin meegenomen. De herinrichting biedt ook kansen voor vergroening en educatie. Denk aan het toevoegen van kwaliteitsgroen, zitplekken, informatieborden over de geschiedenis van de Markt en de omliggende gebouwen, en het creëren van een aantrekkelijke verblijfsruimte voor zowel inwoners als toeristen. Doel: verbeteren van de fysieke leefomgeving + versterken van de regionale economie

Omschrijving Markt Geertruidenberg verbeteren

Kostenraming 1500

bedragen x €1000,-

32. Herbouw Gertrudiskapel De Gertrudiskapel wordt opnieuw opgebouwd op haar oorspronkelijke of een passende locatie in Geertruidenberg. Deze kapel vertegenwoordigt een belangrijk stuk lokale geschiedenis en religieus erfgoed, en is van oudsher verbonden met de pelgrimsroute naar Santiago de Compostela. Door de herbouw wordt dit historische element opnieuw zichtbaar en leefbaar gemaakt voor inwoners, bezoekers en pelgrims. De kapel wordt niet alleen een plek van bezinning en rust, maar ook een herkenningspunt binnen het wandelnetwerk. De locatie wordt verrijkt met een verkoelende, symbolische ‘heilige boom’ en een waterpunt, waarmee het een uitnodigende rustplek wordt voor wandelaars en fietsers. Dit sluit aan bij de traditie van pelgrimsplekken als plekken van gastvrijheid, reflectie en verbinding met de natuur. Met dit project wordt erfgoed op een eigentijdse manier verbonden met recreatie, spiritualiteit en natuurbeleving. Het draagt bij aan het behoud van identiteit in een veranderende omgeving en versterkt de culturele waarde van de historische kern van Geertruidenberg. Doel: verbeteren van de fysieke leefomgeving

Omschrijving Herbouw Gertrudiskapel

Kostenraming 750

bedragen x €1000,-

33. Halvezolenpad Raamsdonk doortrekken Pad doortrekken langs de drie kernen richting de Markt in Geertruidenberg en evt. oude spoorbrug betrekken. De Donge is een ecologische verbinding tussen het Natura 2000-gebied, De Biesbosch, Langstraat en Nationaal Park Loonse en Drunense Duinen. Het Halvezolenlijntje is een belangrijke recreatieve verbinding tussen deze gebieden. De verbetering van het Halvezolenlijntje past daarmee ook binnen de doelstelling om de recreatieve kansen van de Donge te verbeteren. Doel: verbeteren van de fysieke leefomgeving + behoud en versterken van de natuur

Omschrijving Halvezolenpad Raamsdonk doortrekken

Kostenraming 2000

bedragen x €1000,-

34. Investeren in de zwembaden De zwembaden in de gemeente worden toekomstbestendig gemaakt door te investeren in uitbreiding van faciliteiten, seizoensverlenging en het versterken van de recreatieve functie. Een belangrijk onderdeel van het plan is het realiseren van een mobiele overkapping, in ieder geval bij het zwembad 19

in Geertruidenberg. Hiermee kan het bad ook bij minder goed weer of in de koudere maanden gebruikt worden. Daarnaast wordt gekeken naar het uitbreiden van de voorzieningen rondom de zwembaden, bijvoorbeeld met een klimbos of andere recreatieve elementen. Dit maakt de locaties aantrekkelijker voor een bredere doelgroep en versterkt de functie van de zwembaden als ontmoetingsplek en gezinsuitje. Met deze investeringen wordt niet alleen de kwaliteit van de voorzieningen verhoogd, maar ook de duurzaamheid en het toekomstperspectief van de zwembaden versterkt. Doel: verbeteren van de fysieke leefomgeving

Omschrijving Investeren in Zwembaden

Kostenraming 300

bedragen x €1000,-

35. Sportpark Hier-O uitbreiden Op Sportpark Hier-O wordt geïnvesteerd in de aanleg van een natuurijsbaan en beachsportvelden, waarmee het sportpark het hele jaar door aantrekkelijk wordt voor sport en ontmoeting. In de wintermaanden biedt de natuurijsbaan een laagdrempelige en sfeervolle plek waar inwoners van alle leeftijden kunnen schaatsen. Zodra het voorjaar aanbreekt, verandert de ijsbaan in een multifunctioneel terrein. De verharding kan dan gebruikt worden voor bijvoorbeeld skeeleren of andere buitensporten. Daarnaast worden beachsportveldenaangelegd voor activiteiten zoals beachvolleybal, beachhandbal of bootcamp. Doel: verbeteren van de fysieke leefomgeving

Omschrijving Sportpark Hier-O uitbreiden

Kostenraming 500

bedragen x €1000,-

36. Kwaliteitsimpuls evenementen Geertruidenberg De evenementen op de Markt zijn meer dan incidentele activiteiten: ze vereisen structurele investeringen in infrastructuur die het historische centrum gedurende een groter deel van het jaar aantrekkelijk en functioneel maken voor bezoekers en toeristen. Hiermee ontstaat een blijvende economische meerwaarde voor de lokale middenstand en horeca: • Winterfair (75 nieuwe houten kiosken/kramen) De Winterfair is uitgegroeid tot een trekpleister in de wintermaanden. Het investeren in houten kiosken en een energiezuinige ijsbaan vormt een duurzame, herbruikbare bijdrage aan de winterprogrammering op de Markt. Hiermee creëren we een sfeervolle, toekomstbestendige traditie die het toeristisch seizoen verlengt. • Aankopen lichtinstallaties voor Bergs Lichtfestival Het tijdelijk verlichten van historische panden en objecten tijdens de zomermaanden draagt bij aan de beleving van de vestingstad en versterkt het toeristisch profiel. Dit project vraagt om technische en esthetische investeringen, gericht op duurzaamheid en ruimtelijke kwaliteit. • Nieuw Vestingfeest 'Geertruydenberg 1625' Het Vestingfeest is een belangrijk cultureel evenement met historische waarde. Investeren in professioneel tentenkampenmateriaal en ondersteunende voorzieningen betekent dat het feest op een duurzame manier jaarlijks kan worden georganiseerd.

Dit draagt bij aan de promotie van onze vestingstad en versterkt de historische identiteit van Geertruidenberg. Doel: versterken van de regionale economie

Omschrijving Kwaliteitsimpuls evenementen

Kostenraming 350

bedragen x €1000,-

20

37. Omgeving Ravelijn en Fort Nassau aantrekkelijker maken De omgeving rondom de Ravelijn en Fort Nassau wordt heringericht om de leefbaarheid, uitstraling en gebruikswaarde van het gebied te verbeteren. Waar nu vooral kale grasvelden liggen, ontstaat ruimte voor kwalitatief groen, aantrekkelijke wandelroutes en plekken om te verblijven. De geplande herontwikkeling van de appartementen aan de Ravelijn door Thuisvester – waarbij wordt uitgegaan van sloop-nieuwbouw – biedt een unieke kans om de openbare ruimte opnieuw in te richten. In de nieuwe plannen wordt nadrukkelijk ingezet op het toevoegen van meer groen, het verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit en het creëren van een prettige woon- en leefomgeving Doel: verbeteren van de fysieke leefomgeving

Omschrijving Ravelijn en Fort Nassau

Kostenraming 400

bedragen x €1000,-

38. Gehele 150 kV-traject herinrichten Het volledige 150 kV-traject dat door Geertruidenberg en Raamsdonksveer loopt en binnenkort wordt geamoveerd, biedt een unieke kans om de vrijgekomen ruimte opnieuw in te richten ten gunste van natuur, recreatie en leefbaarheid. Langs het traject wordt ingezet op het toevoegen van kwaliteitsgroen, met aandacht voor biodiversiteit, klimaatadaptatie en een aantrekkelijke inrichting van de openbare ruimte. Denk aan bomen, struiken, bloemrijke grasvelden en natuurlijke afscheidingen die het gebied omvormen tot een groene zone door de gemeente heen. Een belangrijk onderdeel van dit project is de herinrichting van het C-veld tot een verblijf- en recreatiegebied. Hier kunnen voorzieningen worden toegevoegd zoals: o zitplekken en bankjes, o picknicktafels onder schaduwrijke bomen, o een grasveld geschikt voor informele sport en spel, zoals volleybal of badminton, o en wandel- of struinpaden die het gebied verbinden met omliggende wijken. Doel: verbeteren van de fysieke leefomgeving

Omschrijving Herinrichten 150 kV

Kostenraming 165

bedragen x €1000,-

39. Groen toevoegen in de kern Geertruidenberg Meer groen realiseren in de kern van Geertruidenberg om de leefomgeving aantrekkelijker, gezonder en klimaatbestendiger te maken. Dit kan onder andere door het aanleggen van extra groenstroken, het vergroenen van pleinen en straten, en het creëren van kleine parkjes of groene ontmoetingsplekken. Doel: behoud en versterken van de natuur

Omschrijving Groen toevoegen kern GTB

Kostenraming 750

bedragen x €1000,-

40. Groene verbinding A27 – Herinrichting Park Rijvoortshoef De groenstrook langs de A27, tussen de Omschoorweg en de Essenboom in Raamsdonksveer, wordt heringericht met als doel de leefbaarheid voor omwonenden te vergroten en het gebied aantrekkelijker te maken voor recreatie en ontspanning. Onderdeel van dit project is de herinrichting van Park Rijvoortshoef, dat een centrale rol speelt in deze groene zone. Door het toevoegen van kwalitatief groen, 21

natuurlijke afscheidingen en speelse elementen zoals speeltoestellen of beweegplekken, ontstaat een functionele en uitnodigende ruimte voor jong en oud. Doel: behoud en versterken van de natuur

Omschrijving Groene verbinding A27 Rijvoortshoef

Kostenraming 400

bedragen x €1000,-

41. Inrichten Stationsplein Geertruidenberg was een belangrijke garnizoensstad (stad van militair belang) waardoor een groot rangeerterrein met een los- en laadkade aan de Donge noodzakelijk was. Op een gedeelte van het voormalige spooremplacement van de Langstraatspoorlijn wordt het Stationsplein gerealiseerd. Met de naamgeving Spoorpark en het terugbrengen van het voormalige station op het Stationsplein, wordt de omvangrijke spoorweggeschiedenis van Geertruidenberg geaccentueerd. Het voormalige station zal een moderne vertaling zijn van het historische gebouw. Het voormalige spoortracé loopt symbolisch vanaf de Spoorbrug door het Spoorpark en sluit aan op de spoordijk nabij de Oude Stadsweg. Doel: verbeteren van de fysieke leefomgeving

Omschrijving Inrichten stationsplein + station

Kostenraming 2000

bedragen x €1000,-

42. Fietspontje Drimmelen-Geertruidenberg Een fietspontje tussen Drimmelen en Geertruidenberg biedt een unieke kans om recreatie, toerisme en duurzame mobiliteit in de regio te versterken. Deze verbinding vormt een ontbrekende schakel in het bestaande fietsnetwerk en maakt het mogelijk om een aantrekkelijk en goed verbonden recreatief rondje te fietsen, zoals het populaire Fietsrondje de Biesbosch. De pont verbindt niet alleen twee gemeenten, maar ook twee werelden: de natuur van Nationaal Park De Biesbosch en het historische karakter van vestingstad Geertruidenberg. Daarmee wordt het pontje een beleving op zich, die inwoners en bezoekers uitnodigt om de regio op een gezonde, milieuvriendelijke en ontspannen manier te verkennen. Vanuit het fonds kan de aanleg van de stijgen en een aankoop van het pondje gefinancierd worden. Doel: verbeteren van de fysieke leefomgeving

Omschrijving Fietspontje D-gtb

Kostenraming 4000

bedragen x €1000,-

43. Natuurpark Donge Natuurpark Donge is een initiatief van de gemeente Geertruidenberg om langs de rivier de Donge een natuurrijk gebied te ontwikkelen dat bijdraagt aan biodiversiteit, recreatie en landschappelijke kwaliteit. Het park biedt ruimte voor natuurcompensatie en sluit aan op het Natuurnetwerk Brabant, met ecologische verbindingen richting onder andere Nationaal Park De Biesbosch. Na vaststelling van de uitgangspuntennotitie in december 2024 is gestart met het opstellen van een inrichtings- en participatieplan. Inmiddels is het participatieproces gestart. Het participatieproces is bedoeld om samen 22

met belanghebbenden te bepalen hoe het park eruit kan komen te zien. Hoe dit park gefinancierd wordt is nog niet besloten. De financiering van het park wordt mede bepaald door de uitkomsten van het PWEtraject, waarin inwoners prioriteiten aangeven voor de besteding van de leefbaarheidsgelden. Mocht blijken dat het park niet binnen deze prioriteiten past, dan wordt gezocht naar alternatieve financieringsbronnen. Doel: behoud en versterken van de natuur

Omschrijving Natuurpark Donge

Kostenraming 13500

bedragen x €1000,-

Aanvullende projecten 44. Nieuwe bouwhal Raamsdonk Nieuwe bouwhal voor de carnavalswagens in Raamsdonk. Doel: past niet binnen de Europese voorwaarden, dus financiering is alleen mogelijk op een andere manier

Omschrijving Nieuwe bouwhal Raamsdonk

Kostenraming 1000

bedragen x €1000,-

45. Klimaatopgave volledig door Rijk financieren De volledige kosten voor de klimaatopgave door het Rijk laten financieren vanuit deze gelden. Kostenraming tot 2050 niet realistisch om door te rekenen. Doel: past niet binnen de Europese voorwaarden, er lopen al financieringsstromen vanuit het Rijk naar de gemeente. Dubbele financiering is niet toegestaan. Additioneel is wel mogelijk, maar dan alleen voor tijdelijke, nieuwe projecten die nog niet worden gefinancierd uit andere rijksmiddelen. 46. Atletiekbaan en sportveld aanleggen op knolleveld Dongemondcollege De titel spreekt voor zich

Omschrijving Sportvelden Dongemondcollege

Kostenraming 1000

bedragen x €1000,-

Doel: Als de baan enkel toegankelijk is voor het Dongemondcollege, past dit niet binnen de voorwaarden. Anders: verbeteren van de fysieke leefomgeving 47. Fietspontje Hermenzeil Nieuw leven inblazen en combineren met dijkwandeling/fietsmogelijkheid rondje Keizersveer/Achterste dijk/Kanaaldijk/dijk Maas Doel: verbeteren van de fysieke leefomgeving

Omschrijving Fietspontje Hermenzeil

Kostenraming 500 23

bedragen x €1000,-

48. Dorpshuis de Haven 2.0 Geen verdere toelichting gegeven; kostenraming niet mogelijk 49. Gebiedsvisie Kerklaan Er ligt een rapport met een gebiedsvisie, deze integraal uitvoeren. Bomen en gevels etc. herstellen zodat het gebied beter past bij de cultuurhistorie Doel: verbeteren van de fysieke leefomgeving

Omschrijving Gebiedsvisie Kerklaan

Kostenraming 2500

bedragen x €1000,-

50. Uitkoop bedrijven voor toeristisch/recreatieve mogelijkheden De uitkoop van bedrijven kan niet worden gefinancierd uit EU-gelden. Andere financiering is mogelijk, maar de bedragen zijn niet in te schatten en (vaak) dermate hoog dat het niet realistisch wordt geacht om dit uit te voeren binnen het programma. 51. Ondersteuning vrijwilligerswerk gemeentebreed Doel: valt niet binnen de voorwaarden, andere financieringsstroom noodzakelijk

Omschrijving Ondersteuning vrijwilligers

Kostenraming 100

bedragen x €1000,-

52. Voorzieningenniveau Raamsdonk verhogen Basisvoorzieningen ontwikkelen zoals bijvoorbeeld een slager, cafés etc. Doel: valt niet binnen de voorwaarden, andere financieringsstroom noodzakelijk Kostenraming: niet in te schatten 53. Kwaliteitsniveau groen beheren en onderhouden Doel: beheer en onderhoud mogen niet gefinancierd worden, andere financieringsstroom noodzakelijk

Omschrijving Groenbeheer

Kostenraming 2500/jaar

bedragen x €1000,-

54. Kwaliteitsimpuls evenementen 3 kernen Muziekfeesten en wandelroutes door 3 kernen en nieuwe kerstverlichting voor de 3 kernen Doel: valt niet binnen de voorwaarden, andere financieringsstroom noodzakelijk

Omschrijving Evenementen 3 kernen

Kostenraming 100/jaar

bedragen x €1000,-

24

55. Vaste brugverbinding Drimmelen-Geertruidenberg De brug dient hoog genoeg te zijn voor categorie 5 beroepsschepen Doel: verbeteren van de fysieke leefomgeving

Omschrijving Vaste brug GTB-DRIM

Kostenraming 9000

bedragen x €1000,-

56. Zonnepanelen Halve Zolenpad Doel: versnellen van de duurzame energietransitie

Omschrijving Zonnepanelen Halve Zolenpad

Kostenraming 500

bedragen x €1000,-

57. Kunstgras Right-Oh Aanleggen van nieuwe kunstgrasvelden Right-Oh Doel: past niet binnen de voorwaarden, andere financieringsstroom nodig

Omschrijving Kunstgras Right-Oh

Kostenraming 700

bedragen x €1000,-

58. SAMENwerken kwaliteitsgroen toevoegen Toevoegen van kwaliteitsgroen in de openbare ruimte. Inclusief het plaatsen van extra bankjes, picknicktafels en toegankelijke ontmoetingsplekken in wijken en parken gemeentebreed Doel: verbeteren van de fysieke leefomgeving + behoud en versterken van de natuur

Omschrijving SAMENgroen

Kostenraming 1000

bedragen x €1000,-

59. Bruggetje bij pumptrackbaan Aanleg van een voetgangersbruggetje om de bereikbaarheid van de pumptrackbaan te verbeteren en een mooi ommetje te creëren langs de Vestingswerken Doel: verbeteren van de fysieke leegomgeving

Omschrijving Bruggetje bij pumptrackbaan

Kostenraming 100

bedragen x €1000,-

60. Vestingswerken opknappen en vergroenen Het Bolwerk wordt ontwikkeld tot een groene oase in de stad, waar natuurbeleving en kwalitatief groen centraal staan. Binnen deze natuurlijke omgeving wordt een ontmoetingsplek of openluchttheater geïntegreerd. Doel: verbeteren van de fysieke leefomgeving + behoud en versterken van de natuur

Omschrijving Vestingswerken opknappen

Kostenraming 5000

bedragen x €1000,-

25

61. Ommetje R’donk Door het afronden van het wandelpad langs de Halve Zolenlijn – van de Wim Boonstraat tot aan de Nieuwe Weg, nabij de Lange Broekstraat – ontstaat een belangrijke schakel in het lokale wandelnetwerk. In combinatie met het nabijgelegen landgoed Hooipolder vormt dit een aaneengesloten en aantrekkelijke wandelroute door en rondom Raamsdonk. Doel: verbeteren van de fysieke leefomgeving

Omschrijving Ommetje R’donk

Kostenraming 1500

bedragen x €1000,-

62. Groenendijk deel 2 Fietspad Groenendijk (start/eindigt) op een onduidelijke locatie. Met de beoogde ontwikkelingen in het plassengebied zijn er logische aanknopingspunten om het fietspad aan te laten sluiten op de Oosterhoutseweg. Daarbij zal dan ook de ontwikkeling van natuur en biodiversiteit in dit gebied centraal staan. Inrichting met beplanting om natuurbeleving te stimuleren. Doel: verbeteren van de fysieke leefomgeving

Omschrijving Groenendijk deel 2

Kostenraming 500

bedragen x €1000,-

63. Herontwikkeling plassengebied/Nionplassen Herinrichting van het plassengebied met aandacht voor natuur, recreatie en waterkwaliteit. Mogelijkheden voor wandelen, vissen, kanoën en natuurbehoud worden gecombineerd. Herontwikkeling van de NION-plas tot een aantrekkelijk natuur- en recreatiegebied. Inclusief aanleg van wandelroutes, ecologische zones en voorzieningen voor rust en ontspanning. Doel: verbeteren van de fysieke leefomgeving + behoud en versterken van de natuur

Omschrijving Nionplassen

Kostenraming 3000

bedragen x €1000,-

64. Bewustwordingscampagnes Bewustwording campagne voor inwoners gericht op opruimen hondenpoep, rijden met te hoge snelheid door wijk en buurt, samen zorgen voor elkaar in de buurt “helpt u uw buurvrouw?” Doel: voldoet niet aan de voorwaarden voor de middelen, andere financieringsstroom nodig

Omschrijving Bewustwordingscampagnes

Kostenraming 50

bedragen x €1000,-

65. Vervangen cameratoezicht industrieterreinen Modernisering van het cameratoezicht op industrieterreinen om veiligheid en toezicht te verbeteren. Nieuwe technologieën zorgen voor betere beeldkwaliteit, snellere respons en preventie van criminaliteit. Doel: voldoet niet aan de voorwaarden voor de middelen, andere financieringsstroom nodig

26

Omschrijving Kostenraming Cameratoezicht industrieterreinen 400 bedragen x €1000,-

66. Extra buurtbudget Geertruidenberg-West Waar inwoners zelf gebruik van kunnen maken. Doel: dit is integraal opgenomen in het gebiedsfonds; inwoners kunnen daaruit een plan indienen voor hun leefomgeving Kostenraming: afhankelijk van hoeveel budget er totaal beschikbaar komt 67. Zwembad aansluiten op energie van TenneT In overleg met TenneT is het zwembad opgenomen op de lijst van projecten die mogelijk in aanmerking komen voor compensatie of cofinanciering in het kader van gebiedsontwikkeling. Dit project wordt meegenomen in de verdere onderhandelingen met TenneT. NB TenneT is geen energieleverancier. 68. Duurzaam Dombosch Het verduurzamen –samen met ondernemers- van het industrieterrein Dombosch Doel: verbeteren fysieke leefomgeving + versnellen van de duurzame energietransitie + versterken van de regionale economie

Omschrijving Duurzaam Dombosch

Kostenraming 2500

bedragen x €1000,-

69. Ondergronds brengen van bestaande kabels en leidingen Veel hoogspanningsleidingen van TenneT zijn bovengronds en een doorn in het oog. Het ondergronds brengen van deze leidingen verminderd hinder en vergroot het draagvlak. Doel: verbeteren van de fysieke leefomgeving Kostenraming is afhankelijk van hoeveelheid kabels en lengte tracé

Omschrijving Ondergronds brengen kabels en leidingen

Kostenraming 5000

bedragen x €1000,-

Gebiedsinvesteringsfonds De werken van de bouw van het converterstation aan Standhanzensedijk en de uitbreiding van het 380KV hoogspanning station zullen uiterlijk eind 2032 afgerond zijn. Daarnaast is het zeer aannemelijk dat er nog allerlei andere infrastructurele energieprojecten in het Amergebied geplaatst zullen worden. De werken en de ingebruikname ervan hebben invloed op de omgeving. Of en hoe groot de impact is op de brede welvaart en de leefbaarheid en de gemeente is nu nog niet goed in te schatten. Daarom wordt nadrukkelijk gewerkt aan een integrale aanpak van de inrichting van het Amergebied. Met het inrichten van een lokaal Gebiedsinvesteringsfonds wordt een dekking gevonden voor het realiseren voor leefbaarheidsprojecten in de gemeente Geertruidenberg die langjarig kunnen worden opgepakt voor projecten die een positieve impact hebben op de leefbaarheid en de landschappelijke inpassing. 27