Bijlage 1 preventie- en handhavingsplan alcohol en drugs 2025-2028

Versie 0.2 mei 2025 - pagina - 21 - van 36

Concept Preventie- en handhavingsplan Alcohol en Drugs 2025-2028 Dagen Paracommerciële rechtspersonen maandag tot en met vrijdag die zich richten op activiteiten van sportieve aard zaterdag Overige paracommerciële instellingen

Tijdstippen Voor 16.00 uur en na 00.00 uur Voor 13.00 uur en na 20.00 uur

zondag

Voor 12.00 uur en na 20.00 uur

Ten tijde van een activiteit

Vanaf 12.00 uur tot uiterlijk 0.00 uur

Beperken alcoholverkoop in overlastgebied In artikel 25F van de Alcoholwet is een verordenende bevoegdheid opgenomen waarmee gemeenten in geval van ernstige aantasting van de openbare orde, de leefomgeving of de volksgezondheid een gebied kan aanwijzen als alcoholoverlastgebied. Het beperken van de verkoop van alcohol is daarmee een geschikt instrument om de stevige consumptie en daarmee gepaard gaande overlast in dergelijke gebieden te verminderen. De gemeente heeft daarom in het Aanwijzingsbesluit alcoholverbodsgebieden gemeente Geertruidenberg 2013 een aantal gebieden aangewezen als plaatsen waar het verboden is om alcoholhoudende drank te nuttigen of aangebroken flessen, blikjes en dergelijke met alcoholhoudende drank bij zich te hebben. 4.2.

Toezicht en handhaving

De Alcoholwet (hierna: de wet) heeft zowel een gezondheids- als een openbare orde en veiligheidsperspectief. Het doel van de gemeente is om door middel van naleving van de wet bij te dragen aan het voorkomen van gezondheidsschade en verstoringen van de openbare orde. Sinds 1 januari 2013 is de gemeente verantwoordelijk voor het toezicht op de naleving van de wet en heeft daarmee een belangrijk instrument in handen. Onderzoek laat zien dat handhaving noodzakelijk is om het gewenste effect te bereiken van maatregelen zoals de leeftijdsgrens voor alcohol en het verbod op doorschenken (Babor e.a., 2010). Handhavingsprioriteiten De focus van het toezicht ligt binnen de gemeente Geertruidenberg op de controle van de leeftijdsgrens en wederverstrekking. Het betreft de volgende bepalingen: 1. Leeftijdsgrens 18 jaar a. Artikel 20, lid 1 Alcoholwet. Oftewel het bedrijfsmatig of anders dan om niet verstrekken van alcoholhoudende drank aan een persoon van wie niet is vastgesteld dat deze de leeftijd van 18 jaar heeft bereikt. Eveneens wordt begrepen het verstrekken van alcoholhoudende drank aan een persoon van 18 jaar of ouder, welke kennelijk bestemd is voor een persoon van wie de leeftijd niet is vastgesteld; b. Artikel 45 Alcoholwet. Het verbod op het aanwezig hebben van alcohol onder de 18 jaar op voor publiek toegankelijke plaatsen; c. Artikel 45a, lid 1 Alcoholwet.

Het verbod voor volwassenen om op publiek toegankelijke plaatsen anders dan bedrijfsmatig alcohol te verstrekken aan een persoon die de leeftijd van 18 jaar nog niet heeft bereikt, ook bekend als wederverstrekking.

Versie 0.2 mei 2025 - pagina - 22 - van 36

Concept Preventie- en handhavingsplan Alcohol en Drugs 2025-2028 Controles Risico gestuurd toezicht

De toezichtcapaciteit van de gemeente wordt zo efficiënt mogelijk ingezet. Risico gestuurd toezicht vormt daarbij het uitgangspunt. Op basis van een jaarlijkse risicoanalyse wordt voor elk verkooppunt van alcoholhoudende drank een risicoscore bepaald. Deze score is gebaseerd op het type bedrijf, risico’s voor de omgeving, meldingen, naleving en gedrag van de ondernemer. Bedrijven met nagenoeg geen risico worden minder gecontroleerd. Bedrijven met een hogere risicoscore worden vaker gecontroleerd. Op grond van onze risicoanalyse hebben supermarkten een lage prioriteit, deze worden dus minder gecontroleerd en alleen op melding. Supermarkten voeren zelf leeftijdscontroles uit bij hun kassa’s en aan de balie. Bij de zelfscankassa’s vindt altijd een leeftijdscontrole plaats bij aankoop van alcohol. Door deze interne controle hoeven supermarkten dus minder vaak gecontroleerd te worden. Controle op leeftijdsgrens Onze gemeente werkt met twee type controles ten aanzien van de leeftijdsgrens. De controles zullen met name in de weekenden plaatsvinden, tenzij de risicoanalyse anders bepaalt. De controles worden uitgevoerd in burgerkleding. Bij de eerste methode controleren wij de horecaondernemer op de weten regelgeving die ziet op de leeftijdsgrens.

Bij de tweede methode wordt gecontroleerd of er wederverstrekking plaatsvindt aan iemand die niet onmiskenbaar de leeftijd van 18 jaar heeft bereikt. Als er een overtreding plaatsvindt wordt handhavend opgetreden. We kiezen ervoor om de alcoholcontroles voort te zetten zoals we dat nu ook al doen: op basis van risicogestuurd toezicht. Die aanpak werkt goed. De controles kunnen eventueel uitgevoerd worden door mysteryshoppers in plaats van door onze eigen boa’s. Uit onderzoek blijkt dat deze methode het meest effectief is, vooral als het regelmatig herhaald wordt. Deze mysteryshoppers (vaak boa’s uit andere gemeenten of via een extern bureau) zouden we moeten inhuren. Geschat wordt dat dit de gemeente jaarlijks ongeveer €14.000 zou kosten. Daarnaast is het nodig om extra budget vrij te maken voor iemand die dit proces aanstuurt: een boa-coördinator of aansturende boa die de controles organiseert, contact onderhoudt met de externe boa’s en alles in goede banen leidt. Zelf beschikken we niet over de juiste capaciteit en expertise hiervoor. Externe inhuur is niet in de begroting opgenomen. 0-meting Los van de controles op de leeftijdsgrens voeren wij momenteel een 0-meting uit. Hierbij wordt gecontroleerd of de verkooppunten voldoen aan de al verleende vergunningen en of de huidige situatie nog hetzelfde is zoals deze vergund is.

Denk hierbij aan wijzigingen in ondernemingsvorm, leidinggevenden, aanwezigheid kansspelen, wijzigingen in de lokaliteiten of veranderingen in bedrijfsvoering. Het is zaak om in ieder geval de vergunningen van de hotspots actueel te hebben. Versie 0.2 mei 2025 - pagina - 23 - van 36

Concept Preventie- en handhavingsplan Alcohol en Drugs 2025-2028 Toezichtcapaciteit De toezichtcapaciteit ten aanzien van de controles op de leeftijdsgrens en wederverstrekking wordt in samenwerking met buurgemeenten en de regio georganiseerd. Onderlinge uitwisseling van boa’s in de Baronie-gemeenten maakt de kans kleiner dat zij worden herkend tijdens controles. De samenwerking is vastgelegd in de Samenwerkingsovereenkomst BOA Domein I District de Baronie. De controles in het kader van de 0-meting worden uitgevoerd door de boa’s in uniform van de gemeente Geertruidenberg. Handhavingsinstrumentarium Bij het constateren van overtredingen van wet- en regelgeving wordt als algemeen uitgangspunt gesteld dat in beginsel altijd tegen overtredingen wordt opgetreden. In het geval van handhaving kunnen de volgende handhavingsinstrumenten worden toegepast: Inwoners • • •

Ondernemers

Waarschuwing; Procesverbaal; Doorsturen naar Halt bij inwoners onder de 18 jaar.

• • • • • •

Waarschuwing/voornemen last onder dwangsom of bestuursdwang; Last onder dwangsom; Toepassen bestuursdwang (sluiting, bezoekers verwijderen); Intrekken/schorsen Alcoholwetvergunning; Tijdelijk stilleggen Alcoholverkoop in de detailhandel; Bestuurlijke boete opleggen.

Toezicht en handhaving bij drugs Het gebruik van drugs onder jongeren is een zorgwekkend probleem dat niet alleen hun gezondheid en ontwikkeling bedreigt, maar ook de veiligheid binnen onze gemeenschap. Handhavingsmaatregelen Het is op grond van de Opiumwet verboden voor jongeren om drugs in hun bezit te hebben. Bij constatering van overtredingen kunnen zij, afhankelijk van de omstandigheden, naar Halt worden gestuurd. Wettelijk is bepaald in welke situaties naar HALT verwezen kan worden. Boa’s zijn niet bevoegd voor handhaving van de Opiumwet. Dit houdt in dat de politie hierbij aan zet is. Als bijvoorbeeld bij een controle gesignaleerd wordt dat iemand drugs voorhanden heeft, kan de persoon in kwestie door een opsporingsambtenaar staande worden gehouden totdat de politie aanwezig is. Verder kan eenieder op heterdaad bij signalering van het strafbare feit iemand aanhouden en overdragen aan de politie. Op grond van onze Algemene plaatselijke verordening (hierna: APV) kunnen wij zelf wel handhavend optreden bij constatering van drugshandel op straat of openlijk drugsgebruik. Bestuurlijke bevoegdheden van de burgemeester (Opiumwet) De burgemeester beschikt over bestuursrechtelijke bevoegdheden om op te treden tegen de productie, handel en verstrekking van drugs, zoals vastgelegd in artikel 13b van de Opiumwet.

Op basis van deze bevoegdheid kan een woning, bedrijfspand of ander lokaal tijdelijk worden gesloten wanneer daar soft- of harddrugs worden verkocht, afgeleverd of verstrekt, of daartoe aanwezig zijn. Ook bij de constatering van een handelsvoorraad zonder directe verkoop kan worden overgegaan tot Versie 0.2 mei 2025 - pagina - 24 - van 36

Concept Preventie- en handhavingsplan Alcohol en Drugs 2025-2028 sluiting. De inzet van deze maatregel is gericht op het herstel van de openbare orde, het tegengaan van drugsoverlast en het verstoren van criminele structuren. Afhankelijk van de ernst van de situatie kan de burgemeester kiezen tussen twee bestuursrechtelijke maatregelen: 1. Een last onder bestuursdwang (bijvoorbeeld het fysiek sluiten van het pand) of 2. een last onder dwangsom (een financiële prikkel bij herhaalde overtreding). Welke maatregel wordt ingezet, is afhankelijk van proportionaliteit, herhaling, aard en omvang van de overtreding en het vastgestelde gemeentelijke handhavingsbeleid. De bevoegdheden worden uitgevoerd in samenwerking met politie en Openbaar Ministerie en zijn aanvullend op strafrechtelijke trajecten. Ook kan de burgemeester via de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) en de Gemeentewet, optreden tegen drugsgerelateerde overlast in de openbare ruimte. Ook kan de burgemeester een last onder dwangsom opleggen aan straatdealers. Beperkingen van handhaving Het is belangrijk om te erkennen dat wanneer een minderjarige drugs heeft gebruikt, handhaven moeilijker wordt. Het is bijvoorbeeld juridisch niet mogelijk om een jongere naar HALT te sturen als de drugs al gebruikt is en de jongere de drugs niet meer voorhanden heeft.

In dergelijke gevallen ligt de focus op hulpverlening en ondersteuning in plaats van repressieve handhaving. Het is daarom cruciaal om een veilige omgeving te creëren waarin jongeren zich kunnen openstellen. Bevoegdheden gemeente versus politie Bij de handhaving op alcohol is de gemeente primair verantwoordelijk, op basis van de Alcoholwet. Gemeentelijke boa’s mogen toezicht houden op onder meer de naleving van de leeftijdsgrens en wederverstrekking. Bij drugs ligt dit anders: handhaving op het bezit en gebruik van drugs valt onder de Opiumwet en is voorbehouden aan de politie. Gemeentelijke boa’s hebben hierin geen opsporingsbevoegdheid. Wel kunnen zij signaleren en – bij heterdaad – overdragen aan de politie. Het is daarom van belang om in de aanpak van drugsgebruik onder jongeren helder onderscheid te maken tussen toezicht (gemeente) en opsporing (politie) en hierin nauw samen te werken. 4.3.

Educatie en communicatie

Hoewel dit plan voortkomt uit de Alcoholwet, is drugsgebruik onlosmakelijk verbonden met het risicogedrag van jongeren. We zien lokaal gebruik van onder meer cannabis, 3MMC en ketamine – vaak in combinatie met alcohol. In samenwerking met GGD, Novadic-Kentron en jongerenwerk zetten we in op signalering, bespreekbaarheid en voorlichting over drugs. We maken gebruik van visueel lesmateriaal, ervaringsdeskundigen en peer-interventies, zowel op school als bij sportverenigingen en thuis. Bij nieuwe trends passen we ons aanbod en communicatie hierop aan. Effectieve middelenpreventie vraagt om meer dan informatie verstrekken. Het gaat ook om het versterken van sociale normen, het vergroten van bewustwording en het bieden van handelingsperspectief aan jongeren, ouders en professionals. Binnen dit plan richten we ons primair op vier doelgroepen: alcoholverstrekkers, scholen, ouders en jongeren zelf. Alcoholverstrekkers Alcoholverstrekkers zoals horeca, sportverenigingen en detailhandel spelen een centrale rol in het naleven van de Alcoholwet. Zij zijn wettelijk verplicht om niet te schenken aan jongeren onder de 18 jaar of aan dronken personen. Versie 0.2 mei 2025 - pagina - 25 - van 36

Concept Preventie- en handhavingsplan Alcohol en Drugs 2025-2028 Om hen hierin te ondersteunen stimuleren we deelname aan trainingen, zoals de e-learning 'Voor Elkaar' en de IVA-training voor barvrijwilligers. Ook worden face-to-face sessies via Novadic-Kentron ingezet. De betrokkenheid van leidinggevenden is hierin essentieel. We koppelen educatie aan nalevingscommunicatie om naleving te bevorderen. Onderwijs Scholen zijn een belangrijke omgeving voor het bereiken van jongeren met middelenpreventie. We sluiten aan bij wetenschappelijk onderbouwde richtlijnen en stimuleren een alcohol- en drugsvrije schoolcultuur (Onrust e.a., 2019). De gemeente stimuleert, in samenwerking met de GGD en de preventieafdeling van de instelling voor verslavingszorg, een structurele inzet op alcohol- en drugsvrije schoolomgevingen. Via interventies zoals Helder op School wordt gewerkt aan een preventieve schoolcultuur waarin lessen over middelengebruik worden gecombineerd met de inzet van ervaringsdeskundigen en peereducators. Daarnaast wordt het belang benadrukt van alcoholvrije schoolactiviteiten als ondersteuning van de NIX18-norm en het doorbreken van de vanzelfsprekendheid van alcoholgebruik onder jongeren. Ouders worden nadrukkelijk via het onderwijs betrokken, onder meer via ouderavonden en gerichte communicatie over middelengebruik en opvoedstrategieën.

De gemeente voert hierover structureel overleg met schoolleiders, met als doel om preventie duurzaam te borgen binnen het lokale onderwijsbeleid. Ouders en opvoeding Ouders zijn belangrijke normstellers. Toch onderschatten zij vaak hoeveel jongeren drinken, of ervaren handelingsverlegenheid als het gaat om grenzen stellen of het herkennen van drugsgebruik. We ondersteunen ouders via ouderavonden op scholen en sportverenigingen, campagnes als NIX18 en flyers of gesprekskaarten. Ook geven we voorlichting over uitgaansopvoeding en verwijzen we naar CJG of jongerenwerk bij vragen of zorgen. De aanpak is positief en praktisch en sluit waar mogelijk aan bij bestaande contactmomenten. Nalevingscommunicatie Nalevingscommunicatie richt zich op het vergroten van de beleving dat regels ook echt gehandhaafd worden. We communiceren zichtbaar over controles, werken samen met BOA’s en sluiten aan bij landelijke campagnes zoals NIXzonderID en IkPas. Ook ondersteunen we ouders en verstrekkers met concrete tips en uitleg over de regels. Daarnaast zetten we in op publiekscommunicatie om draagvlak te vergroten, misverstanden weg te nemen en de norm te versterken dat alcoholgebruik onder de 18 niet vanzelfsprekend is. Jaarlijks stellen we in overleg met jongeren en partners een communicatieplan op.

Bespreekbaar maken Alcoholgebruik zit verankerd in onze cultuur en wordt vaak geassocieerd met gezelligheid. Jongeren drinken meestal in groepsverband, vooral bij vrienden/vriendinnen en thuis. Ook de hoeveelheid alcohol die jongeren nuttigen is hoog. Jongeren uit Geertruidenberg beginnen al op jonge leeftijd met alcohol, relatief vaak in hoge hoeveelheden. Dat blijkt uit het jeugdgezondheidsonderzoek (paragraaf 1.2). Om dit te keren maken we middelengebruik structureel bespreekbaar, in gesprekken met horeca, sport en ouders. We versterken hierbij het normbesef én het handelingsperspectief, zodat jongeren worden gesteund door een omgeving die grenzen stelt én alternatieven biedt. Versie 0.2 mei 2025 - pagina - 26 - van 36

Concept Preventie- en handhavingsplan Alcohol en Drugs 2025-2028 4.4 Verbinding preventie en handhaving Om het effect van afzonderlijke handhavings- of preventieve interventies te versterken zetten we deze zoveel mogelijk in samenhang in. Daarnaast kiezen we voor een integrale aanpak. In onderstaande tabel staat (de combinatie van) maatregelen en integrale aanpakken die we in Geertruidenberg willen inzetten om de doelstellingen van dit plan te behalen. Maatregelenmatrix De tabel schetst een overzicht van de maatregelen die de gemeente de nu en de komende vier jaar per beleidspijler en per setting in kan zetten. Setting Detailhandel

Horeca

Evenementen

Thuis/ouders

Sport en andere paracommerciële verstrekkers

Scholen

Toezicht en Handhaving Toezicht leeftijdsgrens (met testkopers) Handhavingsstappenplan Toezicht leeftijdsgrens (met testkopers) Toezicht doorschenken/ aanwezigheid dronken personen Toezicht happy hours Handhavingsstappenplan Toezicht leeftijdsgrens (met testkopers) Toezicht doorschenken/ aanwezigheid dronken personen Handhavingsstappenplan Ouderlijk toezicht op regels NIX18

Toezicht leeftijdsgrens (met testkopers) Toezicht doorschenken Toezicht schenktijden Toezicht sterke drank Handhavingsstappenplan Ondersteuning door boa’s bij schoolfeesten (bv. Indrinken en drugs)

Regelgeving Leeftijdsgrens

Educatie Communicatie over Alcoholwet en alcoholregels Training barpersoneel Nalevings-communicatie Communicatie over Alcoholwet en alcoholregels Training barpersoneel Nalevings-communicatie

Integrale aanpak

Leeftijdsgrens Verbod op doorschenken Aanvullende eisen t.a.v. ontheffing Alcoholwet bij evenementen

Communicatie over Alcoholwet en alcoholregels Training barpersoneel Nalevings-communicatie

Aanpak dronkenschap en doorschenken Alcoholbeleid op evenementen – leidraad gemeenten Voorlichting drugs

Ouderlijke regels over NIX18

Voorlichting aan ouders over alcohol- en uitgaansopvoeding: regels stellen en handhaven Communicatie over risico’s van alcohol, opvoed-vaardigheden, Alcoholwet en alcoholregels Training barvrijwilligers Nalevings-communicatie Communicatie over Alcoholwet en alcoholregels

Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) Ouderavonden over drugs, signalering en gesprekstechnieken

Leeftijdsgrens Verbod op aanwezigheid dronken personen en doorschenken Happy hours beperken

Leeftijdsgrens Verbod op aanwezigheid dronken personen doorschenken Schenktijden beperken Schenken van sterke drank beperken Alcoholvrije schoolomgeving en -activiteiten

Scholen informeren over belang van alcoholvrij schoolbeleid – oa schoolreisjes, eindexamen etc.

Versie 0.2 mei 2025 - pagina - 27 - van 36

Aanpak dronkenschap en doorschenken Voorlichting drugs

Dronkenschap en doorschenken Alcoholbeleid in sportkantines Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) Training jeugdcoaches op signalering drugsgebruik Helder op School Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) Gastlessen Novadic-Kentron Jongerenwerk

Concept Preventie- en handhavingsplan Alcohol en Drugs 2025-2028

Openbare ruimte/Algemeen

Toezicht bezit alcohol onder de 18 jaar Toezicht openbaar dronkenschap Toezicht wederverstrekking

Verbod aanwezig hebben alcohol onder de 18 jaar Verbod openbaar dronkenschap Verbod wederverstrekking

Overleg scholen over alcohol-voorlichting aan ouders Communicatie over alcoholvrije schoolomgeving Communicatieplan Campagne Ik Pas Nix18

Overkoepelend

5.

Signalering via Jongerenwerk

Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO)

Samenwerking, uitvoering en evaluatie

Een goede netwerksamenwerking vormt de basis voor dit preventie- en handhavingsplan. Door het gezamenlijk in beeld brengen van de beschikbare bronnen, campagnes en interventies. En dit afzetten tegen ontwikkelingen in de realiteit van onze doelgroep. Om op basis hiervan, tot een meer gerichte aanpak te kunnen komen. Er wordt zoveel als mogelijk gebruik gemaakt van bestaande overlegstructuren, contactmomenten met ouders en landelijke campagnes. Bij het tot stand komen van het Preventie- en handhavingsplan zijn verschillende gemeentelijke afdelingen betrokken evenals externe samenwerkingspartners. Hieronder een beschrijving van de organisatiestructuur en de belangrijkste samenwerkingspartners. 5.1.

Samenwerking met externe partners

Op een integraal dossier als het alcoholbeleid is betrokkenheid en samenwerking met externe partners essentieel voor een goede uitvoering. Het Preventie- en handhavingsplan hebben we daarom opgesteld in samenspraak met diverse partners. Ook voor het vervolg is deze samenwerking essentieel. De volgende externe partners zijn daarbij concreet in beeld. Zij zijn allen gesprekspartner bij de probleemanalyse, evaluatie, planvorming en uitvoering. Daarnaast kunnen zij specifieke rollen hebben, zoals: Gemeente BOA’s Politie

Scholen GGD West-Brabant Jongerenwerk Novadic-Kentron

Regievoerder en wettelijk bevoegd gezag voor uitvoering en naleving van de Alcoholwet. Tevens uitvoerder van OKO. Signalering, toezicht en handhaving, bekendheid met Hotspots. Hotspots in kaart brengen, veiligheid tijdens inspecties, jongeren vragen naar ID en eventuele samenwerking met betrekking tot de aanpak van doorschenken vanuit het Wetboek van Strafrecht en openbare dronkenschap (artikel 151f resp. 430b). Halfjaarlijks overleg over intern schoolbeleid (bij voorkeur met schoolleiders) en over informatievoorziening richting ouders. Expertise en advies gezondheidsbevordering en preventie Vertrouwenspersoon voor jongeren, kunnen bijdragen aan de ontwikkeling en uitvoering van educatieve interventies. Expertise in verslavingszorg. Preventie, behandeling en begeleiding

Moedige Moeders Drimmelen Expertise vanuit ouders met verslaafde jongeren

Versie 0.2 mei 2025 - pagina - 28 - van 36

Concept Preventie- en handhavingsplan Alcohol en Drugs 2025-2028 5.2.

Organisatie en uitvoering

Om uitvoering te geven aan de activiteiten uit dit plan maken we samen met onze partners jaarlijks een uitvoeringsplan. In het uitvoeringsplan worden de voornemens geconcretiseerd en voorzien van meetbare doelstellingen en een planning. Als gemeente hebben we daarbij zowel een coördinerende als deels uitvoerende rol. Om de voortgang van de uitvoering te monitoren en voor het bijstellen van het jaarlijkse uitvoeringsplan, wordt de volgende overlegstructuur opgezet: Organisatiestructuur Preventie- en handhavingsplan Kernteam

Leden Taken Vergaderfrequentie Beleidsmedewerkersvolksgezondheid, Uitvoeringsplan Twee- tot vier keer jeugd, OOV, handhaving, GGD, maken, de per jaar Politie, boa’s en Novadic-Kentron. voortgang monitoren en evt. bijsturen. Bespreken ontwikkelingen.

Stakeholdersoverleg Leden kernteam aangevuld met Bijdrage aan horecaondernemers, onderwijs, evalueren van wijkteams en andere bij de uitvoering uitvoeringsplan betrokken partijen. Jongeren overleg Beleidsmedewerkers, Uitwisseling Jongerenwerk, Novadic-Kentron. kennis -en ervaringen 5.3.

Eén of twee keer per jaar Twee- tot vier keer per jaar

Monitoring en evaluatie

Monitoring en evaluatie zijn onmisbaar om de effectiviteit van het preventie- en handhavingsplan te kunnen beoordelen en waar nodig bij te sturen. De gemeente Geertruidenberg kiest voor een lerende aanpak, waarin jaarlijks de voortgang wordt gemonitord en halverwege de beleidsperiode een uitgebreide effectevaluatie plaatsvindt. Hiermee wordt geborgd dat inspanningen aansluiten bij de actuele lokale situatie en dat beleid zo nodig tijdig kan worden aangepast. Procesevaluatie (jaarlijks) De jaarlijkse voortgangsrapportage bevat: • Een overzicht van uitgevoerde activiteiten (bijvoorbeeld voorlichtingsbijeenkomsten, controles, campagnes); • De mate waarin doelgroepen zijn bereikt (jongeren, ouders, verenigingen, verstrekkers); • De resultaten van toezicht- en handhavingsacties; • Signalering van nieuwe risico’s, trends en maatschappelijke ontwikkelingen. Deze rapportage wordt opgesteld door de Werkgroep Verslavingsbeleid, op basis van input van ketenpartners zoals GGD, Halt, jongerenwerk, onderwijs, politie en BOA’s. Ook de tweejaarlijkse OKO monitor wordt hiervoor gebruikt als input. De voortgangsrapportage wordt jaarlijks aangeboden aan het college van B&W en via een raadsinformatiebrief gedeeld met de gemeenteraad.

Versie 0.2 mei 2025 - pagina - 29 - van 36

Concept Preventie- en handhavingsplan Alcohol en Drugs 2025-2028 Effectevaluatie (halverwege de looptijd) In 2026 wordt een inhoudelijke effectevaluatie uitgevoerd. Hierbij wordt gebruik gemaakt van: • De nieuwe cijfers uit de GGD Jeugdmonitor (indien beschikbaar); • Trendrapportages van Halt, jongerenwerk, GGD en politie; • Registraties vanuit toezicht en handhaving; • Inzichten uit reflectiesessies met ketenpartners en de preventiecoalitie. Doel van de effectevaluatie: Niet het meten van exacte afname- of dalingspercentages, maar het beoordelen van: • Maatschappelijke impact van de aanpak; • Zichtbare veranderingen in houding, gedrag en omgeving van jongeren; • De kwaliteit van de samenwerking tussen ketenpartners; • De effectiviteit van preventieve interventies en handhavingsmaatregelen. De uitkomsten van deze evaluatie worden vertaald naar concrete aanbevelingen voor bijstelling, intensivering of voortzetting van het beleid in de volgende beleidsperiode.

Kernindicatoren (KPI’s) De volgende indicatoren worden jaarlijks gemonitord: • Aantal voorlichtingsactiviteiten op basisscholen en voortgezet onderwijs; • Aantal georganiseerde ouderavonden en het bereik onder opvoeders; • Aantal jongeren bereikt via preventieve interventies van jongerenwerk; • Aantal leeftijdsgrenscontroles bij verstrekkers en aantal overtredingen; • Aantal jongeren bereikt met drugspreventie; • Aantal meldingen/signalen van drugsgebruik in openbare ruimte; • Aantal verwijzingen jongerenwerk of Halt bij drugsincidenten. • Aantal sportverenigingen met geschoolde barvrijwilligers; • Deelname aan landelijke campagnes zoals NIX18 en IkPas; • Aantal verwijzingen naar zorginstellingen; • Signalering van wederverstrekking of middelengebruik in openbare ruimte. Betrokkenheid ketenpartners en Adviesraad De Adviesraad Sociaal Domein wordt actief betrokken bij de beoordeling van de voortgang en de interpretatie van resultaten. Jaarlijks wordt een reflectiesessie georganiseerd met: • Gemeentelijke beleidsadviseurs; • Ketenpartners zoals GGD, Halt, jongerenwerk, CJG en onderwijs; • Vertegenwoordigers van jongeren en ouders uit de preventiecoalitie. Hieruit worden signalen en verbetervoorstellen gehaald die worden meegenomen in het uitvoeringsplan voor het daaropvolgende jaar.

Versie 0.2 mei 2025 - pagina - 30 - van 36

Concept Preventie- en handhavingsplan Alcohol en Drugs 2025-2028 6. Financiën Dit preventie- en handhavingsplan valt primair binnen de kaders en budgetten van het Volksgezondheidsbeleid, het Jeugdbeleid, het Alcohol- en Horecasanctiebeleid en het Integraal Veiligheidsbeleid. Aan de hand van dit plan brengt de werkgroep Verslavingsbeleid een prioritering aan in de uit te voeren acties. Op basis van deze prioritering stellen we een tijdsplanning op en benoemen we verantwoordelijke eigenaars per (cluster van) actie(s). We volgen de uitvoering van deze activiteitenplanning door per kwartaal met de werkgroep de voortgang te bespreken en waar nodig acties bij te stellen. De uiteindelijke realisatie van de doelen volgen we door gebruik te maken van de bestaande monitoringsinstrumenten, zoals de gezondheidsmonitor jeugd (GGD/Brabant scan). Daarnaast gebruiken we gegevens en signalen van o.a. politie, wijk- en buurtteams, jongerenwerk, scholen, ambulancedienst, Amphia ziekenhuis en huisartsen om feiten en trends te volgen. De activiteiten die in het kader van de preventie worden ondernomen, maken deel uit van (subsidieen maatwerk-) afspraken met Jongerenwerk, Novadic-Kentron, GGD West-Brabant en Halt. Deze bijdragen staan meerjarig in de begroting opgenomen.

Nieuwe interventies of intensiveringen zoals bijvoorbeeld de inzet van mystery shoppers en uitbreiding van de inzet van Jongerenwerk brengen extra kosten met zich mee die niet binnen de bestaande budgetten vallen. Indien nodig vooraf een voorstel tot financiering hiervoor aan de gemeenteraad voorgelegd.

Versie 0.2 mei 2025 - pagina - 31 - van 36

Concept Preventie- en handhavingsplan Alcohol en Drugs 2025-2028 Bijlage 1: Afkortingen

Afkorting

Voluit

APV

Algemene Plaatselijke Verordening

BOA

Buitengewoon Opsporingsambtenaar

CJG

Centrum voor Jeugd en Gezin

DHW

Drank- en Horecawet

GALA

Gezond en Actief Leven Akkoord

GGD

Gemeentelijke Gezondheidsdienst

HALT

Het Alternatief

HBO

Hoger Beroepsonderwijs

IZA

Integraal Zorg Akkoord

LVB

Licht Verstandelijke Beperking

MBO

Middelbaar Beroepsonderwijs

NDM

Nationale Drug Monitor

OKO

Opgroeien in een Kansrijke Omgeving

RIVM

Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu

VO

Voortgezet Onderwijs

VWS

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

WODC

Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum

Versie 0.2 mei 2025 - pagina - 32 - van 36

Concept Preventie- en handhavingsplan Alcohol en Drugs 2025-2028 Bijlage 2: Overzicht huidige instrumenten

Versie 0.2 mei 2025 - pagina - 33 - van 36

Concept Preventie- en handhavingsplan Alcohol en Drugs 2025-2028 Bijlage 3: Literatuur en bronnen Expertisecentrum Alcohol (2020). Dossier Alcohol en jongeren. Utrecht: Trimbos-instituut. Geraadpleegd van expertisecentrumalcohol.nl, 26 november 2020. Babor, T., Caetano, R., Casswell, S., Edwards, G. & Giesbrecht, N. (2010). Alcohol: no ordinary commodity: Research and public policy. Oxford, United Kingdom: Oxford University Press. Bureau Objectief (2017). Nalevingsonderzoek doorschenken gemeente Rotterdam 2017. Nijmegen: Bureau Objectief. Bureau Objectief (2018). Nalevingsonderzoek doorschenken gemeente Utrecht 2018. Nijmegen: Bureau Objectief. Bureau Objectief (2020). Landelijk onderzoek naar de naleving van de leeftijdsgrens bij alcoholverkoop aan minderjarigen in 2020. Nijmegen: Bureau Objectief. Bureau Objectief (2022). Handreiking Toezicht Alcoholwet. Geraadpleegd van http://www.handreikingalcoholwet.nl/, februari 2022. Burton, R., Henn, C., Lavoie, D., O'Connor, R., Perkins, C., Sweeney, K., Greaves F., Ferguson B., Beynon C., Belloni A., Musto V, Marsden J. & Sheron, N. (2017). A rapid evidence review of the effectiveness and cost-effectiveness of alcohol control policies: an English perspective. The Lancet, 389(10078), 1558-1580. Dorsselaer, S. van, Beurs, D. de & Monshouwer, K. (2020). Middelengebruik onder studenten van 1618 jaar op het MBO en HBO 2019.

Utrecht: Trimbos-instituut. Dorsselaer, S. van, Tuithof M & Monshouwer, K. (2016). Factsheet Peilstationsonderzoek. Ouders 2015. Ouders over het gebruik van tabak, alcohol, cannabis en internet door jongeren. Utrecht: Trimbos-instituut. Engels, R., Kleinjan, M. & Otten, R. (2013) De rol van ouders bij alcoholgebruik van adolescenten: Stand van zaken. Nijmegen: Behavioural Science Institute Radboud Universiteit Nijmegen Gezondheidsraad (2015). Richtlijnen goede voeding 2015. ’s-Gravenhage: Gezondheidsraad 24, 1– 95. Holder, H. D. (1998). International research monographs in the addictions. Alcohol and the community: A systems approach to prevention. New York, NY, US: Cambridge University Press. Nationaal Preventieakkoord (2018). Nationaal Preventieakkoord. Naar een gezonder Nederland. ’sGravenhage: Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Paternotte, M. & Prooij, F. (2019). Doelgroeponderzoek Plattelandsjongeren. Kwalitatief onderzoek naar alcoholgebruik onder plattelandsjongeren. Amsterdam: Mare. Meier , P. et al. (2008). The independent review of the effects of alcohol pricing and promotion. Summary of Evidence to Accompany Report on Phase 1: Systematic Reviews. United Kingdom: School of Health and Related Research, University of Sheffield, UK Monshouwer, K. Miltenburg, C. van, Beek, R. van, Hollander, W. den, Schouten, F. Goor, M. van, ., & Laar M.W. van (2021).

Het grote uitgaansonderzoek 2020. Uitgaanspatronen, middelengebruik gezondheid en intentie tot stoppen of minderen onder uitgaande jongeren en jongvolwassenen. Utrecht: Trimbos-instituut.

Versie 0.2 mei 2025 - pagina - 34 - van 36

Concept Preventie- en handhavingsplan Alcohol en Drugs 2025-2028 Nijkamp. L., Smeets, L., Greeff, J. de, Scholten, K. & Voorham, L. (2020). Dronkenschap en doorschenken. De impact en aanpak van dronkenschap en doorschenken in het uitgaansleven. Factsheet. Utrecht: Trimbos-instituut. Onrust, S., Otten, R., Lammers, J. & Smit, F. (2016). School-based programmes to reduce and prevent substance use in different age groups: What works for whom? Systematic review and metaregression analysis. Clinical Psychology Review, 44, 45-59. Rekenkamer Geertruidenberg (2024). “Stap uit de roes!” Een onderzoek naar de doeltreffendheid van het op jongeren gerichte alcohol- en drugsbeleid van de gemeente Geertruidenberg. Reynolds, R.I. (2003). Building confidence in our communities. London: London Drug Policy Forum. Rombouts, M., Dorsselaer, S. van, Scheffers, T., Tuithof, M., Kleinjan, M. & Monshouwer, K. (2020a). Jeugd en riskant gedrag 2019. Kerngegevens uit het Peilstationsonderzoek Scholieren. Utrecht: Trimbos-instituut. Rombouts, M., Visser, D., Onrust, S., Tuithof, M., Scheffers-Van Schayck, T., Simon, J., & Monshouwer, K. (2020b). Preventie en gebruik van tabak, alcohol, cannabis en andere middelen onder jongeren met een licht verstandelijke beperking in het cluster 3-onderwijs. Kerngegevens uit het EXPLOREonderzoek 2019. Utrecht: Trimbos-instituut. Smeets, L., Monshouwer, K.

& Greeff, J de. (2019). De IJslandse aanpak van middelengebruik onder jongeren Een verkenning van de wetenschappelijke literatuur. Utrecht: Trimbos-instituut Smit. K., Monshouwer. K., Leeuwen, L. van, & Voogt, C. (2020) – Zien drinken doet drinken. De invloed van de zichtbaarheid van alcohol in de sociale omgeving op kennis, opvattingen en gebruik van alcohol door jongeren. Literatuuroverzicht. Utrecht: Trimbos-instituut. Nationale Drug Monitor, editie 2022. Alcohol 11.2.2 Demografische kenmerken algemene bevolking Nationale Drug Monitor. https://www.nationaledrugmonitor.nl/alcohol-demografische-kenmerkenalgemene-bevolking/. Geraadpleegd op: 15 februari 2022. Trimbos-instituut, Utrecht & WODC, Den Haag Van der Vorst, H., Engels, R.C.M.E., Meeus, W., & Dekovic, M. (2006). Parental attachment, parental control, and early development of alcohol use: A Longitudinal Study. Psychology of Addictive Behaviors , Vol. 20, No. 2, 107–116 Wagenaar, A.C., Toomey, T.L. & Erickson, D.J. (2005). Complying with the minimum drinking age: effects of enforcement and training interventions.

Alcoholism: Clinical and Experimental Research, 29, 2, 255-262 Participatie bijeenkomsten: Themabijeenkomst met ouders, gecombineerd met OKO Geertruidenberg, 12 maart 2025 en Drimmelen 19 maart 2025 Pizza-avond met Jongeren Geertruidenberg, 2 april 2025 Werksessies met samenwerkingspartners Drimmelen, 2 april 2025 en Geertruidenberg 6 mei 2025.

Versie 0.2 mei 2025 - pagina - 35 - van 36

Concept Preventie- en handhavingsplan Alcohol en Drugs 2025-2028

Postbus 10.001 4940 GA Raamsdonksveer Vrijheidstraat 2 4941 DX Raamsdonksveer Telefoon: 14 0162 E-mail: info@geertruidenberg.nl www.geertruidenberg.nl

Versie 0.2 mei 2025 - pagina - 36 - van 36